» ♦
J**--*
mH
^ ->
,#«*"TBP^*' »'•>
..3!eiJ>-^Jfc>
,,^-3i>v .1^1^
x»> '::x» "> ci:i^>-> > ':i€»i»»x:>
^
>>>''^- > .i^
^.Jk>
cara»' ':Jfe^*
v^->
^ -.,">» ^' >^
VÜ
.•S"»*''
'^^^^
> > >
■>. >~
.^^^^'
&^M:
Jolin Citrtcr ^iDUin.
T^^ ->
"'^S*
¿3»
' 'srivj^TSi'i»--
'r>fJ^>^m^JK»
;i> j>
S3P«*->
I^^J^Jt^
) ^> •Ji'* » >
•j> > _
> > >3>:5
■:■. ■> TráVJ»]
^ t>S>J3
-aa>'3«Qi*>
5;>3»:^¿JS8fe.:
>3> :JSIi^^
»7 >5-5
ei^cs^' :^
smjf^óB^^ '■'■::
^Sio^:^
>iJBir>
»j»'^
^^3BPU3»
^..^it::»
XvJfV^
\/ ,«k -^
T E E
l C E R O
CATECÍS
y EXPOSICIÓN DE LA DOCTílí-
NA CHRISTIANA POR .
Sermone»;,
PARAQUE LOS CURAS, T OTROS
Ministros predi qmn, y enssñen alos Indioi^
y aUs demás Personas :
CONFORME A LO QUE SE PROVE-
yo CQ cí Samo Concilio Provincial deLima
cbño pasado de 1583. ' '
MANDADO reimprimí.
Concilio Provincul dd
de i-jy^.
£N LA OFICINA DE LA CALLE B
San jAGiRTOr
1
i
é
■5
3
'
<
'xi¿a^
«
'JZV
•^♦l^ T
y EXPOSIGION
DjE tj DocTRmA Cir^isrtAÑ%
,J?:,OR SERMONES.^ ^ ,,^^
OS DON TORimO ''M:Pú2^
/viogro^Jejo , por la gracia de Dios y j de l¿t
ISaiitd Tglesia^ de Roma Ar^óM^aUy los Re\
yes ^ y del Consejo de Su Magestad , t3c.
fí ahiendo vt$to d CM::minm.QiTi%KÍi^á\ y Ex**
POSICIÓN DE LA Doctrina Chrístiana, hech<íi
por S^jiMONES » conforp^eL a lo cuác en el Con-
CILIO rRoviNCiAL que se celebro en la Ltudad
de los Reyes el ano pas-ado de ochenta y tres ss
platico \ y trato 'ry^Jós pareceres (jm losl^eo^
legos \ y Personas doctas , que per orden ^ y co^
misión nnestra 'vieron el dicho Catecismo^ y
Exposición de la Do¿írina Christiana en Sf^
aprobación dieron ; Decimos , q^ic aprobamos lof^
dichos Sermones , y los damos por de católica,
y sana doclrina , j por muy útiles y y prove^
ibosos , paraqtic se predique , j ensene por ellos,
m U
Ik DoBtln^ ChrJstUna a los Indídi í^^ffm
as\ se publiquen s e impriman juntamente con
el Catecismo , legun y y como están escritos, y
se contienen en ene Original que no\^ l*a sid^
ixhibido. En testimonio de lo qual lo' yrina-
tnos de nuestro nombre , y lo mandamos se*
llar con nuestro sello , y refrendar de nues-
tra Secretario. Dador^^^^J^a ^ tilla de Arned§
del Perú a veinte y tres di as del mes de Jí4*
Uq de mil y quinientos y ochenta y quatro snos.
T- AnCHIIPIiCOPUS DE LOS RjiYES.
A..
•-HO^J V^ Á. 1
5^»
•^^^ X
Por mandado de su Señoría Illma.
^ Ti'.;-.., , .;/ v^-
¿uAH Ródrí£ue!:^ , Secretario,
. ^b\
PRO^i
l>
v^-^.PRO£Mm UE LOS SERMONES.
DEL MODO Q^UE SÉ
•^^'HA DE TENER EN ENSENAR, Y '^
predicar a los Indios.
A Caridad Chrlstiana que obl)g;a ,' y cont*
trine , como dice el Apóstol ( a ), á que bu^*
quemes , no á nosotros , sino a lésu Christo :
enseña al que trata con pequcñosquc se hüelgú^
antes de baxar , y condescender con los baxd¿
•p^ra ganarlos cn.Djos,, que. npidc/.sUbirsc en
cosas altas para cobrar opinión de sabio ( ^ )s
ISr niismo Apóstol San Pablo que dio el avi-
so ,^-tnosrrb en si admirablemente también ¿I
cxemplo : Jaéíi sumus ( dice escribiendo á los
Tesalonicenscs ) par-vnli in medio vestrum ,
tamcjuam si nutrix fovcat jilios tlíós , 'íÍá d¿^
siderantes "Vos cupide, ^volehamus tradefe Vó*
hs, non salísm Evangelium Deij sed etiam
animas nostras { c ) . Por cl simil que pone cri
SI del ama que cria, declara escogidamente d
ofi-
(4 ) %.Ad C^íotkC.s*
(c) AiThcsd^. l. C^it
•^'^
p-r'^'em I o.
cficio ¿q\ Predicador Evangélico, que cl hacía a
gente nqeva y lierna , y el que debe imlcar
qualquicr Ministro de Chrlsco zeloso de la con-
versión , y salud de los Indios { ^ ) * Porque
dcxando aparte cl afeólo y rcrnura con que nm
^ma trac colgada de sus pechos la criatura , y
d no cansarse de sus niiíeces , é imporcunidades\
envolviéndola , limpiándola, acallándola, y ador*
mccicndola , y dexando por momentos lo quq
J^^jda gpsto , por acudir á su chicuelo.Todolcí
^laal es un propio retrato de la caridad , paclea*
cia , perseverancia , y longanimidad que las amas
Evangélicas V que son los que docSirinan gent^
i^upYa en la fe, han de tener, si quieren que sus hi-
juelos espirituales no se les mueran (como dicen )
iT)alogrados. Mas en el particular de que hablamos,
^es cosa notable lo que San Agustín advierte, tía**
íandp la propia autoridad, que es ver el lea-
gP2gc, y platica que tienen las amas, b Ma-
dres con sus chiquillos de teta , hablando arij-
fí llámente , y gorgcancjo con ellos. Y aun los
hombres con canas, en siendo Padres, no se
em-
vt>^«iiJt,> » mt», i '^ i
.*\UVí
t ^
P R o E Ji^í I o.
empachan de parlar con sus hijucloi a su tono,
y repetirles tayca , y mama , y en cícdo h-An
ccrsc niños como cüos. Num enim deUííat j
dice , nisi amor invitet , decurtatay et muti^
lata verba ¿mmurmurare , et tune optant ho^
mi rus IjAbere infantes^ qmbns id exhibe^nft
et su^vifís cst matn minuta m¿insa inspne^
re par'vulo suo ^ quAm ips^m mandere^ et de^
corare grandiora ( 4 ) . Mas de los que por
imprudencia les dan á los pequeños mas recia
rnaiijar de lo que sufre su tierna edad , y no
les dan el trigo de la doólrina conforme a sil
medida , como el Señor lo manda ; de estos
dice San Gregorio Nazianzcno que hacen nota^
ble daño con su predicación. QHídsmj dice el ,
laÜ:is Mi moni a o pus h^bent , hoc cst , simplicí\
et rudimentaria docírinay qui nimirum ani^
mi habitudine tencri sunt , nec virilem sermo^
nis cihum ferunt , qucm si quis ipsis pratef
'Vires admonjcrit , ej^s pondere oppresis^ ñtqu^
obrutis , pristinas etiam vires Ubefaéiabit. Es^
to hacen los Predicadores , y Maestros de la Ley
% t Evan.
(a) Afégiést.icCét Rnith C \x )
I> K o E M I a
Evangélica , qac no teniendo U consideración
que deben , mas excediendo de k capacidad, y
necesidad de los oyentes , se ponen a predicar
á Indios cosas cxquisius ^ b en estilo levantado,
como si predicasen en alguna corre , 6 univer-
sidad : y eti lugar de hacer provecho, hacen
gran datío ; porque ofuscan , y confunden los
cortos, y tiernos encendimientos de los Indios.
De esto también avisa San Gregorio Papa, ex-
poniendo aquel verso de |ob : ^i¿ ügat équas
in rtííhib^ssws^ ut non erumpant fariter deor^
ittm ( a ) : donde declarando como los Após-
toles , y Predicadores son nubes que llueven
el aíjua de la dodrina celestial , dice : Cürave-
runt summopere rudihuspopuUs plana , ct cap*
tAhil'a , non svimma , atquc ardua pr£j/ca~^f.
JSlam si scieniiam sanHam , u> hauriehant cor'
Jr ^ ita ore funderertt ^ immensitate ejus atid,i*
tares sms opprimererit potius quam rigarent
^}f^)x ,y no hay duda , sino que es c^ta una
de las causas de hacerse poco fruto, pues unos
son. como nubes estériles, que llama la Escri-
tura
14.
4 ) }%b. líj
{ h \ S. Gre¿or. Lib. n. MouL Qdf.
^li
PROEMIO.
tura sin aeua de ciencia y (io¿líina : otros por
ostentación ca lugar de llover mansa lluvia que
se empape cu la tierra , y fluólifíquc (^ ), son
como aguaceros que espantan , y enturbian los
flacos entendimientos. Hasc pues de acomodar
en todo a la capacidad de los oyentes el que
quisiere hacer fi uco con sus sermones » b razo-
namientos. Y siendo, como son los indios, gen-
te nueva , y tierna en la doólrina del Evange-
lio > y lo común de ellos no ce altos , y levan-
tados entendimientos , ni ensenados en letras, es
necesario lo primero : que la dcdrina que se
les ensena sea la esencial de nuestra fe , y la
que es de necesidad saberla todos los christia-
nos. Esto llama el Apóstol elementos, b A.
5 . C de la do¿lrina de Dios ( ^ ) , como son
las cosas que se contienen en el catecismo , b
cartilla: porque tratar a Indios de otras materias
de la sao-rada Escritura , b de puntos delicados
de Teología , b de moralidades, y fií^uras , co-
nio se hace con Españoles , es cosa por ahora
cxcusaJa , y poco íitil j pues semejante manjar
$o-
{éyfud. I,
Ib ) Ad Héebr, j .
P I^ o E M I O.
tbWáo j y que ha menester dientes , cs p&ni homi»
brcs crecidos en U religión christlanñ, y n^ pa*
ra principiantes: porque acaece que muchos In^
dios , después de haber oido largo tiempo Ser-
mones , si les preguntáis que sienten de Chrls-
to , y de la otra vida , y si hay mas qwc un
Dios , y cosas cales ,quc son el A. B. C. christia*
no, los halláis tan ignorantes, que ni sun el
primer concepto de eso han formadoj que cicr»
to es un grande vituperio al cabo de tantos años
ác freqücntar la Iglesia, y oír la palabra de Dios.
Lo segundo no se debe enfadar el que enseña
a Indios de repetirles con diversas ocasiones los
principales puntos de la dodrina christiraia , pa-
raque los fixen en su memoria , y les sean fa-
miliares: Eadctn scribere mihi qutdcm nonpi^
grum 5 n^obis autem necessarium, decía el Após-
tol ( #¡1 ) : y asi con estos, como que son discípu-
los rudos, conviene inculcarles los puntos mas esen-
ciales de nuestra religión, cspcciüinuncc en ios que
ellos padecen mas ignorancia , como es la uni-
dad de un solo Dtos , y que no se ha de ado-
{,é)AÍ Pbilif I ,
]^j K E: M l Ox
far ?na^ c?c xm Dios: que jcsu Chfísto fsDIOs g
y hombre, y cs.iioico Salva jor de los hombres;.
que por el pecado $c pierde el cielp, y se con^
(Jcna para siempre el hombre : ' que para sal'uí
de pecado $e ha de baptizar ,0 confesar- ^ntc*
ramcnce : que Dios e$ Padre , c Hijo, y Espí-
ritu Sanco; que hay otra vida , y pena xtema
para los malos , y g'oria eterna para los bue;?
pos. Tales cosas como estas , que son los fiui-
damcntos escocíales de nuestra fe, y así los llama
la Escritura ( <^ ) , c% necesario en todas ocasiones
íepccirlos , c inculcarlos á los Indios,, hasta que
csici) muy encerados en ellos, y no lo scpaa
como poco mas , o menos. ^
El tercero aviso es del modo de proponer
'Csta doSlíina , y enseñar nuestra fe: que sci
llano , sencillo , cLro , y breve , quanto se com*
paíezca con la cUriJad necesaria ; y asi destín
Jo de Scrmon!rs , o Flacicas para Indios se rc-
. quiere ser fací!, y huinílic , no alto, ni levan*
•lado. Las claíisuUs no mjy largas . ni de. ro*-
,deo. El Icnguage no exquisito , u¡ términos afee-
^1
ta«
(4J Ai Hílt.éf
P R Ú EM r &.
taJós ; y mas á moda (Jc qaicn platící emr»
compañeros , que no de quien dcdAíni cntca-t
tros. FínailiTic^ce el q^oe enseña Im de tener pre¿r
sence el ehceíidimienta del líidío^ quien iiabV,
y á su medi'^a ha dte cortar las razones , Rii*
rando que la gafg^tai angosta sr aliog^i con
bocadosí <[^rai tes. Esco advierte eí SabíO- qoandc^
diec: Dji^ñn^ prwdmtimn facilis f .¿^ ) .
El qaarro aviso , y el mm íroportatite es,
15UC de tal inanera scpropwiga bdxDátrin^ehris-
tiana y que no sofá se perciba y sino que caai4
bien se persuada, Y trunque esta es^ propia obr^
del Esplrlcir Santo , cuyo es abrir los oídos del
Corazón , y levantar ci alnia paraqii?::- asicntii^ h
Cosas que son sobre todo nuestro' ciKendimícni-
Va^-j y no conformes i ni)csrro' apctiro ; pero
«yudarr mucho las^ buenas rabones, y eficacia del
que predica , o ensena ; pircí ayanque no poda-
mos hacer evidencia de Cicos mysrerio!; ,, podre-
mos bien mostrar que son muy ercibies ( b ) ,
y dar sacisfíicion de nuestra f:: .como dice la Es*
critura { c ) . Y asi lo haciaa los Apostóle^
:^rV^
T^ R O EM T CX
^n'<!o; prcdkiban^ \ los judies , y Gcntllcl d
E\raív>ciio y aprovechándose con los unos de los
ífesciinonioí- ác h Escritura (^ue tenían, y con
las^ otros de la bncnia razoa ^ y sentencias de sus
sabios ( «^ ) . M^5 es de advcrtip que con los
Indios no sirven raxooes muy sutiles r ni los
persuadan argnaacníos iriuy fiindados.- Lo^ que
mas los persuade son razones llanas , y de sai
laile , y alc^tinyis símiles de cosas entre ellos usa^
¿as. Exempios cambien ds cosas que la Eserkir^
IX cuenta :• y ^^c rodo el dcáeubfirlps^ stís ef-
rores , y mostrar ies> la burleribi , y ííaiscdiid^ qüc
contieaen 5^ V desautorizar % sus m?iestposlos he*-
chiceros V dtclarañdo^ m%^ ignoranüias', y embus^
tes ,- y mtiücias^:: lo qual es muy facii de hacer^
eonio se tengü cuidado dis s^ber de raíz síús xh
tos, y sup^^snciones. Ülcimomente per cxpe*
■ ricncia consca ,. que enos Indios , como los de-
mas hombres ,coinuameritc mas se persuaden^
y nrjcvcn por afeílos v que por razones : y asi
iínporca en los Sermones usar de. cosas que pro-
voquen , y despierten cl^ afedó ,. como após-
tro
-«#«
i^.)./ícl«/. K i. 7/..M. t?>
*.txú?€Í ; éxclarmciones , y otras .(iguras qifecnst*
:ña el arte oratoria , y mucho nKJor la c^racía
iúú Espíritu Santo , quando arde t! sentimiento
?dcl Predicador Evangélico. E! Apbscol deciai:
VcUem apud rjos ase modo ^ et mutárt n)9*
ccem mtsm ( 4 ) : porque sin duda , aurque sus
tcartas tenían mucha eficacia , era sin compara-
xión mayor la de su pronunciación , y semblan-
•• te con que daba uo espíritu del ciclo a todo
-quanto dscia : y por esto aconseja tanto San
-Agusiin , que el Predicador que desea imprimir
-'la palabra de Dios en otros por Sermones , U
-imprima primero en si por oración { h ). Y
•aunque esto es general á todos ; pero muy es-
pecialmente se experimenta que las indios, co-
- nio gente de suyo blanda , en sintiendo en cl
que les habla algún genero de afeílo , oyen, y
-gustan, y se mueven cstrañamente: porque dl<f»s
cnirc SI mi.mios en su Icnijua^e tienen tanto afee-
. ro en el decir , que parece a quien no les co-
- noce pura afccljcion , y meliudre, Y así usar a
' vueltas de ja do¿l:riaa que se enseña algunos
aiv-r
( á) /id OaUt 4,
niai ChriíCun, Cñf. i 5
(¿> A^¿ust, lií,^, ltcX)6Cf
F R O }; M I^ 0}
ifci^úi con que se provoquen aaniar lo butano,
y aborrecer lo mi^lo, es negocio muy íaipor-
tantc para c\ que hub.^<íre de predicar a csros
Indios. Y todas estas advertencias, y otras que se
ofrezcan , no las debe tener en poco el que de-
sea ser obrero de almas > y tratar dignamencc
el inlnísterlo de h palabra de Dios*
DEL INTENTO DE ESTE TERCE^
ro Catecismo , o Sermones sobre la D^ctrin^
Christiiíír^a > y del fruto que se puede
^acar de ellos»
,ii
Ablendosc pues tratado en el Synodd
Provincial 9 que ¿e celebro en la Ciudad de los
rReyes el año pasado de ochenta y tres del Ca-
tecismo , y forma de ensenar la Do<3:í ina Chris-
tiana á los Indios \ pareció a los Prelados , y^
otras Perdonas graves , y expertas , que fuera
del Catecismo Menor, y Mayor que hsbiadc
hacerse por modo de Dialngo de Preguntas , y
Respuestas ; convenia muuio hacerse otra mane^
ra. de Catecisnao ^ por modo de^Strmones, Q
• ^4 Plá.
'.;-¿
o E Mío.
Platicas, que birvan princ'ípalmente páralos Ca-
ras , y Predicadores de Indios. Porque asi co-
mo el Catecismo Menor es paraque todos los
Indios, por rudos que se¿)n , lo sepan , y ten-
gan de memoria , y el Carccisaio Mayor cs^
paraquc los que son mas capaces sepan nías por
entero los mysterios de nuestra religión chriscia-
na, y que para esto se recite, y repica de co-
ro 5 quando se juntan á la Doctcrina > asi tam-
bién es menester que esta misma Doctrina se les
propusiese á los Indios en tal modo , que no
solo la percibiesen , y formasen concepto de es-
tas verdades christianas j pero también s? p|r.
"suadiesen á creerlas, y obrarlas cómese requie-
re para ser salvos: y para esto es necesario di-
ferente estilo , y ha de ser como Sermón , o
Platica del Predicador , y tal que enseñe , y
agrade, y mueva á los oyentes, para^ac asi re*
ciban la Dodrina de Dios , y la guarden. Y aun-
que durante el Concilio Provincial no se hizo
este tercero Catecismo , como los otros que el
dicho Concilio aprobó , y publico ; pero vista
'^' la intención de los Prelados , y lo mucho que
im«
\rl¥^^^
T R O E M I 0.
Importaba , se procuro que quien por comisión
del Svnodo había sacado los otros Catecismos ,
hicic¿>c tanVoicn este tercero , y co*a aprobación
del Mccropolitano se publicase para utilidad de
los Curas , y Sacerdotes que doálrinan ludios,
b de nuevo predican el Evangelio a Infieles. Va
pues toda la Doctrina Chrisciana por modo de
Sermones , aconiodados a la capacidad de In-
dios ; y conforme á los avisos que arriba se
han dicho. Se ha tenido cuenta de que la Doc-
trina sea de cosas esenciales j y las que son mas
importantes se repitan .müchas.y^QCs: y el es-
tilo sea humilde, y facií:, y razonen allajias , b
símiles que persuadan .lo que es contra errores,
b vicios mas usados entre : Indios.; y que la mis-
ma Dodfina lleve alguna triezclad? exhortación,
y afecto. ,Y/jaurrqire: esto no %c haya hecho cq-
.mo era de desear :j sddar siquiera ocasión, para-
que se entienda como se ha. de hacer . Aunque
la Dodí ina de los Sermones e$ la misma del Ca-
.lecismo ,, no va todo por el mi.smo orden, mí*
rando a la mayor comodidad para ser bien per-
cibida. En los primeros Sermones se trata (k
¿4 los
P n. OEM I o.
losMysteríos icttocstra Fe , poniendo pnmcm
los funclanientos , y puntos mas sustaíiciales, y
después lo dcnias por moda de narración, qu€
és el mejor modo de catequizar , coino San
Agustín ensena , v se ve por cxpeíkncia , y
aun por exeoiplo de la Ley Escríca , y Evangé-
Kea 5 que ambas se envernan por nsrfacííDn, c
historia , la iing en el Pcncateoco , y Jaioíra ctl
ios quatro Evangelios, Después de k Fe letra»
«de la renitencia ínterbr. Después de fes Sal-
^raniento^ , quan|& á los Indios parece conven
diente/
esto
los ^Wim'^ Mandamieraas^f
^y uracion ,• tíM^ndp en parociriar de^ ks: cos^
^^tüñibres chrkríanás ^ y vídoaj contraííios mas fa-
líiiííaie$^|; estaf^cüces; 41 cabode bs^-í^o^í^isí-
ft>0s; €¿n (|ée^k¥-^^<^^^ Mysteríbs de
^BGstrr Fe ;f ^ dcspferí^^i'a esperanza^ y -^inor
^^ra cumplir la t^^e^^^ios v q^e por todos
son tréíncá 1;^ un Semionesv Poí'^se en cada5cp*^
nion la suma al principio, paraqire se noten IJs
principales puntos de la Dodrina Christlana.
Se. han traducido en la Lengua General del Guz-
co por los mismos que el Syaodo noaibro pa-
%. . .
r*
Pa21¡ OEM / O.
ra U traducdoiii del Catecismo , aunque no tñ*
dos 5 porque la ^iisencia , y ocupaciones de al-
gunos -de ellos no k^ ¿dado lugar a juimrsc to#
dos , ni hay tanta necesííjad > pues los prineipA»
les tcrminos son los mismos del Catecismo , y
rstos Sermones oo son cosa de obligación, co-'
mo lo es el Catecisnio ^ sino de pura voluntad
del que qüisieirc aprovecliarsc éc este trabajo: y
asi le <]üeda lugar a cada ut^o á que prediqudí
Ja misiiia P^i3:rínapor d m^áoi y palabras que
mejor le pa^recieíCo
Puedco aproVíCchar estos Sermones , lo
primero , á los que son fabos de Lengua >b de
Letras, b de ambas cosas: porque con tcmac-
íos de memoria , y prcdícaTlos con buen afec-
to, podrau sin duda hacer gran fruto -en los In-
dios. Y si algtJDo tuviera esto por cosa impro-
pia , y agena de la autoridad de un Predicador,
sepa que se uso asi entre hombies muy sabios
en la iglesia Santa, y es parecer muy aproba-
do de San Agustín, el qual escribe ^l fin de
los Libros de Dodrina Chrisriana asi: Surit sa-
nt quídam, qui hene pronutitiare possunt : quid
c 5 ^^"
éntem pronuntient \^ excogitare non posíunK
Omd si a^ alii^ sumant , eioófmntery sapitñ*
t erque coñscriptí^m j memorí^qm-commenderjt^
tt ad popí^lnm proferant ^ { si'esmpersonam
h^runt ) non improbe faáunt, Sic emm q¡4od
propelo Hfile esf^^muítí'-pfáiidátúres "veriía-
tis jitérát. ( a ) ; E^tó alaba San Ágo^tln r y es-
ib"' vemos qac hoy día hacen los más de ios
Predicadores , qoe predkao poi^^ PapeIsSj y Car-»
tapcios de otros j y si lo hacen con esplrkii,
no dexan de hliccr mucho provecho. Asi po*
drá ser csie como un breve Cartapacio j 6 Ser*»
Tnonario de Indios. Pücdcn también aprove-
char para dar materia , y ocasión á otros mas
Jiabiles 5 y prácticos en la Lengua : porque les
será fácil düaur los mismos puucos , y teodraa
^patio de que sacar mas ' rbpa. Fioalmenie .- aun-
que solamente se leyesen , b rcciiascn, no dcxa-
''^jrian de ser de provecho a los Indios , como
son los Tratados, b Libros '¿ornpucstos en la-
tín , b en romance a los qae los leen , íi oyen
le. r. Solo resta advertir , y rogar a los que en
Le-
(^ a ) Af^Hstin, Libi^,dc I>¿;1r;;>. Chmrían, Ca^, 19,
P k B M I O.
Letras, v cn Lennuss vuelan mas alto, no ¿eS'
precien á los pcqucííos ^ ni por tener hecho el
gusto á viandas ii-as delicadas , se enfaden de es-
tas papitas de niños } pnes no se han de mirar
estos .Sentones 5 sino como dichos a gente nuc^
va en las cosas de Dios : que si hay caridad , y
i^clo de su bien, cierro es que parecerán cesas
muy nuevas , y muy gustosas , las que miran-
das cn si son ya trilladas , y sabidas. Debemos
tomar cn esta parte el saludable , y dodo con-
sejo del gíoríoso Snn Aguscin /que escribe asi:
Si usitata , et par^vulis corí^rucntta , $£pe r^-
peterc fastidimiis: congruamus eis per frater^
num , p^ternum , maternumqide amorcm , et
copulaiis cordi eorum etiam nohisy no^a ^ide^
huntur ( ^ ) . El simii que trac á este propo--
sico es galano. Orando estamos hechos a ver un
Jardín , o una Pieza rica de nticscra Casa , na
scnrimos mucno gusto en mirarla ; mas si algua
amigo , o persona á quien mucho descansos que
agrade , se pone de nuevo á mirarla ; es cosa
cierta que con cí gusto de que agrade al otro,
(. * ) A'%Win^ (k Caí, Rud*^ Cap, u
P R o E M 1 O,
a nosotros tambicn nos le damay pruaiUr mi.
rarla , y rodearla , y mostrada de espacio: asi
ha de ser, y es en Í0S que tienen amor de b
salud de los Indios , que las cosas muy mena-
das , y muy ordinarias dq nuestra Religión Chris*
tiana , se hacen nuevas , y muy gustosas, quan-
¿o las almas, que Dios lUma á su gracia , de
nuevo las pyen , y gustan de ellas.
s^assa^
^^^^^^^^^^^
^■sssáP-
^/
T^^iZ. i
SERMÓN PRIMERO
EN QUE SE DECLARAN LOS PRIME-
ros presupuestos de la Fc.a
ESA SABER, QUE BATOTRA VIDA
acionae "vm nu€StTC0:.mmas , ^^prqpic son tn*
mortales : Dtos hizjO al hombre paraque goce de
él: y porque es justo ^ a los buenos da descanso^
■ y a los malos pena.
E'^IA'NOS MÍOS >yíz;T 'AMADOS :
Deseo enscmros la ofa^dadcra Ley de T)ios $
f draque convcienclo y amando d hiai ^ súlutis roucs^
'tras aimaí. Oiámc con atzuciony porque os ^^a la ^*ida
€',i sahcr d camino del cielo: y sime escuchéis ^ cntendc^
reis qud es lo ht^eno qm habéis ú^<*segtúr y y qual es h
malo que haí:is de dtxar. E$to
j\ ' NCHA MUNASCAY CHUPJYCUNA :
X\. apunchlc Diospa simlntan yachachíyta mu-*»
nayquichic, allicta riccispa inunaspa ^ animayaiu-
chicta qnisplchincayqukhicpac, Chay rayen ari, son-
cocama uyaríhuaychic , hanacpacha ñanta yachas-
patacmi cjuispinqulchkman. Tucuy soncoyqulchlc-
huan uyarUuiaptiyqulchkca , alUctapas, mana allicta-
pas unanchachiscayqulchicmi, alÜcta munancayqui-
chicpac, manaallktari uischüüCw^yqukhicpac.
A ^ Cay.
2 SE7MG% l.T>ELOS
£,s[o enseña la pddra de X>ios y la qüalj/oof njengo a
declarar j comojcm Christo nuestro Señor manda que lo
hagamos los que somos sus MimstrU , •'■?' Predicadores.
Primeramente , hermanos , ¿/f« sabéis que sojs
'ho»fhrts como jo ^ y como los demás ; y que todos
tos hombres , acá dentro de este cuerpo que rveis,
. tenemos una alma y que aunque no la rvtmos , por-
que m es de carne., ni de hueso como el cnerpffy
pero am ella rvi-vimos y y hablamos y y andamos, y
sentimos , y pensamos y y queremos , y hacemos mu-
das cosar, y en saliendo esta alma sdit cuerpo ^ {que
es quAfido muere un homírej . '"í*
Caytaea Diospa simimni yachachin,üocari^ cayta
yaGhachiqueyquicbictacmi cunan hamuyqukhic. Cay
siraicta runacunacta yachacbincjüi, ñispa Jesu Chris'
to camachibuaycu paypa rantin padrecunacta , cu-
nacpac ñiscacunacta.
Churiycuaa, caytarac ñaupacíla uyar'ihuay-
chk. Samari caytaea yachanquichk. Caincunapas,
■ llapanchicpas runacamam canclik , pana aniaian-
-schiaa, ( mana aychayoc , nmnatiilluyoe calcan-
manta ) mina rkunclucchu y, cay animayoc caspam
airoanchkpas , puásnchicpas, yuyancbkpas, munan-
-chkpas, ym^abaycaacbicpas. Ychaca cay animancbíc,
cay aycbanchicmanta raciukkuptinmi b.ua.nuncbic,
•^ Ima-
luego el cuerpo queda si haUa , y sin semdo , y sin
MTSTET^IOS VE LA F£. ^
mocearse como ;ina piedra , ¿ un pcda<^o de tierra.
Esta alma, hijos míos y cenando sale de este cuerpo ,
no se acaba ^ ni mucYe-^ cerno se acal^ci^ ¡as hestiasy
y animales ^ c^ue en muriendo d cahdlo, o el perro U
echáis en el mtdadar y y no hay mas cmnta con ély pctr-^
que ya se acah<^ del todo. Mas los hombres no son así^
étrites guando el almjx sale de este cuerpo , ^a luega
a otra njida , donde para siem^pre ha de durar ^ y
vufjca jamas se ha de acabar. Por eso los hombres
timen tanta agenta con dar sepiílti^ra a los cuerpos^
y hacerles enterramiento , y no echan ios cuerpos d^
Sus difuntos al muladar como los per ros y o cabaUos^i.
l'pr-
huanuspari manam rimanchicchu, mananam yuyan-
chicchu, tnanaáamymananchicpaschu , rumihu^n ,
curpahuan pactapunlm canchic. Cay animanchicri
aychanchicmanta llocsispa, manam huañuncbu, ma-
nam puehucacunchu, IJam^cuna hiña: Cabal loca aJl-
coca huañuspa yancan Lischucayan, uzucayan, runa,
ca manam hinacpac ñiscachu canchic: Yalünra^-
nú animanchic ucunchlcmanta llocsispa , pachaJk
buc cauzayman rin , chay cauzaypimari uiuaypac
cauzanca. Chayraycum runacuna ayanta cuyacuspa,
zumacta pampancu, huacintapas huacichachipuntac,
AIlco huañüctaca, caballo huañuctaca< manam hinac-
chu yancallam maypipas lüschuc.
4 SE2{ÁI0'N LVELoS
Porque si pensáis porqué d alma ^tnjc toda-utáy y
Imd^-^.i qm se tenga cuenta coi2> síí> cuerpo^ y esto así
lo cntrnáicron r^tí^stros antepasados , aunque en mw
chas cosas andíi-vkron muy errados y engúñúdos 5
pero bien atinaron k que hahsa otra njid<i , y qnc
Lv animas salidas de los cuerpos n^ se úcahahan lutgo^
tnas njtrvtan en U otra n.'tda : esto mismo dice la pala^
hra de T) ios que tienen ios Christianos^ la qtidno puede,
errary n¿ manir. Esta dice que hay otra ^zn^da después
de esta de aeayy qt^e ñf-idia ^uida -jt^nca se Acaha. y ds*
ce qii^e ntustras almas son inmGrtxiUsyy n>o se pueden aca^
bar. * 7
Ymaraycutac araricunacta runacuna pampacpa
^ma€pas?anlma.naiimaiypac cauzan ^ chayrayci
ayaata, allichasc^cta jicuii, ancham cusíciin. Oy cu-
nan niscaytaca ixiacbuyqukhiccunapa^* checamtaiii
unancharcancu pana yma liaycacta nauzahinaha^
praycachacpas, pantaycachacpas. Y y huc oii^ay can-
mi y chay caiizavpirn animacuna ucunmanta iloc-
5ispa uíñaypac cauzan^ aispam ñk carcaiicn. Cay
quiciuillantatacmi Diospa sitninpas chrisilanocuna-
man yacliachiica yñichíhuanchic. Diospa síminri
mana pantacmí , mana llullacmi, cay simin ñin. Cay
cauzay puchucaptln . huc cauzay canmi ñispa, chay
cauzayri mana tucuc, mana puchucacucml,
cum
ani-
71 dice mas y que los que en €sta^C''ídan.'i''Z'cn hün
'MTSTBXiOS T>t LA TEl ;^
^ asradctv Á 'Dm > tunm hizms y descanso pcirá sicm- '
rh'c en laotr^xnjtiA ^y los que cu\cstaniñdci s^nm^Qí^
y moján a T^íos con pcccides^ en la etrúnj'tdaíon Cástí^a^ ^
Avs con pc^jafy tormmtos para sUrapn. T cito hcr^
iHarios m'íos t'S mt$y jast^Of y mny c e^tf^rmí s, rn^j^n»
Forntic^ du/dme^ ^fw -cs razj^ts^ ^Pte ios ht^n^s tcU"
gAn premia del lüu ^hc hácm ? W.^ '£s razs^fi -^^m
los malos tengan CiXsH^^^ pí^r el mdlqm camct^^^^^ Así
rvevips ^ue lo hace tí bne^ padre con ms hijos , ciue
A íuen Í-hJo íe húiir^y y háce Itcn^ y d ^'r^al^yjdes-
hediente se cno^a cj)n ¿I ^ y le xasti^a*-
^>¿;ri¿.iiiíi iJoiniii; ¿i>^toíiMjii(j¿ Así -r'
ánliiiacunari ulnay cauzacpac cá'.'nascam, Drmmaa
sonco lunap aaimaiumi ^ huc cauzajpi 'Cus¡z;a'-^
Kiacuy cauzayta lánaypac causanca j rmnz Díqs^
i^^n sonco rianap ammaníni cana ^ kuc cauzaypi
.uiñaypac fiacayoun rauzíaiura,^ «ispa caycayta ñin^
Caytari chccampi , collanairjtapum Ülosmnchic ca,
macliin* Alli ranaca manachu Díospa sJmincama
cau^ícanmanta, cusinckaypictac, mana allí i ijnan
manacliu huchamantaca muchuctóypactac? Y, che-
caai. Yümaquenchic yayanchícpas soncoyoc cae hl-
oactacmi caliuanchícyyiipycL'icuc sonco chunntaca
huayllucaíí^ munacmi , hatiin soncocíaca macac-
mi miraracmL
B
Ca.
[Así tamhitn los i^^ores ^tu mandan-'^ -y^^^ Uj
67 S:E'RM0mi.7)BL0S
lofi pmhtosyhmranyhacen hten a los que les sirájcny-
cbedeccH *f d los sohtr<^iüs y malos los dtotan y cas-
tigan. y aun a, njcccs los mandaft matar , y to*
do esto justamente* Porque la^n^irtud merece premia^
y el pecado merece castigo.? ues así hijos míos aqmt
gran 'Dios que esta en el culo , y es Señor de tadá
el mundoy como es huenóy justo^ ttcne mucha cuenta con
tádos tas que en esta n^sda n^i^ícrcn , y mira si
obran hienyO si obran mal: y a los buceos y oíediintei
les da prcm/o de glor/a, y a los matosy y rebeldes a sui
mandamientos Castigo de infierno. Este \
Cartiachic apuciiiiapas runacta hlnactacmi, soncoca-
ma jüpáyehaqucntaca, sirviqucntaca cuyacmii aíli-
chácmi. Hu^nanactaca >. apuscachac soncoctaca:
níacacmi, muchucbicmi , ñaníspari huarcuchichic-
pasitii," clpichichicpasmi , huañuchicliicpasmi. Cay-
ri collanan camachisca punim. Alli runaca cusin-
chaypaGmí y mana allí runari miichuchiypactacmí^
Ghuríycuna, binan capac Diosninchicpas hanacpa-
<*hapi cae tucuy hinantiri ymaymanap zapay
apun, pay allin caspa, collanan caspam cay úray-'
pachapi cauzac runacunacta ricuanchlc alü cai>
zascanchictapas, mana alli cauzascanchictapas, allí
runacunacta, paypa siminta huacaychactam , hanac-^
pachaman pusaspa uiñaypac cus¡ch¡n,zanlachin. Má*
na alli runactan cana ucupachaman carcuspa uiñay-
pac muchuchin^ñacaneuchin. Cay
'MTSTBTq^OS DE I A FE. 7
Este T)tos es [adre de tocios los hcmLresy y los tic^
nc por hijos. Porque asteomo el htjo essimejcifÁte i
su pad-ey y es como imagen suya y así los kcm^
íres los htK.0 Dios a su imagen y stmcjanz^a. Por^
^ue esta alrña que tenemos acá dentro conoce lo ^ue^
no y ¡o malo y y tscnc libertad de temar el hitny y
dexar el mal. T está alma mmca se acaha^mas siempre
^irucy y puede conocir y y gotear de Dios su CriacJor.
T por eso a iodos los annnalesy y a'ves , y peces n&
los tiene Dios por htjosy porque no son cómo ély pero al
hombre le tiene por htjoy porcue su alma es stmejafite ¿i
su hacedor. ^j¡
Cay Dio^mi llapa runap yayanchlc, payri churin-
tahiriam hüaylluhuanchic. Ymanam yumac yayan-*
chicpa ricchayninman ricchacuc canchic , chay
hinatjcmi Diosninchicpas, qniquimpa ricchayninman
unanchanman camahuarcanchic. Cay anímanchic
ücunchic ucupi cacmi , allictapas, mana allictapas
riccic, yachac , paymantatacmi álJíctapas miinasac
ñispa muñan, mana allictapas ama munasacchu
ñispa niana munanchu. Cay animanchicri mana tu-
cucmi, manapuchucacmi, yaripas uiñaypac caiizac-
mi Dios ruraqucnta riccicpac, payhuan uiñaypac cu-
sicucpac camascan. Chayraycum ari Diosninchicca,
runa zapallanta , churiy ñihuanchic , pay rura^
qucnchicpa ricchayninman camasca cascanchicman-
" ' ta:-\'l
^ Así c^uc T)ÍGs^ sj^ndp IiU7^o^ y justo^ cerno U is-^f.
padre Áí íodüj los hj^nhrtsy jusio es (ju£ a les íuojos-
hij^s nt^o ^y educen d 'Z^iosf y ■g^rd(;¡n sz ley , les' de
huncs V y d loiS méos y desobedientes Its de males
j^ Vtnás» "5^.^ es .esto así ? Todos diréis , sst €s pa^
4re y uo hay qt^e mdar» Buesimraiahjora'vosotros^^
khn a^cií, me m esta ruida húy muchos hombres malosp
m's r^hjpi a. lOi^tMs'j y ia toman sus mugcr€s , y sQf%
sQ^onr^m y y tomtten maldades ^ ^ cm todo es^ es'^
^a^ ricos y contcrdGs^ Pt^es
ta ; íi:Uam¡mnu:i cauzacciiíiacta > cliailliüaamacía 5
piscDci^ínactacaj maoaai ari churiy riíachu/ Manam
ari; rliaychay canaca Diospa ujiaiidianman camas-
cachu. * C^y cbica allin , chica collaaan Dlosri, Ha-
pa iiánacunsp 3^ayanchic caspam v ca)ct:a aüintatao
camachipuanchic j jalli >í>nco., yupayclucuc sonco
clmrintaca^ u^íaypiacmi x:uskhin , mana alii son-.
^eo cbucintaií juloaypacmi muchuchki ^ ñacarica-
chin, Qktt^ám myl j ci^tampl hiaapujiín. Ri-
cujchyc arj anclu ^chca riiuactan carpachapl ri-
curít]uichk raa^a allí cauza^ctacama, paycunaman-.
t2i huaquiaoiiica, zuapas, huachucpas ^ hucpa huar-
milita qucchupucpas , apusc^ichacii:- wncopas ';
jma.ymana huckapV cauza.cpas , hiña caspataC
4'hay.cuna.ca, > llaquimanalia puricun, cauzacun>5
Jincha in^aycc, apcha haycayoctac, : . . Ma-*
rfics istos no hm de ser castigados pj)r sus ^randu
ll^lTSTB7{!pS T)t LA FE. p
¿^l'itos'^. £s po>'iUe (j/ue "Dios qt^e es justo ^ f?a de
ái:xár <i estos mdos sin cí cústtgo que mercan^. Por
iso hijos n^ios hay otra m^'^da y donde se castigan esos
7naUs j y alia pagaran xo;^ tormentos el nial c^m^
Incieren. Al contrario otros huaios hay en esta njída ^
me cstAu pohre^ y enfermos^ y callan , y no ha^*
€e\i mal a nadi^ ^ Antes t>hran lien ^ y son hutnos
€Í)risttanos* ^f sera de estos ? Por eso hay otr^
nuida donde los huenos reciban hien^
' T^e ma,"
Manachu^chaycan runacuna Iiaycap pachaca huchan-
manta rnachuncanta muchuaca? Diosri chica aliin cas-
pa, achu>cac¡,ijiiÍFpilia cauzacuchun ñinca? Manan*
Chayraycuai churiycunaya ^ hiic cauzay can , cnay
eauzaypim , chay mana alli nmacuna huchallicus-
cancama , uiñaypac muchunca ^ ñacaricunca. Hua-
cjuin runacanari cantacrai, paycunam llampu son-
co , alli sonco 5 mana pictapas ^ maytapas , quc-
zachacuc , yancachacuc runa , chica alü runatac,
huaccha mana ymayoclb, ñacaymana ^ oncorayas-
calla puric 5 Diospa simintari alJi christlano caspa
tucuy sonconhuan huacaychaspa cauzac^ cay chi-»
ca aJli runacuna y chica Dlosman sonco ynvanam
canea ? chayraycum ari y huc cauzay can , chay
cauzaypim, alü sonco cascanraanta ;> CQchocaspa|
cusicuspa ^ uiñaypac cauzancu»
T)emM^rd y hijos m'os (¡m nuestro gran 2)iny y (jué
a Señor del Cula y de la ti.rra , é hi^o tolas lar
cosas q^^nta^ rc/eis y no njtis , hiip d ho.nirc a síí
imagen y semejanza y pa^aqtie le conociese , y sir^
rvtese y y guardare siís mandamimtos i y en paga dé
esto alcanzjt^e en la otra'oiday qm dura para siem^^
pre a^ud descansa y bienes que Dios tiene , y to^:
das esas otras cosas ^ ciclos ^ y mar ^ y titrra y y
rios ^ y a'vesy y peces y y anhnahsy crio Z> as para-
qt^e sir-van ai hombre y qne le tiene Dios como a
hijo suya : ' 7
Chayca cburivcuna, hucllam arl Diasmnchlc, cay
DiOsmi , haaacpachapi, caypachapl caccunap ya-
yanchic, apunchíc , pay zapallantacmi ymaymana,
haycaytnanacta ricuscauchícta, mana rlcascanchic*
tahuampas camarcan, rurarcan. Ruüactarj quícjuim*
pa rlcchayninmaíi uiiaiichanman, rurarcan, payta
ricücpac, payta sirvicpac , paypa siminta huacay-
chacpac , caycayta alli huacaychaspa^ hanacpa-
chamaa. ríncaapac , chaypíri uinaypac ymaymana
cusicuypi , cochocuypi cauzancanpac. Tucuy
yma hayca rurascantari , hanacpachácunacta , ha-
taococliacra j caypachacta , mayueta^ plscocunacta,
CiíallhuacuDacta, tucuy hioantin cauzaccumctahuam'-
pas, runap sirvíqucnpac camaoi rin arcan ; luuacta-
ca, churinta hinaoi ai i raunahuanchic^
. r Tuxuri
'MTSTET{\OS VE LA FE. rr
y si el homíre rsoc^uisitre scrriir a Dios^ r.i guar^'
dar sus rnandamtentosy enojarse ha Dios mincho con
el y porcjm hahi.ndo ruihdo tatitos íienes díT>ios^
es tan muloy é ingrato. 'Bien me haheis oído. Puct
ahora no os quiero decir mas , sino que guardéis en
^vuestra memo'-ía'y como hay T>tos que es Señora y
hacedor de todo , y que este Dios es muy hmno , y
muy justo y y así hace h'nn d los buenos y y casti^
ga a los malos. T que hay otra ^-v ida después de es-
tay donde ^-vammcs tras almas y y allt reciben de Dios
loí buenos gloria , y los malos pena para sicmore^
Ahtra co}irnigo de todo ^vuestro coraron y adorad ¿
este gran T)iosy y llamadle y diciendo. q
1 unari Diospa chica munascantac y fiuajJJuscantac
siminta pampachanca chayca ancha puní, Diosta p¡-
nacuchinca mana riccicuc soncoyoc cascanmanta.
Allich aii cay ñiscaycünacta uyarihuanquichic. Cu-
nanea chicalJaiac cachun , ychaca cayJiata.soncoy-
quichicpí apaychíc. Huc zapaUam Dios, paymi
tuciiy yma hayca cacpa ruraqucn^pacarichiquen/Ca/
Diostacmi ancha allin, ancha coUanan puní, paymi
alü runacunacta uu'íaypac cuslchlc,mana allicunacta-
ri uiñaypacmuchuchic. Cay cauzaymantari huc cau-
zay cantacmi,chay cauzaymanmi anlmanchiccuna nn
chaypi cauzascancama, ucnpachamampas rin, hanac-
p xchamampas uüíaypac rinXunanri cay capac Dios-
nincbicta muchaycuusihuaychlc fiispa. A ca-
12 'smMG^ LDELOS ' *
O dtísiní'Oy y eterno Señor que nos hiciste kloihúfn^
íres y paraqi^c te conozcamos , y simpamos ^ y gocc^
mos en el Ciclo: y ann'^m somos tmpequemsyy tai^
pohres criaturas i nos llamas a tí y y nos qmcrct
como a lujos : haz^qm nmstro entendimiento ftctha,
iu Palahrd > y q^^^^ nmstro coraron te Ame y te de^
see y y ^Mrdt U que ffos mandásy paraque así alcan^
4:{mos Lt ^^i'da del cielo paráque nos sn'aste para
siempre jamas» A^^^^n- S£^
A capac yayay^ capac apuj/Dlos, cliunca mt|-
cbaycuscayquijhuacchsyquictajrunayqüictarural^^^^^^^
cayqiiiray^umantaj camta rkcicpac, catnta slrvicpac,,
camhiiaa hanacpachapi uinaypac curicucpac^ zama*
ciícpac, Yancd mana yupay xiiurillayqui etapas hamujf
uihuanquim y churiy niliuanquim.^ campa calpay*
quieta coaycu , yiíyayJDÍyciihuan capare simiyquicta
aiiiila hatairmcaycüpac soncoycuhuanrl cam zapa-r
Jiayquicta 'huaylluacaycupac y yiipaychancaycupac.
HÍnaspari y hanac cusipachayquiman ^ maypacmi
canaabuarcaacjui , chayta qsuchmcaycupac. Anicnr
S E R#
SERMÓN SEGUNDO
¿Dios cl pecado , y el daño que nos hace, y se
, exhorta á huir cl mismo pecado , y á buscar
. ;.v.€Krcmed¡o de tanto maL
' ' - dtoradis hermanes indtps , tn el Sermón p%.
s
sááo os dixc coi^o hay otra m/ida después de es,
t'á y don de nuestras arJ imús njt i: en para sizmpre'y j
^m a^tid gran Dios ^ y Señor y y hacedor ds podo U
criado j a los humos que le sirnuen les du Wiener (k
¿tona ^ y descanso para siempre ^ porque ¡¡uiere mu^,
d}o al hombrCj^y le crio á' su semejanza y y
Uauqucycut^ , canímpa cünáX^usfcSyta y uva-
rinqüichiccha > chaypim uilJarcayqukhíc
Sispa, cay cauzay puchucaptin , huccauzay can-
tacmu Chay cauzayri ammanchicpa uiñay cauzá^
nanmi. Capac Dios yayanchlcri, paymi tucuy yma
liayca carpa apun, riii aquén, hualjpaquen, paytacrrii
alh christianocunacta camachicuscan siminta alii
huacaychacta, hanacpachaman pusáspa uiñaypac
cuiichic^paytni runacunacta checa sonco muiiaspa>
paypa ricchayninman, unanchanman camahuarcl*-
> ^ chic,
> U tHn€ cmg a hj^ , ¿ ashime ¿Mrjadús ¡.ara !^f
ám son hucms hijos ^ y guardan ms mafidamhntesy h'é'^-
nes eternos tún grandes y que no hayhngti^a c^m pm^
fl^rCoraarlas ^ ni cpra^^m qm pueda pensarlos. Ahora
^érdiripoff^é causa picr^^^ Jos hombres tantos bime:'^
^- 'cútn'cn'tMtosrnale¡ 'fM'ñose pueden cantar, ^fif^
hijos mios enseñaros en que esta lad& ^l >nal y per-^
dicion de ler hombres y paraqt4t I0 sepáis y hisyau^
yj hsqmis , cí remedio. Todo nuestro mal es el pe-*.
c¿ido^: Sabéis -q^é es pecado i no qi^erer hacer lo qn^
7^ IOS manda y /-^^^
c iic, chminta liínatac mtmafiuancliic. Cliayr^-curt*
paymaa sonco chy.rincunapaCjymaymana eusí cuymii-
ta huacaycliapun. Chay casicuftari manamr imaspa-
pas yijyayhuaa yuyaspallapas tucuychahuaiTchu^ cay--
cayta úyánclibcayc¡iii€lik .Cunanmícina ulílascay-^
quíchic, ma ymaraycus runacuna chay chicaalil gusí-
cCjcancancbicta ;^(^|HÍi ispa^ymaymana nácar i cuy ma^
fiíayanchic^ cunanmi; hamüín aucanchicta,. yn^ahay-
cap ñacaricuyman jraycuquenchicca , rkcichiscay^
c|uícliic unanchachiscayquichicy chaycanta aMi riccis--
pa, allí unaachaspa zupaymantaayquechim ayc|iii-
suri. Imach,, ymaca canmaní Hucha zapallañtacmi ta-
pia miíiay aucanchicca. Imactatac hucha aincLic f
Imactac ? Dios ruiaqueachicpasímlnta y mLinascaa^.
tahuají mapa huacaychaspa^ mana yupaycluspa^
soa-
^no^ lo \vA h-ms^tf^ nos da ^isto ; haar mcstru
'MTSTEtiOS T>E LA FE. tr
nJ^úUintad y y no hacer U n.'oÍíír;tad- de T>ios : mai
traspasar sus manddyniaitos , (sto es pecado. Pcccd^^
€s, h:irtar > y adidterar ^ y jt^rar ¡"ais Oy jad orar hm-
cas y y hacer mal a otra^ todo esto es peeado^y to*
do aqi^Mlo qtte es contra lo (¡m T)tQ^ qinere ^^ man-^:
dajt esto es toda ''vuestra mtdicion^^ J Paraoue sc-^
pais entcramemcy 'quan mata cosa es ct ptcadoyy ¿^ucm-^.
tos daños os hace y y sabiéndolo asíalo ahorre'::j:ais;y y^
huyáis de ti: sabed (jg^c dice T^ios c^m ct pecado r^v
ñerpey y culebra que echa pof^^.^ofia, ymata^
sonconchicpa mimascaüanfa catmchícy yupaychas^
ciiiichk, chaytaai ari hucha mnchic> hucpa yman^
U zuacuypas , huciían, huachuc tiKuyi>as^ Diosp^
sütinta cacuTianta juracuypas^ huaca' muchaypas^;
f uííacta quezachaypas, huehacaman^ Imapich Dios-^
pa simlntá^ t^ünayiVmrahuan runahancuchaD^chay-
tam^ hucha ñiuchic. Cay atkapia huchallam che-
canpí aucanchicca- Cay canipa mana alli cascante
astahuaiirac yachancayqukhicpac, yachaspari^. mi-
] lancay tjuichicpac, tocaycunc<i.y quichkpac,. pay man*
Uy ayquencay4uich]cpac cayllann:ianta uilíascay-
^uichic. Huchaca aniarun y machachuay bua-
ñuchicpimi hampiocaú ^ ñi^pan Diosnincbk íún^
y que es uva pestiíincia f-t corrompe ^ y hiere d^
muerte d ütKa pt tc<ay y mhad h ^^f hm .h
mtHHc en ^mstros cuerpos ^ qut tso hcx.ct d pctaÚQ
fio se t)om y quan sucia ^ y hcdiauda. Antts trtt mra
doncella ^t^y hermosa , y linda : en íntfriendo esta
pay y hie-d^^^ten hiKj> esi^x la muerte que aparto
€Í anima dt aqtnl cuerpo. Era primera un moz^ort*
ciay y njúlicntey despides de muírto^ no se menea y ni
knday ni haUayéí siente , y si lo t chais aI md4h
dary o le pisaisy pio Sí defiende. Pms
Chaymanía animanchícta tiiycbrcaílá h^uanu--
chic , oncoytacsi. ymanam huaíiuypa chajarcus-
can ucunchíc , aychaochlc czc y chaj hinallitac*
mi animai)chicpas huchap chayajxuscan cae. Aya-
ca ancha mana ailiricchayniocmi cae, niiÜay má*
pam , millay asíucmu Zumac sipasca, manarac
huañuspa ciclíayaianalia, cizaymanallarn cae : hua*
iiucun^ chayca mlll^y nechaynioc ñan. Pim hiña
tucuchín? huañuyiTii y animanta chay iicunmanta ra-
quircun y chaymi hiña íuciin ; huaynapas y mana-
rae huañüspaca clnchi ^ huamincam cae , ña hua-
íuispaca^ manañam yiiyarlnchu, piiiirinchü, rlma-
rinchu , ymanipasehu. Huañuñccman ulschurcusca--
•pas , zaiurcuscapas, minapunifn ama ñinchu; anajr
ninchu>'^ni:K Chi- -
¿ PíHs como es tan para poco el que antcs era a*4-
iienti't Con 1 4 muerte p&dfo la^ fmrzjis y y la "tída y
.%^ y:jSentido ji^y t^d<hs- hi^)'fU dd m/Arto y pt^rqae ^*
p^vta^yhude mal. ^* Habus mirado esto? - Piycs (s&
j^ropio hace el pecado en rjucstras timmas 5 poranc kf
quita la ^^ida cspiritiuxlj rp^e ^sT)iosy y el almúáDar--
it^tda 4e IHo^^ ^ucda fcd^ y stma^ y sin fticrzjis y y
'<oyidenada a str sepultada ^n ^l injierno 5 y pade^er,^
eternos t^rmentvs. Pms si km del fí^ego, porq^^c Of
qtfcmay y 4d cuchillo por^ííc mo os hieray y ie la si^T'-
pe , y njihora porque no os mate : :i por qué tioabor'-
■recers el pecado y qt^ .es hace riias
Chica cindiica Timanatac yancalla q^iezach^rhiciin
h^añuymi ^aJIpamapss, cmzzymnwpzs yuy^ymaU'-
■huan^pas atln ^ chajiri hinatucim? Áyaíiccmanta- .
ca, pipas ay.quctatnunaaí, niki catarte anmú Piraccha^
y , chica asriacmantaca chkaniancha7 manchay-
mantara mana^ ayqucnmamf *Cayta ncycchu cao-
<JH¡? chay haniiillatacmihiichapastiicüchiccakjaa--
chic .anirTianchícínan chayaycüspa? Dtosoíi ímiman-
•chlcpa caazaynin, maypacharaDiosíiíochíc animan-
chicmanta ancburln, chayllatacmi mmmchic ma-
pachacun^ manañam caHpampascanchti, pislpapun-
mi, ucupachap carnanñaíii. Ninactaca, runacuna
manchacmi canchk lupahiianmancha ñlspa cischi-
Hnctapas nacahuanmancha ñlspa, amaructa macha-
chuaytahnampas huanuclilhuanmancha ñispa, hu-
chactaca: Imaraycutac mana raaochanchic, mana mU
líanchic, E ^^^
mors mal cp^:^ k^ihraf^ ni, d cmhillg ^ r^elfrepi
x% SBfMO'NH. T>ELOS
Si en rviitstra ropa , c^uando es nuem^a , y de muy
una Í4'í4 > '^i^^u ^f^^ os ccha-it dguna grande mancha^
$$ enojáis con el fM tal hace ^ y os pesa de a^er
evfícstra rot)a manchada : pms eso es el picado en d
alma que la crio T>ios muy humosa , muy linda ^ mny
llanca j y por el pecah se <uuel'ue mt4y suciayymuy
negra. Si aturcis saler que cosa es el pecada^ sa^
bed que os hace esclavo delDiahlo , enemigo de TJiosy^
tondenadú k los tormentos eternos del infierno y qu^c
el que muere en pecado <u^ para siempre jamas con-
denado al ft4>eg0y donde arderá, sin ^n y y aunque ma(
gritos dé con
ninamantapas cachilIuiTiantapas, machachiiaymanta-
píin ashiunrac manchananchicta ? Mosoc pachayquic-
ta, zumacpachay quiera mapachapuqueyqiii pac ma-
nachu piñac canqul? laiaraycatac , fauchactaai juana
piñapayanqui ^ animayquicta , chica zumacta, chi-
ca yuracta , mapachapuqueyquicta yanayaciiipu-
cjncyquicta? Manan hiña cachicllachühiichaca^íiucium
ziipaypa yanan^ tucuchisunqui, hucham Diospa chic-
nispan tucuchisunqui, hucham ucupachaman ay^ay-
cusunqui, chaypi uiñaypac muchuncayquipac , na-
caricuncavquipac, Huchamama manarac penitcn-
ciacta ruraspa huañucca , ucupachamanmi checa-.
chataiTiun. Cliay ucupacha ninapirn , uiáaypac ru-
panca» Pana anau , acau uispa haycapas caparea-
chanca ^ mana-
'MTSTEtjOS VE 'iJ TE.
i^
cm rabiosos ¿olores^ riuvca ccalcra ct vcvav \o cut
merece por el pecado f,uc hizo ccrn a Dios. Mcldt''
to sea d picado o^ue tanto mal l^jact: a los hmhrcj- !
Ad^ dinis hijos* Padre la mmrte dd ct:€rt?o híLU
U ri'emosy y quan feo y sucia queda después de mt^ír^
to: pero no ^'cmos como d pecado mata al almay y la dc^
xa tan f a y ahominahle como dectsj antes hacemos
cada dia muchos pecados y y con todo eso comamos y
y k hemos y y hablamos m mas ni menos c^ue antes:;
Pucf como dccis qt^e el pecado hace tanto mal y ptns,
no lo ri'cfnos ? Tam-
manatacml chaymantaca qmspimunmanchu , ma-
natacmi Diosman huchaüicuscanrayciimanta mü-
chuscantaca ymaypachapas püchucaníiianchu, Atha
huchayá maypi uzüc runacta chica allparichicl NU
huanqnichicmanraccha. Padie, ucunchic aychan-
chic hnañun, chaytaca y, ricuycum ^ ymahina ma-
pa cascantapas , miUay ricchaynioc cascantapas ^
y y ricijycum , ychaca ymanach hucha animan-
chicta huariuchicuc y yanayacbicuc y yoianachicuc-
pas, cay caytaca manan ricucracchii caycu , ya-
IJini acmi punchaimincuna huchallicuyliata yuyaycu,
micuytaca , upiaytaca, rimaytaca cochocuycum.
Imactatac carnea hucham hinachic, caiiachic ca-
huanchic ñipayahuaneiLii , ñocaycu mavrac rlcu*
yc"? ^ ' Chay.
Tampoco a. os hijos mios a;ucstras animas^y no por
!
^5 • SETiAdO'N h\T)B LOS
.£s& dexdis de cre^r , (^fa tcncis almas | fucj como m,
^evcis njy,3itra alyf^^ con Los ojos aii cuerpo ^ tmn*
paco njcis el pecado , q^e es €fijermedad dd alma y
y £Qn toda eso sabcis que puais qudfidd rometds^adul -
t-erio con U míigtr úgtna , y qumdo ¡nrís a nj44cstr§
h^rmmo^ y q^^ando hurtáis , porqm alia aerara cs
due rvaestro corúz^mi , ^^m hacéis mal , y luego de
lo md hecho os remuerde , y procuráis mcuhrirlo^ y
)aice no lo sepan. Porque I porque £s malo* ^uien oí
■mx.o qa^ era i^<do h^^rtar^y addterar ^ y matar I
Díeelo
fchaypac nyafihuaychlc tapuscaTuMirac. Áníir)a)f-
^jUictaca rkucdiu canqulchlcí iBanaci. Mana n^
cu:cayc|üiraj€umafítacliti mana iinimayor canquí-
ít:\iic< yinanaBaüifAAyqnidiicta, cay aycUa aaiailiiian
mana rkuB'vjuichiírchUí^ hi^tiatacmi buchactapas, anl-
jnayqiikhkp.a oacjüynlntacay ñauiyquUuian inana
rkunqukiiicrhu 5 pana iBaiia rkmpapas, iuicpahu-
armiata kiicüaükMpiispaca ^ runa «laciyqulctaqul-
jrkhaspaca, hucpa ymaoa zuapuspaca 5 y^ huchaiii-
cunirn , n^anaaílktam íuraai ninquim ari, soncoy^
qui ucupi cae , 'ChayiBi , luichallkunqmm , ñip^iya-
sunquL Chayraycum huchallkuspa , bucLayquicu
pacaycachanqui, ama pipas y yachahuancachu, ñin-
c]ui. IrTjaraycura hinaycuycacbac canqui ? Hucha
ma^n alü cascanmantam. Plm buchaca man am allí-
írbu nkpa y u jachis ur canqui? Dios-
7)icelo T>ios en axtestro coraz^on^ y no podéis negar qtte
(s malo. Pues ese Dios ha dicha por su sangrada, üda^
ira, (¡ue el pecado le enoja ^rmichoy y arie tiene por
enemigos a los que hacen pecados y porque contra el
mismo T)¡'QSy y contra su santa Ley cometen grande
ojíHsa.Sí 'Vuestro hijo, aquicnengendrastesy-y crias-
res, j le mantenéis; es rebelde y desobediente^ y oi.
dice palabras jcai,^jtoma un pdo para daros con él^
^ue diréis de este mal hijo ? qué merece por tal maldad ?
St el criado roba la hacienda de su señor , y dice mal de
ti, quié hará el señor I no se enojara, 'i no
Diosmi soncoyqui ucupi tian, chajmí cayta yuya-
chipayasunqui. Manatacmi htichaca aliim, ñincav-
qui yacbacunchu. Quiquin Diosmi quellcampt
ñin , buchaca , mana allin , quiquin uchacta
luicbaHicuqucntahuampas anchara checnini , ha-
tunin aucayta binan ricuni ñispam ñin. Chu-
riyqui yumacuscayqui, huchuylJamanta uyhuacuscay-
qui, uifiacbictíscayqui hatun sonco caspa sjmiyquic-
ta, camachiscayquicta, manayupaychasunquiman,
ayñisunquiman, camisunquiman, collcohuan huac-
tarcosac hispa camapayasunquiman, ma, ynia ñi-
huacmi? chaycan cburiyquiri yma muchuchiypac
camanmi ? Yanayqui canman, chayri yanayqui cas-
patac, ymayqiiictapas zuapusunquiman, paytac zip-
cicasunquiman, rimacusunquiman, chaycantaca, ma
ymanahuacmi ? £ pl_
2Z SET^AKTM II VÉ LOS
f¡0 le cüstím^a como a m^lo ? D^os es rumstro p£(^
¿rcy om os crioy y dio d ser cjue tcncis^ y as man*
uenc. T)ios es a^mstra señor y y nj^ustro 2{cj^ zn cu-
ya cdsd estáis y ( (¡ue toda ¡a tierra es casa suya )
Ipms no os parece que háhiendoos el hecho tazto !?¿i^i^
y siendo tan gran 7{ey y señor ^ se cnoiara con ro^on
di que njús U ofendáis j, y, le despreciéis y y U que--
hranteis su Uy ? Si^ que se enojar a miichoy y con ptucha
ra^on* Por un pecueño y sucio ¿dcyte auehr antas -, tt§
adtdtcroy y tp^ borracho la ley de Dios. Por un pc^
amia enojo maldices a tu hermano y y le hieres. Por una,
pequeña ¿^^^ci^f^^cia hur^
phiacuaccha macahuaccha.Diosmi yayay.qui huyhucV
qaeyqui chusacmaiita luraqucyqui^^ cachiqueyqul^
Diosmi capat]ueyqui , apuyqui. Carpa iuiacín:^pini
üanquí hinantin ticcimuyupas payp^ huacincarnari
ar?, pay chicafaüicbaqueyqui caspaca ^ cliica capac
caspaca , manacbu checantatac pliiacunca ? Caní
uzoparunaflaíaccha^ Diasta a!Icochacufiqu\ , pay-
man hucliaHIcanquí y simintapas pampaciianqui í '
Caní h ua olí Lie runa > cam machay camayoc riina^
huc millay curlcuy hucharaycallachii Díospa si-
mii.ta p^mpachapunquL CamliapÜa ruai.n asila pi-
ñs-cbiscaÜachu nuia maciyqüicta úacaycimauí, qui-
richaiiquipa?. Cam zna ninari as collqucliacta mi-
rachicuixavquiraycullachu . Xj\o%-'
«v. , 1.,; i , » Á » ' ^ . y ,
P.::rtas y d:sl?rcci¿U Ll ley dcjjjos, ^^o :c.ii:.ojiD'(i.Vi^f
%nrsrE7{:cs <de la rr. t^
¿e (sto centra ti^. A-udo ^ y con wucf.a tri^^cn^T íÍ
que dcxa de acorar a Ijígs , y adora al Diablo y
las huacaf y y r.9 c^utcre ap'ihdtr la ley dcDics^ ri
obedece a los padres y siio in sus if>fe\medaáes y
necesidades consulta los hiíhizjr^os y n^iejos ^ i cuanto
es parece que tendrá enojado d Z):osí Sabed ques,
es terrible Z>ics ^ y que castiga Ira^tísímamínte (of^
pecados. Por el pecado de sobir^via echo a los Ajj^
gclcs y con Setarias del cielo y y se hicieron fieros,
T>cmo?7Íos.Por el pecado de dísobediincia des-
Diospa siminta pampachaípa luicpa yiranta zua-
punqiii. Manachu chay lu:chayc]uiraycumanta Dios
campac ancha pinanca ? Y^ cliccampl p'inancapumn.
Cam buaca mucbc^r ^ ^upay muchcc Dloíta muchar.-
€ay(jujtacchu,cfjaycancunactarac njuchaycunqui ma-
natac Diospa si.-nintaca yachacuyta munanqiichu,
padre Diospa rantimpa slminipas ^ nianatac yiaay-
chasac áinquichu , oncospa nanaspa , ymanianta
K5üchuspa luianaspari Lmuciinallscta rrachucLnallac-
ta nVincacüc , manan hinallachu Dio5ta piñacuchia-
<]ul, Diospa sonconta piñactctaman^racmi rkcic-
chu casca canqui y ña piñacuspaca mana atíyiam pí-
ñacuc, runacta muchiicinspaca, mana rimajtann
miichuchic. Apuscachay hiicharayciillainantan An-
gelcunacra Satanás aputlntahuan hanacpacliamanta
carcotamurcan , znp^iy tucuncampac Diospa slminta
pampachascan huchanraycullamar.taj::! Ad-
«it
Ir
n 'SE'^AÍO N JLD£ LOS '
desterro ahptestros primeros padres y Adán ^ y E^-a
dd pci'rayso de delejtes ^ y todos síís hijos ^ y dísctH'^
Jjicntps padecemos trahajos^ y miscnas y y muerte.
^or el pecado de ¡uxtiria y formicación ^ hundió to^
do d miando can el -^ran- dilunjio y y solo escaparon
echo persmús. Por el pecado contra natura nefando^
S0I7, fuego del Ctd^ ahraso cinco Ciudades y ¿ todos
sHs moradores los holiJio en cen¡:^a* Que os diré
hermanos míos y de otros mil castigos crueles y he*
^hos por d pecadi?'? Aducho enoja d Dios d pecado^
huja*
^Adan niachnnchicu Eva mamanchictahiian , hac
ancha cusicuy pachamanta cayhucque pachaman
carcomurcan , hinam ari nocanchic cluivlncuna mí--
ramuqiiencunapas yiTiaymanañacarkuyplcaiizanchic
huañunchicpas. Huachuc hucharaycuüamantan , hL
nantin runacunacta j hinantln cauzaccunactahuampas
hatun llocliacta cachamuspa yaco cincaypi haaauch;-
chircan puzac lunallam unumarjtac|uispimurcan. Hu-
auza hucliaraycuniaíitam ancha nanac runacunac-
ta , pichca llactantintahuan hanacpachamanta ni-
nacta cacharimuspa llapallanta ymancamapas hay-
cancatnapas rupa chichi r can , uchpa tucuchírcan;
Atí moscoy hucharaycu , runacuna iniichuscanta*
ca , nacaricuscantaca, manatacmi uillayta tucuy-
chayqníchkmanchu, Huciíaca ancham Diosta pifia-
^hia. Chay*
2y*
y^rS7'£7{!pS 7)E LA FE.
l?ny.iwos hermanos rntos d.í pecado , y Ucrcmcs hú.
ícr pecado y y busquemos remedio contra el pecado
por'ixtc no perezcamos para sionpre y y njamos al
injicrno por las culpas que hemos cometido : mas
seamos sal-vos para siempre. Amen. SER-
Chayraycu ari huauqueycuna ^ iiucliacta zaqiicsun-
chíc, hiichamanta aytiuesuiichic ^ huchavoccunarl
huchanchicmapita ilaquicusun, puticusun , penlten-
ciacta inrasiinchic. Pactach zupay huaciman.rispa,
cbaypi uiaaypác íiacaricüchuan , yaliinrac hanac-
pachamau uiaaypác cusiciic^ ^auiacucrisum.AiiJcn^
I
ser;.
SERMÓN TERCERO
EN QPE SE DECLARA , COMO EL UNI-
co remedio de los hombres , para librarse del
pecado, csjesu ChrÍ5>to nuestro Señor, y se
refieren en suma los mysterios de su humani-
dad , y se exhorta á poner todo nues-
tra corazoiien nuestro Salvador.
A Oí dije y hermanos y m d Sermón pasacfoy
^ la fíddad dd pecado , y d daño ([ue nos ha--
ce : y sobre todo y quanta enoja a T>ios^ Al^^o-a os
unieren decir ti remedia que tenemcs los hombresy pa-
ra librarnos dd pee ida. Sabed hermanos mios^que Dios
nuestro Señor esmuy piadoso^ y rntse-
Uauqueycuna y panaycuna canímpa , cuna-
js^ u^ cuscaypi ,, cayta uillafcayquichic ñíspa, ha-
chaca ancha mana alíim> huchan^ hatunín aucan-
chic , ch^vmi ymaymana ñacaj icuyinan raycuan-
chic , chaycan huchatacmi ,, Diosta anchipuni piTii-
CLichic y ñispan caycayta uyai ichiícaycjuiehic Cu-
nanini cana uillascayquichic , nra, ymahuanmi
chaycan huchamanta quisplsimchic : Chaypac
u^^ai Ihiiaychic. Dios yayanchic chccampi liampu son-
co casp'avn, huacchaycuyac caspam
runai^,-
'MrSTE7{¿0S T>t LA FE. 57
misericordioso^ para sus criaturas. T auftque le ero^
ja mucho d pecado , que los f; emires cometen con^
tra él 3 pero también le duele el grande mal en que
caen los hombres , y le pesa de que sean condenados^
y desea librarlos de la pena eterna , y del mal del
pecado. T porque todo el mundo esta lleno de pe^
(ados y y todos los hombres según nuestra flaqueza pecar
mos^ydesde el primer pecado de nuestros primeros pa-
dres Adán y y E'ZJa quedamos todos condenados amuerte-
por eso la inmensa bondad de nuestro 2)ios ordino ur^
remedio poderoso y admirable para
runanta cuyaycuanchíc , pana ñocanchic bu-
challicuspa, hucbanchichuan Dlo^pa íonccnta an-
chapuni nanachipunchic ^ y ^ ñocanchicpac yiijayr^
rupuancbictacmi , ymay soncon , huacchaycuna^
chica aacarlcuyman chayapuUahuan , ymay son-
colla.ri ucupachaman runaycuna rlpiian y amatac
binara caacachir, ñocatac bucbap mana aüiynin-
manta, uiííay mucbuncanmantahuan quispichicu^
jlasac, yaaapacüilasac ñibüanchicmi. iMinam pir^
Jlapas^ cay pacbapi cauzacca, mana hucbayoc
cancb¡c( písicallpa caspa ) pim mana hucbaman ur-
manman? Callaríc machuncbíc Adán ^ Eva ma-
mancbícpa pacarichíscan huchamnanta pacham^uifiay-'
pacbuañucpac ñisca carcancbic, chayraycum huac-
chay cuyac Dios yayanc hic Jcsu Xpto Dios--
para quitar todos los f(cadof de tcJcs los hn.¡rcsr
,11
m
^BnMo'N ni:3B tüs
V
y estecs/lesH Chnsto Tm:strc Stnor^ ál qnal aclGrctmés^ j
ifi cl creemos y y en el es'Hra-'^Js y y del redírmos toda.
á:iht:n:cits es d rtm^ifé^ de nuestras dma^ y qt^e traxS'
M^edtcma del cielo y para sanar todas ¡a^ cjdermedadcs dct
Mma.Esteesel.(0r¿krodcZ>í^s que quita los pecados
dzí mimdo,. BíSe^fsd q^e ^piaa ía ¿ra de J)iosyy hace ¿
L)s homhrcs atnig.os d^t J^^ios^^o haj ^tro n^mhre dehaxo
del Cielo qm nos pmdé sd^z^ar^ une tí de JtsuCijrist^
fifKstro Señor. AcsteJest&Christo ms iQnnjjcnc conocer ^
A^-^hv^y scrn:/iry\y ^hedcxcr^si qMenmos ser sd'Z'Qs. P¿ies
Dio>nÍHCÍiicta cauzachíquenchicpac y cjulspíchi-
^ueochicpac xoarcanthic y paytam ' ^rl muchaycuu^
chic, paymaoiiil yalnchic ^ payplm' suyacunchlc ,■
paymantatacmi yma alli caqucnchlccuoactabnampas
í:hasqtúcünchic. Cay Jesu Chriítom anlmanchicpa
hampm paymi ari lianacpachaiiianta animanchícpa
.oncoyniuipac nanaynimpac ^ harapicta ^ipapumiiar-
canchk. Cay Jesu Christom Diospa luiaüaüj runacu-
nap hüchanta pampachapuc y payaii Dios yayam-
pa $onconta huchayoccunapac pinacta llampuya-
chin y rutiacunactai i Diosman cutirichispa. Mana-
íacmi Jcsuspa sutin hynaca hinantin pachapi quis-
•pichiquenchic c^mmaiichu. Hanacpachaman ríyta
íiiunaspaca y cay Jcsu Chrlstotaracrni riccisunchic,
tücuy sonconchichuan munasunchlc , sirvisunchic,
paypa siminta huacaychapusiinchlc. Cu-
'AdTSrERJOS ^DE lA FE. 29
Pues ahovii Os diré hermanos ?nios jnt-i^y aúnalos , quien'
sea cst: Jcsí^ Christo , y dcspr$2s os diré como íaj:"
wos de alcaizjxr perdón de nntstros pecados por éL
Sahcd hijos mios j que ^esu Christo es hij^o dcDIos,
^injo y verdadero y el qual con el Padre eterno , y
el Espíritu Santo , es un mismo Dios > y una mis-
ma sustancia , y gloria : que así lo confesa U fe do,
los chrístianos y y lo dice la palabra de "Dios y qucno^
puede errar. Este tambie^i fesu Christo es homfrré
njerdadero como a^osotros , y yo , porq^/^e este hijo de
2)i'os y por remediar a los hombres y t-^-ao por hicn
hacerse hombre como ellos y y
Cunanriii huaai]ueycMnaya Jcsu Christo Diosnln-*
chicta , ricckhiyta munayquichic. Chaymantatn
cana uíllascayquí,ymahinas payijesu Christoraycuha-
chanchicta pampachachlcusun : chaypac ujarUiiiay-
chlc. Cay Jesu Christoai ari Diospa zapay chu-.
rin , paymi Dios yayahuan^ Dios S pirita Jancto-
huampa^, huc quiqíiin Dios, cay quimzantinri huc
cayniocUam, huc ciisicuyniocllam , caytam chrí^tia
nocunap fe yñincanchic yachachihuanchíc , Dios^
pa simimpas mana pantac y mana lluüac cayta-
tacmi yachachihuanchíc* Pana Dios caspapas ño-
canchic hiña checan runatacmi , paymi quispichi-
huancanchicpac runa tucurcan ^
H hinan-
2 con su infinito ^^oder ¡vino dd cído ^ y ^n las en^
r
yo SETMG'Ñ IIL DÉLOS
trahas de la Virgen Marta nuestra Señora por ohrjf
(Ui Eíptritu Santo y se hizo hcmhre ^ jV. /^^ concebt-^
do scc^un él A^^g^l San Gabriel lo anmcio (^ la Vtr^
gm Alaria y y después nació en jBclen ^ quedando
Jfirgm sH Madre por d gran poder da T>ios ^ y
Ht!:do niño fm adorado de los pastores ^ y de los
!^ycsy y d.c los Angdesyyd^spms quando ya gran^''
de de treinta años ^ predico en el mundo la palabra
de. T)ios 5 y enseño a los ho''^hres el cammo dd ctc^
loy y obro grandes ma^a'vdlasy sanando con sola su pala"
brú los cnfirmos , y contrahecho Sy y eitgosy rc'»
hinantin atipac cayninhuanmi hanacpachamanta
virgen sancta Maiiap uiczanman uraycumuí can ,
chaypim Spiritusanctomanta runa tucurcan , yma-
nam Anp-d Dlospa cachan nuestra Scúoraman ni-
) ¡arcan y cbay hinallatac. Chaymantam Belcn su-
tloc tlactapi mamanmanta pacarimurcan , ninay'
virgen captin y Diosml hinantin atipac cayninhuan
cav hináoac ñircan» Huahuaílarac cactan An^el-
cuna , llama michlccuna y capaccunapas muchay-
curcancu. Qulmza chunca huitayoc caspaní Dlos-
pa slminta caypachapi yachachii can , hanacpa-.
cha ñantiipas ricuchircan , ymaymana miUgrocu-^
rracti rurarcan ,. simillanhuanmi oncoccunactapas/
suchucunacupas alliay ñispalla, alliachic carean ^^
hua-
fhuc! tundo los mi^ertos f andando,, sobre el mar f\.
'MTSTE'^OS'DE'lj'f'E.^ §f
^iclarmdo las cosas stcntasy y por H'niry^yPcA''^
deudo otras grandes maran. illas con- sola su pa-ülra,-
Su rz'f'da era santa y sin picc.d'os. ^Su- ccn^'irMcion
muy amorosa, a todos hacia hitin, y a [es polrcs -y
y flacos amparaba y y rnaniana. T atados los peca-
dores cori'-vidaba con d perdón , y daba a losíoim-^-
hes sus entrañas) porgue los amaba como a hijos y^-
y rogaba al Padre siempre \ y lloraba por dlosl 7^:
así muchos pecadores, y pobres se iban tras é!, y d
los recibía a. todos con grande amor. J^^s
huañucGunactapas cauzariy ñispalJa, cauzachic car-
can , hatun cochactapas chacjuiliahuanpuricmi car-
can, yi-na hayca cactapas, manarac cactapas yacbac-
roi carean. Mana hucllapas huchayoc cauzayta
cauzacmi carean, rimaspapas miscjui misqulJlatta
soncoman chayactam rimac carean, tuciiy m-
nactapas alllnchacmi carean: huacchacta, ouesiacta,
pisi eaüpayocta yanapacmi carean , micuchie, npia-
chic, pachallichicmi carean, huchayoc runacta-
ri , pay quiquhi mascaspan , hamuy pampachascay-
qui, ñic carean, soncontapas, ñatintapas runacu-
naaian eocmi carean , churinta hiña huayllucmi car-
can. Dios yayantari huequenhuan , ñauinhuan hay-
cay huaeaycuspa nuichapucmi , uillapucmi carean.
Huchazapa runacunapas huayllucmi carcancu, catic-
mi carc^ancu, payri llapantapas cuyacuc soncor.huan
haamy áicral carean. Iduca
"I
II
32 S£T{¿Af)'NlU VB LOS
^Maí otros homhres mdos y y sohcr^-vios ^ y mtntí-
rpsos , qt4^ se lUnafi F^'ú'cps > teniíndo grande cu*
^vidsdy y ra-jhí contra él y stn ra^vn ningmJd h pcr^
óiguitron y y promr(^rQn dafU la muerte , y tod^ lo sti^
frió co^j grcuj m:insedt4mhrc p^r nueítro jvnor. T pa^
raque tomásemos tx^mplo en él. En esto gasto crein*
ta y tres años y 4I c^ho de los guales skndú su wo^
luntad morir y por redíJnirms del pecado y fue^ven'-
didoyy entr'^gadoppr un falso dicipdo sti^yo llamado ^U'*^
das y y p^sesto en r/^anos de sus enemigos ^ade^
Icliaca huaíjLíia ninacunam ysczj ^onco > mana
^üisonco y apuscachac sonco carean y Fariseo su.'
tioccana ; chaycan^unam Jesu Christocta mana
jhacbayoctatac y chicjuícuc sonco .caspa , ^ani-
Jlayac carcancü , huanuchisun caytañispacatirayac
carcancu. Payri hiña caspa ayñkusac iiínamnrac-
.cliu:^ upalUlIarQ sonconta nidycucuspa íííucIiucuc
^carean , n.ocanchicman sonco caspa > yachachiy-
ta rnunaspan hinac carean. Cay binan quimzachun''
ca quiiTizayoc huata caypachapi ñacarlcuspa cau-
^arcan, (^cpampim cana, ñücanchic hnchazapa-
ciin'cta quispichihuancanchicpac , quiqulmpa sonco-*
Jlanrnanta huariuyta munarcan* Chayinl luic an-,
cha niiinascan ciiscipulon Judas sutiocmi carean
ichaycanrni yscay sonco runa caspa, Jesús yayanchlc-
ta aucancunam:in coIUjuepac ranticuspa cirpacar*
can> Chay-
'MTSTÉ'KIOS T>t LA FE. 55
padeció crudísimos tormentos , y afrentas grandísimas
por nosotros , fue azjtado reciamcntCy coronada de crue»
les espinas sti calezca-, escupido y abofeteado por hombre^
nuiles, Levantáronle muchos falsos testimonjosjy llcruan^
do ma crti^ sobre sus ioomhros en compañía de ladro-m
mes fue llegado al monte calvario , y allí fue crti'^
€tjicado , y estuvo tres horas padeciendo grandes tor^
mcntos y y muchas afrentas de sus enemigos , y allí
tn la, cruz^ rogo al Padre eterno por aquelios que
le hacían maly y ofreció la sangre que derramaba
por t^dos nosotros los pecadores. Des-
Chaycancuna ñam hay cay ñacanciiyta ñacarichlr-
Q^íVi y pcncaycharcan > azutircan, umantapas quich'*
ca pillubuan pilluiíchircan , uyantapas uzupa
runacunaca yncharcan , llauza IJauza tocaynlnhuaa
tocaycurcan 5 yoiaymana huchayocmi ñíspa caci-
manta tuinparcan , chaymanta hiic ancha Ilasac
cruzta marcarichispan zuacunactahuan huaquílJa
pusarcan huc orco Calvario sutioccnan. Chay-
pim cruzpi chacatarcan, quimza huaycucuy chí-
cam, anchapuní ñacarlspa cauzarcan> chicnlqiien-
cunap pencaychascan^ allcochapayascan, hinacaspa-
pas hinaqucncunapacrac Diosyayanta pampachay
caycunacta yaya nispa muchapurcan ^ yahuarintar
ri ñocanchicraycLim Dios yayanman cocurcan^
hin^ ñacaricusjpan yayanchic huañupuarcanchic :
J ña
»Tz
34 SEKMO'H 111. VE LOS
7):souer de miurto ¡ue sepultada y. y. al caho de trif
dias cofr^o H 1$. hahia dicho a sus disctptd^s y y coind^.
los Santos Profitas muchos anos antes lo habían di^
cho, resucito gloriosa tn cuerpo inmortal y e impas^^
lile , y apareció a' los suyos muchas njucs^ y se es^
tti-uo con ellos ciuarcnta diasy ensenándoles las cosafi
del cielo y y les mando que^ ff$csm a predicar por to^
da el murido y come^ hahian de creer cuJcsíí. Chris"
lo los homhres y y q^^^ críymd&- en el y y doliéiidose
de sus culpas y y rccthicnda el Santo 'Bapti^moy j
Ci^ar dando la ley de D-íos y ^^^im sd^as.^^ T
ña Imaauctan pampaveao: hiianuscanmautari quimzav
ñequen punchauplrn^. ancha collanan cdslcuyníoG
Gauzai ii-npurcaa y ymanaa Apostalrúncymman ma*
narac huanuspa nircan ,. Diospa^: c¡t3ellcampas pay-
manta riiTiarcanchay hlnaUatacrni, \iÍDaypacña cau-
;iancanipac5 riiar^aSa Sacarkuncampac ,. hiriaGauza*
rlnDuspan Aoostolnmcunaínan sutirt' riccicíiicutcany
tiluiachunca punchaucamanpaycunaiiuau hua^pi pu-
fiican, hanacpachapi ymaym^na. cacta }^achachiív
ean^ aíll ya^hachispaní cana^ paycunacta íiucan: riy-
elil: hinaatin ticcimuyu, runacuiiacta slmlytü ya*^
chachimiüy.iiilchic, paycuna nocaman ynlhiíanca ,
biichancufruTianta Ikqui^pa ,. piitlspa: baprtzaeonca,
€amachiscay simiyta aÜíi huacaychanca., cayra^ru^
í^a^prcV/ hanacpadjarnar^quhplncaj chaypim LMÍj^^^^
c.::4''/aa];;Cüv cauza yta rauí^anca.
Cay
'MYSTETiipS TiE LA FE. Ys
T nuestro Señor ^csa Chrísto , hahniido crducic^^
€st¿ts cosiu y je suhio a los ctdos ^ y, cv lo mas altff-
de ellos y esta- sentada a la- diestra dd Padre itir-^
no saíre todos los Angeles ,. como Señor uniruersal
qn^ es de t^do el mundo. T desde allí esta m¿^
raiidv a todos los hombres d& la- turra ^ lo que ha--
cen y y c^jnú ajin'en y y ^ las /jue htihienn guar^
dado su ley- y les dará, el día del juicio glvria para-
jícmpre y, y a l^s malos que no la guardaron^ tor^
nientos sin fn en el infierno^ porqm ha dem^entr a to*
n^ar cuenta a los hombres en el pastrere^ dm^dclrm---
Cío jinaL í^eis a fií hermanos m ios y el myst<rio d^'
^esu Christa y. y iptcn es ,. rj^^f
C£y cayta cunacamuspam y. hanacpacHamM Uícba>
ripurcan y rucuy Ángclcunap ^ hanacpachacunap^
hanactjucmplmj Kos yayampa pariañe<]uernpi tlay--
c^^ii; tücuy hiiiantimpa- apíinchie caspa, Chavman-'
tarn cana íiapa riinacunap ymana cauzascanchictaj^,
ymascanohictahuampas ricumüancuic ^ Diospa si-
minta alli huacaycliactaca, taripay punchaupim ha^
nacpachaman pusaspa, uiñaypac cusiehinca j. zarria-''
Ciiinca: Diospa simiata mana huacaychactam ca-*-
na, ucupachamau carcuspa ulnaypac nácar] chinca^^
Payquiquin Jesu ehristotacmr cücpa punchaupi
llapi Funacunacta taripac harnpünca. Caytam chu-
ríycima Jcrsu Christomantá üillay(juich¡c; payta lic-
ckiiiyqiiichíc.^ üav-
W/
sr
M .
36 SE'F^AO'R III. T)B L OS
qut ci ^crdaiero Z>hf , y verdadero homhrey SaU
ruador de los hombres , J Señor del mundo. V^cís
aquí también lo que hizj) por nuestro remedio , y lo
'ai4>c padeció con tanto amor por librarnos de nuestros
pecados. Ti^jca deciros corno habernos de apro^e^
charnos de ta^^ grande remedio , y go^ar de tanto
bien , porque ^ si no hacemos lo que él nos fnandapa^
ra esto y sera para nosotras mayor condenación (po^¡
^uestrá culpa y maldad) la muerte preciosa y ^an^
gredcjcsu Christo^ puesta despreciamos^ no queriendo
curar con día nuestras llagas ^ y pecados como lo man^
da* 2(ogad a Dios^ h¿,josmiosy que ponga en ntíestros^
'corazones deseo de oír ¡apalabra de'Z)iosy que
paymi ari checan Dics^ checan runa^liinantj.npa c|Uis-
pichiquenchiCj apunchícpas, ñocanchic hucha^apacu-
naraycu cuyac sonconhuan ñacaricuscantapas uillay-
ijuichictacmi: chaymantaracmi ulllascayquichic, ma,
ymacta ruraí^paracsí , chay chica al lim cusicuyta usa-
chisünchic. Caypac Gamachihuascancbícta huchap
raycuscan mana cbaycama rurnptinchicca; Jcsu Chi is-
top yahuarin ashuan ucupachapi ñacancuncanchic-
pacml canea, yancalla uzuchiscanchicmanta, ani-
manchic oncocta , quirichascacta cay chica ]lum-
pac yahuarinhuan paypa simincama, mana ham-
picuyta munascanchicmanta. Chayraycu chiiriy-
cuna Diosta mr.chaycuyclVic ^ soncoycnuichlcta mu-
nachipusuncayquichicpac, pay-
'MTSTE^OS 'DlE LA FE. % 7
f^ui es he de decir y y qu: a mi mí dé gracia ta^a
íníífui/os hien y que os wa la salivación en ello y y
njcnid para el Sermón siguiente muy atentos y y aho^
rtt platicad entre njosotros estas cosas que os he con--
fado de ^csH Christo nuestro Señor. T mirad en l(t
Iglesia la Imagen del Crucifixo y é hincadas las ro^
dtllas adoradla , y haUando con ^esu Christo nuestro.
T)los y 2{edentor y que esturvo en la cruz^ como aquc^
Ha Imagen os representa y herid ^vuestro t)ccho y y
con mucho dolor y lagrimas decidiSeíior mió ^c su Chru*^
tú hi]o de Dios njiíJOy que
paypa simin cunasac ñiscayta soncocama uyarihiían-
cayqiiichicpac , ñoxrapacri gradanta callpanta ma-
ñapullahmychictac , camcunacta allilla cunancay-
pac yachachincaypac , cLayoii ancha cusíoc can-.
i]nich¡c. Cunan cay sermonpa catequcnta uyancuc
hanpunauichlc , tucuy soncoyquichichuan uyari-
.cunc]uichic : cunanri caycay yachachiscaycunacta y
camcuna pura yachachinacunquichic. Tesu Christo
yayanchicpa unanchanta Iglesiapi.ricuspari couco-.
riyquichichuan sayaycuspa muchaycunquichic, chay
hinam jesu Christo yayayqui y quispichiqueyqui ,
chay hiña cruzpl chacatasca carean > cascoyquicta
tacacüspa hucquc ñauiyquihuan Dlosniyquicta rima-
ríncfuí ñispa. A, capac Jesu Christo yayay, Dios-
niypa zapay churin,
K canimí
'J SB'EMOK. 11 J. t>SLOS
^aue te hiclute hombre y y moriste^ m la cruK. por mi
pecador ^ perdona por t:^ sanare todos mis pecados >
y hazjne buen christiano y y qm sea yo hi^o oht^
diente y y oiga tu palabra y y la entienda ^ y guar^
de. Sal-va Señor esta alma qt4e tti criaste y redimis"
'tey y dame graciay para^fue siempre te sir<ua > y después
Wf mi muerte , alcance yo la ruida biena^entk>rada
y el cielo. Amen. SER-
cammi uocaycu hucliazapa runacunaraycu runa tucur-
canqui , cruzpi huañurcanqui , cay capac yahuarly-
quiraycum mahayqui , huchayta camayta pampa-
chapullahuay, allí christianocta rurahuay, camta yu-
paychac churiyqni cancaypac , padrep cuuascan
simiyquictai i alli soncolja uyarícimcaypac , ya-
cliacuncaypac ^ soncDypi , ñatiypi huacaychancay-
pac. Cay animallayta campa rurascayqui camas-
cayqnícta quísplchipullahuay, graciayquictapas co-
aycullaliuay cam zapalkyquicta uiñay sirvlncaypac,
huañuspari banacpacha cusicausay huaciyqulmao
lincaypac. Amen.
Cutiarl
SERMÓN QUARTO
EN QUE SE DECLARA LO QUE HEMOS
de hacer para ser salvos, y lo primero como hemos
de creer y esperar en Jesu Chrko, y de la fírmesa
de la fe y de la confianza en nuestro Salvador.
ÍJ^ iST este Sermón os diré y hermanos muy ama-^
^ dos y lo (¡m habéis de hacer para alcanzar perdón
de nuestras culpas , y sal'iaros , por Jes^ Christo
nuestro Señor y 'E^entor. parido Jcsu Ckrtsto cm^
^¿0 a predicar a sus Apostóles a rodas las (rentes
del mundo: rnañdoUs que prednacn peíutencia y
perdofi dt pecados, y pa aque se salivasen los hombres en-
seño que hahtan de hacer quatro cosas* J^^
C^ Unan cay cunacnsac ñlscayplm, ulllascay^
J quíchic churiycuna ancha huayJiuscav, ma,
ymacta ruraptlyquíchiccha Jcsu Christo Dios apun^
chic, quisplchiqucnchíc huchayquichicta pampa^
chapusunquichicman hanacpachaman pusasunquichic-
mam May pacham Jcsu Christo Diosninchlc Ados-
tolnlncunacta cacharcan hlnantln ticcJmuyu runac-
ta yachachlncanpac, chaypacham ñii can: runacunac-
ta ñinquichíc, huchancunamanta cjuispiyta munaspa
penkenciacta ruranca , hanacpachamaa quisplncaa-
pacrl cay tahuacta huacaycha-ca ñii can ¿ Lac-
4é 'mTSTBVOS T>E la FE. ; ^
'Lanrtmeraesredhír lafeéjcm Christo creycnio m
€i/L(X secrmda tener cverdadero dolo?' de /as culpas
cometidas y y firme ruoluntad de no cometerlas mas J
La tercera recibir los sagrados Sacramentos y qne d
ordeno t)ar a remedio de los pecados. La quartacum'-
plir los Santos mandamientos dt sti ley. ^^s tas qmtro
€osas , hermanos mios , hemos de tener en la memo--
ria^ y en el coraron. T de estas os tengo de tratar
íyp estos Sermones. 'Rogad k nuestro Señor que to-
qpie mi lengua para hahlar^ y ruuestros .oídos para oir su
paía'^ra. Lo primero pues ^ para sal'zmros ^ es necesario
que creáis en ^csi^ Christo Señor nuestro por c^i^e no se
perdonan a n'mgun hambre los pecaaosj fii
ñaup^xpi , Tesu Chrisfo Diospa churinman yñinca.
IscayaequeniTii , Ilapa buchancunaí-oaDta Jlaquicun-
ca , puticuncii, huanasacmi ñinca. Chiiniz¿uiec]ucn-
lili , Sacrameníocnnacta chasqtiinca. Tahuanequen-
mi , Dio5pa cama(:hicü5can sim i ota imacay chanca.
Cay tahiiacta churiycuna soncoyquichicpi yuyaynly-
quichicpihuan alli huacaychanquichic. Caytahua nís-
caytarn,cunacLiscayGunapiyachachiscayqiiIchic;chay-''
rayen. Dlosta rnjchapuüahuaychíc, shniytaj callnyta^^
alli yachacuchipuáncampac , rinriyquíchlcri Diospá^
siminta alli nyaricuncampac- Hanacpachaman rlsac
wispaca uaupacracmi ]esuCíirVstonian yñínquíchic,
payiáclivlrtianocunap ií}iscant:í: mana yñicra ^ mana^^.
pa>ínn pi*nnachAn:ii'incI)U ■ mi-
^m¿É^
^'MrST£2{¿0SDEr2rB. 4t
ni Icrecihi Dios por hijo y amado snyoy shio tcrácff^
do la fe y ^ue los christianos tienen. T asi dcheis dar
gracias a T)losy y estar muy alegres pornuc os ha da-^
dq Dios quien os predique , y os declare la fe de le-
SU' Chrjsto. T sabed hermanos , que todos los que no
^on christianos > se condenan , j todos los que ado-*
ran las guacas > o montes ^ o cerros y o el sol y y la
luna > o qualqtdcra otra cosa > sino es s nuestro
Dto^ y y criador ^ y nuestro padre , jy hacedor , j Se^
íi.)r de todas las cosas y el qual es un mismo Dios
con el Padre eterno , y con d Espíritu Santo ^ que son
tres personas ^ y un solo Dios njerdadero* 7
manatacmi pktapas chunnipac eliasquinmanchii.
Chayraycu Diosta haycay cutípas muchaycunqui ,
cusicunquipaSjDiospa slmín ciinaqueyoc caspa. Cay-
tahuampas yachaychictac. Mana chiistiano runaca
ucupachaman caman rin, huacacta , orcocta ^ in-
ticta , quillacta yma ymactahuampas muchaccuna-
ca 5 ucupachaman caman rin. Dios zapallanml mu-
chancanchicca , payllam ari Diosninchic , apun-
chic, yayanchic, quispichiqucnchicca, payllatacmi
tucuy yma hayca cacpa apunchlc, paymí Dios ya-
yahuan , Dios Spiritusanctohuampas huc quiquiín
Dloslla , (^uimza persona caspan huella checan
Dios.
L Cay
_ esto aunque no loe'ntcnaaiscomoes^ deleislo creer
'42 . SEtMO'R ir. DB LOS
asi jirmcmefJte y j/pr^y,e lo enseña lapdabra de Dioíy
úue no pmdc errar, T esta es la fe y cjac han fe-
vido 5 y sitmtyre tienen todos Us christianos. Esta fe^
tnscno "Dios por su hoca. Esta fe predicaron los njo^^
roñes santos y y Profetas y y Apostóles > aUirnhrades
de T>¡os. Por esta fe murieron mu^chos millares de
^Aiartjres y escogitfido antes perder estci <TJida preim--
te (¡m no ia. Je. T yo qm os predico estoy apare "
jado a morir en el ^mgo con la gracia de Dios y
rantcs^tic díi'xar esta jCy y todos Í9S padrcsy y
Cay íilscaytíica y pana pisi soacoyquíhuan mana
cbaycama unanchaspapas , soacoyquiplca ^ y, che-
canml nispa ya;n(|UÍchic.Dí.o^tpa simia nráiiapantac-
mi, caytaca yachacliihuunchic. Tiicuy hínantiíiichris-
tíanocunari naupacmanta cunapcaaia cacpas. cay fe
yñiynioc caman canchic. Cay le yoincanchictaLa,
qui.jiún Dío3ít/\ siminhuan yachachircan. Cay yñln-
cair.h'ctaaTii ñaupa Sanctocuna y Pi ophcíacuna ,
Apostolcuna Diospa canchailscan soiicoyoc, runa-
cüíia yñinca ui=ípa yachachircancu. Ciy fcyñin-
ca'';chicr3yciirD, huaranca hunu huau Ivbrtyicüna
huaauícancu. Cay í'e yñincayraycuca haycapas íiua-
uucusac niicaiicu: ñoca cay fccta yac'iachiccjuey-
qbipas, cusicuspailaní cay fcraycüca Dio?pa yana'-'
piyninhnan nlnapipas rupacayman, mauatacmi -za-
Cjucymanca. tucny padrccunapas y aiJi
k^iOics chistiaízos hjiran lo mismo can U áyndií
^AITSTET^JOS ir¿ LA FE. ^í
dt D^Oí* Con esta fe oi-rcxoi^ les Sahtos r/aiirlís ?y>a-
ra-zílUsy iiúndo n^fsta a ¡es ciegos ^ y sava:Jo a ¡^^
ínjtrmos , y rcsuatcindo a los muertes y y ^Jinndanr
do al ma.r y y al sol y y a todas las cnaturas y /^7-
-^;a codas íst^n sujetas a esta pcdiahra de 7Dios,Con
ista misma fe y y palal?ra de Dios ccii-círtieYon a-
todo dmuvdoy a 2\cyes ^ y (^ Señores , y a sahios •
y a podirosos y y todos se sujetar ofj ata tJaUhra de
^to^yj fe dejesfí ChtistOy y los que no reei'bcn e<ta
piX'abra de T)iosy y fe dejesu ChnstOyíon dts^z'c^Jt¡¿rddos
y condenados a los tormentos eternos dtí nrfisrnoy y
alli chiistianocunapa:; Dlospa yanapascanca hina':i-
mjncaiTiiucn:!. Cay fe yníynlocirii ñaupa Janc-
tjcuna ymaymana miíagrücuuactapas rurac car-
cancu . ñauzacunactapas cahiiarichic carcancu on-
coccuiiactapas alüachic carcancu , huañuccunacta-
pas cauzarichic carcancu , cochactapas iLtictapas,
yvni hayca cauzaccunactahuampas camachispa yu-
paychachlcucmi carcancu. Diospa simir.tacaj ia<uy
yma haycaoas yupiychanciicarnam. Cay íeyní-
hi^anmi , Dlospa suTiinhuanirií hinantln runacünacta
Diosman catirichircancu y capaccLTiactapas y amau-
tacunactapas y cinchlcunactahuampas , liap^moas
Diospa sinnlnta yupaycbac caspa, Jcsu Christomaa
yñicmi carcancu^ Diospa sinVinta mana yupaychacca,
payman^nuna ynicca , ci;5Írinac lUiiaín ^ ucnpa-
chapi uiñaypac fiacaricürp^c ñií.cam. ]^i
■■i
44 SETMO^:< IV, DÉLOS
y n7::cho '-nCii los OU'Z dcsOt^cs de bahcr recibido (sta
Vi'/ / • ^ / \ I
curan aiart r ó,i la fe , y pdahra de T>ios y y os
ma'ilat adorar al Diablo-, y no a Dios , en las
gua:a'-fy ofrecer sacrificios alDiahloy mochándole, y c^ti^
en njvítstras necesidades^ y enferme dad.es njayúis a los
fv tejos hechiieros^y digáis njuestros pecados, y ofrezcáis
'nuestras cosaí, lo cj^iíal todo es mentira y maldad^y ellos
son t4>nos üohrcs y dcs^'enttíraüos y tontos, y os engañan
porque Its deis de comír , y
Pi may cancha cay f.ta chasqui spatac , christiana
baptízasca caspatac , machuncunap apusquincunap
pacarichisca cauzavíiínman cntimpun/aumuzupay-
pa yananpa si.nintan huñin ynin. Chayca ucu-
pachair^an rispa anchapunlm mucbjnca ñacaricuii-
ca. Chaycancuna , ama Diosman yaincachu ñ¡s-
pa'.Ti üuilaycuspa , zupayta muchachísunqiil ^ hua-
cacta mijchachisuiíqui. Hiiacacta muchacca zupay-
tam muchan , zupayrnanoii yma haycayqmctapas
c:ocochr.:jnqui. Oncoyniyquipicri humucta mincay,
hui:iu*nan hiichayqiiicta uülay, ymayquictapas co-
cuy nispa IlullapaüasLiiiqui. Chaycan huaiucunaca ,
iizupac^man, ^liuaccha uiüui'u , utic sonco , po-
c]ücs uiczanraycnm , chay cay úiypayasunqui-
ciiic, uc^pa-
f^ oslhn.-an ai ifijicrnoj dotidt tilos arda a,n ta^'a siempre-
ja'^^^i (^on cl 'Z)iablo. Oi^t^rdaos cic estos hechiceros ^^
hijos míos y y no adorcts sino a, solo T)ios ri^crda^
dcro y cjHC hizj) los cielos y y U tí^.rra y y da los
hiaus de este mundo a los ^m él es scrruido y y
da los himes del cielo para siempre a los aue le
sirinn y y castiga con tormentos de jH>ego para siem^
pre d los malos y é injiiles que sirnjen al Diabla.
T pá'^a todas ^'ucstras necesidades ^ y enfermedades
acurdid y hijos míos y a Jesí4 Christo que es nuestra
padre y y a/uistro "Dios y y
ücupachaman pusayta munasunquichlc y chaypiín
chaycan mana alli runacuna uinaypac ninapi rau-
canea. Amatac churivcuna iiumucunamanca rin*
quichícchu^ ama pictaca ^ maytaca muchanquichu.
Dios zapallanta niuchancjui, Diosmi hanacpachac-
ta, caypachacta rUrac : caypachapl yiiia hayca cae-
tapas , paytacmi soncollanmanta pipacpas coc. Ha-
nacpachapi ymaymana caquencunactari, paytacmi
aili sirviquencunapac uiñaypac coc. Mana allí ru-
nacütiactarí, huacamuchaccüoactari^ paytacmi ucu-
pachaman carcuspa uiñay ñacarichic. Oncoytijyqui-
chicpacri y yma miichuyniyquipacpas Jcsu Chris-
to Diosniyquiman, yayayquinian cayllay cunqui, ma-
ñacunqui.
M maña-
y tened gran confian^ en H ^ que pues murió en um
flfl
4« 'SEl{¿dO^ ir. T>E LOS
cfui^y y dii Hi\ sangre por amaestro refnedio y ííinga^
na cosa os negara q^: le pidáis y y hayáis mcnest en
y si ruosotros tupieseis la, fe qi^^e dehiais con éíy
^.feriáis como os ayuda -y y favorece en r[^Hiestras
necesidadesy y enfermedades 5 pera mticho mas habeps
de ¿r a Jcn^ Christo , y llamaHe y para el remedio
de <^*viestrds animas y yparaqu>e ^nesnos pecados sean
per donados-aporque fio hay otro remtdio sino ^gsti
Christo nm tro Señor ^ el aud por su preciosa sa^:"
gre píicde perdonar todos los pecados del nn^^ndo^ aun--
que sean mas q^d las arenas dd mar y y m^ayorc^ aut
los montes y y
inañacuspari , payman suyaycunqtil. Jesu Christa
camraycii cruzpi hiiañucca , yahuaiinta hichacca ^
manam manacuscaycjuicta michasuoqLilcau* Carnea*
na Jesii Chrlstomaa checa sonco yüinquichicoian >
chayca ch:can punln oncoyníyqiiipi yirsa Iiiyca
muchuyniyquipípas yaaapisiin:]UichiCQian , ajll-
chasunqiuchícman.' Ichaca animayqulchic pac maña-
cucracaii Jc5u Christoman: ashuan cayllaycunqur-
cnic, yanapahuay ñinquicliic, huchayta pampaclir.-
hnay ñinquichic. Manan pipas raaypas , quispichi-
sunqiúip-anchi;: Jcsu Christo zapa !hn tac mi quispi-
cliicca; Paymi capac yahuarlnhuan lunap huchaa-
ta pampaclac, tiu chica ^ alJpi chica, orco chican
cactapas , pay-
y cí emitiere nerdgnar^ a los pecadores y y p^r ellos njí-
'MTSrt 7(Í0S T>t L A FE. 47
^'¡nó d mundo y y ahora os llo.tna ^ y es esta tnicf^'^
di>. Hijos y yo morí por *uosctros m la cruz^y y pcy»
dcci m-y^chos tor?nci2tos por n'utstro Iñn: aírjid 4
t?2Í los qtic estáis cargados con fzuestrcs jcccidcsy cu^
yo os descargare y y os daré descanso. Tomad m¡^
ju'igre y y ofrcccdla por sacnfcto y y siran perdonadas-
i^ucstras crdpas , aunque hayáis sido muy malos , y
enemigos de Z>i0j\ Cojt^urtios a mí y que yo o\ rc-^
Cíhré : rnirad estas llagas que por nj as otros se hicií-'
ron ; mirad la sangre (¡i^e con tanto amor derrame^
puraque sea medicina de njucstras cdri^as* Con
paymi ad huchazapaciinap hucbanta pampachajta
miíoan, buchazapaciínaraycurn hanarpachaaianta cay
uc^jücpachaman urayciniarcan^ci:nanpas hamuy ñica-
casuncjuim. Chuí iycuna ñocam camcunaraycu cruzp^
huaaurcani , yrnaynana nacariciiyta ñacarjctircani,
camciiaap aIIlyqu¡chÍGpac,cusj^uich¡cpac. Chayraycu
huchayquichlcpa lía^aycyscanca ñocanccman Innv
piiychic^uocaiTi huchayquiGhicta panpachapuscaycur-
chic, zamachlscaycjükhic: cachic yahuariyta huchav-
ijuichkpa chanlma, Dios yayayman cociiychic: cay
yahuariyraycuní huchayquichic pampachasca canca^
pana Dlospa aucan caspapas , fiocanian cL.ti¡ impüy-
ch¡c> uocan chasqulpuscayquichic. Cay quiriycunac-
ta- ricaaychic, camcunaiaycuoi cay hlnachicurcaDi,
cay yan:janyta rícaychic> CAjdkC soncoyhuan animay-
^uichicpa h5.mpimpac hichascaj-ta, ' cay
>48 SEKAdOlN IF. TÓELOS
■Con cstjí. sanare $z hm'nLX^^m rcu^^stros tara^jonn h
^vmstros pecador , y ^uosotros scrcis saínos. MucL^
me costasteis hijos mios > miuho y mucho hice por ojo^
sotroy 5 y pfi^s tanto os amo^ dadme njuestra coraKort^
úiic yo os daré descanso y njida pcrdmahle. Estas pa-
lahra^ os dice j esa Christo^ y con mucho amor os con*
'iJida para pcrdotíar a^uestr os pecados -, y salivaros'.
'Pues ^ hermanos mios muy amados -^ qué respondéis a_
^est^ Christo ^ yo en nombre de toaos njosotros le
respondí) -y diciendo. Serier nuestro lesuChristo ^ cufs
tres nuestro paire , y nuestro T>ios , y nos t?accs tO'^
.do hicn^ a
cay ilumpac yahuariybuanmi ammayqalclilcpa ma*
pan pichasca canca^ qulspichlscapas canea. Churiycu^
.na ancha nacaricuspa tar'iscaymi canquichic, rna-
.iianí cay cayílactacüu camcunaraycu lurarcani ,
chica huayliüscayca^ munascayca; soncüyquichicta>
.anlmayqiilchicta coaycñicj ñocari ymaymanacusi-
cuyta zamacuyta coscayquichic. Cay caytam Jesa
Christo riisLincjuichic y cuyacuc sonconhuannii hu-^
-chayquíchicta pampachapusac ñisunquichlc. Ha-
jiacpachamaa pusayta munasunquichic. ChuiTycii^i
-na , ma > yma ñinquíchicmi Jcsu christD Diosnln-
chlcta? ñoca ari caiiicunap rantiyqiú n'^^^risac ^
bina úisac. A, capac jcsu Christo, canimi yayaycu
canqui, üiosniycu canqui, alUchacqueycn canquí ^
caii> .
'mTstE'kios y)B la F£. ^, ^49
a ri pcdt/nos pcrdojí dt finestras culpas , *)? ucs pes¿i
ale hal?cr sido malos y y te stciicamos huyas piedad
de JWsotrss f^^iscraUes y v por tu mn.'rre , y\S{i7:^re\ •
preciosa nos hagas salmeos. Atíaioramos como a.
mscstro njírdadíro T)hs. En tí creamos como maestra
jCiUstial: en tí esperamos como nuestro jS^edcnter , y Sal-*.
fvaioTy y de a^tii adelante no hemos de adorar al diaUo y
ni sus guacas ^ni creer lo que nos dicen los hechiceros men^
tirososy spw cir tu palahray y guardarla^ parapic seamof
Injo^ tíiyos^ y goctmos de los h. i ene i que nos ttincs^aparc
jados en la gloria perdir/aílerAmep^
.S£Ps.-
caaitac huchaycocta caa^aycocta pampacBabuaycu,
ancham puticuycu, Ilaqulcgycu hiicbaijicuscaycu-
manta : huaccLajquícta , (^uesayquicta cuyayctilla-
huaycii , huaauscayquiraycu", yahuariyíjuiraycuní
n^añayqui , <]Uispicbihuay ñiyqui. Caní zapay che-
Can DiosniycuctaiTi muchayqui , caíp.manmi yñiy-
cu y catntacmi hanacpachamanta iiiaycumuc yacha-
chicqiicycu canqui. Cam quispichlqueycupim suya- .
c-uycu. Cunanmantaca manam huacacta y manam
24ipaytíi muchasaccuchu : manatacmi umucunap Hu-
lla siminta yñisaccuchii , yupaychasaccuchu ; cam^
yayaycup Simillayquktam y caaiachlscallayquictam^
uyaricusac y huacaychacusac , campa cburiyqui can-
cay cupac. Hanacpacbapi ymaymana cosac uiscay-
quieta usachincaycupac. Amen.
y laana
yo
■'■ X
n %•.
SERMÓN QUINTO
EN QUE SE ENSEÑA QUE COSA ES
Dios , y qüc no h;^y mas de un Dios y esc
Dios , es Padre , c Hijo , y
Espíritu Santo.
DIxcos y hermanos muy arnados-, ac^emChrií^
to nuestro SaJnjador ^ qt^e es njcrdadcro hijo
de Dios : ahora os q^/tero decir quien es T)ios. Es^
'tad atentos y y rogai de eoratpn al mismo 'Dios^ que
¿> mí me dé palabras suyas con que es hable y y a
ruosotros os dé entendimiento con que percibáis su
palabra: por que vingun hombre puede aprender la
ruerdaierx doctrina de T>ios , si d mismo TDios no
le ensíña. T todolo que yo os diré ahora^ el
AM ari Jcsu Christocta riccichlrcayqulchíc
cuyascay churiycuna , Jesu Chrlstom Dios-
pachuiln ñispa. Cunanmi cana Dlosti riccichiscay-
cjuiclVic. Chayraycu tucuy sDncoyquichichuan uya-
rlhuanquichic. Pay quiquln Dlostari ñocapac mu-
chapuaychic ^ paypa siminta camciinaman cunan-
caypac , soíicoyquichictarl quicharisunquichic pay-
pa simmta chasqui ncayquipac. Manam ari plp:i$.
Diospa simintaca yachacunmancluí , mana Diospa
yaclujhiscanca, Cunaa cay aisac ñiscaypas,
'MTSTE'KJOS IDt LA TE. fi
§1 mismo Dios lo ha ensoiado , y así no puide ha-^
htr erj^añoy ni mentira en ello. Mirad hijos njos
€SOs cielos tan grandes ^ y tan hermosos. Ese so! tart
resplandeciente , esa luna tan ciar a y etas estrellas tan
alcores y tojí concertadas. Mirad la mar tan ¡n^^
mensa , los rios que n.'an corriendo presurosos a ella»
Mirad la tierra y sus campos , y montes tan altos
las a^holídus y fuentes ^ /4 muchedumbre de a'ves en
íl ayre y de ganados en los prados ^ de. peces en Uf
aguas. El (ju: es Sifior de todo eso > y lo golnrwd
y manda ^ ese is Dios. El que hizj) todo eso ^ yU
constriña con
pay quiquln Díospa yachachlscanml: paypa slmin cas-
paca manan ilullachii , manan saucachu. Ricuy
churiycuna chay hanacpachacunacta chica hatun,
caica znmac , chay ¡nticta chica Ilipipipíc , chica
cancharle, qr/illapas chica lliplpipic, coylJurcu-
napas chica cusicuscalla , chica patachascalía : ri-
cuy chay cocha chica hatum, mavucunari xchica
cusicuspa payman hiiayí acachan : ricuy pachacta
hinantin muyucta , orcoctapas chica hatunta ; ri-
cuychicta zachacta , puquiucta , huayrapi pahuac
piscocunactapas: licuychic huaylla huaylJapi tahua
chaquioccunacta , unupi challhuacunactapas. Cbay-
cunap apuñea, camachicuqucnca Diosmi. Paymi
tucuy yma hayca cacta rurarcan ^ cámarcan ,
*
¿f
•5^ SERMÓN P^. Z>E los
\€on sola sti paUbra ^ cse cs ^jmstrc X>ios. Et am tn^
^ialos tjcmp.os dc lUr^'i^tyy muitipUca ^'tttstros mnor'
dos ^ y acrzsciínta arucstras s^memeras ^ y os da el
P^ayZy y el trigo ^ y Uf papas , y todo quanto hay
^n Id tierra > p^yac^t^t comais y ruistais ^ y jos 4.V-
g^tií y isse es Dios. El qi^^ os d^ la sdad ^ y los
htjosj y d ht^zn contento.^ y Á hntn mrazjon ^ esC*^
ej 7) ¡os. El que tniíná cu las tmbes^ y hecha rt-»
la^77pÁgos y rayos para espantar ), los horr^hres^ y ha*
€cr qécc k teman ^ c~se es "Dios- Eiquc os en^ia aJgcwaÉ
meces ha'^rtjrcsy yxnfermeáadíSy ymy^rtís^ ■ ' y
paymi tucuj; yrBajm^nacuoacta Símílknhuaii
huv'hu^n , micuchJfi , taqubdiin. Paj^ml íiiltancu-j
napi paracnln , JJaiTiavquküíuctapa? mírachinj cha-
craynulctapas ramaiiiachín , uimchinj^ zaractapa^j,
trieoc
.cuicp^cLuan. Dí05t4cmi orícx^ymaiua ^ nanaymanta
«cüh^ ciiúspillahnacaychasanqui : diurijquictahii*
armayquicta , cochocniicayquicta, allí soncoyquic-
tapas pavllataciTi! cosunqijlchic Diosmi puyupi $a~
ilcillachln Ihplpichín, yiiapachín, y, rnnacta man-
chan cl^sac fiispa , payta maiicharuranipac. Diostac-
nu ñarúspa, muchuy pa chacta , oncoyta ^ rianay*
í^, hnafíuytabnampas cachannisLinqui, pac-
y ^imhU.-es de tierra para castigo ác nj^cstrps pc%
SETiJyiO'M r. TDB LOS y 5
peCitdos y porque os enmendéis de ellos , ese es J)ioj^
El que en el cielo , y en la tierra > y en todo lu^ar^
manda y no hay quien pineda resistir sú poder y ese es
T>ios^ Porque tod.tslas cosas no tnenen mas de un solo
T>iosy que es supremo Señor de todos. TSlo penséis hijos,
rntos^que un Dioses el que manda en eicidoy y otro,
ín la tierra y y uno da eí maÍK^y y otro da d trigo^
y uno cmbia los truenos y y lluvias y y otro da la
salud : ;;/ es uno el T>ios de los viracochas y y otro el
'de los Indios. Esto
pachactapas cununuchic runacta hiichanmanta
huanacbíncampac muchuchUicampac-, DiosmUianac-
pachactáj caypachacta^ maypachactahuampas ca*
rnachin. Manatacmi pipas paytaca ama ñinman-
chu : tüCLiy yma haycacunapas ñocanchic^ pay Dios-
niocUam^ pay apuyocllam canchice Manam ari Dios-
ca yscaychu, quimzachu. Manatacmi hucchu hanac-
pachapi camachin^ hucninchu caypachapi cama-'
chin. Manan hiic Dioschu zaracta con;> hucninchu Ha-
macta con , trigocta con. Manan huc Dioschu
saüaJiachic , parachic y hucninchu runacta allia-
chic. Manam viracuchacunap Diosnln hucchu , ru-
nacunap Diosninpas hucchu. Caytaca amasoncoy-
qnichicpi yuyayllatapas yuyanquichicchii : viraco-
chahuan runahuan huc Diosniocllam canchic:
O ñau-
Esto dixeron vuestros mtepasados y porque sahian
i .
m\
\
73 ^MTSfE^OS t>B LA F^.
poco % y ^^^*^ ^^^^ ^iños: ^^ d súhtr de 7?fos. ©ffi^
qual as hcikis de reiry y hacer hmla^ Parqm nohay
muchos Dioses y nt muchos Señ&res^ sino uno solo-^
qm lo racvjdd todo, Wo njsis entre los hombres^,
quando hay mach&s Señares y hay guerra^ y ds^cor-
dia y y no ^Jan hkn las eos ai y hites se ¡>isrdc to^'
do \ norme c^ida nno (¡mere sf4fctar al otro^. pues st
htihiesc machos 'Diacesy fina en el cielo y y erro en
la tierra^ y clara esta qm t¡a habría pa^y ni cancitr'
ñaupa macbaiyciukunay'apusqüiyqiucnna liuarma h¡#
na ucíc spncocaspay mana Dlostciriccispam^ achcaní):
■Dios- ñlc carcaiicu.- Cay rimasca^ra-. a.ciypac ca-
miH; saucacuvp3:ceamánv Mananí' ari-achcachu Dio«^
manar^cmi a^hca sapaccíuiv> hiic: zapay Diosl'am-
tr.CL^y \'xti:^ haycacta cíni>achif>w. fvíanachu ricix-
cannit achca apucuna - caspaca qiiitjuiirí puia'Ti am-
canacü^^. y..iia:i.iayG:^ctapas manam chay ca:^"nai'ixu-i
pit'ichac? ashuaami huacüiclik, sapamantá at^pana
caytacar.iarn muax. Cliayca ari acÍKa Dros car.-
niaiiy , huc ha^uapachapi , hnc- caypachapl ,., maaa-
oliu hau a cp achara , caypacljata tacüní:h:íannan.r
iscayninanacanacuptHi utc¿iilam pacfia tícrauíran^.
p:vcliucaají^npa>. Muc zapillaticíni Díoíc^v
hiína-ai
TEty^O'^ V. T)E LOS J4
Qf}/ lo S4x(y el mismo T>ios , a su ^ndlo de JuaeL-
Óyeme puehlo mió .^ d Scíicr T)ios tu^o ^ ?:o es n:as ds
unsolc T)io$- Este Dios hijos Tnios^ nin^irio de n^o ctros
h ha njisto por sus ojos y pereque no es de carney ni^
de ¡meso y ni ticm cuerpo ^ más es espíritu. Cemo^
njuestra auíWciy. qm esta en nuucstro ctí(rt.Qy es es^
pinta que rige d cuerpo y. y esta en todo el cuerpo^^
m la cai^e^ay y, tn las mar.os y y en los pies^ y e^;
qualqnier parte de su cuerpo c^ue te piquiUy lo ¿icn-*
t^ tu ahima^ porque eíta dli': ptks a/r Lis dettm^U
der hombre y qre^ tu 'Dios esta en ciclos y y tierra^'
y ma-r^y en Cedas partes presinje y y..
Hinaniúircan quu|ülir Dios- Israel runácunariiaa.
Uyarliiimychíc runaycima , cap¿€ Díosniyquica-^.
huG Díosliam* Cay Diostaca churiycüna caiiicu-
nanianta maycanniytiuípas manan Dai^íyquichiciiuaiSí
ricüno|u¡£huj ma^ia aycbayoc, mana tuUuyoc^ cas-
.canmaíirá. Manatac::nl ucuyoccbüfSpirituliaEi. íma-'
najT^anraayHjniíicuyquip} tac ^ Sp] i m ca^pa ucny^ ■
quiCta- taouiachm ,. tucuy üc?i]yqu¡p¡t^c tko>: i:may--
(^uicu niicjuiyc|u¡Gtá ;,. cha(^JUÍyc|UÍG(:;3; - vmavcuka?:^3 •
t()ipLisiinc|iún.a;i y^ aniaiayqm c^^lhmr Znrc.h ch^ypi'
cascamaíita ; ciuy lúmm ^ imancbanqui runa- DIqs.^
líiyqiilca hanacp3ciiapi , c¿iypachapi , cochaiii ^ tu>'
ar/ hluantin pichapípas danral y -
y no es sol^ 7jÍ ejtr. 'Us 'ni ^¡^cp^m^-nji-, mfierrdyrif^^^l
%
f^ AiTSTK7{ÍOS VB LA FE.
qm hicj>, y gobierna todo cío^iyios es grande , y^ohúf
de pencar de T)ios ^ como de lo c¡uc njes ^ porque
tiene ser sobre todo lo que ^jes. J)ios es un str so*
hre todo ser y T>io' no tunjo principio ^ ni tendrá fin
siempre es , y siimpre "sera , no tiene necesidad de
naia > en sí mismo tiene el hien y y el contento ^ y
derna. Es eterno^ inmenso^ incomprehensible , mfini-^
ro "") lleno de gloria: sabe quanto hay y y quantopt^cr
de haber : '^'^
Díosca manam inílchii ^ manam cojllurcbu, nía-
nam cochachii ^ rnarum nlnachii , manam allpa-
clra y manam pachachu. Chay tucuy yma hajca
camac y camachlcmi Díosca. Cay Dio'^ri ancha ca-
pacmi , ancha coHanan punlm: Díosca ari manam
luiaquialn ricuscaycjul bina unaochancayqulehu,
Dlospa cayninca , tucuy yma hayca ricuscayquip
caynintápas yaHintaCíTii. Diosca tucuy yma hay-
cap cayninrnanta hiic co] lañan cayniocmi. Dicsca
mana'ii callariyniocmi, mana puchucayniocmi n¡-
ñav cacmi ^ uinavi>actacm¡ canea , mana ymaman-
tapas tnuchuc > quicjulcnpim aüiynlmpas y cusicuy'
nimpas , cochocuynímpas , uióay cae , ymaymana
haycaymana , rnana pacrana ^ mana chayana^ mana
uninrhana, mana haaiutana , ancha cusioc, tucuy
yma hayca cactaoas , manarac cactapas yachac,
son-
■rje ios pcnsam-icntos ociéJta clel corazs^y y hasta las.
'SET^MO'N F. "DÉLOS "^Sy
'4rcnitas aj la ¡nar tune concadás , puede hacer to-
do G^uanto quiere y con sola su púlahra ^ y puede de s^
hacer qtsdrno h<\y tn un ^untOn Leu cielos^ y la tier^
ra son como tma gota de agúht y o como un grano de-
lante dt s^ grarjdc^a. O hermanos] quic gran cosa es T)ios'é
'Al^ad njuestro corazipn ^ y pensad que no hay cosa tam
grande y ni se puede pensar ^ ni imaginar como roucs-^
tro T>ios. T)ÍQs no se muda , ni tiene tristeza y ni
se cansa con gohnnar todo~ el mundo i es muy lin-^
do y y Wiiy'hermoíO y y los que le njen tn el ciclo
^Ui^ca se hartan de mirarle. ' Es
sonconchic ucupi cactapas ricuc ^ cocha tluctapas
cayllaninanta yupacmi, tucuy yma haycactapas mu-
na^pallam sirnillanhuan ruranman : tucuy yitia hay-
<:actari tuy chlcaüam huacHicachlsac fiispa huac-
llicachlnaian. Hanacpachacunapas , cay hinantm
pachapas pay capac Diospa ñauqulrapíca huc
5iituy unu chicallam , huc muhu chicaliam. Chu-
riycunaya yma chica aliincha DIosca : . soncoy-
^Uicta hocarispa yuyarty. Manam ymapas cay^
chixa capac Dios hinaca canchu , manatacrr/i yu-
yaynillanchichuanpas hainutaypacchu, Diosca ma-
naai ticraycachac soncochu y mana pntic y mana,
llaqulc^ cay tucuy hniantin pa chacta camarhispa^
pas mana saycuc, ancha zumac, ancha munay miinay-
11a: hmacpachapl payta ricucrl manam ricuyta zac*
^Anchij^» ' ' Jg An-
%s muy htiem f y piadoso , y amador de los homhréu
i4 tod^s Ms criaPnras hace hicn-y y hs pron;ee ^ y
johrc todas quiere bitn al hombre y porgue en ^
pMso SU imkgcn , y semejanza:. ^Btena^v enturado es el
jjm \conoce a 'Díosr y Le sirnje ^ y le adora. Mas
hay desventurados hombres > ciegos y que a las pie^
dras y a hs rías y y otras cosas baxas hacen la hofL"
rra que se debe a IXiosl l Cerno note anjerguenzjt^í
hombre de adorar por Dios lo que es menos que tu?
Como no lloras de haber deshonrado a tu Dios y que tan^
to le es la retuerencia debida y dándola a las enataras.^
alasguacasyydlamenttral G
Ancha aiü, ancha cuy apayacuc, anclia runacunamaní
sonco^tucuy hinantin rurascancunacta ancha allíchac^.
•llapanta cauzachic hoyhuacpas i llapamantapas ya^
Jlispa runacüna cactaiacrni ashuan miman . runactam^
Mx'i paypa licchaynlnman^ unanchannian camar*
•can. Ancha cusiocmi Diosta rice i c runaca , payra
-sírvicca, payta muchacca, Ichaca, adiacya , ñau-
v^a runa, cusinnac runa , rtimicta , mayueta, hua-
qtilnin yanca • uzuccunactahuan qulcjuin Dlosm
hiña muchac: ymanam manapcncaiiciuiquí? camrac
fanhuan. yupay raspa yanalJayquitatac Diosta .hiña
rniKfhanqui ? ymanaiip :vnana huacanqui D;osta pen-
cay<?hascayc]ui manta;? Diosta muchancayqui rantinrac
hiiíicacta iiiH(racra> Diospa y^a hayca rurascanca-
nac tahua nij^a: mi;chanij,u¡». Ay ' •
'SE7(M0'^ V.'DELOS. fp<
Ú Señir l pcrdettd nuestra ignorancia ■, eut ahtra cue
te' conocimos ^ no han m os jan? as tal tk alead. Jsp
qut htrmanos wtos , rmestro TDios es todo il hun^
y todo el ser ^ y toda ¡a njcrdad e^ue puzAe ser:-
y así no hay mas de un Dios en el ciclo y y la tierra j¿
in España , y en \el Perú y y en todas f artes ^ y er»
Sodos tiempos: y oui^n adora mas de un T)ios y e^
tdülatra mAdito y y sera condenado al injierno. W^j
lo eras y y confesáis así I Sin duda alguna todos ¡o decir
■así. Adas aguardad un poco y y sabréis otra <T^erdaA
de gran mysterio , J
A^ capac yayajr^ ñauza caspa huchallIciisGayti
camaíllcuscayta pampachapxiay ; cunan canita íia
ficcic caspaca ^ manañam chaycan hüchacunactü
huchailicusacchu , huanasacmi Sispa Diosta ñiy-
chic. Hinam ari churiyciina y Dlpsninchicca ymay-
mana allly^mi ^ ymaymana caymi , chceampapasí
checaa cacmi- Hüiam huc Dioslla banacpachapi ,
caypachapi ^ Españapi ■ cay Penr sufioc Uactay-
.quichicpi y hinantin pacbapipas ,. cunanpas , íaü-
«pacpas , uiñaypacpas cay Dios zapallantacmi canea»
Achca Diosta muchac runari, huacaniuchacmi, ña-
:ca5ca runam , ucupachamanmi rinca.Manachu cay-
'ta , y y checan fiinqui ? Tucuypas , y, cheeaiií
•ñinquichic camam. Amarac , huc simi ancha vu-*
paytahuanrac ulllascayqnichic y Dios-
'y oyreis la gran gloria de nuestro Dios. Co^f'--m:a^
«.
<-
tío .'SBt^JN r. T>£-£ÓS
los chrtstiá'ios , qm este TJiOs es uno y y juntaminn
es tres. Es un T>ÍQS , un Scíior^ m poder ^ m ser , y üú^
tres Dioses , nf tres Señores y y juntamente es Pa^
drc y ¿ Hilo y y Espírit^^ Santo y vjifi son tres per-^
/ofMr. Co^Jd son tres personas^, porqtt^ el Padre no es
ti Hijo y ni el Espir¿t¿9 Santo , y el Hi]o no es el
Paire y ni d Espíritu Santo ^ y el Espírítí^ Santo^
VQ es el Padre y ni el Hijo. V^eís hay como san tret^
personas diferentes y qne cada una de elUí no is U
.otra. Mis tA)i¿ís estas tres personas y Padre y é Htr
jo , y EspíriM Santo , Jto
•Plosmncklcpa coüanan cusiciiyiúnta , capac caj^
nmtahuan yachancayciuichlcpac* Llapachristlanocu-.
na ari tucuj sonconchicliuaa „ y> hiic zapailaii^
Diosip/icaa ulspa íilnchlc, huc lia caspapa^j quiñi-
, za persoaatacmi ^ y , huella Diosml y huella apum^
luic atipaymoc y huc cajnioc /roanam quiíTiza Dios-
^.chu y manam quimba capacchii : cay Diosmi yaya,
chari > Espiritu Janto, quimza persona* Imanatac
quimsa ? riciiy axi . cay quiniza pcrsonaaianta >
Dlo5 layacamanamchurichü, manam Espíritu San-
tocíui: ciiuriri manan:^ Iayachu> manam Espiritu san-
tocau : Espiritu Sanctori manam layachu , manarm
dMiricIiu. Ricuy arl caytan quiniza persona uln^»
..(:liic. Cay quiaiza personamantari manam maycan'^
niopa.'íj huc ninchu; ychaca cay quiauantin pcrsoní^^
jaya, Churi, Espíritu sancto huc
'AiTSTEtlOS t>É LA FÉ. 6i
no tUntn ^áf de un str , un poder ^ un cuertr ,
un ^inuir > y así no sm mas de un solo Y)ios. Ale
diréis. Padre , tomo puede ser eso ? T)igoos qhc
iáfta cuelo 'uearni^s en tí tido y n^ podemos cntcu'*
der tomo es^ porqtte Us cosas d.e T)ios ^ si fistsen
tales tjuc Us pidiesen comprehender los hemhresy no
jería Í)ios. /Aachas tosas tiene el 7{ey de Espa^^a
^ut ijo las puede entender ^ como son el Indio qm esta^i
¡acá y pero cree a los Españolea que las cuentan per^-*
^uc las hcín n,'isto, Pkes asi hermanos j los hombres
ñ§ hemos ^'isto a Z)¿os y ni podemos entender s»
grandeva como i^ : ptro
iiuc cayniocllam , fauc atipayniocllam^ huc niu<
iiayniocllaai , hac cauzayniocllam , hinam huc
DiosJIa : mhiianqiiicliicmancha. Padre uilíahuay
ymanatac cbaycá c^nman ? ñiyquicliicmL Caytaca
iianacpachapi ricuncanchkcama ^ manara allichu
-unanchacliwan ymana ^ascafitapa^- Diospa yman
haycancuna, runaconap uaanchancan canman, chay-
ca inanach Dioschii cancoan. España Rcypayma
caquencuna<:tapas ^ cay Peni Uaaayoc runacuna
manam chaycamachii ui-ianchanquichícman ^ viraco-
cha cháymanta hamucpa uillascanca , ricunimñis-
canca^ y, chccan ñinqulmanni¡. c:hay hinam ta^'
cuy TUnapas canchic^ Manam Diosta rlcunchicchu,
manatacmi; ca^ac caynlntapas chaycanu unanchan-
thicchü, ^ g^ ' i^^
62 SE^MO^ r.VB LOS^'^ \'
tero creamos los christianos jirmc^cntt eac tnystcrU di
la Santísima Trinidad ^ porque JesuCi^rfsto^ue €/
hija de T}ios y y lo ha njisto e^Tno es y nos 1$ ^€ns€*
m. Creemos y y xonjesamos qu^ en esta ^Santísima
Trinidad y hay tres personas distintas y que se lla^
wan Padre y e Hijo y y Espíritu Santo. Creemos y
€onfcsamos que cada una de estas personas es T)iof,-
Creemos y y condesamos que son iguales entre sí y por
4jpí/€ no hay mayor y ni menor y m primero y ni p^pr
trer$y sino todas tres pcrsínas son eternamente* Cree^
mos y confesamos que stendo tres personas distintas^
de suerte qut cada una no, es la otra y pero no son
tres l?ioscs y ni
y y €hristiafí0cunaca , taqüíac sonconcbíchüanmí
cay santísima Trinidadman ynmchic. Cajiaca. Je-
su Christo Diospa churin, cascancama rieucnii^ ya-
chachihuanehic yñkhihuanchiG. Y ^ cay santís. Tii-
RÍdadpi qulmza persona^ laya , Cfiuri ^ Splr itu sane-
to. Cay aulmza personamanfari manam maycaií-
«¡mpas huc nincbíi ; zapanpica , y , maycannlm-
©as ckcan Diosmí y cuscacamíallam y pacfapuni-
ílam, manaai hatiinnín ,. huchuynin canchu^ manam^
ñaupaqucn y cjiícpaquen canchu y qtiimzantimpas uy-
tiay cacllam : y > quimza persona caspapasy ma-
tiam maycannin^pa personan , huGnrmpa personan-
chu y y chaca manan:) quimza Dioschu,
manam
'MT Sr Z7{JcS7^£ 1 ATE. / 6 i
ni tres Stñorís , ni tres f,ifdnes ^ stno un sclc 2JÍú3
y Señor -^ al ^jual c^áorcn ^^s Jr/^i¡es uj d cuío^ y
chedícm las criaturas en la tierra^ y tiínjílan /<?/
J^emontos en d n^fieí no. Esta je predicaren los Jíjoj-b
toles. Por esta mmtergn (os Ma)tjrcs. Esta eris'.ñ^^
ron todos los 'DoSiorts de la /Iglesia. En estéi fe y ^f
lonfesía^iy nos baptizamos y haamos ehristianos* Este
fnysterio protestamos toda^' Us.weces que nos santigua^
mos y diciendo: En el nombre ddP adre ^ y del HijOy f
dd Eípiritíé Santo. En estafe ajií'imosyj por etlay si íJf:
tnínciter mar ir y moriremos de hmnagahd. Q
manam cjmmza capacchu ^ manaoi cjuimza atlpay-
nioccbu y huc Diosilam , hiic zapay capacílam . Pay-»"
tam banacpachapí Angckuna muchancu , caypa-'
chapi tucuy yma hayca rurascanri payiam yü-
paychancu. Zupay cumpas ucupachapi payta man-*
chaspa chucucunmí. Cay yñinCanchÍG fectam Apos^
talcuna runacanaman yachachircancü. Cay fcray"-*
cutacmi sancta Martyrcuna huañurcáncu : ca/
íectaiacmi sancta Iglesiap DoctarnmGmiá yacíia-
cíiircanG u. Cay f ey ñiy pim líapanchicpa^ baptiza-'
curcanchic , chrlstiana tucurcancbic ; c:xy fectanj
yriinchlc uinaypas santlguaciispa, yayap , churip,
Spiritusanctop stititnpi ñíspa. C^y íeyñlvpim cau*'
zancbrc-: cay fcraycuca ailim buañuchis^ic ñlscapas,
huañucuchuan A y
O H$ Señ0r 'Dios nuestro y t^ut tres Trinidad £Íorics4,
m
iS4 ^SET^Of: r. 7)B LOS'
Padre ^ Hljo^ y Espírim Saito ^ íendíto\ ygt^rii
fcado seas p$r sñmpre ; tod^ crlaturd te alalc y to^,
da cArm tc adore , por t^ magestad.. Alumlra T>tot
TiiiCstrQ estos {ntcndimícntas nuestros tafs ciegos : U^
j^janta estis pensamientos tan haxm ^ paraasic de tí
asintamos dignamente , y te honremos , y Adoremos
son todiis nisestra^ jiíersas : y dcspHes de esta fnhe'*
rahlc n>id^^ ti rpea?^0s can hmlre Je gloria^ y S^^
wmos eternamente sin firi^ Am^n* SER-
IA , capacDios sanctlsima Trimdaá,^ yaya^ Chu-
r¡ , Splritu S,aricto ^ ulnajpac muchasca cayrtucuy
hinamin rur^-sc^jqulcuna muchaycusiinqiH ; tiicuf.
liinantln runacunapas caai capac Diosta muchaycu-
siinquu ^5 capac Dios, cay jiauza >soncoyciicu
cancharipullahiiaycu j yllaripullahüayca .: allpalla*
man y uyac soncoycuaa faocar ipulialiuaycu : cam
Dios yayaycLicta yuyancaycupac j, yupaychancay^
cüpac, tucuy callpaycuhuaa camta muchaacaycu-
pac. Chaymantari cay cauzay puchucaptin^ íu-*
^lacpachapi uuiaypac rkuscayqul , cahiiaacayqui an-
cha cusictispalla , zainaciispalla. ÁineiK
CliUrijr*
. \
SERMÓN SEXTO
EN QUE SE ENSEÑA COMO DIOS CRIO
a los Angeles , y como hay Angeles buenos
que uos ayudan , y malos que nos engañan ,
y como los cielos son crii^-cura de Dios ,
y no han de ser adorados por Dios.
A os he dicho hermanos mtrj amados- como pa-
ra str salados -y lo Drtmcro que h.xheis de ha-
ccr 3 fs tímr fe y y creer en \jesu Cbristo y no aio-
rdiido otra cosa alguna mas de un solo ^Dios rycr-
dadtro y que cs Padre^ é Hijo y y Espíriti/^ Santo \^
trcs personas y y m solo J)ios. Sabed ahora duc esto
'Dios y porqi^e ^s buerio sin tener necesidad ds nadte_
quiso dar str a toda las cosas y que son. Y,
Hurlycuna ancha ínunascaj y ñam uilíar-
cayquichic nispa. Runacnna quispiyta mu-
.naspa, ñaupacracmi Jesu Christoman yñinca : ma-
nam ymactaca>haycactaca Dlosta hiña muchancachu
hircanini.Cay Diosri, Yaya, Chun, Spiritnsanc-
tom ^ quuTiza persona caspa, h^icJla checan Diosmi,
ñispam caycayta ñircayqiiichic. Cunanri yachaychlc
cayta. Capac Diosninchic pay aíli cascallanmanta ^
mana ymallactapas muchuspa huanaspam ,
R tucuj
a
66 'MTSTE'KJpS T)Z LA FE.
X AÚ con síi inmenso poder y con sola su pataíra ^
crfo al principio del mmido todas las cosas de la na^
da^ i í^iKP los cidofy y la turra y y todo qmnt^
haj en tilos : j crio con sts gran poa^r y imjí^mcra*
hlcs ejércitos de espíritMSy q^e no son de camcy y huc-
^s& como nosotros y sino muy sñtdcs y y Muy li^crcrs^
muy hermosos^ y muy nj aleros os -^ (¡ut llamamos An^
gdes. ^t estos a^gm as fueran rebslder^ y súerr^ios
ai principh > y se alearon contra 2);os. Otros ftícron
buenos y^ y ¡cales y y permanecieron^ en la ohedicNciít
de TDiüs y yfmran. de su parte: chorno
tucny yma bayca cacta > chuíacmanU manaran
cacraantan titurcan y cachua oircan. Gbaymi ílapa
stipac cayninkuan, maoarac pacha caJIariptin,, tucujr
yma hayca cacta similIanBuan chusacmantarurarcaa
camarcaa y hanacpacha etapas j caypachactapa5: íi>
nacpachapij.caypachapi tucuy yma hayca caen-
huanpas. Cay Díostaciní hínantin atiple cayina-
huan y huaianca hana hunu spirku niscacunacta
camarcan^, mana aychayocta , mana tü!lDyocta>,
&uayra hiña purlcta ». ancha ciachi 5 ai>cha zua^ac-
eamacta ; chay splritucunaaan Angd ninchic^
Chay Anr;e]ciHun:íanta canii^caüany pachapi^, hiia-
(;ulnincuíi:i Diosman quiaícmeancu, aouscachac soa-
co caspam, paypnan auca tucurcancn. Kmquinln-
mícana, Diosiiían sonco caspa, pay zapallanta yu*
payí h:ircaacn, Diosiiantac j^ayarcancu, Hi-
SEMT^P'M VI. DE los 67
i(ñ9Td Sm Mtgml cintra los mates. 7'^ per eso^ Dr^s
que es ju^sto y a los buenos Jngdcs les dio corcna ds
¿Urut para siímjyvQ , y les dio la hicna-^trAura^.Kjí ^
que es d mismo Dios. Adas <t los rckicksy y malos f
luego Us CxTrojo de los cklos y y los cofidcno coma
a traidores d p¿na (terna. Por lo a^ual estos y como
malos y y súher^iós y e^uedaron muy ív o jados y ¿ hm^^:
§haios contra Dias y y tienen su corazón lleno de
fahia y y d>c enrz'iJ¡¿i contra T>ios y y contra los qt»>s
son del njando de 2)ios» E tos son los qm lUmam^^
Dialios y y 'Demonios y y T^may y (¡í^^c como sf^n mor
los y y enc-nigos de Dios y ahor-
Hliía^Ts- ári pay canaca S. Miguel Atoan i^el ñaupa^
queyoc; cbaycancuna mana alli Argclcunacta atir-
cancu : chayraycu Díosmnchi€ pay aili caspji
pay man sonco Ángel eunacta^- payhuaahüaqui ha-
nacoachaiú uinaypac cuslcucpag zamacucpac ciisuw
charcaíl. Chaycan auca Aítgelcunactaní cana 5 ha-*
nacpachaoianta ckaylktac cai^curam^ircari uci)i?,i*^
cha-lian 5 chaypi u'uiaypac rDuchuncampa-c ñacari-
cuncanipac. Ghayraya^m ari paf cuna mana aiü
sonco caspa, apuscathac sonco caspa y Díosta pay--
man soncocunactahuaiTipas cunancamapas pina-
payaíi . caníihyan , chicnipayan, Cbayc^n auca-
cunictam Diablo ñincbic y zupay ninchic. Faj-
cuiia ari Diospa tapia millay aucan caspan.
^6S MTSTEKlOS DE tA FE.
ühorrecjn a los hombres^ (¡ue son mkgín ^ y hechura
de T/¡of 5 y ticneií gran ínrviiia y porajHe los hombres
njnn al ciclo a go^ar los htcnes que <,llos perdieron:,
y por eso engañan a los h^^hres^ y les persuaden a ^hq
no adoren a Dios y ni crean envestí Christo: mas
^rje adoren U^ gi^aca^ , donde ellos están y y quit'-
ren ser adorados de los hombres. Estos malos, o 'Demo.
nios son los (¡ue haUan d los hechiceros y estos os
persuaden addterios y y homicidios y y hmtosy y a
todos lo^ ptcados ^ üorquc con ellos se 'condenen ¡os
homlyr:sy no sír"ijan d Dios y ni gocen di el por-
ruaaconacta Diospa ricchayniornan unanchanniaii
c^masca cacta^aocha punlm chlcnin: runacunahanac-
-pa.chaman ríscaanianta ^ chaypi ymaymaiui zaque's-
camoi tlaycascanrnantam ancha chiqüiciia. Cliayray-
-cam ruiíacta liullapayan^ ama Diosta muchanqui-
-cha y ama jesu Cbnstoman yninqulchu nispa: hua-
cacta 5 iiíllcacta michay oin : chaypi ñocacta mu-
•chahüanca hispa : chaycan zupaycunam ari umü-
canahuan rimanacuc , ruaactapas huachuc hucbac-
ta huchaliichíc , píctapas buaauchichic y zuacuchic:
-tucuy yma hayca huchactapas, payllatacmi huchá-
^lllchic : chay huchancLinaraycuaianta runacuná
'Ucüpacbanman rinca hispa ; ama Diosta sirvia-
•cachu^ ama Dios.naii quispincachu hispa:
runa-'
poránr^ le quic'cn m.íí de corazj)v , y les ¡Hsá rnuché
in^.cho ¿d hten de los hombres. Mas si a;osotros
trens en jtsH Christo , y h llamáis ^ no padranha*
(eros mal estos falsos enemigos anestros , porque ht^
jen de la si nal de la eruz^y y en nomhrando a' ^e^
SH Christo ímgo tiemblan. T por eso los chrtstia--
;pos se santiguan , y se persignan , haciendo U señal
de la santa cruz^ : y asi lo haced n^'osetros hermar
fios muy amados ^ muchas nueces , quando os le^^an^
tais y y quando os acostáis , y ¿juando salís de casa^
y quLíhdj entráis en la Iglesia y y guando tenéis al-
gún trabajo^ o enfermedad y o tentación del ene--
mioQ,
T
ruiucta ari tiicuy sonconhuanmi chlcnín: runap
alÜyninta ricuspa ancham putin y ancham Ilacjuin.
Ichaca camcuna Tesu Chrístoman vnihuacchic
payta huacyahuacchic, chayca iTianam chay zupay
aucaycjuicuna ymanasunquichicmanpaschu : chay-
canciinaca sancu cruzpa unanchanta ricuspaljaai ay-
cjuctamuc: Jesús ñiptlncbicllamchucucucuc: chay-
raycum christianocuna saiicta cruzpa unanchan-
huan unanchacuc canchic. Camcunapas üioayllatac
unaiichacunquichic puñuscayqulmanta hatarispa^^hay-
cap puñuspapas ; huaclyquimanta llocsispa , ígle-.
?iaman yaycuspa > oncospa , ymamanta much ispa,
zupaypa huatecasac ñiscanpas sanctacruzhiían tinan-
chacLinquitac. S RI^
T sabed que como est9s deminios os persigueny y
:^ ^MTSTEtlOS VÉ iZi FB:
'duhrcn msl > ast los Angeles bmnos qat 'cstm en d
cido^ mu>y gloriosos y y resplandecientes y os qmcrcn
hhn j y son nji^estros amigos y ardedores : y ruegcm
aT>¿vs jmtcimcntc con los s(\ntos p&r w^sotrosy jos
traen buenos 'Pensamientss al coraron y y os libran
'de muchos peligres\y males y se alegran ¿c^'vmstro bitn-y
y desean que seáis buenos christtanos y y njais a go^
ZAr de aqt^el reyno dd cidoy qm eíí^s gozjxn. Cada
uno de wesotros y en naciendo de su madre ,
tiene un Angd bueno de estos y que le manda
Dies y ^ que
Ricuychíc arí , pana cbaycan aucayqui zupaycu^
na catiripayásunquíchic , cliicmpayasunquichic,aill
Ángel hanacpachapi ancha cusioclla tiaccunaca ,
áncham munasuncjuichlc : paycunaca cochomady
qui camaai , yaaapaqucyquinn , sanctocunahoaa
liuaquillaai Dlosta tnuchapüqueyqaim , yma allin
yuyaciiyta yuyachisunqulcíiic , yina hayca ñaca^l-
cuymaiuapas, chiquimantapas pavcJiutacni quisp¡-
chiccasunquiclilc^ Camcunap y¿Ba aliiyquicun^man-
tari, anchim cochocupuccasunqUichlc , allí chrisr
tiano canman nispa ancham yi^yapusnnquichíc. íaia-
narrt payciína hanacpachapi Diosta ru uspa ancha
ciisicMn 5 chay hinallatac paycunapas Diosta ricus*
j>:i cusicüP.tnan, nisunqaichicmí.Miypacham aiaman-
chic h'.uclialinaichicj chayllataciii Diosnjnchic hiic
«nllin an^cLi^a» tj!]'.^uihuanchic hua- .
TEi^MO'n ri. 'VE los 71
^ os guarde , y ayude : y siempre es hace íien^ y
as defiende de maL Por eso encomendaos a el cada dia
por Lt mañ.xna ^ diciendo: Af^gel santo a (¡hí¡:m manr
do X>ios qui me guardaos > mira per mí , paracuc
en este dta no caiga en pecado ^ ni en mal ahuio*
V eis aqtií pues como el Criador hizjo los ciclos y
€« ellos puso los Ar^gcles criados juyos y y comoane*
ros de los hombres sainos. El mismo T)ios hi<io el
sol j y la Ima , y las estrellas para alurnhrar ^ y
sustentar ¿ los hombres. ^No penséis jue d sol y es
'Dios y q^^
huacaychaqucnchicpac , yanapaqucnchlcpac. Chay
Angci huaca7chac]ucncliicrí,uiaay]!am aüich^ihuan-
chic : ymaymana aüimantapas quispichihüanchictac.
ChayraycLi AngelnlyqLiita uiñay pacarincuna mu-
Ghaycimqui , ñispa. Ángel sancto huacaychaquey-
pac Diospa coascan, cunan punchan rícaliabuay
huacaychallahuay , yanapallahuay^ amauc hucha-
manca urmasacchu , nacarkuymanca chaya-acchii
ñispa ñinqiii. P^icuy ari hiñan Dios ruraquenchic
hauacpachacunacca i urarcan . chay hanacpachanliii
Angelcuaacta yananta chut arcan: chay Angclcn-
nam sinctocunip cochoiiiacin. Pay qiiiquin Dios-
tacmi, inticta, quiJlacta , coyllurcünacta luiarcan,
ñocanchic runacunacra yllariqucnchicpac, cauza-
chygucnchicpac, íntica ari iDanam Dioschu:
vchaca
) .
h
73 MrSTEtlOSVELJFE.
^ue no es sitio hcchí^ra de T)tos y y d h&m^rey auff^
que es tan pequeño ^ es mejor que fl sol ^ porque
tiene en sí la imagen, de Z>ios ^ j hahla^y siente y
y puede ^^cr a Divs^ y d sol y ni bahía y ni siente^
ni puede rver a Dios : de aquí njercis la locura gran^ .
de de njuestros antepasados , que adoraban al sol ^
y hahíahan con él , y el sol ni les respondía > ni
eia y ni curaba de sus palabras y ni sacrificios y por-
gue no siente y ni la luna , ni el lucero y ni las ca*
7/
//.
illas y ni las estrc Vas y
mu-
ychaca Dlospa rurascallanmi. Runarji pana hii-
chiiyllapas, in tí manta ashiian yaÜic yupaymi can-
chlc j anlmanchic Díospa vicchayninman rurasca
cascahmaota. Cay anímancbicca riíTanmi ^ yuyan-
mi Dlosta ricucpac camascam. íntica manam rl-
manchu , rnanam yuyanchu , manatacmi Diosta
ricucpac camascachn. Cayta unanchaspa ncuyclrc
ñaupa machuyqulchiccunap ñauza hiña cauzascan-
ta , utic mana soncoyoc cascanra : ¡ntictarac mu-
chac carean , payhuan rimanacuc carean : íntica
manatac rirnaptin , nyariyllapas uyanptin, yma
hayca cocuscanta , arpacuscantapas y manatac as-
llapas yupaychaptin. íntica ari , manairi yuyay-
niocchu j quillapas , chasca coyüurpas , coHcapas^
huaquinin coyllurcuiíapas manayuyaynioc camam,
cac-
mitcho menos y el trueno y y le^ scrros y y montes y y
'^£1{^401Sl VI, 7)E LOS ^
y ríos 5 y fuentes , y tiara , c^m íon criatar^as uta
if20 hablan , ni oyen , nt sienten , 7naí hacen lo «7/^^.
TDios les mcinddy ímra sera; icio y pr acecho del hemíre^
^uc mera en la ttcrra ^ y ha de ir al cido ^ a gozjxr
^e TJios -y donde tendrá todas esas eosas dd^axo de
:»us pies. O locos ^ y sin juicio los qui adoran estas eo^af
yhahlancon ellas \ Tontos^ a^osotros y no njús que
S2i responden ^ tú hacen nada ^ ni st curan de wtus'"
írar palabras j vi
cacyapas ^ crcocnnapa^, mayucunapas ^ piiquiiica-
napas , pachapas Dlospa rorascan caraan : manam
ilmaytayachsncbu , uyarincupaschu , manayuyay-
xiioc camam* Dlospa simlncamailan cáacu^ runac-
ta caypachapi cauzascancama^ sirvlcpac ñisca ca-
mam, chaypac camasca caman. Runafn ychaca
lianacpachapac camasca ^ chaypim iiiñaypac Dios-
ta ricuspa cusi cauzayta cauzanca, Caypachapi tu-
<ruy ymaymana cactari^ chaypi caspaca, mafíam alicá
siÜuÜapas yupaocachu, chaquhibua rapas zarunca ca-
tnam. Athacya uticruna: cayca runa mana sonco-
yoc^ ymaraycum chaychaycunacta mucbanqulclvc?
chaycuaahuanrac nmanacunquichlc ? Ya ^ soncon-
nac, surcannac runa ; manachu cliaychaycunaca
upacama , amucamxi, mana liayñlc , mana liuñic,
limachiscayqulchu ^ cayri ayalsunqui?
T Imay-
W sacrificios ^ tnos ^ae^ Us piedras de la caíUi Pues
> '
,' i
t4 MTSTEnoS VE LA FE
de aQuí addante hijos míos vo o$ tngam el TDíalloy
ni sti-í mihistros los hechiceros paraoMt hadáis tan gran
maldad y y ofensa de 'Diosy aims le dad muchas gra^
cías y porque os alumvra y saco de una gran cegue^
dad y y adorahdd^ ^ el de todo ^'uestro coraz.ony(7ffe
es hacedor ^nestro ^ y de K^das las cosas y decidid
muy de njeras : Señor th nos hiciste , y diste cono -
ctm'ientff por Jesí^ Christo tn^ hijo y parajue^ dt)can*
do d-e adorar las piedras y J
Imayquicta coscayquichü^ cay ri huaispa yupaychv
5unquif Mana, pnniíii: rumi pampapi uíschucayac-
huaiipas tíncunmu Chay ari chuí iycuna ^ cunan-
raantaca ama zapaypa líullasac ñiscaa liiuainqui'
chu: zupaypa yanan üinucunactapas ama yupaycBan*
quichlcchu. Ancha /latun hiichactao huchaHihuac-
eliic : yaliinrac Diosta tucuy soncoyquichichíua
muchaycoychíc. Paymi ari naiizahinatutayacpipu-
rictapas cancharisurcanquíchlc , chrístíano cauzay*-
tapas cauzachísunqulchíc. Cay Dios ruraqiicyquic-
ta , tiicuy yma hayca cacpa ruraqutnta, rucuy
sancoyquichicbíian muctejcu5pa ñinquichic- A, ca-
pac Dios yayay y carn.ni ruraqíiey, huaüpaquejr
canqui > camaquey canquí : cammi Jesii Chriita
cliuriyc|Uícta coarcanqui yachacliiqíieypac, mu^^
soncoyta yllarcqiieypac y rumícta huacacta yiDay-
•^ana muchascayciinactahuampas ^aqucchihuaqucy-
m
f^c, uischiichiqucypac.
Ghay- ;
.«A
Sr-KA'O^ Vi. 7)t LOS
y las cosa^ ni' anas y te adorímos a tí ^ rc'irdaaero
dadi
X)ios criador dt todo. Ten por bien de libramos de
los e^'^iloí de Scitcwas rmestro cn^mifo., y perdona,
nuestros yerros pasador , como padre ñiadoso.^lf a c^*
nocimos y y sabemos de cierto y oue r^inmr.út cosa de
(guantas h.^y es Dios ^ si?io tí^\ y 4 tí adoran y ~ y
sir-h-en todos los exércUos innumerables de los Ange^
les y y cstait prestos a ojedecer a tu ma^idatoy'j/ dit
tíi polcr ticnijlan los ^D ynonios nmstros tneyntgos^^
y a ttt ^joluntad sirnjcn toJus Us criaturas del cie"'^
lo i y dt la tierra. '" ' Tu
Chaj-can ru:BÍcanacta , uillcacün^cta ^ ymacunac-^
tapa? za^pespa y uischii'^paai , caai zapalla checaa
Dios cacea , ymaymana ruraqnenta muchaycuscay-
cjui. Camllatac capac yaya, zupaypa huatecaynin-
manta, Ilullayninnianta, quispkhibiiáfcu ; Sara^
ñas aiicaycuoiantari camlfatac amacbacuay cu: ñau-
pa hucliaycucta , camayciicta cam buacchayciiyac
Diosniycu pampaGhabuaycu. Y y cunartca riceiy-
qiiin, yuyayqulrn , yníyquiai / cam 2apaí!aye]üi-:
cacoii DIosca canqiú; maiiam ymaca^ íiaycac^
Dioscbu. Cim zapay Dlosllatacmi tucuy binantia
Aige!cunap mucbancan canqui , yupaycbancan can-
qui. Zupay aucaycupas mancbancan canquí: cam-
pa simiyqui tnunascayquicamatacmij tucuy bínan-^
tai rurascayquicuna ^ hanacpáchapi caypacbapí
cacpas cauzancu: cam*
I
'^-á
^MTSfB'KlO^ ^F. LA Tt
5^ i trts d J)iQs de Us chrisiianos^y y no hay Dtr0
2} IOS sim tk A tí r.a gUria , y ¡Hará , y r.f-L'f-
rpiíla^ q^e cr<s un 2)¡os Padre ^ é Hijo^ y Es0í'
X^tti^ Smto y qt4C n'iues ^ y rcynas para jícmpre jé-
mÁs. Amcn^ ¿ER-
camiTii cln istianociínap Diosmn canquij manam pTcaj
cnayca: caní zapaljayquítacmi ari Diosca canqui.
CamIUtac uiaaypac naucliasca ca^r ^ yupaychasca
cay ^ muaasca cay. Cainmi Dios Yaya , Dios Chu-
ji , D'ios Spiritu Saacto huella cliecan Dios an-
gui^ uinay cacp uinaypactac'Lni caaipi. Amen.
■r>r&i
Ca-
^>
SERMÓN SÉPTIMO
COMO CRIO DIOS LA TIERRA , Y A
los primeros hombres y de su desobedlencívi ,
y daño que vino al mundo por ella , y del
remedio que nos proveyó , que fue venir
el hijo de Dios al mundo*
h Omnipotente J)¡os ^tie oí dsxc aue h,f^
íia criado los cides , y C7i dios tnntimíráH:s
'A^¿dts : esc mismo con sola su ^aláhra crio la redatf
//¿s. de la tierra y y el 7nar , y todos los peces , y
^a'^'es j y bestias^ y gaviados del campo 'y y lo sus-^
tcnta y r'rge todo ^ de modo q-^e un paxars no cae j,
ni ?nucre , sin su ^duntad : y
Unácusc'ayplm ñlrcayquichlc, hínantin atl-
pac Diosnlnchlcmi hanacpachacta camar-
can : chaypim huarauca hunu hunu Angelcunacta
churarcan ñispa. Pay quiquln Diostacmi simulan-.
huan y cay tucuy liinantin ticcyaiuyu pachacta ca-
carean ^ cochactapas, challhjacunaétapis , huay-
rapi pahuac plscocunactapas , huayiJapi tahua cba-
quioccun^ctapas, Ijamacunactapas. Llapanri paypi
huyhuasca^i, paypa cauzachlscan caman. Manaai
huc pichlullapas, mana pay rnunaptinca urmanchu,
huañunchu. ^ y^ Cay
ff
mm\
^i
78 'MTSTEVOS t>t LA FE
j tocias estás cesas c^io para el hombre d qml tic-^
HS por htjoy y le ama , y le esmere dar st^ rey no dd
€ido. Habéis pues de saber (¡m habiendo T>¡os criado al
princioio todas las demás Jcosaf y al cabo cno aun
hombre y que se Hamo Adán ^ for7nando sh ct4.írpo
del barro de la tierra ^ y con su soplo crio el cmi-^
ma qm injlindio en el cuerpo : la qtial htz^o a st^
imagen y scmcjanzja > porque no muere , n% se acaba,
Momo el anima de las bestias ^ y tiene uso de raKjon^
y de njoluntad libre 'j y por eso ^ es semejante a
i:>íos. A
Cay Ilapa ymaymanacunactari^ runapac caman ru-
rarcaiij c amar can . runactaca chuiiy oinmi , an-
chan muñan, hanacpadiaman pusaytam manan,
Ricuychic ar¡ , cay Diosninchicca callariy pa-
chapi tucuy yma baycacta ña camaspan, ña paca-
richispan, quepanman huc runacta Adán sutiocta ca-
marcan , allpamanta, türumantam ucunta rurarcan.
Chay ncunmannii animanta zamaycurcan. Chay ani-
Hiantam pay quiquin Diospa riccliayninrnan , unan-
chaniian ruiarcan , mana huaáucpac , mana tu-
cucpac. Manam Uamacunacta hlnachu runacta
rurarcan, huaauspapas hínantllla huaíiucpac : yn-
yaynioctam , munaynioctarn rurarcan. Ghayray-
cum Diospa ricchayniamau camascam ñinchic :
cay ^
A este primer hambre llamado A'hn^ dcspms de hal^críe
'SE7(Jl^:!0^ rjj. VE LOS jp
criado y lcpusoZ>ios en cL paraíso de dthytes ^ dendt
hahíú.gran ahundcincía de hiínes^y de regalos : don--
de no habia enfermedad y ni hamíre y ni pohre^a^
m x^ansar/cío y rjt ^^^vcjez^^ ni muerte. Diole elman^
Jo y y senario de todo: y di ole por compañera a sh
mi4ger Enja y la que le fctrno de una costilla saca-
da del costado del hcrnhreyS/^ -ejfgii^^^^ los pri^
.meros padres del linage humano y de quien desciendcpp
todas las gen er aitones que hay en d unirocrso muív-
do. Estando pues muy contentos en el paraíso csto^
primeros dos y ¿^^
cay ñaupac runacta Adán siitlocta camaspam , huc
ancha cusicuy pachapl churarcan ^ cíniypi ymay-
mana cusicuypi zamacuypi cauzancamplc. Manam
chay cusicuy pachanian , oncoypas , nanaypas, ya-
1 icaypas ,^ huaccha caypas, saycuypas , machuyay-
pas , huaíiuypas chayacracchu carean. Paytam tu-
cuy yrna hayca capac , apumpac^ camachicnc^ucn-
pac camachircan. Hi:arniintam cana Eva siitioc-
ta cochochinacüc maclmpac lurarcan. Cbayhuar-
mintam huc huacta tuílumanta camarcan. Cay y^
caynlnmi tucuy hinantin runacunap yayanchlc, ma-
rnanchic. paycimap mirayninmi canchíc. Chay
CUSÍ pachapim , pay yscaymllam ancha cochocus-
pa , cusicuspa cauzarcancu.
Dl05
dcícando Dios ^ que con $ern:trU mcncus^H ir él
f
*%"5
'MrSTB^OS T>E LA FB.
¿ido , aiondc íí esta , m^ndoUs ma cosa 7miy fácil
y n^;iy ju^tay (juc fio eonuesen dc un arbol qu: /74-
hid zn d paraíso -i pürnm 'rnoririan i y <jm de todos
lo; demás (me eran muchos y y f^^y lindos ) comie^
sen a su rooU^^tad: y si gtidrda'^an este mandamín'^
■to do jyios ^ no sH'Jícra^ de mitles y ni de tr¿xbajos<^
^m mavitrdn. Sahicnio éste el "Demonio , enemigo dt
l^ios , y tznHnde enzffdia al hombre y bt^sco €om4,
tnf^añarlo , y destruirlo. Ti
Dios yayanchicri ííocaliaca sirvlhuanca , yupar*
chahiunca auxanmi : sirrivcama, cainachiscav ca-
tiu cauzaptinca > lianacpacha ñocap tiascaymanml
pusa-^ac ^ ñispam ñlrcan. Hinam cana h«c aIH«
jsiaiicta maiiam titucrachu , za:^actachn 5 hiiacay-
'Cbaypac camaciam camachircan ul^pa, Tucuy ñau-
raycuna hachip rurunta misqul cama, ñiicau ca-
ma caCca , muniscayqiiicarna micucunqni : ycíia-
ca > huc hachap ruruUanta ama micunqukbu. Chay-
ta mlcnspaca utc^liaoi huaaunqui fiispam ñircan.
Paycunari Diospa cav camachicuscan siminta hua-
caychinírian carean > manam saycuyta , nacari-
cuyu > luiaauvuipas tarinmanchu carean. Dlospa
aucañ zupayri y rariacta chica alünta , chica cu-,
síocta ricinpa , ancha pannn putlcurcan , llacjui-
CLircan: b'n^Ti caní cniquicuc sonco caspa, yma-»
f^xrñ cay runacta IvwchaHichisac , sonconta huac-
lücacUisac uispapit^ycacbarcan: hi-
^MlSTET^lOs T>B LA FE «r
T tomayido figura de sfcrpt hahlo con nuestra macote
Eudy dtcieudolc^ out si comía la fruta di a(juel krhol ,
iftic T>ios̀ viandara vo ^comiese , seria Uego comat
T>íosy y salaria de rodoy y cjue por csoZ>ios sc lo había
prohibido , por<jm no fuesen cow o él. Mirad la mentirai,
y malicia del diablo -^ como es padre de todas las men^
tiras y y cerno siembre hmca , como echar a perder
al hombre, nuestra madre creyó ( que fio debiera )
Á la sierpe y y tomo y y comió la fruta y y dio de
ella a su marido Aduf^ y elqual por no enojar a síí
míf^LTí también comió de ella ^ ^^w-t
hinam machacuay tucuspa Eva mama mchicta rima-
Tircan ñispa. Chay hacbap rurunta Diospa amaml-
cunquichu ñíscanta micunqui, chayca Dios hi-
nam canqui ^ ancha amaütam canqui. Diosca ama
ñoca hiña Dioschu canea ñispam , ama micnnqui-
chu ñisurcanqui. Ricuychic churiycima atitapia
zupaypallullacuscanta : paymiari llullacuyta ñau-
paella pacarlchircan , runacunactapas yma hucha-
huan raycLTsac ñispa ucupachaman pusayta muñan.
Eva mamanchicri chccantach ñihuan ñispam, zu-
pay machacuay tucucpa siminta yñircan ^ vñis-r
pam chay hachap rurunta hayhuarispa micürcan.:
Adán cozaotapas cá micuy cayta ñispam huñi-
chircan: payri mana^Tiicuptiyca, huarmiycha pu-
tinman Tiispa huñircan y
X capac
82 SET^MO'M VIL DE L OS
contra el mandamiento del altísimo T>¡os- íQhc oí
parece , hermanos míos muy amados , de este tan mal
hecho di: nuestros primeros padres í De hay nos a;ino
todo el mal y y daño , y trahajos que padecemos sus
hijos 5 porque (fiojandose mucho Dios (^ cerno era ra--
zj)n^ por tan gran traición y deslealtad y y sintien*
do la injuria que le habiau hecho en obedecer al dia^»
hlo su triemigo y y no a el y que tantos bienes le
habia hecho y <vino contra ellos y y como a traidor Cf
los echo del Paraíso y y les dio trabajos y y hambre ,
ypobrezjXyy cn^trmedady y muerte. T sobre todo los,
despojo de su gracia , y
capac Díosta slminta mana yupaychaspatac micur-
can. Chayta micuspam, ancha hatun huchactahii-
ciulliciircan. Ima ñinquichicmi churiycuna oy
ñaupa machunchicpa chica huchallicuscanmanta ?
Chay huchanraycumantam y ñocanchic churincu-
namampas y putly , llaquiy , saycuy y nacaypas
cliayahuanchic. Capac Diosii, chay huchannianta
ancÍ:a:D pínacurcan. Manachus^y, piñacunman, chi-
ca aJlichaquen Diospa siminta pampachascamnanta,
Dlospa aucan zupaypa simlnta yupaychascaniuan-
ta ? Chayi aycum , zuacta , aiicacta hiña caí cur-
can chay casipachamanta y fiacarlcpac y ailparic-
pac y yaricacpac , huaccha cacpac y oococpac, na-
nacpac, huanucpachuan* Tucuymantari animantara
chccampi qiic^acharcan, ^raciann ^ cali-
'MTSTETylOS T>t LA FE S^
y htenes hermosísimos cid cilma , y mando auc toc^o
sH liriage jt^ese tenido por traidor^ y condcfiadc a muer"
te. Vets aqí4 en qnc paro el pecado y y desoíedtzft''
cid de les primeros hombres Adán ^ y £ri^a^ y co^
mo todos nacemos tn tra de T>ios por a^ucl pecado.
Mas , o Señor ! mira (jue eres piadoso : mtra cu^
ti hombre es hechura tuya: i como pennitiras ^ quQ
se pirrda la obra qm th hiciste a tt^ íma(ren y
semcjanzjx'i Hermanos míos mny amados y n^ñcndo
IDios al hombre , ya desterrado ^ y ¡Uno de traía*
jos , y miserias : y
cailpanta ymaymana zumac coscan tahuanml Jlata-*
narcan : ñocanchic churincuna íniraynincunactapas
aucap chürin ñispam , hinapactac hiañucpactac
ñihuarcanchic. Ricüychic ari , buchaca cav hinain
yayanchic Adanta , mamanchic Evacta rayciircan.
Cliayraycum tucuy runacuna Diospa chicniscaa
canchic, chay machunchlcpa huchan aparayascam
pacarímiinchíc. Ichaca , A, capac yavay'^Dios •
huacchay cuyacmiari canqui : runaca campa m-
rascayquim camascayquim. Campa ricchayniyqui-
mam , unanchayquiman ruiasc;iyqirictaca , hinalla-
chu usiicuchiimpas chincacuchunpas ñinquí? Ri- •
cuychic ari chuñycuna : Diosninchicca rnnacra
ña carcuscacta riciispa, ymaymana ñacarlcuypi
cauzacta riscuspa, zupay*
y al Demonio muy^ contenta de nuestras males y y
i\
84 SE'K^AiON FJJ. VE LOS
y muy njictorioso , poraue hahia prcrvaltcido contrn
ti maidamimto de ID'.os y dixo nmstro Dios entre
sí. Ara him y (¡t^^e amjHc el hombre haya pecado , y
no ?ncrezsa perdón ^ pero por mi. honra y y porque
soy piadoso > yo le ¿jí^iero librar y y ruolijerle los hit*- ,
fjeí citM tenia ^ y machos mas : y para esto enn/ia*-
ré al miando -y Á wi mico !hi]OyT)tos ""verdadero co^
rno yo , y hacerse ha hombre como Adán ^ y sera
my^y obediente a mi ruoluntad^y padecer iimnchos traba-
jas y 7nuír te por ios hombres y y con esto el hombre ^uc-
dartX
remedia
ido
y
2upaytan runap mana aliiynlnmanta, ülospa si-
minta pampacbachiscanmanta ancha cusicucta ,
.anchi apuscachacta ricuspam , qmquin soncoliam-
pi üircan; íiach arí runa huchallk;, pana chaj
buchamanta raana pampachaypac camacha carean 5
y chica ñoca capac Díospa yupayniyraycum, huac-
chaycuvac sonco cascayraycum, runacta quispichiy-
t^ munaní : yma hayca chíncachicuscan caquen-
cunactari , ashiian yalliqueyoctam cupu^^a muna-
ni, CaypacQii ñocap zapay churiyta, ñoca hiña
checan Diosta, cay pachaman cachamusac. Cay pa-
<:hapiai runa tucunca, Adán hiña checan runam
x^anca. Camachiscay siiniytari soncoy caman hua-
caychanca. Caytacmi runacunaraycu ñac'aymana
canzanca, huañiincapas : hinaspaoi runacta c^uispi-
Ciiuica
ziipa}^'
'MTSTETllOS JjB LA FE. X;
y ií ¿emonio str^ con^mdiio , y cencido , y yo se-^
i^é héfvadoy y saldré cm ^'ictaria. Estad reo 2)iosy
porque los loomhrcs andaha^i tristes y ^fiigidos^ cain--
padeciéndose de dlos^ cn-'ZJilUs con st^s Andeles este re-
scindo y anjiso > paraju^ tu^ítsfn espcr^nK^ü , y ro^i-*
3mlo , y pmicstn su corazjon tn el hijo de 'Z)íos que
hahiú de njtnir al mmdo para su remedio. Esto sU"
pieriín nuestros primeros jjadres , y así se njol-vieron
a T>ios y haciendo penitencia de su pcíado , ypidicn^
do ser perdonados por aquel que haha de n^entr A
saW'ar d mundo* T
zupaytari atinca : ñocan jupaycíiasca casacjaniha-
tac cuslcusac. Caycaytam Diosniachic ñircan, Ru-
nacunactari chica huacacta, puticta, Ilaquicta, ña-
caricucta iicuspam, cuyacuc sonco caspa cuyapa*
yaicat). Chayraycum Angclnlncunahuancay simic-
ta cachamurcan ñispa: ama anchaca llacjiíincachu
I nnaycuna, huacchaycuna : ñocatn zapay churiyta
paycunacta quispichicpac, chay iiraypachaman ca-
chamusac , payman suyacuspalla , tucuy soncon-
huan munanca, huayilunca ñircan. Cay simictam
'caliaric rnachunchic, payanchicpas uyaiircan, iiya-
li^pam Diosman cutirjcurcancu: chay huchanmantari
pcnitcnciacta rurarcancu. JesuChristo zapay churiy-
tjüi cachapumuscay<]ui ñiscayqniraycuUa/huchay-
ta, camaytapampachapullahuay, ñispam'Diosta mu-
4) '
< .
cnaycuc carcancu.
Chay-
P
85 SE^O'R rn. t>E LOS
Y desde efitonces si.mprc h:iho cn el mundo hontlret
juntos y y sa::tos y y arni^^os de Utos , fjuc espirchan
€sca procesa de T>}os» T üunque httho muchos peca*
dores , pero no s^ ol'Z'ido Dios de lo prometido. Pa-
sar^i pues un siglo , y otro^ y muchos sigUs, Fue W^^>
en cuyo ticmt)o n:ino el dilu'oio , que anego . tcdo^
il mmdo por los grandes pecados y y solo ^Noe ^ y
sus hijos y y mugcres se salivaron en el arca^ Fue
Ahrahct'^ n.mron santo , que ofreció a su hijo : y si
"Dios no le est^rrv^ra y le
Chaymanta pacliam Diosmaii sonco sanctocuna cay
pacbapl cayta callarircancu: chaycunari Diospa
cíuirlnta suyaspam cauzac carcancu. Pana chay
pacha nmacuna huchazapa captlmpas, manatacmi
coscayq'ülchicmí ñiscantaca Diosnlnchicconcarran-
chu. Hinain ari huc pacharac^ huc pachirac, achca
pacharac yaiiircancu? Chay pacham Noe sutloc
apusqulncbic cauzarcan^ pay cauzapiuimí, Dlosr/m-
íh'c lunacunap liucbanraycu hatun lloclUcta ca-
chioiLircan > chay llocllam tucny hinantín runac;:-
nacta aparh'can , yacu clncaypim llapan huaaur-
caiK Noe^ churincuna, huarmincunallahiianmi hi:c
huaiipupi quispimurcan. Chaymantam, huc sancto
Abrahin siitioc carean, paymí chiirlnta Diospa simin-
la yupaychacuc caspa> hi)añuchlsac riuxan, Diosnian
coctisac nircan ; mana Dios ama ñlníDan ,
.. hu3^ •
S7
'MTSTF/KiOS VE LA FE.
h <acr ¿Jicara tu honra de Z>ios ^ aqtticri T)icí pro^^
rt:tío qne "Z'cr^dr/a de su Itnage. FuncH Isac y y <¡a^
col? j dt dende to?}2c Dios el pueblo de Jsratl^ qy^e
le scrnjta y y era suyo ^ y no ador al' a i do! es corno
las otras rjac!o?ies dtl mundo. Porgue. h,Weis de sa*
hit y Cae escogió Utos un pueblo^ donde f^use coíjocÍ"
doy y a este pueblo de Israel maiúfcsto s'y^s secretos.
En este ptreUo jucrc^J muchos justas , y sc?:tcs. Fue
Aíoyr.s ajaron santo^ a quün JJios le dto la ley por
un Aniel. fue
huañuchinman panín carean. Chay hínuscanmantain
Dlosiunchlc cuskuspalla ñircam : campa mirarníy,
quítn Jcsu Chrlsto canea , nircan, Chay sanctoo ca^
toi]uerimi Isac sutloe, Jacob sutioc, yscay sancto car-
cancLi: chaycunap churincunactam , rpiraynincu- ""
nactam , llactampac^ suyumpac, payta muehaqueai-
pac acllarcan : chay llactaari nianam huacacta nvd-
chacchii carean, Diosta huacjulnin mana rlcciccima
hlna, Chay allin llactactam Diosnirichic acÜacur-
can , paymanml riccichicurcan : chay runacüna-
mantacmi sonconra mastararcan. Cay llacta runa-
mantam ancha achca sanctocuna pacaiimurcan
Diosman soncocama. Moyscn sutiocnii hucnin car-
can: Payinanml Diosnuichlc huc Angclhuan simia-
ta cachainurcan , runacuna huacaychancampac.
- Chay-
Fíic Ttarvid ^y , y Profeta y de cuyo línagt rviue
ILl
I
] .
m
gg se'KMi:h riL £>5 los
Ch'tsto. Fii:ron otros rn.i^c'^os^sÁntQs^ y justos padres^ f.,
0ro!\C.í\' y los cjtííL'í tj i>)s am'JCial^a'i al pmilo ca^
mo ¿4W4 de njtnir d 'F^ántor a lihrárlos. T todas*
estos momn con tsa espt'ran^a y e tban a 01 lugar
como carcd y hasta que bs ijiniese a sacar el hijo de
T>i3s ^ y les abriese tí cicló , que por el pecado de
ios primeros homhres estaba cerrado. Finalmente ha-*.
íiendo pasado cinco mil años desde (¡uc el mundo
se crio y ruino deí cielo a la tierra el hijo de Z)ios
para salimr d ios hombres •y ha-
Chaymintam David sutioc capac Rey Profeta
carean : paypa niirariiiinmi Jcsu Chrlsto carean^
Huaquinln machunchiccimapas , Profetacunapaí
carcancum : Uapainpas runacünaman Jc^u Christo
'^quíspichiquencunap hamuscanta ulilacmi carcancu.
Chiy sanctocunarl jcsu Christocta suyachcascam-
pini, huañuc carcancü : huanuspaii huc huatay hua-
d hlnaman.Til ric carcancü . chaypim Jcsu Cbiísta
Diospa chiirlnta suyachcac carcancü ; pay hamus-
pa chiy harcasca cascanmanta paycunacta pu.sarca-*
rnuncampac , hanacpachap puncunta quicbaripun-.
campic y callarle machanchlcpa huchanraycuman-
tan arl ulchcarayasca carean, Hlnam cana pichca
haaranca huata yaüiptin , caypacharicarlscanman-
ta , Tesa Christo Diospa chuiin, cay pachamantu-
cuy hinantin rnnacunacta qulspicbic hamurcan.
Huc
'MfSTEVOS t>t LA F£ .í?o
hádcndose homhre en las tfitranás de und donceüii
purísima ífamadá María en "i^úZjxreth puthlo de Jsracl^
la (¡aal concibió sin ovaron ^ y patrio un dolor y y
corrupción. Esté Jesu ChrisíO hijo de Z>ios hecho
hombre cotno nosotros > sin pecado^ murió y y
derramo su sangre tH la rmC) > resucito úl terce-^
ro dia de domingo > y subió 4 los cielos ^ como os
dik:e en otro Sermón^ Z)emanera que el que csnues^
tro Criador y haciéndonos con supéabra de lá naday ese
es puestro Salnjadory y "í^entafy libránúmos de a^im
p-aadoyy ñiaídition de nuestros padresy J
Huc huarmi Jantá Maria sutiocpa ulczaa'iplm fu*
na tucurcan , pay llumpaclla Virgen captin, Na*
zaieth sutioc Israel qulti llactapi. Chay scnoram
Jesu Christocta mczampi chi chayar can > nianaíti
carimantachii ; paytaCmi hiiacharcan uinay Virgen
Caspa ) mana puni asllapas huacllicuspa* Jesu Chris-
to Diosninchicri -y ñocanchic bina checan runamj
ychaca mana puni huchayocmi. Paymi ñocanchic*
raycu rruzpi huañtórcan > yahuarinta hicharcan :
huañuscanmantari quimzannln punchan domingopim
cauzarimpurcan: ña cauzarinipuspam> hanacpacha'
man uichayrjpurcan* Caytaca ñam huc cuhacus-
caypl uiüarcayqüichic* Hinam ari pay quiquin
Dios chusacmanta simillanhuan ruraquenchíc, cama-
quenchic , paytacmi chay callar ic hnch? manta,
Z hiíchan-
po 'S£7{AdO^ t^Jl. 2)E LQS
y de todos meseros pecados , y dándonos sh gracia p
j fa-z^or y paraqi^ seamos saínos. Creéis en estejc'»
síí Christo hijos miosl AdiradqtéC este es todo rvues^
tro hian y y ajucstro> padre y y Señor : a el adorací^^
y servid ^ jaJa^ad para, sicr^pre jamas^ Amen.
SER-
IiucHancliícmantatiuan ^ ñacaymantahuampas quís»
pichiqacnchic. Gracianta> yanapaynintahuan Iianac?
pachaman rincanrchicpac coquencíiic. Churiycuna ,
cay Jesa Christamaa yñin<inichícchu? Ricuychic^
paymi Ikpa alíínljqukhlc, yajayquíchic , apuy-
quichíc, pay zapalíanta muchaychíc y iiioaypaa
l?irvíj^cix¡c ^ cuslcuychícpas. Ámcn^
.yJ.-J
\fjj-
^'-^ i<^</>/// ¿-'J//-,- <
*«¿
•**— *ftí4i¿
S:^
^
v*
^f
SERMÓN OCTAVO,
COxMO FUNDO ]ESU CHRISTO LK
Santa iglesia > y de su principio y discurso : f
como siempre 4^Jra el poder de los Minis-
tras de Jesu Christo , ciiy^ Cabeza
es el Papa^
Z/(Xnda nuestro Señor ^csti C^rlsto^. hija ..^
^ T)ics njcrdcidíTa yOndabi ma cñ tete Mund^
predicando :^ y eBs^eñoHdo U palabra de T>tos^y y c£
camino del cielo ^ muchos hcmhres de aquella tierra^
^ue s^ llamaba' ^ttdcay ^- ¿en do las r/: ¿ir an.' illas om
hacia y sma^d^ cm sola su palabra m^crmes-^ y aU.rf^^
ir and o ciegos y y resucitando muertos y y ^viendo tam^
jíiín su ^i<uir tar¡> santoj, y
Itv /f Ay F<^^^^^ J^^^ CI^^^5^^ DiGspa c&urín ya>
V Jl yanchic cay pacbapi^ purircan;, Dlospap.
siaiiríta^ haníicpacha uantahuací runacunacta ca--
naspa^ yachachispa: chaypacham achca ruríacuii^
Judea líactayoc payta catircan -^ paypa ymayoia-*-
í3a milagrocunacta ricuspa-;, oncoctapas ;^. nanac--
tapas siraiüanhuan alliachicta rlciispaj ñauzactapa?'
cahuarichieía ricuspa, huañüccunactiipas cauzariv
.«^¡cta ricuspa, p^yp^ ^íí^ cauzascanfa; ciij^acüc soiu
ao cascantahuan ricnspa ^, pay.^
\:
92 "^SEtMO^ VIH, T)B LOS
y man amoroso Señor tra y dttcrmmaron se^uiríe ^
y andar m^ il ^ ¿exonda ms casas ^ y hatkndús^J
parientes ^ y amigos ^ for aprender sh docmna ce»,
Icstiaí'.De estos sus distípáos escogió ^í su ■Chris^o
ntícstro Señor doce principales y ^m se llamaron Apos^
toles ^ y por cahezjiy superior de ellos y y de todos lo$
christia^»os ^ 4 uno de ellos y cjue se llama San Pe^
dro . al qual dio las Ha-ves del cielo. T después dt
haberles ensenado tres años que prtduo y fue tntre^
gado], y padeció muerte muy cruel por todos los
homhrcs eh la truz^: y hahicndo resucitado al tcr'^
-éter o ata
glono^
payllanian na oyllaycuc carean , liuazmta zaquí-
rispa, huaü^tiencunacta, cochomazincunaa^ ymaa-
tapas , haycantapa^ zaqiií rispa , pay pa simia ha-
nacpachamanta hamucta , yachaciiyta munaspa.
Chay aHia runacunaavantam , chunca yscayníocta.
Apóstol ñiscacun'acta acllarcan. Paycunap yuya^
''cjueaipacmí cana S. Pedro Apostoitacamachírcan,
payaiaami ^ hanacpacha puncu llavicta chasqui-
chircan. Hinam Jcsu Christo Dlosninchic, quim*
za huata cania paycünaman Diospa siminta yacha*
chircan. (^paamanmi , aucaacunap maquinman
cirpacasca carean, hinantin riinacunap hucbanchic^
camanchicrayeiiii, ancha ñacaricuy huañuytacruz-
pi huariurcan. Haarmscaamantari , . quiaizannia
punehaupi ancha
'MÍSTELOS VE LA FE. . 93
glorioso , Us apareció muchas <x^cc€s por espacio de
^uaretita didT. T atoles su poder y n^irtud paraprc-
dicar *« xod^ el miando st^ palabra , y para re^tr a
iodos ios homhrcs €¡ut se hacen christianos y y (¡mercn
ser saluos -, para perdonarles todos sus pecados^y pa*
ra a^tncer , y destruir a todos los demonios > y /74-
ra ser prUKipes de todo el mundo. Estos Apostóles
después de su I? i dos Á Us cielos y con otros muchos dís^
cípulos y recibieron d Esptrttt^ Santo en ^erusahn ^
e¡ue n.nno sobre ellos del €tdo , en figura de un fuc^
go muy poder oso f y muy amoroso., 7
ancha, coüanan cusicuynioc cauzarlíTipnspan, pay-
cunanian acbca cutí sutilla ricuripurcan , tahua
chuiica punchaucamam: paycunamantacmi callpan-
ta corean, hinantinrunacunacta cunancampac, ya-
diachincampac , llapa christlanocuna Diosman
quispiyta muriacciinap apumpac , cainachiciicjucn*
pac , huchancunacta pampachapucjuenpac , zupaycu-
nactapas aticpac , tucuy íiinantin runacunap yuya-
quen, huacaychaquen cancampachuan. Chay Ápos-
tokunam , Diospa huaquinin dlscipulon ñiscacuna-
huan , ña Jesu Christo hanacpachaman uichayrip-
tln , Spiritu Santocta chasquircancu Jerusalca
sutioc Uactapi. Chay Spiritu Santo Dlosmi nina
raurac bina, paycuna hahuaman llanpulla sayay-
ciircan: Aa chay-
T desde alU se pa^'tieron 4 j)redicxr la palabra de
94 SE7{M0M VIJI. T>E LOS
J}ios por d mmdo utn-virso , y con sti a'i'da sar.tdy
y ohras rnara'viilosas y signad dios pobres y y des*
preciadúSy con^irriiron a la ley de Dios a muchos
sabios y y 2{i'.yesyy grandes hcmhrcs. Fua'Ofi mt^jj pcr^
seguidos de los malos y y dieron sh anda por Jcsh
ChristQ y y por gt^^arday ^/^ palabra. T ese fue el
prtfjcioio ^ue tttTuo la santa Iglesia ; (jue es la con-
greo ación de los christianos. C^crtanst mpicho los chris-'
tiartos^ J^Q apetecían honras^ ni deíeytefy ni ripse^as^
de esta aúda. Todo
chaymantan Dlospa sírnlnta ciinaciic may ticci qiu-
yu camapas rircancu. Panahuacchalia, yanca iizuc
runa hinalla cae cajxancu, santo cau^ayninhuan-
ca , ymaymana milagrocuna rurascanhuanca , ca-
paccunactapas y aaiautacunactapas , apucunactapas,
Diosman cutirichircancu , Diospa símuita ckascjui-
chircancu. Mana allí runacunap chicniscan, catiri*
payascarijquczachascanrpi carcancu. Hiñan cana jcsu
Christo Diosninraycti, paypa sítuinta huacaychascan-
ravcumanta huañurcaíKu. Caymi santa lí^ícsiacaüa-
ríynln carcan.Cay Sta. Iglesiari llapa christianocunap
huñucayninmi.Chay pachaca anchapunlm chr istia-
nocuna ctiyanacuc carcancu: manan qulquiíTipa yu-
payoillantachii nuscac carcancu, manan caypachapi
cülcui cacta, cori cacia , caycan aychanchicpa cusí-
cuyniÜama mascacchu carcancu : i una-
J'odo síc deseo ira q::e st sal<z'as(n los íhm^hns , jf
^MrsrEXlCS TE LA FE. ry
y concernen-, y údcid^cn a Jcjc Chri^to h'titjtro
Z>iOs y Señor. Tras de estos Apostóles y cU^eipulos de
'U.uí chisto y haho en la Iglesia Satn-a í htr Diados
wtiy amados ) muchos Santos Adartyes y ccn:o San,
Estckvi y San Lorenzo y San Vtcentc^ que se de^
xaron apedrear , y ojumar y y hacer peda^o^ t7or n9
tugar a^esu ChristOy y de estos hubo miliares de
millares. Htiío otros que se jneron a los desiertos a»
h'cer penitencia , y njida áspera por amor de Z)¡os
como San Antonio* Otros auc k imitación de lof^
Apostóles dexa-
runacunap quisplncallintan tucny sonconhua.i yu-
yac carcancu. Runacuna je u Christocta rkcin-
man > payllacta miichanmín , yupaychaniiiaa ñis-
p3 , cayllactam munac carcancu , m^scac car-
canea • Jesii Chrlstop Apostolnincunap catcqucncu-
na^Ti, cay santa Igleslapi achca santo Martyr-
cuna carcancu : raymi San Estevan , San Le
renzo , San Vicente. Paycunam cana Jcsu Chris-
tocta mana zaqaeyta munascanraycu^ rtimihuan cho-
cachacusca chamcasca, nbahuan rupachisca ñacari-
chisca huañurcancii. Huaqulnninmi cana, hacha ha-
chaman, puna punan^an yaycuspa, chaypi pcni-
tenciacta rurarcancu , caypachapl Diosraycu ñaca-
riciiyta muchuyta munarcancu , cayn^i San An-
tonio. Huaqulninmi Apostolcunap cauzascanta cati*
sac ñispa hucpi cama cauzarcancu , y
dtXiXron sus haciendas y casas y y -vjzncron w cvmpa*
ma con orden j y n^ida santa , como San Fra^iciscoj
^ Santo TDomingOy Hubo otros que sicndü padres , y
mayores del üneMoy cmi njida , y doctrina tnsmaron
la ley de X>ioí ^ como San Agustín , y San Mar^
tín ^ y San Awhrosto. Huho muchas mugcres qwt
no qmsicron conocer n,\arQn y y dieron sh njida por
^esu Christo y c&mo Santa Catalina y y Santa Incs.
T ahora todos estos Santos y que son innumerables^
están en el cielo go^únao de njer a T>í0Sy y ruegan
pjor nosotros y son ntiexsr os ahogados* 7
y y tucay y mama, haycanta > huacínta , hiiauquen-
cunacta zaquiílspa , caymi San Francisco , Santo
Don:iingo, Huaquininmi runacunap yayan hlna cas-
pa ^ alii cauzascanhuan 5 amauta soncohuan, Dios-
pa simínta paycunacta yachachircancu : caymi Sdin
Agutin, San Martin ;> San Ambrosio. Huarmi
sautacimapas achcatacmi carcancu, paycunan ma-
na carleta ticciyta muna^^pa, Jesu Chilstoman an-
cha sonco caspa , payraycu huañurcancu : caymi
Santa Catalina , Santa Inés. Cunanrl ,, cay san-
to ñiscaycuna, biraquinin huarancahunu hunu San-
.tocunaliLiampas hanacpadiapi camatn ancha cnsi-
cuspa Diospacayllallampi zümacuncu. Paycunam ar¡,
ñocanchlccunap maicanchic, Dlosta muchapuqucn*
chic.
Chay-
T por eso los honramos y y llamamos^ y t^mam^s
'AíTSTBVOS TjE la FE. v c>r
:sus noyyihrcs ^ y tenemos sus imágenes en la Iglesia ^^
Puraque nos recuerden estos tntcstroi padres j y maes'^
tros: y por tso t/onramos sus imagcrjesy rjo por io que
(líos ^on tn sí y que son pdo y h metal ^ o pimturay
sino por lo que representan , <^ut €sta in el cielo.
Ahora (^hermanos mios]) tamhitn hay ho?nhrcs bue-
nos y y santosy esptcialfnentc^Ll a en clotrommdo ^ de
donde ^crihnosvosc)trií)s los ^irúc ochas : njue mnque no
jomos tales como élUsy ni como fmr-on nros fmsadosi: pír$
tcrjcmos la misma doctrina deJesu^ChKistOy y
Chayraycum aii, paycunacta chica yupaychaochíc,
yanapahiiay ñinchicpaSjSutintaparrciíascjuicuncmctac:
iíiiagcunincLmactari ígiesiapi batallinchic , huacay-
chanchic , paycunacta yuyarichihuaquencbicpac^
Cbayraycum ari chay unanchaii imagencunacta, an-
cha puni y üpaychanchic > manam cuiiumanta, anta-
mjnta ^ quilicasca cascantnantachu, chaycunattayu^
paychanchlc 5 ychaca santocuna hanacpachapi cae-
ta yuyarichihuaquenchic cascallanrnantam ^ mu-
chaycunchic, yupaychanchlc, Cunanri churiycu-
naya 5 alli runacuna santo ñisca cantacmi; Castilla
llactaycupu*acmi coÜananca. Manam ñocaycu pay-
■ciinap cauzascarmín chayaycucchu^ mauam ñaupa
santo machuycu bina, ¡Diosman soncochu ñocaycu
caycu 5 ychaca paycimapas, ñoc^ycupas , huc qui-
quin Jesu Christop siminta hatallicllam caycu :
Bb buc
^t /S£7(AdO^ VI1LT)E LOS
¡y cl mismo poder que ellos , y siempre dura y y du-^
rara hasta la fin en la S:t'Ua Iglesia : y ya todo el
mundo conoce ^ y stgue esta doctrina de Dios. For-
^uc aanque murieron los Jpostoícsi en su lugar pu^
so 2)ios a los obispos ^ que son Padres ^ y Majora-^
les de todos nosotros , y ellos hacen Padres de Adisay
y otras cosas muy altau T en lugar de San Pedro
qm fue Príncipe de los Apostóles-, succede el Papa y
que es cl Padre Santo de ^ma , que es Padre de to"
dos los Christianos , ^ quien todos hrmos de obede-
cer , como a Vicario de Jesu Christo : porgue tiene
las lla^ves del líelo. 7
huc quiqüín callpayocml caycu. Dlospa cay fi-
niinri cay santa Igleslapi, mana tucucmí ^mana colloc-
nii , pacha püchucancan camapa.^, pachallanmi can-
ea. Cay simíctari ñan may liacta qultipípas üyaiii^
cu y yachanchu , catincu cama. Pana Apostolcuna
iuiañiircancu , paycunap raníln yaycucmi Obispo-
cuna : piycunan líapanchicpa y ayanclijc , huacay-
cbaqucnchíc: paycunatacmi > Padrccunacta Misacta
i'uracpac, Sacerdote caypac unanchahüancu, yma
bayca allincunactapas rurancu. San Pedro Apos-
tolcUnap carnachicuquentam cana, Santo Padre Ro-
mapi cae ña catín , paya:ii liapa chrlstianocunap
yayanchic , paytam cjulquln Jesu Christop rantíara
liina yupajcbasun. Paymi hanacpacha lUvicta ha-»
taliln f huacayclraa. Cay
WfsrtVGS TJt rj FÉ. r9
T los (¡ne se upar tan ¿e la doctriía rué este Padre
S.vno euscña ^ y no U ohtaian ^ esos son los cine //4-
fKam$s HcT.^cs , traidores y que se Uaman dnistia^
nos y y f^9 lo son y sino emmfgos y de J(su Chrtsto^
y engañadorcs^i' De estos HnegeSy ha kclicc mu^
ehos en el mmdoy y hoy día muchos mas* Si n/í?)ie^
tcfj estos y y dijeren que es enseñar m el camino de
%>tQs y y la ley de ^essi Christo 5 preguntad si ohe^
decaí al Padre Santo de ^oma: y sí dix tren cicero
luego eonocereis en esto c^ut sen traidores y y falsos
ch'istianosyy f^iu os alienen' k erjgañar. Bstt Fadrc Safir
to Oí amere mucho y y
Cay 5aí)to Padrep yachacíiiscanta mana catecta ^
mana yupaychactam cana, hcregc ñinchic, Diosoa
aucan Tiinchic; mana chrlstiano caspatac, chrístla*
üom ca;ii ñiycachan : Jesii Chrlstop aucan caspa-
tac, llüÜay camayoc caspatac. Cay hcre^ecunaca
ancha nanacmi caypachap'i carcancn y cunancama-
pas ancha achcatacmi cancu. Chaycan hercgecuna
hanuspa, Dlospa ñannlnta yachachlscay^U!, unan-^
chachiscaycjuichic ñiscanca y tapunqaichic; Padre
Santo Pvo.Tiapi cacpaslminta yupaychanchus^yíún-
chus, manachus. Mana ñiptinca, Dlospa aucairjpac
llalla sanca chiistianopac yupanqulchlc : chaycan-
cunacallullaycusac ñisun4L:ichiciT)i. Cay Santo Pa-
dre yayanchicml camcunacta ancha munasunquíchici
chu]*jy
1 '
y os tiine por hijos, Ssie nos mando que *vh¡c^
sernos d ensenaros,^ de parte de Thos ^do qucari^eis
id^ ^reer ^ y hacer pam ser sali^ús. JT am^uenosO'^^
tros no somos tdesy como nuestros antepistsados ) pero de^
la misma ^^^^^^^ seréis salnjos^ si nos víí^ yoledc^
mís» T mirad mj^s mios ^^ue el poder que 3D¿0s nos
dio a los Padres ^ y Sacer dictes ^n» nos do^ Mo por
maestros meretiy>^imtús ^ ni por nuestra hmdad^ sino'
por su graf^ rvirtud y poder, ^ y puraque se salden
dos q0e nos opren j j^yámer.en» T msí .aunque weait
AgM^noj /Pudres ^ ' -^qm
chuiiy ñisunquichic : pajpa cacliamuscannii ño-"
xaynipas cay Jlactayqukiiicaian hamuyqulchic^
Dtospa simiata yachaiicaj/quichicpac ^ Diosman
^/qincayquichicpac y hanacpachaman qmspincayqiu-"
chicpachuan. Pana ñocayctv, mana ñaupa Santo
uiachuycup collanaa caazascanman chayaycticchu5
ydiaca Docaycucta uyarihuanquichic ychayca yii-
paycbahuanquichic ^ chayca quispinquichictactni.
Ricuychic chuiiyciuia, ñocaycumam Diospa callpa
roscan., y, ari manan íiocaycup camaycnmantachu,
alli cascavcumantachu Sacerd otee un aman vcoarcan- '
cu : Dios allin caspa , cuyacuc sonco caspana, cay^ )
' pac camachihiíaycij , i unacuna ñocaycucta uyari-
í)uac y yupayclrahuaccuna quispincampac. Chayray^
en, pana hnaquinin Padrccunacra, ma-
Y^^t' no son u'Míios , o qtic se enojan'^ J que sori dtiho"
flatos > y ^]tie fufjtan ^Jaui , ;;^ petíscií por ejg c/^e.
no ^^ak ?jada ta Aiisd f(c dicen ^ y cl haptiimo
eu^ ddn y y la confesión qti^ haccis con ellos : cm si
<vd^ ) y ta^to tismo la d^ los otros éucnosy per ^r^ir^
tud de Jesu Christo ^m así h Piando^ Adas dlos^
y todos los malos christianos que ^€isy que st^n mi^^
íhos y qut os hácm mal y y daí^ mal i x implo ^ tc^
dos stran casligúdos ton la ir<¡í de Dios m fuego etcr'»
no* Porque ahoray müntras dura esta njída miseraUe ^
permite Zíios me andíB <n st4> Iglesia curum:Uos malos
con bumos',como cl grano con la paja Cn Id era: por-
tíi^vA alli caiizacta ^ huachucta ;, collc^ueman yma
taycamari soncoctaj pínacta ^ ricuaqnichic5 iTianam
chayraycüciiu Misa rurascan > Baptlzascan, con^
fcsascíinipas mana yiipay : liuaquin alli Jaccrdote*
cunap rura$can hina, yupaytacmí^ Jesu Chrístop^
callpa coscaamanta , hinapac camachiscanmanta. r
Ichaca chay mana alli Padrecuna > huAquinin ma-
na allin chrlstianocunapas, ancha achca ñcuscay--
quichic,anchacjuczachaqucy^uich'ic> manaallicta ya-
chachiqucyquichic ^ Uapantapas Diosmi ucupacha
ninapi rupachinca. Cunan cay cauzayninchic can-
can camaca, alliliuampas > mana allihuampas, cay
Santa Iglcslapi Dios hinapac ñiptin y huaquillaav
canchic: yoianam piruapl trigopas ychuntilian cae y
hlnallatacmi cutánea canchic, . . ¿^
Ce píos-
t02
S£7{M0M VIII. T>E LOS
. porque Dios no hace juerga a nadie paraquc sea íue*
no ^ masMxálo a la ^ola^ntad de cada uno y que es
buen Dios* Mas al fi^ apartara ios malos chr istia"
nos de los humos y y lesdara mayor castigo > que
si fueran infieles y y nunca le conocieran. Porque hay
dia de jmcto y que ^vendrá a la fin del mundo, quan^
do ^esu Christo (jjcndra (^ )^^^^^ ^ todos los hom^i
hresy y dará premio de gloria a los buenos , y pena
de infierno á los malos .' y mucho mas serán atormen-^
lados los malos christianosy que conocnron a T>ios ,
Diosca pay allín caspa, manain pillactapas calj-
pamanta allí cay ñinchu , sonconmanta cachun
nihuanchicmi: quepa punchaupim ychaca, mana aHin
christianocunacta, allicunamanta raqulrcunca, chiis-
tiano caspatac, mana chaycama Diosta sirviscan-
manta : Diosta mana licciccunamantapas, astañuan-
racmi muchuchinca. Caypactacmi taripay punchau
cachun ñircan. Chay pachán Jesu Christo . cay pa-
chaman hanpuspa, llapa hínaiitin runacunacta ta-
ripanca : alli christianocunacta paypa simlntá hua-
caychactan, hanacpachaman pusaspa uiuaypac cusi-
chlnca , cochochinca. Mana allicunactan cana, ucu-
pachaman carcuspa vuiaypac íiacarichinca. Chay-
piracmi mana Diosta ricciccunacta yallíspa , as-
huaii muchunca,
Diosta
^MTSTEVCS' TELA fE. vfdj
y no le quiyíeron sCYn.tr 'stvo oUndirU. Hcy de los
tales que allí parecerán y dcndct^o se CíConcUra pc^
calo ninguno , y no tendrá^ remedio tetra siembre
j ama j] Mas n^osotros {^^íjos mios^ dad muehas rra^
cias a T>ios j porque a n.osctros os miro "con ejos
piadosos^ y os llamo a su santa Iglcsia para ser ¡pt^
jos SUJOS ^ dexando an^uestros antepasados en sus a/-
CíOf , y pecados y y ceguedad.' A njosotros os alumhro
de todos estos mystertos ^ y maravillas que os he
contado. ^ Estad
Dlosta rícele caspatac payta mana - yupaychascan-
manta, mana sirviscanmanta , huchaHicuyllacta
yuyascanmanta. Athac , yma uyayccmi chavcan
mana alJi runacuna, Diospa ñauquinman ricurin-
ca ? manam chaypica yma huchallampas pacasca-
cha.:tanca: manatacmi quispincampas uiñaypacya-
chacupuncachu. Camcunáca churiycuna , Dlosta
haycapas muchaycuychic , payca cuyapayac son-
conhuanmi cahnacusünqukhic >' Santa. Igleslaman
pusaycumusunquichk, paypa cbariii cancayquichic-
pac : ñaupa yayayquichicta, apiisqúlyquichícra hu-
chanpi zaquirispa racrac tutayacpl puric hinam mus-
paycacharcancu ; carne unactaca caycay collanan
simicta yachachispam, soncoyquichlcta cancharipu^
surcanquichic
Chay-
: \
IÓ4 M^Mo^ma^vs lqs
Bstacl pMís- en túdo esto y qw^ es. paUh'^ de ^¡^
qi6e na putáe fkUar , y seréis; sah'J3! para sicmnrt,
jamás* Atncn.
SER.
Cliayraf cu arí soncoyqukhicu taqaiaycuchispa >
caycay uillascaycimacta yñiychic. Dlospa cay;
slminca mana pantacmi, mana HuHacmi^ huiaspaní
|ianaGpachamaa uiñay^ac cusictic ^ zamaciic rini
jg[UiGhic* Amen»
Ancho;. .;
''^¿MSi:^^
i^iííí^
:f?.^Víi
j ^á¿^ 'ffi
SERMÓN NOVENO
QUE NO BASTA SOLA LA FE PARA
-^Ivarsc , y que es menester que el que ha
pecado haga penitencia : y exhortase al
arrepentimiento de los pecados.
todas Us cóiaf (hermanos muy amados) (¡m
nos enseña "Dios por la sagrada escritura > y
por la enseñanza de la Santa Iglesia , las hemos de
tener fir?ntmente j, porqm son t4n tnrtas ^ y úun mas
^u: ser ahora de dia. Porque las diee Dios ^ue na
puede mentir , ni engañar : y asi qualquitr homlré
Giie qmsi.rc sal<ijaf su úmma ^ ha de creer la,
"pa'al^ra de "Dios que os he enseñado ^. tomo es un soIb
^íos hacedor de tod^ » y
ANcKa cuyascay churlycuna : Diosnlnchicpa
i^uellcaiipi tucuy yma hayca yaciíachihuascan-
chicta > Santa Iglesiap yachachihuancanchictapas,
tucuy taquiac sonconchichuan yñincancbic camam;
thay sirnicunaca checa caman.Diospa síminmi ari:
DIosca mana pantacmi* Pi maycan rupapas ani-
manta quispichiyta munacca ^ Dlospa simín yacha-
thiscaycunacta,taquiac sonconhuan yñincanmi. Dios-
ca huc zapallam, tucuy yma hayca cacta rurac:
; \
Dd
ca/
xc^ SBiÁiO'tZ JX. 1)É LOS
f me.¿^te-^s '''l^:d(lre'% '^^■''Hpja.^y y Bsfírtm Santo^ tfcfi
Pers{m¿is^y''t^n so'o Dios i y qik fcsa Christo hijo de-
d^da ppr ^rcds^mimu. Jcí^ pecado y, ^y^q^ por soloes-^
re Smor timmott^mtdimy^j m tm crcm^ y esperan
los chrlst¿¿tios ^ j que nmgtm^' st puf de sd^-var^ si iw^
fu'n cf?mfimo^y-f '¿reyere: en ^csü Cj?riiró\ ^ixii^ o$
ra hijos' sdked^. qu^.-^n(^úas^(i c^ue tingáis csta^ fe y y?
éreais h que os h dt^o d-c. parte de %>ÍQSj mases- meney^
tcr lú segundo.^. c^m dhorrtzj^úij d pudm^: j
cay DÍosaii Yaya ^.,. Cauri ^ r Sgirltp. Santo ^,. qulm-^
za persona caspamj. huella cheaaDios.Jesu Chris-
,tQ PIa?p¿i: channti%,eana.j, nocanchictaycu,^ riinaí
■ me lite ^ür í;D:udiurcao^, hucbancbíOT
hmncaachicpac. Cay J^sa ciirlstO: yayaiiebiG-^
raycüíTrquispisua j. paymanmí Chrisrianocana yúin-
cu y, '^a^Áí)mm):- suya/ncu-. Manam^ pipas maiía chrís-
tíanov:í¿kipa^a^V' mauaL Jcsu Caristpman yüíspaca,.
qu¡splnm;ínchu, 'Cay tucuytaa^' • "yactochiícayquir
chic 5 yuyafinauichíccha^ íiri- Cuna^nn chuiiycinu
: ví^chay^hic* Manam- cay kajoc caspalkchu ^ ma^
nam Diezma uta yma bayca yachachlscayta yhk^
^j^aliachu, qi;5:rpíntiiacbírman. Qu-spiyta mnnzspaca^
- íiaiióa-vacmi. huchacta uischunc.ulchiC>. zaqucnv^uic hic^
Dios-;
f ^'-c ch^;rtíiis a Vios^ ton uáo mntstro cor^i
Mi
'Air ST EVOS T)t tAFE. , -re?
Ta os dixv H7720 d puado A^a tcfiZ^crin y vunmcid
^briíty y como itiojiúa míxko a iJiosy.y que el ,q¡::e
finiere al p-^cudo es crjcmigo de 2)io.Sy y esta ccndc"-
nado a ^^t^trts para sicíj^prc. P rejuntare ¿smc y ¿íTt:¿
es pecado Padre^y cono saíré yo sí: eaoy en pícadol
To os lo diré- en pacas pdálr cu. £í que ^híce aoue-^
lio cus es íoutra. la ley de "Dios y ese obra Pccadoi:
d que adara las guacas y d que da crédito a lo; he--
^r ¿Ceros ^ el qmluercy o mata a sm' próximo ^ sicue'
A^'da cún rr.ugcres^ lu<ra de la sí^ya y. d que toma, h
piosm.m tucuy soncoyquichiGhüan cntiricuspar ñaíi^
3^i¡I^i;c.a}^íj>jichic cayU:- huchaca hiiamiy hanipinij,.
^nímancblcpa büaí^unanmi, Í)\osm auclia piaacu-
.ciiicmi: huchacta muoaceaj Dlospa aiicaarri^ ni*'
naypac na huaaucpac ñlsGam ^ nlspam caycayta^
üircayqukhic.TanuanqukluCuiancha: Padre,-}-:!^^^
Mm- hücha ninqul i loiapim-- bu^bapi €2ísczvm
.unacichapa^acj uiiiallaiiuay I Din0ant|aícíi:cmanch^«.
.Ha 5. ail: huc yscay- síO^Ulam mllajciiícayqiijchica-
Picli Diospa camaichicusc¿n slmiara pampad^an ^,
xhayml huchacta ruran : huacacta müdizc\ i]n:iu«r
cuDcip siáninta V'-^paychac * runa v^^ónt^ ^.^u/^rU'-^
liuañudiicy huacíuic í:i;cb::cta huchailicucp iucpa
yoaanta haycauta ^uapuc ^ quczacha|>iic ;,^
d qut tratix de mdoj púJaíríis d vtrí^ (y r;; irncipa*
I '
,,v '
to8 'SBtMO'H IX. DB LOS
labra ) tí qite hacs d otro d md quc no quitre para
sí. Esta es la ley de Dios santa y justa y queld<fut
mures qite bagan contigo hs otros , eso hagas tu coif
tilos. iPucsqmen hay de nosotros qut no haya peta'
do ma y muchas 'veces ? T cada dta pecamos , y el
demonio nos engaña , y esta mala carne nuestra nos
incita a wat , y asi tenemos enojado a Dio'^ y nos
esta esperando la muerte, y el tJtferno para tragar-
nos como ha tragado Á machos ^tte están penando , y
penarán pa^a siempre jamÁs. I H^y de aquel <¡m le ha"
lian la miitrte <n paadel i
runa macinca cipcicac; ( huc simillapi tucujta hii-
ñupiiscayquichic ) picli runa niaciara tinezachan,
vancachin, chayníj hiichacta ruran. Caymi Dios-
pa $tmin collanan pun¡m ; quiqu'iyquipac munascay-
quicia, runa maciyquipacpas munapunqiiitac, ñinmi.
Pitac rna manaca huchayoc cachhuan c u'uiaylla-
pas hiichaUícuytaca, huchaHicunchic caman ; zu-
payrl ulúayila ilullapayahuanchicmi, huatccapaya-
hjanchicniu Cay aycbanchicrr, huchaHiyllatan yu.
yahuanchic. Cay huchanchiccunahuantacmi, Djosta
ancha piúachinchic Huaíiuyri, ucupachari,millpuy.
man mspallam yuyachcahuanchic : ymanam ancha
achca runact:i ucupacharrian pusan, chay hinatacmi
ñocauchictapas puwyta rounahuanchic, úacarichiyta
tniinahuanchic. Athac , 'ya! runa huchapi Jiuafiuc,
ñocan-
ntQi ii r-jcrjdra la mu^erte d: npentc] ^Pccsméir^c»'
wedíú Pmre ( we ilirtts) fur^ Jdlir de pccadol rld^
.0imc hif9s m^^Sé El remedio es úrre^íitirtos y yr^ci-^
ktr los sacr amemos ^h^ Chnsto ordem. Los he^
ihiceros no os engañen ^ qm las gudcas\ ni el sol ^
fii el trueno no fcrdmún pecados y n¿ Us rw Ik'Z'an
hs pecados y niloT ichu^is^ y conjtsorh libran de cuU
pa > ni por ofrecer cuyes ^ o coca > o cameros ^ q ^'Síi:^y
ti üt'aí cosas se per Joña el (jccadoy (jm
Jiocaachicpas huchapi cacea, Atba niscinchíctac: h^j"
capcha mana yuyayllapi hiiañuy tarihuasun. Imac-
tatac rurasac Padre, huchamanta Jiocsincaypac ,
xjuispmcaypac ? uiíJallahuay; ñihiianqiikhicmaucha.
Hü, arí churJycuna: cusicuspalla uíllascayquichk.
Hüchayquichicmanta cpjspiyta inmiaspaca, jesu /
'Christo yayanchicpa camachiscan Sacramcntoncu-
nacta cliasquiychk , huacaspa , ilaquispa , yma- /
paccha huchallicui cani, hxianasacmi ñispa. Ama ari,
umiicünap slmíntaca yupaychanquichicchu. Hua-
cacunaca , uilkacunaca , intka, cacyaca manara
huchacta pampa chacchu : mayucunapas nnanacnhu-
chacta apaccluí , ychuchkuccunapas huchácta ta-
•Típac, vanean runipas, manan bachacta pampachan-
•manchu : manam ari coyhuan^ cucahiian , liama-
Jiiian y zarahuan , ymacunahuampas pampachanca-
chu buchaca. < '.^ te í.^m. Cl^ay
^^; 'SETiMO^ IX:2)E LOS ^
^«e tinloeso.ti mmtmiyy engaño ád diáhTo y y emí-
hmnrdt los híchiceros^ am commyy bcbm \y poi^^
corr^tr y btker dicenque o^rczjais eso a Icls- g.Mva^* £l
fi/£rdndcr'0- ^ rx mtdioi es - h/ahuef^VT cmi , el. coru^ori\^ *^
MHch ^anTíhtdd cidb y>dt Id- turnti kaado'^
^uHcstro f, y. llamarle pidiéndole ptráon porJcsuChris^-
to su mwo JdtJQ^^ Os fe' die paar hijas- miasMuch^'
dúrndi^ki huic'is: hecho'fy; d^ de: tJjd^Q&v^a^on\.
peqm j. n^úl hice y ^^a^i muig^ mtnxsa^ que enoje ^'
Dios quchroMtanda) snlcy. V tamhiai H^iheis de destr^-
minaros ai 770 hacer adelante eje-p^ecadojm:otro. alguno-^,
Cdntrdl^íasdiciendúii de
Chay chayta: híccunaca Hulla caman^ zupaypa Jlu-
llaynin catiraní, yachachlscan canianí;. U mucunaca
uiczanraycuai chaj/ta cayta huacaman cocuy, ar-
pacuy; ñistinquicaiCj» paycana ña nricuncampac^j íipi-
ancatnpac. Aili" chccao cauzayra mur4aspacaj\ caoac
Dios mraqueyqulman j.hanacpachacta,, caypachac-
^ta: ruracman,, tucay soncoyciuichicliLun cutiricuy-
chic : \t$vi GhristD zapay churiyqulraycu , yani-
pahuay,]iucliayta'parnpach:ipuny ñispj, muchaycii^^^^^
chic.. Hiichayquímantari^ llaquicuspa,, pi:tictí<pa,
truCny soncoyqukhicíiuan yuyaycuctispi\^, hucha/-
mi t ^ haciuyml^ ancha. muchucHiypacniicanij.Dictó-
niyta pinachiscaymanta ,. siminta mana huacaychas-
caymauanVtyclüc- Cunanrnantacahuanasacoitjmanai!
i:aa-Dio>.mau huch^lücaisacchti^^ allí'
H— —^
'MTStETkWS.VE LA FE. riT
¿'e A^íú dsktintc y o P'^^ e^nnindariy f ^^o ^^^i^^^ tal
coui y y srrc hmno y y sn-^^irc a 1)10$. T dima^dc
eUo h^^hcis de rccthii^ tl Sacrs'tmi?jto del "Baptismoy
stno tsvúis íapn^adoy djcimdo'i yo 172^^ cuitro h^x^ír
ohr:sC¿¿^^no baptizado- ^ yr Pccihir antuilaagnd del Es^
píritu 'Sayno yparcKjtie mis culpas se- perdonen ^ y: yO'
(j:s€^c hecho hi^a d^ Z>ios. Aíds si ya soys- christimo^
ha^tizjídoy y dt$pti€^ dtl baptismo hahcis ca-ído tn pe^
cah *j hsíl^eis de t€ner firms ^Joluntad de^ conj}saT\
¡vuestras pecados al Padre c^^ic €'sta'ír2 Ugár dt 2^/Of^^
diciendo. Stñormio^tsf^ Christó^jocomoinaU he pecada^
y m¿rc:^cúíer cwdüiado di inferno :^ mas
alü christianom casa^c , Diostán sirvísac ñísp^ cay"
cayti nlychrc* Chaymantan cáí)aj Sacramento baptis«-
fnoctj chasqoinquichic mana baptizasca caspa: cbris--
tiano baptizasea cajtan munani y wSpji ¡tu Sanctep'
ununtan yacontán cbasqiuytá müriani,> 2krrímzyta\
may llahüancanpac, hucíiayta pa^npachapuancampac^,
Diospa' chfe^ila caocaypaclituri ñíspa ñlm]URbla*
¡chaca,. ña^cbr¡sthníí> baptizasca caspa, bapti?^a--
cuscaycíUimiPita pacha , huclialiiciisCri^yquicunact^i
Drospa rantin Padrcman tr.cuy soncoyquibtian hua-/
oaycucu'ípa , yuyaycucüspa caBíesacusacmi^ nmC|iHo'
Jc5u Christo Díasninchkt^: huacyarisp^v uincjUí :-
iíoca huchisapa caspa hiKhaJllcunin;iicDpachap car
maíiml cant^iünqui..
'Y
^ t f
k
mas yo mt acusaré -h mt^ p taioí Ál SáCerdo^t ^ >j^
se los diré tdior^ para^u^ por anrmá dx tu'paíct'^ra
tnt dhmeWudy y lil^re de Musí y haré la pantinctAy cas"*
tipo q'M él me mandare por mji<d'p'as-S'^cts ú^^n htjai
7nyj-coy^0 jc conykrt^ d hsmm'c a *Df&s y y como
^í % de arrtptntér át ms^pHááés para, nr perdona^
kU^'T SH20 H '4>aci'ené¿ lo ^ur ^^smn^p'^itéú] nadie
■t>kch salir de su ^ pecada, P&r eso ac típd adelante
'!^"d€ {de luego ^dnjíos kT)Í9s ^ y no estets en peca^.o,
T cada noche y Mn$e-s- de dormir^ pmsad primera rz^i^es-
:tros pe crida s-^'^j"^ pedid '^^'^í^s perdón de ellos ^ hacten*
do como os ttnge enjcndáoV Sabed (medios es-ff^í^
' piahso y ' ••^-^ 4^'"^' ' ~ y
Cay hucha vciioacta Sacerdote PaáremHo'TJi liaban-
-ta cotife^acBsac. co^Iíanan simiyqalhuan pamp^cha-
huaRcanpac , í|mspicbíhuancanpac : hirchay manta
-paypa penltcacia coascantaii tuCuychacusacrni uin-
c¡uu Q^y binan churívciina Diósman runa cutin-
cae, cay hinam huchann^aúta yuyaycuciispa^ bw«
chanta pampachachtcuc. Gay ñlscayciinacta man^
ruracctinaca^mana punim huchanmanta ^quispinman-
chii. Chayíaycu ari cunünrívnta pachatac, Diosman
cutirkaychlc.' .AT)a hiichapica caychlccbu. Tiíta
p i3'jypacii , hachvyqiiíchicta yiiyarictiychjc dama,
Dío^ti panpachahnay fiiychic : fiap^s uíÜayqiH]
nina yachaychic. Dlosca ancha ilampu r.din(:6fn':
nunan
'A4rSTE]i^0S -ÉB LA FE. ^rrj
y MO ^uitrc la mpitrte dd pecador , ñno que -e con-
*z-i€rt'jy y ^c'.^a : él dixo ^ue ^vino dd <:iilo eC
iUimar pcíadorc!: a p^nitíncicx , y por m^ch^s yp-an-
élüs oise síctn los pecados todos los perdona Z)¿os al
^ne íe cona;ierte, dx coT^t^on -y y (e llanta aunrjue scar^,
mas puados que las arenas de id ma*' , y mayores^
^íí€ les momes. Xfa-uid Ts¿y puly haciende ad^Aterie^
y homicidio , y disoucs Hoyo sw pecado ^ y Z)ios le
perdono. Sa^ Pedro Apóstol negó tres njcces a Christo ei¿
xl tiempo de wp-asiofi^y n^irandoie Chrtsto ^-voI^jío cu
sí y lloro dmarp-aínente ^ .,- y
manaii huchayoc xunap nuannynmta tniinandui ;
ye haca ñocanian cutíricnchiin ñinaai: paytaciTji ñir-
caa,hanacpachamar}ta hucha zapacíinacta huacyaci-ni
hamurcani ñispa, y-maymana huchactapas, hatuchac
cama cactapas Dioscapampachanmi, runaciina pay-
man checa sonconhuaa cutincuptin: pana tiu alípa
rhicapas huchanca.canmancho^ orco chicampaspam-
pachapunmantacmi, David capac Rcypas huchallK
curcAoml hucpa huarminhuan, chay huaraiip cozan-
tari huañuchichircaniTii : chay huchannianta huaca-
cuptinmi y Diosninchic pcrdonarcan. San Pedro
Apostolpas qiiimza cutini huchaliíciircan , j^ayan-
chic jcsu Chritop ñacaricuynln pachapi, Jeni Chris-
tocta manarrj riccinlchn nispa: ychaca lesu Chris-
top cahuaycuscallanmi , hüchanu licclcuspa hua-
í xraycucurcan ^ ^ Ff hinac-,"
>•
tT4 JE'RJIÜ'M IX. VELOS
y Dios pUiúSiXntcrHtie ¡)crdo?iü*. Vno da los ladró^
ms W c^üct^^iV'in 'jmito con Chriíjto y dli st arre-'
pimih di: suí pecados y y pidió nincricordia a Její^
Vhrisílíyyle perdona y y d mismo dix klhuo d
faráyso. El mismo Scfior dice por sm Profetas : si
■€■1 pecador se con^-vírtiere a miy y gimwc sm fxcca-
doT'i-:lyú: íi mráonaré en d mtsmo punta que se arrc^
ftntiere de sus culpas. \0 didctsmo Smor jcs0 Chris-
tOy me moriste por los pecador esy y diste tu sangre por
nuestros pecados , no nos deseches > qm amique píca-
doi'esy a tí njcnimos pa^'a-
hinactam, Dlosninchlc cuyapayac sonconhnan pam-
pacharcaa. iscay zúa ruoap chaupichascanmi Jcsu
Christo cruzpl chacatasca carean. Cbayíni hue-
ñi nca huchaamanta yuyaycucuspa, Jcsu Christocta
cuyaycuay ñir can: Jesu Christori chayilatacmi pam-
pacharcan , chay punchaullatacmí Paraysomaa pu-
sarcan. Pay quiquin Diosmi profetacunap simiai-
pi riman ñ^pi: huchazapa runa ñocaaccman cuti-
rle uptinca , huchanmanta anchispa, hiiacaptinca ^
Tiay pacharo yuyaycueun^ chay pachaÜatacíTii hu-
chanta pa^pachapusac fiirimi. A, capac yaya Jcsu
'Gbristo , caTími huchazapacunaraycu huanurcaa-
qui, yahuaflyquieta hicharcanqui^ ama anchu^ ni-
hijaycucbíi hucbízapa caspaüapas , cafnnanmi cay-
lla)^caiT.uycu, 6Íchp.\ycnmiiycu, c¡üÍ5-
paraj^f. nos dh ia^ndÍA* Sa(?cd berrn^vos qn l^aíiá
'mTstB7{1os t)E la I^B, u^
und mu^i(r gran pccadoyacj^íe se Hiímal^d.Aííif'k A-faírJd*
h'í) uí f^<d oyendo d Señor pn^dicar^ mo^iJa de m pa^
labra y <^vtno ariscarle a cana de rj/ Fariseo adon^
Je comía : y llegando por di tras con mucho dolor y
rvcrgticHzjX d^irrdino tantds I a grimas y qnc con eílaf
laho los píes de jtsi^^ Chnsto , y luigo los Ump^ald
con ius cabellos , y los bésala con sí4> boca. 1 ^ coii-^
áenandjla afjel Fartsco y y otros of^e estaban a la
mna , nn'^stro Salvador Jesa Cfnisto reshondsh
o^ut
quíspicliihuay oíspa nj)'chic. Yacliaycluc churiycu-
na. Huc haaraii ancha buchazapa carean, María
Magdalena sut'ioc : cbayml Jesu Chrl^to yayan-
chicta cunacucta uyarlspaüa, sonconhuan Dio^oiaíi
cutirlcurcan , chayllatacmi ]esu Christocta niascac
rircan , huc Fariseop huacimpí micuchcactam ta-
rircan : chaymi buasanñccmanta chayaycuspa pi^-
timana apariscan, cumuycuc soncolla unücta ya-
cucta huacarcan : chay ucquenhuanmi Jcsu Chris-
top chacjuifíta mayllarcan : ña mayjlaspam chur«
chanhuan picharcan , siniínhuan mucharcan. Chay
Fariseo^ huaciocri , huaquinin micuc niacinciina-
•huampas, chay huarmicta cípcicarcan , hucha za-
pa huarmim cayca , ñispa ñircan. Jcsu Chr Isto Dios-
ninchicca payman sayaspam rimapurcan ñlspa:
cu-
([m todos ms pecados se le hahiaa perdovadc en
Itá
V IX\ DB
LOS'
úQi^dla hora par el mincho Mor y y d mucho amor m
m^J^ a su Dios. ^De esta smrtc lo í?a:ed r-j^sotro^y t.
niaido ra^rfjj'enzjt de las maldades ca^-^ctidús y y l!o
ran%o tantaj o¡
nfens^j como hühcis hecho lontra T^tos
y pidicndoíe pcrd3}i por su prechsa sangren me c
mtift^^o hijo de IDiOí esta conaHdanCiO y j dice y ^qu^
se £^<-^ ^^t.f di un 'pecador tjue se cow^iertCy ^ue d
77rtrJoos justos. Así cerne t/ éí^en pastor toma laoijc
ja perdida^ y Lt pjne sohre sus hombros y <lí hace Je
S'i Chnsto cinc ahróXji al pecador fM se rvnd<^e c
¿I
y
cuií^n cay pachaliatacni' ^ llapa hiickarqukta pampa
chavGiii , nocamaiv hiTacvisua -hamoscayqiin'nanta^
tiicuv soncoy-qüíhuaü tBiuiahaascaA'cuiniantíi nisparr
-f/írcan. Chay Iñnallatac camcunapas Dlosman hua^
ca^^pa cutíiiCLiychic 5 mana alii huchay-quichicman^
t.i yayaycücuspj, pcncaycucuspi , DiosniyquichiCK
chica nanac huchayunUiuan piñachiscayi|r.inmiit.i
Oauac yiiba iíiyqiiiíaycü pampachahuay ninqul: pa^
qakjüín T^su Cín isto Dlospa chuiínml , . hanniy
pampacha5cayqiikbic ñlsüiiqnLHucha zapa runa Dios-
nian cutiiicun , ciíay^'^. ancha punin Cüslcun, achc^j
5antocariaauntapasXX^»K]nín DiosiTiJcayta nin* Inia-
nim lhv:ra rnichicpas, Üamanman sonco caspa^ cliia-
cAz ¡Uiria-itatirlpnspa. vicraricuc^ chi»rcpctic: chay
h.n ilL.tac.iii jesn Ciirlsto Diosninchicpash'J.chazapa
ítinai\i\MTiauCUtirlcupt\nhirnuv iVm» Chay
y kue gran fiesta en el cido.^^ O hijos ? qué buen 5f-
ñor tcmnios ^ y qué buen padre] Porqué U enojamos^,
jorqué huimos de él? Volx^amos de todo nHC^tto c¿-
razjín diciendo: ya no mas peradas ^de loi- pasadof
fjos pesa : habed piedad de nosotros Señor nuestro ;'
quitad nuestra maldad ^ dadnos muestra gracia^ y des"
pues ^'uestra gloria. Amen. ^ SER-
Chay punchauri aneha hatun fiestactátn ruran. A «
chüriycunal cay hiña chica aljm Yayayoc, apa-
•yocmi canqukhic ! Imaraycutac payta^iuchanchk-
Iiuan piñacuchtnchic ? Imaray cuní pay manta' ay-
quenchic ? Chay ari: tücuy scnccndichuan paymati
c'utíiicusunchíc. Chicallapac huchayca cachun hu-
-challicnscaycumanta ancham Uaquicüycu , yuyay^
cucuycu: ram Yayaycutac cuyapayahiiayca, pa.ii-
pachalfahnaycu , graciayquictari coaycutac:. cb^^--
manta hanacpachaman pusahuay ^ hispa ñinqíiiclúc.
Amen.
HúC
MO
€>UE COSA SEA S A G R AMENTO : Y DEE:
Bapcismxi cjue ^s. puerta de todos los Sacraoien^
tos, y sin él n^díe; se salva: este hace hl'ps^
•^a Dios: en qué consiste: y que no pu^-
Hi^ de reciblpse mas .de una vez.
/, *^'^'m' ■ ■:^?F^?7:i' -nniH': -■|*d'^>oíi vi ^
^ otroJ S^rmjonesos he áicUo como todo c£,
mal la a4no> al hombre por cL pecado y y ca^
mo nmsfyA Señor Jtsm Christa:^'¿nú ^ lai
tierrapara sal'Tjarnos del^pt€ad9yyllc^ar^0s a [¿í: T/vW^i:
hiniíXTvmturadctdílxido* Tambitnos dixt qt^e pura ser
Uhrados de nuc s Pros pecados^, de hemos po^^cr nuestra fe y y
csptratiZiaen esU Scmr nuestro Jesu Christ^ y
ÜC Hiic CLinacuscay scrmoncunapini lúílar-
cayquichlc churiycuna^^, Iiuchap ' myciu-
, rtinacuna ymaynuna nacarícucpac ñisca can-
chic , ñispa: ñircayqüichí ctacmi, Jesu Cari sto 0105"«
pa churinmi- íianacpactiamanta: cayprichaaian uray-
cumurcan,^ huchanchicnianta qpispichihuancanchic^
pacj hanacpacba uiñay casi cauzayman pnsahuancan-
chicp^c. Htíiaradml nircavquicHic : ymanam Ku-
chanchicaunra qiiispiyta munaspajesu Ghribto Dios-
ninchicmán , naupacrac tucuy sonconchichüan yíuF
canmi
strn) f^ayman suyacü^un>.
huchan*
y arrepevtírnos dt tiucstros f ( cacos ^ ¿cliirccfcs is-
hi\htrlos cometido 'y y díttv7r:ir:£íido (rvnrcar rtis-^
transida, 7Jíxcos tamhien que es necesaria recilir
los SíicramcfJtos que Jcsu Ghnsto ordiho Várafiv.cs'-
tro hicj y remedioi 2Jc acuí adcicnte os tratayé de
estos Sixcramttitos^ Sacrcmcntos lUmcwos uhas strla^-
Us y ccrtmo?7Í¿rs ordmadas par ^esu Chrato-^ cúnlas'
quúles honramos ¿i "Dios y y parttcipaUos de su gracia.
J.d como si ci V^trtjy o la Audunciú ^ os da una>
^ro-vision o quillca ^ coH que- os hace liln de trrhn-'-
to y y mas 05 manida dar de la catea dd 2{ey'
cienpesosy.tomúislaqHÍÍlcaylaguardxúí^ y por ella'-
quedáis ¡ihre del trtbutOy, y
huchaiichíaranta huacaspa l]ác|i]ifpa , lu]:ií)Asacnti
ñlspa. t^haymantapas nircaycjüichictut mí: Tcsu Chi íj^
to Dlosnínchicpa- SaGiatnentoncunactajñocanchkDa
aliinchicpac pacarlchlscanta^ chasquuuritacmi íiispai^
.Cunanmantaca^ chay Sacraa^cntocunamanta ñam ui^'
llascayqulchic- Sacian^cntoca^Tesu Ghnsto Djüsnin--
chicpa unanchascan ruranaciinan: c hayhuanmi Dios»-
ta. yupaychanchiG, Diospa giacianíc.pas chas<:i:in«'
chic, ImanaiTij Vlrcypas -, Audknciapas nuc pio--
vision quellcacta,-ama trlbutocta coríqüicfcu níspa^
GDsunquiaian : chay r|i:cllcapitac ñinman y Reypa-
caxanmanta, pachac hnaicccta chascjuicunqui ñispa;
chay qudlcacta chasquispa , haacaychaspam tribu-
toaianta quispinqilman^. coJl^-
120
lÜ
y aun rico : así tamhicn los Sacramentas de la Santa
Iglesia hacen qt^s los cjuclos toman y queden Ubres de
pccah , y ai^n qaedí^n ricos d^ gracia y bienes espi*^
rítícaíes. Esto, es siem'^re así , // el qat; rccihe lof
Sacrame^ítoíy los toma con p y denjocion delida^.
Porque si los to^a de burla ^ o por cumplir^ y sin pró^
posteo de dexar sus pecados^ en lugar de recibir ^rw
cia^ y salud del alma > recibe mayor daño, y condena*
ci>m. Como lamtdiclna sino la toma el enftrmo co^
yno con^vicmy tn lugar de -hacer pro^j^cho hace dañoy
collqueyoctac yiTiajoctac canquímán , coay hina-
taciTil Santa I^ksíap Sacraaicntonciinacta cliasquic-
cuna huchannianta quispic^ Dlospa grucUnta ¿iní-
,iinampa ymaymaua allicaquencunactahuamoas chas-
quis Cay Sacramentocunacta fe ynincanra, soncompi
taquiaycüchispa, huacac sonconhuan chasquic riirií-
cimaca hínac camam. Yanca saucacuspalla nina r I-
enanca íiispa, manatac huchanta zaqucyta muñas-
pa chisquícciinaca , manam Diospa gracianta , anl-
niampí cauzancaíitapas chasquinchu : yallinracmi
huchinta vnlracirispa, ucupachapi ashuan ñacaricun-
campac raycucan. Imanam oncoc runapas, hampic-
ta sonconta maia chaycama allichacuspa diasquin,
c[^^yco. yalilnra: oncoiicampacmi , hüanumcanpac-
mi cbasquin. Chay-
Por tanto, hijos míos, mirad como os llegciis al
■■
SJC7{J1M LÍCITOS. 121
"Bn^tísmo y a Li confesión , y a ios Sac/a^cmos dd
altar y y a los demás Sacramentos. Ad^'^'crtid c¡m os mi-
ra 'Dios ^ y njíd si traéis hf^tn corazj)n : y si rzjc*^
Vis fingidos y y con mentira ^ se enoja mucho , porche
hacéis hurla de Dios. T Dios es gran Señor y y tolof
lo njé hasta lo íntimo de maestros pensamientos, Wo.
seáis come jíd^das falso discípulo y que después de ha-
ier recihido el Sacramento de mano de ^cst4> ChrtstOy se
fue y y le entrego. T por eso rehén to y colgándose de un
arhoL ^0
ChayraycLi churiyciina ^ huatuspalla alü unancha-
cuspallatac Sacramento Baptismocta, confesionta^
hüaquinln S^cramcntocunactahuampas chasqninqiú'.
chic. Cayta yuyaychic , Diosmi ¡icusunquichic ca-
hüasunquichlc, alli soncohiiaii, mana aíli soncohüam-
pas Saciamcntocunacta chasqiiíscayquichicta. Is-
cay soncohuan .Vacramentocunacta chasquicca, an-
cham Diosta piuachyi , Diosta saucapayac yupay-
m¡ cae. Diosca colianan capacmi tucuytam rícua
soncoyquipi y yuyanayquipi cactapas yachacmi.
A.natac ari Judas hinaca palíco sonco Sacramen-
tocta chasquinqiiichu: payca an Santo Sacramentoeta
Diosninchlcpa. nuqulnmanta cbasquircusnaüam, pay
quiqula Jcsü Christo mae tronta aucancuru^juan ran-
ticüc rircan, ranticu'^pam paycunatnam cirpacairan ;
chay hucbaoiay carn qniquijlai^tac ciplcurcan, ulczan
tocyascam huaíiurcan, Hh Ana
' f
T2S SE7{M0J< X. VELOS
^o seáis como Simón Aiago ^ cjue se haptiz} ^ y
pretendió gá^mr dmnos y n^anidad ^ y por ísq fue
maldito del Apóstol de ^au Christo San Pzdr-o.
Estos Sacramentos que jesU Christo ordmo , son s¿e»
te^ como (?)• ensena la doctrina christiam. El prtme^
rj es el Santo 'Bautismo , sin el qual ningún otra
Sacramento nja-e nada , ?ii es 77ada 5 por eso el qne
no esta, baoti^ido^ no piense qm es casado con ma-
trimonio de la Iglesia, ni piense qt^e confesando sus
pecados U rvddra la confesión^ Asi como todos los que
(ntran en esta Iglesia y eraran
Arní Sirnon Mago hínaca caycKícchii: payca ar¡ ,
coUquicta ymacta mirachicLiacanrayCum baptiza-
curcaa : cha^/ huchanravcum San Pedro jesu Chris-
top Apostoinin payta ñacarcan. Jesu Christop ca-
machiscan Sacramentoncunari canchismí. Caytaca
doctrina christianapas yachadiisunc^uichictacmi: iiaii-
piqaeniVi Baptismo satioc. Cay Sacraoicntoctam
tucuy Sacranientocnnamantapas ñaupaclla chascjui-
san. Cay Sacramcntocta mana ñaupac chasqüispa-
ca , pana huaquínin Sacx*-aaicntocunacta chasqaich-
hiian, nnana yi:paytam chasqulchhuan : manarac
baptlzacusoata: casaracucca, manaoi casaracuscan
yupaycliu: manarac baptlzasca caspa conrcsacucpas,
con(esacusca:i manam yupaychu. Imanam cay Ig!e-
íia.ran yayctispa , pun-
thtfan por la puerta: asi tam^^^, l'Os qae cintran en
SAC'ÉJME'MTOS . i^.
il fiiimero de les f-chs ^ c Ltjos fc Utos ^ rntraj por
(I "Baptnmo y y ?jo ¡ ay otra ¡ñuta /r.rct utrar en
d cido j por tahto dixod lijo c'c 7Jios ^csu Cf.rn^
tOj que el qac no naciere per ^¿^^¿i y J per Espíritu,
SiUJto ^ qne es ser bapti::jxdo , ^^o emrara ja77:ds en
ú eielo: Ádtrai que lo dice esto el mismo ^t.su Chris-
o y que no piícde mentir. Si d^mi6 hay aquí que no esté
Ihíijú^aio y dígalo y y no t^mdy que ho U kcjanmal
:i{^tí'Ho 5 y Sí tu'uc ^vergucnz^a de que lo sepan y en se^
yeto le ha^yci<.a''ñ r- Padre : y si lo di xa^ por ase tjQ
'une ca^/dtiA^ o para el capillOy stpa
^uncüjtarac yayciuuünchic , hinatacmi Santa ígle-
ija christanocunap hunucuyninman. Diospa churin
raypac yaycuyta munaccunaca , bapti^acir^parac
^aycuuca. Eaptismotacmi haiíacpacbap puncunca.
ohayrayciim ari Diospa cburln |csu Chrísto ñir-
:an. Pi i unach Spiritu Santop gnunbiian mana may-
lasca canea; manapunim hanacpachaman yaycunca-
:hu ñncanmi. Kicuychic ari^ caytaca qiiiqiiin Tcsu
Chriito mana llullacuc , mana saucacLcmi ciira»
luanchjc uillahuanchlc Pipas cunan caypi mana-
ac baptizasca canman r.iliacücbun ^ ama nr^an-
rhancacba , manam pipas ymananmancbu : ycba
unacta pcncaciispa mana iiiilacunnrían y pacaüaplm
Padre baptízanca : ycbapas mana candcb^n captin,
mana capillon captin baptlzacnyta niaricbaniian ,
ama
T24 SfBJidOlSl X. T>E LOS
seps ctm no le fhr<jz dar nada , ni candelay ni capi-
llo y qm así lo manda ¿^ Santo Concilio de Lima y
m por otro Sacramento ha de pagar nada. Tic gracia
nos dio Dios estos bienes tan grandes y y de gracia.
nos los manda com^mucar. Si hay algtmo que tiene
hijos y y no están haptis^ados ^ mire que los traiga
a ha'nizjir , porque de otra manera no pueden ser,
sal'V'ps^ ¿Porqp^f sera^ hombre tan cruel ^ y tiín ma-
lo q^^t a tii. hijo le quites tanto him y como haccr^^
se hijo deJJiús't Am-¡ux scaciJtqpitOy man"
ama maachaocacau : chayxunaca manara callpaman-
tan cooanchu. Cunan Santo Concilio Limac Uac-
tapi Ooispocunap vuxv^cm^Uy hioapac cayta ca-
rnaclün., Cunanmantaca mayca Sacrarnt-ntocta clus-
quíyta monaGcaj raanaa collquepac ymapacchu chas-;
quincan caaca. Diosnlnchicca soiiconUainantaiii cay*
chica allin caquencunacta coyavcuanchic : nocaycu
DiosDa v.mÚB caccunapas, soncoliavcuauntacmi Sa*
cramentücunacta chasqiiichiscayquichic. ChurioG.
huarmayoccr.nari > huaiaaayquichic manarac baptl-'
Easca captincaj Baptizachic apair.uychic: mana bapti-
l^asc.aca^ manapunl Dlosnian quisplnmanchu* Ima-
raycum ya hauclu ruad, churiyquictahaarmayquic-;
t a, chica hatun Sacramcntocta Díospa chuiin can-
canta pazuchíav^ul ? Pana uchuylla capiimpas,
baptiza-
manda Dios qti>c se la'otizs • porque por d pecaao.
4
• ■SAC7{AME'NT0S. 125
^cnuf-^tYOi primeros Padres Adán , j Enjú , c^ut ya es
fhe cantado^ nacemos todos los hombres en desgracia
de J)ios y y po^' c/ súrjL-o haptismo sc nos qmCú
uiouíL pecado origirud^ y todos los otros pecados qne
heñios hecho. St alguno esta en píUgrso de muerte^
y no esta hapté^ado , ai^jse Ueg0 al Fadre^ a s¿^ pa^
itcnte^ y d fiscal^ y el curucú* Adirad qu^ si por njmstra
negh(^cn<ia mmrc dgm^ sin haptism^^ninoy o grand/^
ijue <x'i93 pagareis su daño m dinfermoé T
iíaftizachiiiqui nispatn Diosniochic caoiachíhuan-
chic. Caliauc yayanchic Adam, imiTianchic Evap
pacarichiscan hucha, napas pillar eayq pecado ori-
-glnal sutloG hticharaycum ari , liapa miíaynincu-
napas Diospa chlcnipaB cama pacaricniínchic: ycha-
.ca Sacramento baptismocta chasquiptinchicn)i ,
chay huchaochícta, /qwiquifichicpa huchalJicuscan-
cliictahiiampasj pampáchahuaochic. Pi maycanru-
iiapas manarac ¿aptizasca caspa huañunayaptinca^
liuaüquen cae ^ ayllun cae , íiscajpas , mana ñis-
pa, curacampas padrtman uiliac rinca- Pactatac
ijuella huchayquii aycu ^ huahua cacpas y yuyac
cacpas mana baptizasca huañünm^in , cam quicjui-
cjiíitacmi chay runacta raycuncjuiman, camtacmi
chay huchayquicnanta ucupachap i uiuaypac n.uchua-
qulman.
I¡ Yachay-
T sabed hijos míos ^ue al laj tierno dio /j^ss^CWis-
íi '
1 26 S£7{M0%' 'X. 2)2 Los
"'tú tanto poder y ñJíTtud y que limpiay y laía de tofl^s
lar tn^nchar de los pecador, aunque sean mas qae are--
ñas y y mayores que mentes y y de tal sutt^
■te las íimpia^qí^c queda libre de Culpa y pena y y si
in áqml'f unto se muriese y tria a gozjxr con los An^
geles de T>ios. \ O qué hamosa , y qué linda , y qué
gdana queda eí-alma y quando sale de th^'hjente del
Jyaptismo ! TJhsAú'^é^i y^^i^ enamora de ella* I Oh
nunca perdiese aquella ' lumbre y y aqm lia hermosura ^
que se denota por la candela y y
Yachaychic churiycuna: baptismomanmi Jcsu Chris-
to Dlosniíichic callpantá^f j^lllyniíitahaan corean ,
Hapa ymaymaiía hiKhanchicta pampachapuancan-
chicpac. Pana tiuchka,a[lpa chica, orco chica m
captimpas y manam huchanchicctmallactachu pam-
pachahuanchic : chay buchanchiccüuaraycu: ueupa-
-chapi muchnncancblcmantahüanmí > quispichihtian-
chíc. Pipas Baptizacuspaíla huañuninan > chayca
hanacpachamanmi checachanman> Angeicnnahuan
Díosta ricuspa cüsicuncanpac, A > ymi chica zu^
maccha , yma chica aüincha animanchic cae, hap-
tizacnyta puchucaptinchic : Quiquin Diospas ziimay-
ninfa ricuspa miuiapayacmi. A, amapas chay ni-
m hiña raLirac^ cancbac , zuiTiacaaiiian hticliahuan
tutayanmanchu y mapayan;nanchu. Chayraycnm
ari baptízacuc riinacta^ candelacta ii?aq'/unj>¡ hita-
Hichin y yurac
SACT{AME^TOS. 127
y por el cap filo y (¡nt pon^n al niíio ^^uanJo se harti^
ta\T>irí\smz y Taire nosotros no n^^imos nada de eso
antis sernos que llora la criatura y y tí hcmhre se
queda como estaba : ^ como hemos di creer eso t?ue dt^
ees? Vime hombre: njís tti ti alma? ^es tii ti co-
raron? riles la ^'oluntad dd otro? ^0 njes nadade
tsto* é Pues como sabes que tiene alma^y coraron tu com^
pañero? Por las obras é¡m hace. Pues hermano U
gracia de T>tos es inijtsible ^ mas por sus obras ma-
rauillosas se dexa conocer. T esto es U que respon^
dio Jcsu Christo a "Nicodemusy nue
yurac pacha capillohuan pachallichic. Ichapas nl-
huanquichlcmancha : Padre^ ñocaycuca manam czy
ñiscaycjuicunamanta hucllactapas ricucracchu cay-
cu : yailini acrni huahuacta ^ huacacta uyariycu: j^q-
yac runa baptízacucrí, cascan hiña pachalíatacmi.
Imanatac chay ñiscayquícunacta yñi^acchü ? ñ¡-
huay runa; campas hucpa animanta ricuccíiu
canquj r Hacpa munayninta rícucchu canqui ? Ma^
nai) ari; mana ricuspaca,ymanatac soncoyoc runam
íiiimayoc runam fiic cancjui ? Imahaycacta luracu
ricunqui^ chaymi animayocml<asca ñinquL Kicuy
in churiycuna : Diospa gradanca manam aycha ña-.
Jihuan ricunachu, ychaca yma hayca ruiascampioi
Jiayp'fpas cascanta sutí ricciclücun. Cay ñiscavtaca
iú jesu Christo Diosninchicmi huc NicodciTjUs sWioc
'niatita runaman ñircan;^ cay
'■*!
1^8 SE^MO'M X. Z3£ LOS
úHZ er;i tm sahio me poma duda en este mysterío del
"^a^tisTm. Y hastíte a ti que lo. dice Dios , y qm
k¿ sdes pocoy y T>ios mucho- Ahrra- sécd y que U
]s0,tcxn€té del 'Bápiismo esta en lahar con agm m-
jtural y ^-verdadera al q^y^ es baptizado y y juntaníen-
tf ^dtclr aqí^?stas palabras. lo te hapti^o m d
pomhre del Padre ^ y del Hijo , y Mí EspmtuSan*
to. T todas las otras cosas , como pmer sal ^ y ío.
phr^ y decir otra^ palabras son ceremonias smitas que usa
U Idesia pitra preparar al Santo Taptis^o. T son cosai
llcndi de mysttfios muy dtos^ Sahed tamhien que aa^^qm
jei que hapti^a esd Padn: de, Misé > ^.e- *
cay Sacramento bapt'isniocta _ tunqm soncohuat
jnana draycama anaochacmaB. Cayca Dios
pa simiumi. Piospa slminca yfiíncay^ui pinina
Carnea upan) canqiii, p"isi son.coij cancjui. Diosc
.checampi coHanan amautam. Ricuy ar¡, baptismaj
,cavninca caymi : may pachaij unuhuaa maylJa
iiuanchic > cay slmícta rimarlipa : íiocan bapti
zaycpi, Yayap , churip , Spliiui Santop ^st^titnp
Jiispa j cliay pacliaijan chccan puní baptizasca can
.chic. Cachicta mallichihuanchic , pucuycuanchic
yinaycLíancbicpasí'íchay cbaycunaca Santa Iglesia]
rollaoan ruranancunan , baptismocta chasquincan
fhlcpac, chayri ymaymana allinnioc caman. Cayta
biaa yachaychic; baptizacpac ñiscaca^ PíOsparar
tía padi\m3 ^ jxlia^ ,
tero cn extrema necesidad ( que es quando esta vn-
ra mortr fina criatura-^ y no hay Padre ctrxa^ qud-
miit persona puede l?apt/\ar ^ y recale d hapttimo
romo eche agu^ ^ y dtga aquellas palabras enteramen^.
te con n,'oluntad de hacer lo (jue la Santa Iglesia
hace* Al caho de e^te Sermón ^ os a-'viso que asi com
mo nadie puede ser sal^'o sin rectbir el haptismo y
así también ninguno le puede recibir dos njices j co*.
tno no puede nacer dos nueces del njientre de su fna^
¿re. Porque el bapti^mo es un nacimiento cspmtml , por^
il ou-al el ihristiano tiene a T>i^s por Padre^ y a la S,in^
ta Iglesia por JUadre. £/
ychaca runa pi inaycan carpas , mana baprízasca
•ca^pa huañuíiaYaptlnca , mana Padre cispaíiapi cap-
tinca yupactan^maycan runapas chayta baptizanmaíi,
yacuhuan hlchaycuspa , ñaca ñiscáy simicta rima^-
rispa, Santa Igkslap rurancanta rurasac ñispa. Cu-
nanri, caytahuantac quepampirac uíüascayquichic :
mana baptizasca rnnaca,mana punin quispinmanchu ;
manatacmi cay Santo baptismo yscay mita chas-
quinachu : manam ari yscay mitachuiDamanchicpa
ülczanmanta pacarimunchic- Manarac baptizaFcaca,
huañuc yupaymi cancbic :• baptlzacui^'chic/ chayca
anjmanciiic cauzaric , pacaiic yupaymi : cay bap-
tismohuanmi ari christianocunaDiosta Yayanchicpac
chasquicunchíc ^Santa Iglcslactan cana mamanchic-
'^.c chasqulcunchic; Kk T^a-
fj6 -^ "5^^if)# X 2>£^LaS'
[E/ ^M^ jre '^apii^ otra njcz^y comete grandis¡mú ^pc^
eaJo y sacriUgio^^ Por eso si stapkrss de algunoy au^
por desenlosarse de su 'm^g^r ^ o por otra malicia mieri'*
te , j dice fio str hapti^ado y y se hace hapti^ar'
^tra ^'cZy teñe dd^ por diablo ^ y actssadle al Padre y
parajm sea castigada coma merece tan gran maldad^
j escarrm 4^ ^^os^ ^ l^os ftpe soys b^aptizjidasy aie-*
graos mt^,ckoy porqMe tanto hicm a(can<^aste¿r : y decid
a Dios mirando^ el cielo-» jí> Padre piadoso^ y Señor
de todas Las cosas y j/íe siendo ya 0^ g^^a^^o <z*ílyy
miseraUe twviste por bim de hacerme hijo tt^ya por el
santo "Baptismo I Uoy-
iiatac baptizacuc riioáca , ancha hatun hucíiactana hu^
challkufí'. Chapaycu pipas maypas jachanqaicMc-
man, y cha fi t'unapas huanninhiian pascanacuyta
munaspa, yma hucha rDanupa.^ oabaptizasca^ caspa -
tac, manáni baptizascachu canl nispa lluílacusparac
natac baptízachlcuamao. Yachwiqncncunaca, cha)?raa
runacta zupayta hiña rlcunquichic: Padrearían eha^
tanquí, Diostasaucacuscanmantamuchucbíncampac,
huanachuicampac. Ba;.>tiza3ca runacunari cuslcuy-
ehic, ancha cusiocraicanqiñchk; ñauiyquicta Dios-
nccniao ^.ocarispa ñíychlc. A, capac Yayay, tucuy
ynra hayca cacpa apun ; noca yanra nzac run^a-
lllayquícta campa chiulyqaipac 'santo Baptismopi
aclhhuurcanquí,, Charr
SJCKJME'NtOS. ;i:3f
i)'oyte gracldf por tan gran merced: y pues saj hiié
de ^Diós j christia::o ^ no es justo que me n.Hieiija
hijo del du'Mo. Por eso ayudadme Sencr mío /jest$-
Christo ^ puraque me atarte ^o de todo mal ^ y ohr&
todj bien y y te sirnjay agrade amo ht/ín hijo ^ y
después de esta njída alcance yo aquella heredad tam,
preciosa y que tu tirúcj par<t tm hij^os lu el dclo^p,
Arríen. • SER-
Chayraycu chunca: muchaycuscajqul : ilam ai i Dios-
pa cburin canl y cbrlstlano caiu : Diospa churirt
caspaca ,. manam zupaypa churin cancaynachu hu-
chalücuspa. Chayraycu arl Yayay Jesu Christo> cam-
liatac yanapahuay ^ ymz rriana a]liJiianta|^as cuis-
pichihuay: camriian sonco chuí iyqiii caspa sin}iyqi;i
cama cauzar4caypac ^ cíimta sirvíncaypac, camt.i
cüsjchlncaypac : chaymantaii cay cauzay puchu-
cascampij cusí zamacuy huaciyquinnan y canchay»*
qulman, churiyqiíicunapac ymay roana huácaychaí>y
cayquiínan piisaycuancayquipac. Amenr
>\mi
;!
SERMÓN XI. QUE
EL QUE HA PECADO DESPUÉS DEL
Bapcismo no tiene otro remedio para ser per-
donado , sino el Sacramento de la Confesión :
y que á solos los Sacerdotes les dio Dios este
!er, y que en necesidad , y cada año se
hao de confesar los christianos,
^ el Sermón pasado os trate (^hcrw anos muy
amados j del ^Bdpústno y y os dtxe y que nifu,
mhrc chico y ni grande intrara en el c telo y
no recibiera lí Santo 'Baptismú y como lo ordeno
fiuesCTQ Señor Jc'íí, Ct^r^sio: aue sí cntitndc rccitff»
' le de ^bruy o^uando pmdej y s^ no ptfíde^ a lo mcnos^tCfJcY
firme woluntad de recihiríe. T "'
Nchaciiyascay churíycuna. Cunan yalíle ct?-
nacusGaypim baptismomanta mllarcayquichic
ñispa. Manam pi runapas ,mana baptizasca raspa-
rá , hanarpachaman yayciinmanchii. Caytaca qui-
qnin Jcsii Chrhto Diosninchicmi hinapac cama-
chircan. Pi maycan runap.^scay Santo Baptisrtioc-
ta chasqulnan yachacnptinca, cba^quinca punim:
mana chasqulnan yachacuptlnca, tucuy sonconhuan^
A, cha':qtiiyman ñispa-miinacunca
Cbay-
1
wm»^
T ditc ^feif i&dos los pecados qiíe hdccn los homhrcs
anees de ser christianos se les perdonan enteramente^
(¡íWido recihcn el ^aptisr^o-^ si le redbín cen fe y
ptnitC7ictay (¡HC €s arrepentimiento de todos sus peca"
dos» También os dtxe que d bautismo no se puede
recibir mas de una n^ez^: mas porgue el hombre es
flaco y peta fácilmente y y ios christianos íap timados'
znuckás njeces caen en pecado: queda alwrfl de tratar qué
remedio tiene elchristiano qtte ha caidoen pecadopipr^
td y forríicando»^' o perj&í^rmdese^ o. hMrt^ndpyO hacie^t^
do maiJe obra^ o de palabra^ suproximoy ym^uho mas
éi na tornado a mfcharLv¿&acás^ ojmcerlo cpic los hc^
chícerorlcs ha^ duho í^^.-^^^-rn^irn ■ #
Chaymanta ñiTcaniíd^mí. M^arac Baptizasca cas-
pa huchalliciiscatichiGtari^ Baptismopim Jlapanta
4:hccam puní pampachahuanchic, checa sonco ynip-
tincbic , llaquícuspa puticuspa penitenclacta rura-
ptinchic. Baptismoíi huc mita cbasquinallam: ana-
mm yscay mitachasqaiaachu. Ichacamna písí cali-
payoc caspa hayrillan huchaman urmac, baptízaciis-
canmantari ñatac ñatacmi huchallicupuc,.chaypacmi
xrnnanca cayta rimasac. línabaansi christianoca
chay huanuy huchancunamanta quisplnca? Hiiachuc
hücbacta hachairicuscanta > cacimaata jürascanta,
zuacuscanta, runa macinta maca&canta, anyascanta ,
fcuaca niuchascauta, umucunap slminta yupaychas-
canta
U
vma
fV
n.
sttm'N 'miyE los
^l 'cofnttiendo dgun otro pecado mortal de oira^ o cíe\
palabra, §Hie remedio tiene este tal I T a no puede
haptíZAfst otra nn^. Pacs qué ha de hacer ^^ Se ha
de desesperar y' jdcxér ir aiin^erno ^ ^ o hermanos
míos y en ninguna m^anera: Dios que es padre de miseri*
cordiaty f^ conoce nnestrds jtaqae^asy y cnjcrmedadesy
ordeno una medicina , y ^ remedio para todos es^s ma^^
les y y ilágasyqueefia 'canjesiony que por otro nom^»
-bre se^ llama Sacramentó de penitencia* Sin ejte^ vtn-
gím christiano qpte ha: catdo en puado mortal es
perdonado. Jun--
yma hayca huchairieuscanta , * sonconhuaii huírhaHi-
cuyniampas ñispa, munapayascantaiiiian : ma yma-
huanmi caycay huchancunacta pampáchachicumca?
Mana ñam ari; natac baptizacunaca yachacupun-
chu ? ymanancatac ari ? Cayri cipicuncachu , yan-
capas ucupachaman ricusac ñincacbu ? Mananí
huauqueycuna hinapacchu:: Diosninchic ari huac-
chay cuyac caspam CLiyaycuc sonconhuan, ñocanchic
runacta pisi callpa, pisi soncocta ricuspan, hiic co-
llanan hampicta chay oncoyninchicta qulrinchiccu-
inactahuan harnpihaancanchicpac rurapuarcanchic.
Cay iiamplm cana Sacramento confesión sutioc, huc
sutinini Sacramento penitencia. Cay Saciamcnto-
huanmi llapa huanuy huchanchlcta pampachahuan--
chic: pana
Aunque sea Padre^y Ohiipo^ yT^y^hadehum^'
^ACtAME'NTOS. tsr
líiirst y y confesar su ¡yecado : y si no^ no c^uicrt T)]os wx
sea perdonado, I si se acasay dice sus cidpas entiramerj'-
te y aunque haya flecho muchos ^ y muy grandes males,
■str^ perdonado: y esto no solamente unanjez^y cowo ioft'-
d bapttsmo , sino muchas rüeces , y todas las que ca^'
ycre y se ha de confesar^ y sera perdonado. ¡O grar%'
piedad de JesuChristo con su preciosa sangre y pues por]
a^thdlas Dalabras que dice el Sacerdote de parte de 'Duosy
lutgo fe quitan todos lospecadosy y el alma del chri.stian0^
rvuela;e a la gracia y amistad de T>ios\ Este
pana Padre cacpas. Obispo cacpas , P^ey carpas
cumuycuspa ulJpüycuspaa huchanta conícsacunca:^
mana coniesacnptinca , ama hachan pam pacha sea-
cachunchu ñispan Diosninchic íiin: huchanta lia-
pallanta aliilla confe^acnptinca, pana huaranca hua--
raacapas, hatiíchac cama cactapas pam pachapiichun-
tac, ñispa Diosninchic camachircan. Cay peniten--
cia Saciamentopica>manam baptismopi hinachu huc
mitaila runap llapa huchanta pampachapun : hay-
ca' mitach hiichaman urmanca , chay chica roita^
-tacmi confesacuptinca , huchanta pampachapunca^'
ñispa ñin. A, ymahuacchay cuyacmi ícsu Chrls--
to : paypa yahuarinraycum Padre Sacerdote Dios-
pa rantin , paypa huc yscay simicta caypac cama-
chiscanta rlmarispalla, liapa huchanchiccunacta pam-
pachán,. anlmanchicrlDio^pa graGÍafinlart' ciiyaynin-
nían cutlpun, H-ücha-
'í!
Jt
TStí TS^iO'M^Xí. T^E LOS
^£ste poder de úhsoUvcr ^ y perdojur ffcead^s y no%
áio ^csi^ Christo é todos los christMmos ^ sho so"
1.0 d los ■n-^a'>'omsy que p.^r mano mi Obj,sp0 son,
'{¡rderididos Padres d£ Misa , que lUrnanzes Sacerdja^
.:tcs^. Estos tienm las lU^\es ád atljií pam ahrir^ y
scrrct^^ Bstos sM ^tif,cts ds parU de X>íqs pur<g
iíhrar ^ y condenar, ^sfos son médicas tspintmles ^
4jue ctiTAn las d^<is ^ y las smjxn £on La. palabra di
y^tos ^ y con sw <vÍYtHÍ* Vmstms antepasadas confesa-
h^/i s^is t)ecados ¿ h^ confesores del dtdhio ^ é> los
ichtiris y y hoy di a algunos kacm tm gran maldad^
Que
Huchacunacta pampacííapKcaí manam jesn Chr¡si'o
Diosnlnchic Hipa rlirisiiaíiocunactachu unanchar-
can camachircao : yrliaca Obispop. maquinliiwn
iinanchasca Padrecuna Sacerdote Bisca j chaycu-
»nallatacm"i caypac nncd.cz. Paycunam cana hanac-
pacha Uavktahataliincu ^ cjulcbaypacpas ^ uidicay-
pacpas, Paycunarn Diospa caílpa roscanhuanj runa-
^unap hacha tarlpaquen, huchanmanta quispkíiiy-
p^cpas,, ama qiiispichaachii ñiypacpas* PayeunaíTi
^nroianchlc liampí carnayoqiicn , Diospa síminhuan-
m\ calípanhiíanriiii aniaiancbJcta aiiíachipuanchici
MacbuyquUhlccunaca zupavpayanancunaman^yclu^-
x:hicuc iViscacLinamanmi huchancunacra uillacuccar*
-í^ancti: ciiiuricaii^pas Uuaquíaiaca manarí^cíTii cay
UiichAcU concaiichu* Chay-
C¡¿: ¡Husa'ts que hacen los iclnirís ? Comen y beben y
y fif^icrcn ^íiístra plata ^ o ^[ucstra ropa^ y sknu
prc os vtkntín y ■cngañúfi. 5V<9 lo ^-xjcis'i ^^ué snbe-^
dios y vi' <¡tí^ poder tic:;tn ? Ellos son malos y y son
ministros dd diablo. El diablo como es sober'z^io ^ y
tn^'idioío inrL^entQ estos ministros suyos pa^^a íno'^,
jar a Díos^ a quien él qtticrs mal^ y para condtnaf
Lis cdmasj y lU^'arlüs constgo d inferno. ¿De qué
sir^^Cfi los lahútorios y opacunas ^z^nestras ^ ¿ Por a^cr?-
ts^^ra el rio llc'^a los pecados i i^on^eis ci^'gos que el
pecado esc?. cfA d alma ^ y que ni Id coca qtamada
fit d rio y ni
Chaycan ychuchlcuc nlsc¿iyquicunar5. ma ymanan-
cun ? micuyUata ^ upiayilata , colla^uillacta; pacha-
]iacía yuyaspan llullaycusuoqiiícbia Manachu car-
ta rícunqníchíc ? ymacta yachacmi chaycuna? yma
cailpoyo£iTii ? ilapampas cnay hina runacaj mana
aÜi caniam^ zupaypa yanan camann Zupaycaapus^
cachac sonco caspan^ chiqmcuc sonco cas^aní, chay-
can 1 isnaciinacta chay huchacia yachachircaii^ Dios--
ta pir;achicbincampac,(^ Diostaca ai^chan ail^chknin)
ania:anchkcunactapas ucupachau.an ayzaycuncara-
pac. Ma yir.a yupaytam arni^cunqulcníc, lípscunquí-
chíc? m^yuca huchayqultacha apan? Ya fiauíf:aru-
r.a y uiaaaclvu hiich^ica anícnapi tlan ? anltriapí tlac-»
taca, yrnaoarac cuca rupascapas, inay upas ,
Bfi
mmm
t38 ^SET{MO'H XI. VBLQS
ni los golpea de piedras pmdcn qmtar lo del almóí ^
sho sola la njirti^d de Dios ciue crio las almas , y
esta fuirtud comunico éí los Sacerdotes^ dicistidoles es^
ras palabras : tomad d Espmtn Santo^y los pecados
qm nosotros pcrdonaredes serán perdonados , y los (jm
no qmíieredes perdonar no serán perdonados ? Esto di-
xo ^ísu Christo después de haher ya resucitaioy y
son palabras de "Dios q^ no pmde engaña^: porque
el pecado es contraT>iosy y por eso sqIoT)í$s puede perdo'-
narle^y por autoridad dcDios aqml sdo a quien diere tal
poder. Así qm hijos mios al Padre ha-
rumi huacíapaya^capas plcharcunman ? Diospa ca^
mascan animanchlcca, pay quíquin Diospa callpalla-
huantacmi pampachasca canea. Cay calípactaní Sa-
cerdotecunaman corean , cay simkta rimarispa:
cachic Spiritu Santocta : pl maycampa huchanra
camcuna panipachaptlyquichlc, pampachascan can-
ea: pip huchantachu mana pampachapunquichicj ?na-
mam pampachascachu canea. Cay simictam rimar-
can Jesu Christo huañuscanmanta ña cauzarnTüpus-*
pa : caypas mana pantac, mana ¡lullac Diospa s¡-
mino^L Huchaca ari Diospa aucanmi: Diospa au-
can caspaea, Dios zapallanpa pampachananmi: Pa-
dre Diospa rantinri, Diospa calipa coscallanhian-
tacTii run.ip huchanta pairipachan. Chayraycu, cíiu*
riyeuna, Padrectinallamantacrnl hu-
habéis de decir todas "vuestras cuhas | si queréis <
SACtAMm^TOS. . T.^
sd'-vds j y por eso en enfermedad ord'i.'c le í?aLetf de
iLímar^ porc^ue no muráis sin confesión. Mirad cua os
condenareis y si llamáis al hechicero ^ o no llamáis al
Padre y pudiendo llamarle : y si no kt^licrc Padre de--
cid con ruuestro corazón: Señor mió Jesti> Christo mu*
cho quisiera tener af4 d Paire , para decirle todaf
mis cosas 5 mas pues no puedc^ a mí me pesa mucho
de haberlas hecho y y si ch me das )alud , y me cy,^
ras este mal^ yo se las diré , y njtnjiré bien , -^ no
tornare a mis pecados : p^r^
huchiiyquichicta canrayqníchicta uillacunqnichic ,
quispisac nispa- Hatuní oncocta oncospari, Padre
chayp'i captinca huacyachlmunquichjc : pactach ma-
na confesacuspa huanubuacchicAma uamctacaniin-
canquichicchu : pacta ucupacha ziipaypa huacin-
man rinqiiichxcmaa Mana padre chaypi captinrí
soncoyqiiícta nanachíspa hinaainquK A, capac Te-
sa Christo yayay , Padre caypi cantnan^ ancliaiTi
soncoy cuslcunman , payman ilapa hucbayca un
llancaypac confesacuncaypac : manam ari confesa-
qaey padre canchu , chayraycu 50ncoyp]m yuyay-
cucuni üaquicuni: cam can^ayta coaptlyquica, cay
oncoynlyta , nanayniyta aüiachihuaptiyqulcaj lla^
pallanta-n Padrcman confesacusac; ciinanmanti hua-
nasacmi tocasacmi . mana ña huchacta cutipapusac-
^^^«•^ ^ Yaya,
dóname por tpi preciosa sar^gre^ (^ue a ti inc en*-
'^tf:^r«« «^* .
inoomcndo y y a íi Hamo como a Padre ^ y ^
ésnioT miQt T si ^gs lo dtc'ts^ dsí cic toao corazs^jy
^:encd ticrto que T>ios o.^ perd$narÁ ^ y mira piedad
ác -JOS. Esto hahcís de hacer [hijos h^íqs) todas las
njeces a%e os ojcts en gr.a-^Jí mf-mnedad ^ o en pC"
it<rro de mi^crie i y si escapáis^ hahc'ts de confesar d
Padre ^' y decirle toacs: njucstros pecados, Tamt?tm os
hahcis de confesar Id Qu^^sma y o aíoinenos una^^c^
iadu áño^ que lo manda así %)iosy y la Sama Aiad^re
^Idcsíá, T s^hcd hijos qm cs muy bueno c$J7p:snr lam'-
hitn Qpra^ ^^cc^s eiitreano^ cspccíémínts guando hay
jdtkps y o fiestas _ grmdcs ^ ^ <¡ue
Jayaj capac ■yahuarly.quiravcu fam picha] íahuay;
cammanmí iqiiiquiyta cocuyqiú :. camtaai hü.icyay-i
qul y tam yayaytafíi^ qnispkhlq^cytam iDuchaycuv-^
quu Cay bina tucuy soncoyquibuan Diosta -mycha^--
cu;
uiivmanta quispísparl^ Padrea-jain ilapa huchayquic*
ta uilbcaiKaycuim. ^^^r^rcsmapipaf coníe-síicuncay^*
QUÍm : míiria oisMa iiiiatancurjapi Iiuc íHita confesa*
^ijncayqulm. Dic^pa slrnininl cayca , San^ ígicsia
sTiimanchicpa:iiun:)pas. iviciiycnic ci^u : ymanam tanvpu camayoc
caspa y coscayquictapas , maouyqiüctapas quipuc
canqui 5 yupac caiiqui, chay hinailatac ari Djos^
niaíT. , runa rBaciyqulnian huchaiíicuscayquícrapas
cjuipuciinqui , yuyacunqui : h:iyca ci\ú huchaUicus^
cayquictapas, achca cactapas> aslia cactapas, Ma-
nain ari huchacu^a rurascayqiiübcracbu PadrCrnaa
.coijícsaciispa DÜiacunqui : mana allí yuyascayouk*
tiíuiaaroas ^ huchaJllcuncay yachacunman, chayca
huchalijcuymanmi ñlscayquictapas confesacunquitac-
rr/i: pi rnaycan Ivjarmkta, payhuan hucha! Ücurmg ti
ñispa cahuapayascayquícta : runap pachanta J Jía-
cianta r¡cu?:pa, chayta zuapuynoan ñi-^pa mimapayas-
cáyquictripasuiikcünqulticaii , Q¿.
^* hacheaste porgue vo te ca5ti£ase el CarrcgiJcr, S4
^esm
^^S SE^jViOf^ mhDB LOS
Sí te enojaitc con el Padrey o con ti Curaca^ yn^ ttMnf^
njtite a herirlcj pero en ta cora'^o^ quisieras hcuerlo. T^
do esto hijos mios habéis de decirlo : porqi^e tambun por
los pecados del corazj^n (jue no se ^%n , se condmún U$
hombres. T>':spíies de haberte pesado^ y. hech@ quipo de tus
pecados^ por los die^mmdamuntosy o como mejor siipiC'»
res y has de pedir a Dios perdón con mucho doler de hít-^.
herk ofendidoy y ítícjadoy ydecidlcy que te enmendaras^
^ no peC'Xras mas y y tu ditas todas tus culpas úí
Padre qm está en higar de Tíios. He-
Corresjkioita rnanchaspa macbochihuanmancha ñis*
pa mana zuacuscayqulctapas üiÜacunqukacmi, ychar
pas Padrthaan , curacahuan piñactspa, paycunac'-
td. manchaspalla, mana ymanarcatiquichu > soncoy-
qurpica quiricbaymampas ^ yroanayíT..inpas ñic cín-
qiricbic y chaypas .uiüacuncayqülchktacmí : cay-
caytaca churiycuna ^ llapanta Uíllacimquichlc ; son-
conchicpl huchalJicuscanchícmantihuanpaSj uiñay-
pacfiíl muchiincanchic caníra: ñahuchayquíchicman-
ta yayaycucusparl ;> Diospa chunca carnachicuscan
siminta. catichispa , mana mspa yachascayqui ca-
malla, hnchayqiiichicta quípucunquichic y Diosman
íiuchalliciiscavquimanta , huchayqüihuan Dlo^ta p¡-
ñachi scarqniv-nantahuan, Itaquicuspa puticuspa, pani-
pachahuay ñinqui , huanaíaciTii ülnqui. Chayman-
ta.n cana Padre DIospa rantinman llapa huchay*
quieta conícsacunqui , Pa^
. 'SJC7{AMBVT0S, T49.
Heiho esto muy bien , hincadas las rodillas nTJte el
Padre , di todos tus pecados cuavjtos fz^iriicnn a tn
mcmeria que no los bayas confesado^ j todos <¡uan^
tos te preguntare el Padre sin callar ninguno. Guar^,
¿ate de callar algano ^ porque uno solo que cncubra^^
no njale uadx tu contestón : y todos tus pecados se
^mlnjcn (% ti ^ y etro mayor que se llama sacri^
Icgto. 7) tos lo tiene dt^ho así. Ai ir a no te cugañe
ti diablo , que anda por ruolritr a tu Arrima y y U
pesa que le eches de tila. Sabed que quantos pecados dices^
tantos ¿imoni^s y zjxüos fioi r-jomiias^ . y
Padrcp ñauquinipi 01 concoriyquihuan sayaycuspa ,
manarac confcsacuscayqui, íitichaycjuktayuyascay-
(juicta cama uillacuiqui ; Padrcp tapuscanri ^ jja-
panta uillacunqiii : ama ari hucüactapas pacanqui-
chu : íinclJactapa.s pacaptiyquichiccaj confcsacusray-
quichic manan yupayclui canman: noanatacml yu-
paytachu confesacuacchicpas , llapa huchaycjuichic-
r¡ iiuc hatun hucha ( sacrilegio sutioc ) yaHkjucyoc
ña cütiycupun.Baií, CaycaDiospa slmínmi.Caciila arí
cacuychic , pactach zupay IJuilasunquichicman : zu-
payca animaycjuiínanta carcuscayqui caspan, anima v-
qulman ñatac yaycnpuyta miman: carcuanrac ñispa
ancham llaquicün puhuticun.Cayta yachaychlc: hay-
ca chica hacha yqulchktach Padreman confcsacun-
quichic, chay chica zupaytan^ hanpatuctan quepnar-
con<iL¡ich¡c,^ • Pp hucllac-
iSó SE7{M0V XI r. VE LOS ^
y si cadas dgt^no , todos se n.^mlvcn luego a tu Vrt
christiano se confcsahx una o/c^ , y ^vto otro cRns^
tianoy qm como se iba confesando sus pcc^idos , aii^
le íhan saliendo por sh boca otros tatitos Zjxpos muy
sHCíos : y ano mas que de hahi a wn rato (^porque aqucL
christiano callo un pecado por ^trguinzji^ dd Co?jfe^
sor) qfM luego rvolruiíroti. todos los zjipos a entrarse
uno a uno por la boca. Veis hírmanos que hace el callar
'ú!^un pecado y o mentir diciendo menos y o mas de
lo que se acuerda. Otro hombre habia callado toda su
rinda un pecado grande y a la hora de su muerte
quíío confesarle j ' jV
hucllactapas yuyaspatac pacaptlyqukca y chayüa-
tacmi 4lapampas cutiyciipuniiun. Huc Chiistianos
ccníesacuchcanman , chaytas huc Christianoca ri-
cun:iian : hayca huchantach Padreman conícsacur-
can > chay chica hanpatutacsi ancha millay ncchay,
nioc cama sírninmanta llocsircan : chay asilan unay-
iian.iiantatacsi ^ ñatac chaycan hampatuctinaca chay
lunap siniinman yaycuycupiircan.: huc huchantas
l^adreman mana ulllacuscachu , chay huc hucha
picascallamantas , huella hucllaixiantaüapan lU cu-
tiycupurcan. Ricuychlc ari churiycuna : huchaau
pacacca , mana chay camauillacucca, huram ^cac cas-
ca. Huc runatacsi coufesacuspa^ uinaylla huc huchan-
ra pacac carean, chay hlna huanunayaspaca huchau-
taPadrcmanconfesacusac uiscan; coa- .
SAC'RAME'NfOS. i/r
y ja ^f*<^ comineaba ( por justo juicio de t)ios )
(¡uitosdc d hahlay y muño luegOy y los dtmonios le arrc'-
h Ataron l¿4ego^ y le llc^'aron al infierno , do7]de na
cued<x nmidto para siempre jamas. Asi que hijos,
míos ^ guardaos demifitircn la confesión y ni encubrir,
pe caio alguno. T>ir cisme y Padre tengo gran njirguen^
zji de que el Padre sepa cosas tan sucias , como yg
he hícho , c^ae vadie las sahe si?? o yo. Hijo mío por ^
isa a.urgui:n::ji que pasaste perdonara Vios y y te l$hra^
ra de que no pases a^^í^Mla ryaguenzji y quando en
presencia de los Angeles y y
conksacuyta callariptíüans'i ( Dios ñíptln ) ú-
jTiinca lamiivarcan íia, npayarcan ña : hiñas mana
coníesasca ña huañutamurca : huañuptillancacsi, zu-
paycunaca ucupachaman ayzataniurcan, chaypi uí-
ñivpacñacariciincaaipac: chayraycu ari Churiycu-
na , cacilia cacuychic ; amatac confesaaispaca Uu-
Uacunquichicchu , huc huchallayquictapas ama pa-
canquichicchurñlhuanquíchicmancha : Padre, coa-
fcsacuspaca anchaai pencacuni, milJay asnac hu-
chaycunacta Padreman confesacuncayta : manam ari
pillapas huchaytaca yachahuancachu , ñocazapaJlay-
tacQii yachacuni : Ricuy churi : chay hiña penca-
cüscayquichicraycum , Uapa huchayquicta Diosnin-
chic pampachapnsunquichic ; zupaycuna caya núñ"
cha chay hucha/quicta, huaquinin huchayqüicta-
büanpas^ Angelcunap, ^ hx*
mm
"■ ■
TÍ2 'StX/UO'^ XIL VS LOS
j de hs hornhres d dia-M p^hlUara ese pÉCcíJo^ y
los demás : y sahcd hij^ j ^«€ los Padris han oido mu»
iphos pecados -como esos , y no se espantan de fiada ^
'^ntes ameren muc^o á, los qm Ics dtctn todú eso y y
fíics 720 tu-visti wcrgMnz^ de pecar ^ no la tengas dt
confesa^* Otro dice yo tengo mucho m se dú al Padre ^
qne no me xastigtíc .^ y ms quiera mal , // le digé
mi cdpa f y p(yr csj) la callo* Hijo mío nc tengas
tu miedo y porqm d Paire no te castigara por eso^
Muc Dios time mandádjo , que
hitiantín runaciinap uaucjUimpí ínastaraptlnj suptin-
chaptie ^ mana ñam ciíaypacha pencacuncayqiii ,
yachacupusunqiúchlccku. Yachaychlc cayta. Pa-
^driscunaca huchacta yachasca. urark ñam , chay
hiña bucliayaukta ti^rarispaií maaam fBancharin-
.chu> yailíucacmi , cíiecallanta sullullatóa iiíllacuc-.
taca ashuaorac münac. Imanam hucballkuypac ma-.
na ppncacürcanqükhícchii , <:hay liinallatac hu-
chayqukhicta coníesacnypacpas ama pcncacuychlc*
chu* Huaquinrni ^ana nmi ancham Padixcta man-
cbaní, iiuehayta uyarispiích macahuanman , chicni-
hnanínan 5 chayraycun payman confcsacuspa Im-
tiuvta pacani uíc. CliL^ri ama manclianquichu : Pa-
¿^tc¿ aj í , manaví chay hucbayqukta uyarispa ma-
rasunquioiaiichu. Diosmi cayta hinapac camachir*
cv.^y Paciiep
qti>c lú que pa;a en (;o::j'c:ío^'7 , pcr4 de dU no se c^is*
tigue y m jamas ral cosa has 'uisto tu m fjadicy por--
fjuc si tal hiciese el Padre T>ios le condena'i'ia > y tí
Visitador y y el Obispo le echar ian del mundo : rsO
temas hijo. Alas otros dicen y si el Padre sabe mis
pcc^dosy quizjx los dirá y y los sahran otrosy y me
wetidra mal. Sabed hijo y que el Confesor no pne^*
de decir vada de la cofifcsion y aunque le maten y y
que si algo dijese , ^i-vo le enterrariafi , que )Dios
y la Santa Iglesia lo timen así mandado» An-
Pacirecünaca coníc^sionpt ujariscanta , ama pinian-
pas tiillacuncachu ñispa : confeslonpi uvans-
can liucharaycumantaca, manaracmi canitapas pie-
tapas nnacaaa rlciinc|iiiracchu : cluy fcinac Padree-
taca^ Diosmi ziipaypa huacinman carcunman: Qh\^
popas ^' Visltadorpas uyarlspaca, manám quispíchirí-
tnanchu ^ nanactam mudiuchifjman 5 cbayraycu
rhuiiycima, ama manchaychicchu- Huaquinín ru*
narl ñictacsi: Padreman huchayta aillacuptiyca,
hücman hucmancba uiHacuanman^ chay hiña hu-
chayta ulüacuptincha, huchaiT)an thhyáchihuannian.
Yachaychic churiycuna; confesachicjueyqui Padreca
mana punim buchayquícta/ huañuchlscayqüi Tiisca-
•pas hucman uillacunmanchu y hudlactapas üillacup-
tinca, cauzacta punirn patupanman : Diospas, San-
ta Iglesiapas hiuanca ñispam camachlrcan ;
(^ Pa-
Antis se huelga mucho el Padre ^ y quiere cerno ¡í
^mtmfx^'^*»- wí9 -^Km »
^mm
MMM
wmm
m
1!
T f 4: S£7^i0m^ XHyT>BLOS
hijo al (¡u^ le dice toda -verdad . Taml^ira s&mof pi\
Xúdorcs y flacos los Padres y y nos ampaduemos hs
fccados-.q^^e oímos ^ y nmstro Dios á tod^os nos oye
y -pndi¿7i(iy^ y el es d qnc es ojendida y y d (¡jr^ per*
Joña al puador que se arrepiente y' y se acusa di
sus picados y porque es Padre muy piadosoy y se com^
padece de nuestros yerros y y al ^¡a se acusa^ ^Dioi
le excusa , como hi^ji aiPii'dicano y y a la Mándale*
na y y a San Pedro y ya Da^vid c¡ue puaron com^
jhomhresy y se con^^irtieron a T)ios ^ y Dios los pír^
dono» Por" -
Padreca ari , liUGhanta cbecallanta uillacuctaca chu-
rinta hiñan cuyac. Padrccuaapas huchayoctacoii ,
pisi callpaUcroi caycu, hucpa huchanta uyaricpa-
ca llapayaycua cuyapayaycLin. Dlosnmchicri \hm
panchictapas uyarjhuanchictacmi, pampachaluiaiv
chkíacmi ; pay Diosninchic puiachiscanchic cae-
tacmi , luKhazapacunacu pampachahuanchíc, pay-
maa tucuy sonconchichuan cutiricuptínchicca, hii-
chaacbicta confcsacuptinchicca, pay huacchay cu-
yac caspaní cayapayahnanchic, huchanta confesa-
ciic runacunactaca, pay quiquin Diostacmi ama-
chacuanchlc : y.T/anan huchazapa Publicano mt^
cacta , Santa María Magda!enacta> San Pcdrocta,
Santo Rey Dauidtahuanpas huchallicucta pcrdoi
narcan :
mat^
«■
^SAC 7(J MEATOS. i '< i
Porque (I dice ¡jac no quiere la muirte ¿d peca-
¿or y sino (¡tic se concuna ai él y j'^ia^a tarasit.m-
^ee 'vida ds ¿rucia, y de ¿loria. Amen,
SER-
chay hinatacmi ñocanchiccunactapas perdcnahuaj
sun. paycunapas pisi calípa caspam , huchaman ur-
marcancu: Diosman cutiricuptinca, Diosninchic^
mi huchanta patnpachapurcan. Diosca ari ñinmlí,
manam h-ichazapa runap huañuncanta mnnanichu ,
ñocañecman cutiricuspa graclaypi cauzayta , gIo-«
riaypihuan cauzancantam auinani ñispara íiin. Atncn^
SERMOiSIXlII. EN
que SE TRATA DEL SANTÍSIMO SACRA*
mentó dci Altar : como está alli ksu Christo
realmente : cuaio le instituyo para sacrificio sm-
puhr y y para couíicla espiritual de los fieles^
y que a todos se da este Sacrameriio, co-
mo tenga la disposición C[üe se requie-
re:/}^ qiíaJ sea esta* ;
Ermmm ni ios muy amados I Aunque en to*
dos los Sacmmtntos y que^^esuChcJsto^ms^
tro Señor nos diO y mostró su grande amor y poder:
pero sobre todos ¡o mostró en d Súntismo Sacra^
memo del Altar , que es A mas alto y mayor de tO'^
dos los Sacramentos > y d mas .admirake hmfiaá
IK Kcha miinascay churiycuna., pana Jcsu
j^\, Ofi^to Diosninchi Sacramento co-
ascan^hiccunapi, huacchay cuyac sonconta , hinan-
tin atipac cajaintahüan ricuchihuarcanchic , tu-
cuyinaiitapas Santisimü Sacramento altarpi cacpim
cayta chccanrpl riciichlbnarcanchic. Cay Sacramen-
toracml llapa Sacrairicntocunamantapas collananca*
cay Sacrameatocta Christianocunamaa cospaai>
■9»
1 -^
^ 'SACtAME'NfÓS. i;7
iy</r ^csu CJoftstc htz^o a los chrsstUfios. 7)¡os ( ¿cr*-
marjjos ) f/ grande j y asi ius oirás son granáis y y
que d entíndtmsífjto de les hcmbrts no Us puede €om*
pnhcndcr. En esté Sacramenéo del Jltar esta Jes»
Chrisro T>ios^y hombre rvcrdádcrúy el mismo que ts'^
ta en el dele : y no esta áUi por figura y semejan-'
la^ sino ojcrdadíra y realmente y y así le adoramos
todas los ehfi sísanos hincados de rodillas , é hirien^
do el pcchoy y así lo has de creer m firmemente >
y
f unaman sonco cascarita suti rlccichicurcán. Díosca
ari (churiycuna) ancha capacmi , collanan puním i
■paypa tucuy yma hayca rurascanpas, coJlanan cam^'.^
tacmi, manam pippapas , maypapas unancbanancíui
hamutananchu. Altarpí cae Santisimo Sacramento»
pica, quiquin Jesn Chiisto Diospa churin cficcari
Dios,chccan riinarntian rpayquiquin Dios hanac-
pachapi tiac, pay quiquintacmi cay Santísimo Sacra-
mcntopípas tian. Manam paypa ricchaynillancbu
unancbaynillanchu chaypica tj3n5 ychaca pay qui-
quin Jc5ü Christo Dlosmi cliaypi chccan pünitlan.
Chayraycum ari llapaChristianocunaconconnchic-
huan sayaycuspa , casconchlcta tacaycuspa , cay
"Santisímo Sacramentocta muchaycunchíc : caytaca
-carne unapas tucuy soncoyquichichuan yñinqiiichic.
Rr Padre
¿ adorar a '^igs ^vinjo ^ue esta tnccrrado 'cri' aptlla
1 5 J ^SET{MO% XI IL T)E LOS
})Oitiáy quelei^antael Sacerdote (juando diccMisayj
en útQiiel caU^ consagrado, "No pongas duda ninguna:
porqmjQMcc T¡!ios.i qm ng j)t4ed^ mtntir. T si m^
dices j Padre yo no <ueo a Jcsv^ Chriito ^ ni si-^ ct^cr^
pOyJ2Í su sangre y sino^ sólo "ueo a^^xel Pan hU'^co y^y
a^ml Cidiz^^ de la misma manera (¡ue antes de co77sa^
grarse, ¿ Píhs como adoraré yo allt d^esti Christo y y
creeré qwc tstú allí ? Hermano , T>ios es el que (o dicex
por eso lo has de creer : qp*A ast lo creen y y afirman
toáoslos christianos (^mas
Padre misacta rimachcaspíi hostia consagrasca, cá-
liz consagrazca zocariscan, ucuplm Diosninchic pa-
cascalla tían, ñispa yñinquichic. Amam caytaca ys-
Cay soncohuan yhinquichu. Dios mana pantacnii
caytaca úln: ñihuanquichíctnancha : Padre nocaca
xnanam Jesu Chnstocta chay Sacramentopi rica-
nlchu y aychantapas , yahiiarintapas manatacmi rl-
Cünichu 5 ychaca yurac tanta hiña cacliactam ii-
cuni : cáliz uciipi cactari , ymanam manarac con-
sagrasca caspa carean y chay hiña cacllatatacnii
rícupuni: ímanatac ñocaca , chaypi Jcsu Chri.^toc-
ía muchaycüsac y y, chaypim tian ñisacpas ? Ricuy
chun , Diosmi caytaca ñin ; chayraycu campas, y^
Sulluiimi, chaypim Dios tlan^ ñiytac. Caytaca Ilapa
"Chrlstianocüna may ticcipi cacpas yñin caman,
( nías de 9n$l añg^ ha ) tn todo el mundo. Y para^ue este
jir -^
ffiystcrh sc confirme^ iituchas remeces han ri}¡^fQ ¡^cm^
hrcs santos aulla ¡ormade/ji'si^ C misto y y de st4' carne
y sangre, T f^HCs 'Dios f;i^o cc7i su paUlra sola y que
ese tH cuerpo tu^ijicse anima -y y qnc tstc ahí y aun-
(jue tti no la njts : tamhitn pmáe hacer (¡ut esté /Jc^
ií4 chisto allí encíihicrto con aeradla fignra de pan :
y sino lo njes , credo , y seras sal^w , qne por eso
je llama este mysterio de fe* To Padre así lo creo,
como bueno y fiel christiana : mas qmria saber , pch,
raque se encierra allí TJios ? To
manan caynallachu , canallanchu , ñam huaranca
yalleqneyoc huatapas. Diosninchictl runacuni cayta
yninca ñispam, Santocunaman aychant3; yahuai inta-
passutiüa ricuchiciic carean. Imanan Dios Yayanchic
simillanhuan, chay anlmayqui ucuyqujpl cacta za-
maycusurcanqui , pana mana rlcuscayqulpas, chav
iicuyquí ucupirn tian : chay hinatacmi Dlosninrbíc-,
pas chay tanta hiña ricuric ucuilapi pacascalla tian,
pana ñauíquihuan mana ricuspapas, tucuy soncoy-
quihnan , y , chayplm Jcsu Chvísto Dios tian, ñiy-
tac: cayta yñispam qüispínqui. Chayraycun ari cay
Sacramento , mysterio de fe ñisca : ñihuanquichic-
mantaccha: ñocaca Padre chccanChristlano caspa,
yñini punim cayta5 ycbaca yachacnncallaypac uüla-
Ilahuay.Maymapacmi Jesii ChristoDicsninchicchay
Santísimo Sacramentopi caytá munarcan?
i6o S£7{M0'N XIII. T)t LOS
To tt U dire si mc oyes ton attnc'ion. Sahete e¡ui
4tsu Christo qmndo halpía de mor ¡Y y padecer por
nosotros ^ un di4 antes ceno con sus discípulos fñuy
(amados : y después dg haberles lahado tos pies coh
tnmho arñory y ejemplo de gr<tn humildad ^ pjor^ui
ios am^b^ ^^^^ y ^^^^'^^ ^Mcdarse sümpre con
jr/íi?/ > ciu'^^M^ ^ fmse de esta a^ida ) ordeno este Sct^
£ramev:i;0 en £sia Manera* 7^ amo el pan con sus ma:'^
^os íetjditas y y echando su hendicion en i/, djxoy to»
mád y comed ^ e^tu este es mi cuerpo ^ fue ^cr a per
njjosoíros ífitrf^ado A muerte^, T
JHítíj ári^ tücuy soncoyquihiían iij'aríhiiaptiyquka
"lail!a3cayqui. Ricuy ari : may pacharo Jesu Chris-
fo •Díosqinrbic nocanchicraycu muchüsac , buañu-
•^ac airean ,. cayantiH hiña huauiíncampacmí, cu-
'yasc^fl .discipolonGunahuan huaqullla micürcan:
paycuDap chaquintatn cuyac sonconhuan líilpuy-
^uspa mayllapurcanj ancha punim paycimacta huay-
Ikiicgn ; bina huayllaspam , caypachamanta hanac-
•pacbaman ukhayrispapasj paycunabuantac quepa-
liyta monarcan ; chayraycupacmi cay Santiámo
-Sacramentocta pacaricbirjcan. Tantactam maqüin-
\\\i^n ^carispa beudicjonrniata cbuiaycuspa ñircanx
iracbic íTiícuycbíc cayta : cay mi arl ñoc^p uctíy^
ray ucii\'ml camcunap biKhayquicbicraycu hiia-
fjunca , n/spao ñírcan, Cbay-
7 JfsBu^s tomo el Cali<^con <vino ) y dsxo. Tornad
■r -^
«H
SACFjMmiTOS. i6i
7 hehed j mt este es el Caliz^ de mi sai^gre ^ cmp
síY^ derramada por njosotros y por otros mudos ^
para^ue sean perdonados sus pecados, T mirad q^^
hagaís esto mismo en memoria mía siempre. Esto di-
3^ nuestro buen Padre y y Maestro JesHs ^ y todos
$uf Acostóles comieron de acjuel Pan , y bebieron de
éiquel njino consagrado j tn el qual estaba el cuerpo y
sangre de /J€su Christo : porque las palabras de T>io$
no son ruanas y sino que luego obran lo qm diccn^y
desde entonces siempre los Sacerdotes ( ^
Chaymancam cana, Caüzta vinoyocta hatallfspa
ñircan : ca upiaychic cayta : csij Calíz ucopím ñc-
cap yaliuariy lian : cay yahaariyta;Ti camcumray^
cu , huaquinnín achca runacunaraycupas híchasac,
líapnyquichícpa buchayqu'ichic pampachasca can-
carnpac. Ricuychíc > ymanam cayta ñoca rurani ,
chay hinallatac camcunapas ñocacta yuyarihuaspa
tiñaylla ruranquichíc ^ nispam Jcsu Christo Dlos-
nmchlc Yayanchlc caspa , cuyac sonconhuan cay-
ta camachlrcan. Hinam ari llapa Apóstol nincunac-
ta chay tanta consagrascacta micuchircan > chay
vino consagrascactahuanpas upiacbircan : chaySar-
tislmo Sacrarnentopim ai )> jcsu Ghristo Diosnin-
chicpa ucunpas yahuarimpas tiarcan. Diospa simlnca
manam uzucchu, limasca caman, tucuy yma hay-
capas yacliacuc, Chaymanta pacharn avx Sacerdote-
cuna
Ss
Dios-
VÍ2 'SEt^dO'Ni XUn T^B LOS
( a, quienes dío este poder Jcsk Chnsto ) hacen ío mis-^
mo en la Misa y en la qi^^d por aqmllas palabras di*,
n^inas que dicen , consagran el cmrpo y sangre de.
^esu CÍ?ristOy y ofrecen al Padre eterno aqml sacri^
£cíO maravilloso por sí i y por todos Us feles njtr
fvos y diftmtos.. T asi habéis de saber , qne la A4is4
es ' el sacrificio de los christianos^ donde no se ofref
cen carntros y^^^^^^'W^ ^i^^ al > mismo hija de,
T)ios para nuestra salud y remidió. T por eso hijos,
mios ^^d í
Díospa rantin casp^; misacta uiñay ruraspa, (Diosas-
pa callpa coscanhuan ) chay hínajiatatac rorancu.
Díospa caypac rímascan siminta rlmariptlUanmi >
tanta cacea, Jesü Christop ucunman íia tucun , vinoa
cana, Tesu Christop yahuarninman iia tucun ; Jesu
Chrtsto Dlosninchícpa chay ucunta, yahuc\riritaQí Di-
os Yayaman cocun^ qulquin Sacerdote misKtarurac-
pa huchanraycu, tucuy hinantln cslúz^c ^ \\uihnc
ehrlstíanocunap huchanraycupas : Sacerdotccuna-
llactatacmí Jesu Christo Diosninchic caypac cama-
chircan , callpantapas corean. Cay Santísimo Sa-
cramentom Chrístianocunap Dlosaian cocuncan-
•chic , matiam llamactachu , manam uñactachu ca-
^cunchlc, qiiiquin Jesu Christo Diospa churictam
'cauzancanri=*^">ac, quis'pjncanchlcpachuan Diosmaii
-cocunchic. Chayraycu ari churiycuna tu- *
sidm^y h<vQt:s de oir< Misa , y esta I muy atcn^
toh y oídla entera , no solo los T)omingos y fiestas o^^m
lo manda la Iglesia, sino cada dtay si ptidiendcs.Mim
rad que los Angeles están allí postrados con ^ran ret-
raer encía y y no hay c@sa baxo del cido ^ quemas
hf en haga a los <ui"vos y a los difuntos , qf^e anuet
sacrijícm de la Misa. Estad de rodillas , y con sO'
siego rezjindo ^ y adorando allí a Jesit Christo : y
sx'd. amigos de ofecer Alisas por njmstras nccesida^
4es ^ y por njmstros difuntos* T
tucay soncoyquíchichuan cunanmanta misacta ui*
ñayüa uyaricunquichic. Aína pattr.aliantaca ; caüa-
riscanmanta, puchucaiican caaia uyafinqLichic.
A:"natac domingollapichu, fiestacunaÜapicbu iiiisacta
uyarinquichic, Jla'ncacuypunchaupipas ( cainapcin-
ca) uyaricunquichicta. Ricnychic ar¡, Angelcunaca
ullpuycuspa cuQiuycuspa mancharispan, cay Santi-
.simo Sacramentop ñauquimpi sayancu; manam ari
yma cacpas , hayca cacpas, cauzaccunacta, huañuc
Christlanocunactahuanpas misa hinaca chica alji-
chaquen yanapaqucn canchu. Misacta uyarisparicon-
coí ¡yquichichuan sayaycuspa > tucuy J?oncoyquicbic.
huan rezacuspa, Jesu Christocta muchaycuspa uya-
rlcuncayquíni : uiñayJIatac misacta rurachicunquí*
chic, yma hayca muchuyniyquipac, huañucniy-
qulcunapachuanpas chay saciifíciocta Diosman co-
cunquichic; ícha-
T n§ penséis ^uc se compra la Misa con lo (¡uc dais
m
^^^.am/'aiimifmmmamm
t^i
d Padre qus os U digd. Purgue os hago saícr ^t¿
rüdc mdf U Misa-, qm d €¡do^ y la tierra: mat
id Iglesia da licencia ^^c d Padre lUrue la Irnos-
91 a que le dais > para^ue la Misa para n.^os sí a de
mayor prorutcho. l^cis a^juí como jesu Chrisu crdc^
m este' mystcrio para sacrsfcio de les fieles. Tam^
bien le ordena para comida y manjar del alma. Por*
■íjíic así como muestro cuerpo rvi^e con d manteni-
miento :orporaÍ: así el dma del christiano ruin/g
€on áqud Sacramento del Atar.T por eso nuestro
Señor fcs-^ Christo • l^
Ichaca^ama cayu, yüyanqní cñu: PaJreman colkjuc
coscayhuanmi misacta lacitini nls^a amatac ñln-
quichu. Mísaca manam rantmachu^ íianscpáchaman-
tapas 5 cay pacbamantapas, misaracml asLuan yu-
-paynioqíchaca Santa jglcsiap licencia coscanhuan-
mi, Sacerdotecuna mtsapac ümosnacta chasquincu-
rnisacta rarachkpa ashuan alliyninDac: cay iiinam
Tcsu Christo Diosnincliic cay Santísimo Sacraaien
tocta Chiistianocünap Diosman cocuacanchicpac
camachipuarcanchic. Aiiimanchicpa rnicuncanpac
cocaoninprxpas cacriachípuarcanchictacmi. Ricuj
arl, ymanam cay ucunchic aychanchlc micuyhuat
cauz3n , chay hinatacmi Chrlstlanocimap animan
pas Santísimo Sacramcntoliuan cauzan. Chayraycu
tacmi ]esLi Christo Diosnlnchlc
con-
SAC7{AMEf^T0S. i ój
U ór^íeno en Jorma de Fan , páraque sepáis , Que quic^
re qne le coman los fides christíanos ^ y con él /ns^
tenten la n^ida espiritual de su anima, T asi con<i,.'$d(t
Jesu Ch'^isto a los christianosy diciendo : tornad^ y co*
msd y que este es mi cuerpo : j otra fve:^^ el que n^
comiere mi cuerpo^morira yj/ el que comiere este Paii
del ciílo oji^vira para siempre. T así olereis que n^
solo los Padres de Adisd y stno también los otros cloris^
tianos hombresy y mugcres se llcgafi al Altary y rc'»
cíbcn de mano dd Preste este Sacramento. T tiene
TDios y su Santa Iglesia tnari"
consagrasca tantapi zaquecuyta munarcaa Chrl;-
tianocunap micunanchlcpac , payta micuspa aní-
mancille cauzancampac , taquiaycuncampac. Chay-
raycum ari Jesu Chrísto Diosninchlcpas Christia-
nocunacta micuchícun, ñispa : cachlc mlcuychic,
caymi ñocap ucuy, ñispa ñin. Hucpítacmi ñin ;
pich iicuyta mana micunca , chayca huañuncam
ñinml; cay tanta hanacpachamanta hamucta mi-
cueca, uiñaypacmi cauzanca ñinmí. Chayraycum
ari Santisimo Sacramentoctaca, manam Padrccuníi-
llaehii chasquincu , huaquinin Christianocuna rar¡
caepas, huarmi eacpas, Altar man chayay cuspa, Pa-
drep maqui'omanta chasquincu camam. Diospas, Sae-
ta íglesiapas . . -
Tt .^'}'^. huatan-
mandadoy que cada año le reciban una ^'e^ por U
maros por PacM de 7{:mrrcccimy y cada y qmni
así ^srer.
>/;
lU'-Jdr po^ Li' calles t^tc SantísmoSarraimmoyacc^m^
pamdo de muchos c^r istmios^ y de mucha caá ardim
do í y cniz, y ycam^a'7a^. y ftc todos sc hincan de rod¿^
íks y h adoran y ponju nja allí 'Dios mccrrado ) ¿jüt
por m víñnif:& podrir pmdc cahcr todo' tu tan p^t^uc-
iiito líigar y y así tb dmlafc. Me dmis ^ ¿pms PH.
dre coma a nosotros los Indios norrios dmi e^ Sct^
crammtOy sknd& christimios baptizadas ? Je-
buataacuna Pa^scua de ResurrccciGiTTpi Gíirlstiano^-
cana comufganca ninmi ; micospa^ y feuanuypac
easpaoasí clusquiíiuantac ñiami : chayra^rcu 2ui paTO
pa qulnrayta y calle quinrayta oncoccuxiaman Jan?
tisimo Sacramenlocta apacta- rlcunquicbíc ^ chica
achca? rtmap cantkcan ríe, candela raiirascaeta íu>
tailrspa^ cainpanactapas hEicanchispa : mcuy bi-
nantin runacunarz yallícta rícuspa, cojncorinhua^ sa*
yay cospa caman Dfesüa muchay cuc :: qtiicju i n Dios,
mi arí círaypí tiichcascaíla río : paymi binantiii
atlpac caynmhiian^ cMca hatiia^ Días caspa tac, chay
chica huchuylla hostiapi dayta muñan : eaytan a^'i
i: yñincaachic yachadvihuaiichlG. Nibuaaquirhlc-
mantaccha : Padre Socaycu runacunae^fc maxiachu
Che ií:tiano baptizasca cay cu? Imaraycutac Santísima
S^camcnioct* aiaqa cíiasqulchihuancuchu ?
Mh^
iieíu Christo no miPido cuc a tocios se J/cse ji^ cuerpo "^
I 'Nodixo y (jdc lI que no comiere de el mcrira para
siempre i Jst es hijos míos. Mas saledy cue acvA
SacrAmínto rec^uur^ aparejo: en el (^uc le ¿4 de rceí-^
hiTy ysinoesm aparejado como conrz ¡ene ^ antes s^
eon-Jinte m muerte par su adpa. El aparejo fue' se^
rcqtden es : lo primera fe > que sepa d imiaim^
€o:i la fe diseernir aqmi divino miVijar de ese otríf*
corporal y y no pkme qí^e és como tomar un holU d^
tf^ayx^y o miahumité. /^^
Maiuchii jesD Christo DiosnínchiCG^Cliristíanocnn4<r
man uctiyta. eonq^ur ñkcari ? Mamchu uctiyra ma-
na micuccaj manam cauzancaciin ^ uiñaypa-crrii hua-
nunca, rtlrcaii? Y,, chtcantam ñinqui cluyta5 nía-
pas caytarac uyarkhiscayc|ui: Santisimo Sacranaen-
tocta chasquiyta münaeca, nauparacim anímanta^
aillchacunca: anirnanta manai chaycama aliiGharus-
patac Santisimo SaoFanicntocta. chasquinman^ chay^
€a mana allimpacmiy aifiaypac huañuncampacmi
ehasquiaman : Santisimo Sacramcntocta^ chasquiyr^
munacccx, fiaupacxacmj fe yaincaura sancompi ta--
quiaycuchlcnnca ^ cay fcbuanmi ñiiKa; jy chay
tanta consagrascaca y maoam huaquín micuycuna*
hinachu ^ manam bumli^ta zara tanta hinachu, San-
tiwino Sacramcntoca huc hamu oiicunam,.
':
Gíiaji
■nsMü
T 18 SB7{M0n XIU. T^t LOS
lo scf'i^-í^h qm íc requiere^ es '-verdadera confcshf.
de todos ios pecados , y enmienda de a^ida 5 porgue ei
ijm esta tn pecadoy estafado amavcehadoy o emborra^
chandoíC ^ o adorando guacas , o tratando con éeehi-
ceros y y rcc'the aquel Sacramento y hace gran ¿nju^-ia a
T>iosy como Indas el traidor. Lo tercero se requiere qm
ha) di re-vcr encía y de^-vociony trayenae el cuerpo ayu*
fío sin hahcr comido y ni hthido nada y y el alm¿^
muy atenía a tan gran bien como recibe. Habéis
entendido? Pues si rvosotros aderáis guacas y y ha^
hlais con h¿chiccrosy si os emborracháis a menudoy sí an*
dais en suciedades con mugercs , sí quando os confe-
sáis decís mentiras > y
ehay manía, llapa hucbantam Padremanrac confc-
sacunca, tucuy sonconliuan yuyaycucuspa ^ huana-
sacmi nispa : mancebasca caspatac , machay cama-
yoc , hiiaca muchac , umucunahuan yachanacuc
caspatac Santishio Sacramentocta chasquinman 3
chiyca auca ludas hínam , ancha nanacta Diosta pí-
ñacuchinnian. Chaymaatam cana y Santísimo Sa*
crarnentocta chasquincampac, ullpuycuc cumuycuc
soncolla chasquínca, mana huc simíilapas mkusca
upiasca, mallaclla, mínnlllam cbasquinca. Allich ari
cavta üvarinqüíchic? Camcuna huacactaulllcaaa mu-
chacmanca, umiicnnanmuí yachanacncmanca , uinay
machacmanca,hoachiiC huchallacta yuyacmanca,con-
Íe:>acii5papas, llullantahuan cacint^ihuan , pat--<:^
'SACT^AMTMfOS. 169
y no confísdis todos *uucstr os pecados y '^ccwo aucreis
que os den tan alto Súcramcnto ? ¿ W(? njcis ^ue seria
(char el ero y piedras preciosas ai un mtdadar ? Mas
osotros es cnmmdatsy y soy s buenos ehristianos ^
H
es darán aquel di<uimo Pan^ que así h han mandada
hs obispos y y Padres Santos ^ y asi se hace donde hay
buenos Indios y co7no en el Cu^co ^ j tn Lima^y f«
otras partes. El que supiere hien la doctrina y y no
mochare guac-asy ni hablare con hccioicero^ , ni se em^^
borracharc ^ ni tstu^'Z'icr-e en pecado con mugeres^
y
patmallántaliiian coníesacmanca , pi iitícracmt chica
allin 5 chica colUnan Sacramentocta cosunquichic^
man? Chaycan huchacunam caiizaccunaman C05pa-
ca, coricta, <]u}spi rumicta^jHmiiñacunacta huanu-^
man copaman uischuc yupaymi canman, Ichaca
camcuna huananqnichicman ^ alli Chrisdano can-
qnichicman , chayca cosunqukhicman punlmv Alli
Christiano runatnanca Santisiii^oSacratlientGcta chas*
cjuichinquichicj ñispam übispocunapas , Santo Pa-^
drecunapas camachincu. Alli Christiano runaman*^
ca, Cozcopipas, Limac llactapipas , míiy maynicpl^, .
pas con caman, Pi maycan riinapas doctrina Chris-»L
tianacta ailí yachaptinca, hiiacacta, uíllcacta mana^.
muchaptinca , iimucunahuan mana rimanacuptinca
mana machaptinca , mana manccbasca captinca y
' , Yy coníc-. ^
f se conFe<4rs tnt¿r jrp.nte todos sm pecados y sin du^
di recibirá ate Sacr^mcMto , ^/íf por ser Indios «¿i»
tfx desecha Vios: d^tts oslUm^ y os qmcre much»^
nucst'o Señora ^cs^> Ch/ist^.. Aíao7í^sí Indios ladinos y
yandcpnas^y cofrades^ comdganyl^^r^m son humos chrís^
Pianos y y< sa^kn lai doctrina^ Hac<d todos lo^ mismos
r comiiharcis r qm: los^ Chispos y Padres Santos ham
mandado^ que os den, {hijos m^os ) la sagraaa comu^-
nion y quando estéis en artícda de muerta , para o^^^í-
tra sd^acim y y amtamhimpor Poscm^, sios^ie^
remos apare) ados^^ ¿P^^s
confesacusparit ciiecallant^ siillullanta Padremán uí-
llacuptinca, Santísima Sacramcntocta chasqqincapu-
; nltn; Diosnínchícca. arl Yayanchic caspay panahuac-^
' cha>, queza runallactapas manam anchuy ñisunquí-
chicchu,. mananiirípuy ñisunquichicehu ^ yalümpas;
churlnta hinam^cuyasLinquichic munasunquichic. Vi-
racochap buyhuascan runacunaca ancha achcancii
comulgancu, allí Christíano caFcanmanta> doctrinal
christianactapas alli yachascanmanta. Camcutiapa?'
Hinallataccaychic.Diosmanalli soncoctaca chasqui-^
chisunquichicíHi : ñam ñiyquí, Obispocunaca> oanto^i
Padfccunaca , alir-Christiano^ runacunaman hua-
ñunayaptin , Santísimo Sacramentoctaconqulchic ,,
ñispam caaiachlncu: camcuna animayqulchicta chay
cama alllcliacuptlyqiúca^Pascuade Rc^ureccion dís-
capipas.coraulg^chim aiscan canquichic*, PÍ£
SJC7l^}A^E1\T0S.
Í7f
¡Fues qual sera ti Indio tan des^^cnturaJo cut a írur^
Hyc de recibir (íT>íos a;tn.o ^ y goxjxr del cuerpo n.'er"
iaiero de Jcst4 Christo , ^o aukra dexar sus ^iaof^.
iexar de emborracharse , y de estar amaiahadol (Jf
nrmurios míos ! (juc bien perdéis ! Adirad aae os con^-
vida- T>íoí dtcicnao .¡f (jue ^vayan los pobres y los pe^-
fueños^ d: su rntsa^ y coman y j sc^ Harten de biincsf
úcstiahs. 'D:id ojos Señor y Padrenuestro d esta po^^
ne gente luK^ de a^i^estra h y y^ esvíritm de n;i4cstr&'
imor y para^ue os rccihan yj os gocen en esta '^ida por;
\raciayy.en la eterna por gloria* Amau^ SER-
?i utic enana soncoyoc runarac , cay chica aílioj^,
zhlca capac Diospa ucunta chasquínGampac y hua-^
:huc huchanta , machac huchantaj yma hayca hu-
'hantapas mana zaqueyta^ uischuyta munanman?'
\, churiycuna ya^ amatac cay chica coljanan cuc-
íciiynlyc[uíctaca pazuychicchu. Dlosca ñinmí: hiiac-»-
•hacuna, quezacuna ñocanman hamuachun^ mícu--
:hun, zaczachun r ^^7 chica alÜn^ chica ñucñuii
iilcuyta y ñispam^ micuchicun. A ^capac Yaya, caoi
íiosllaytac cay biucchayquicuhao soocontá amV
nanta, teniyquihuan graciayquihuámpas cancha--
¡puüay : caar Diosninta cay pachapí cHa^quisun*'
:ayquipac, hanacpachapiri carmta ricuspa uiñay^
¡ac cujjlcuneimpac. Amen.*
i^
ib
l72
V. EN
'Q]JE SE TR.AT A DEL SACRAMENTO DE
CcnfirmaciGn , y del Sacramento de Orden: del
poder que en él se da a ios Sacerdotes parace^
lebrar , y para absolver: de los grados díferen.
tes de Ministros de la Iglesia : como sobre los
Sacerdotes son bs Obispos, y sobre todos el
^ Pana ? y de sa gran poder ; y como to-
dos los Chribtianos han de seguir
m doctrina.
I EL 'Baptismo , y de la Confesión y y delSan^
ttsime Sacramento id Altar he tratado: aho-
'ra os diré délos otros Sacramentos. Los que sonhapti*
zjidos reciben túrahUn tí Sacramento déla Confirma'*
€ion y el (^ual da solo el O hispo, ungi^endo la jrcu'
te COTÍ chisma consagrada y y oacienddi sc^
O Acramento D^iptismomanta , Confesionmanta ,
KJ .litar pi cae Santísimo Sacranicntomantahuanmí
ari cunan cama uilJayí|iúcb¡c : cunanmi cana huaqul-
mii Saci¿ni<^ntocur.2nianta uiHascayc]UÍchic; Cliris-
tíanücuna llspainpas ña bnptizasca caspa, S^cranien'-
to ConfiriT.acion sLíloctam Obispop maoinnmanta
cliasquincu : Obíspoliam matinchkta conscigrasca
€hiisrn:ihuaa hauín^ cay siminta rmiaspa:. San-
vM^h
svi4ii'iote coH 'la jcñal de la Cruz^y y mijí>t€ conchris*
f»d de sdud y tn dnof^i'l^re dd Padre ^ y dd Hijoy f
dcl Sjjrh'rtu Santo. Este Sar amento tjcne gran njirtud^
y €3 muy impertan a: en él se da nucrua fucrzji del
£fp$ritu San^o para resistir ^ las tcntatimcs del
dtmvr/i$ y y a loi engaños de esta ^vida^ y por él
</ xhristianv se «mjirma ^n U fe ^ y en el amor de
Z>ios. ^ando confrman los Obispos dan una hofttadú al
^ue es eonfrmad^ y en señal de ^e ha de estar Mareja-
do d sufrir d¡rent4s per ^eiuChrisiü ^ y qucpOTnin»
gutm cos-a le ha de ftcgar^ Ji^j
Santa cruzpa unanchaüliuaiimi untnchafqm, con*
5agfasca ctiTlsmahuantac haniyqiii , Dios Yayap ^
Chuiip^^ Spiritu Santo^ sutímpi íiispa. Cay Sa-
xrracnentoca an<:na yiipayxiiocmi^ alliyniocmi: cay
Sacramentopim Spirku Santop callpanta chasquia-
<hic, zupaypa Uiillaynkta, huatecayninta , tajean
Hulla pachap tacurinantahuan atincanchicpac : cay
5acramentopim Christianocunap calípanchk/e ynln^'
caiKhicpi, Diosta munancanchlcpihuan taqüiaycu-
jpiianchic, Confirmacunchic chayn}i, Übispoca uyan^
4:hkfi ynchahuanchic, cayta yachachihuancanchic-
pac : Jcsu Cliristo DiosninchlcraycLKa , yancapas
fc^icajchasca ymanascapas casac , manatacrol Dios-:
nlytaca zaquesacchu ñincanchkoac^
- ^^ Camcu-
L$s j$^ de ruosetres no haheis Iteilido este Sacras.
Wi;nto: (hijos mios ) rogad. ^ Vm j que of traiga M
rvmstro Ohiipo , y Pútor por a^ut^ p*vr<x(¡ue os con^
firme. Este SacrA-ri^cnto no je pttcde recibir mas d^
soh una njtz^y coM')^ el santo haptismo» T de hmis-^
irki Montra tp ci Sacramenta de Orden, j, par d (fual
ét Olpisp¿ }l?ac& 'Soi^erdotes^ y Padres de¡ Misa consa--
ff' ándalos > paraQue'scan^ Adin^tros de Dios^ . Jí^u así
n$ se pueden casar % ni tener mugcres^ j han^ derc^
\af; yhdílar con U^los ^ paraque os; periom^ Est^o^
Úáien, bader ^mc iei da^ Jíios quanda se coma^rau p
€ÍíftciinartTanti manarle cajr Saxrraaientocta cháf
quicea ( cliuríjrcuna ) Di(Osta,muchacuj^liíc^. Obis-
po nilGhiqueyqui hamiispa. confirmasu^ca]rqll¡chic-•
pac: cay Sacram^entorl huc mita cha^inaÜam:
Baptistnopas^ Ordeni Sacranicntopa? ,. buc mitaü^
chasqüinai]atacaii./eájr Sacramentopi Orden ñ¡5ca^
pim arij, Ot>ispcK:a Padf ecunacta Sacerdote misa ru-
racpac,. Diospa yanaii cancanpachuaa consagrani,
Chay ráycum ari, Padr earnap casaracuncan, p¡ may*
can huarmihuam tlancanpas ^ mana puní yachacün-
chu. Padrecunaca rezacucpac ^ Diasta, muchapui-
queyquipac ñiscan. May pacham paycunacta Obisr-
DO consagran ^, chayllatacml Diosaiachicpas cail-
pacu con:
rnísac- .
fai'4 ofrecer el sacrifcio dd Altar ^ y muagrur M
'SAC\JME'KTOS. ^7^.
ti verdadero cuerpo de jtsu Christo : el qud mucs^
tran al pueblo, aleándole en alto ^ naraqne todos le ado -
nni y por eso se ajisttn dc<^.tstidaras íantas ^uan^
do salen a decir Alhay pMque ri^rs se7. tm a "lesu Chris^
ta i (^ue ojricío sacrijicia de sí misma en la cruz^ ^ y
m la c^na con^ sus discípulos tn jormadc /?^«ja'/«
nov T a<í es grande ^¿¡uet mysterio^ que se c(leMr¿$
mcl Altar y- y l&í^ Anides hacen rc^crencm oí
Sacerdote^ por agrava pader o^m J)ios le dio„
EstOy
mlsaciii rurancanpir,. quíqnía DíosmatT cocuncaiTi^
pac; paTvima.^ ari misacta rm-aspa^ tantacta Jqsiz
Qhvbtop ucunman^ vinocta^i jcsu Chn^top vahua^
rinman consagran : ña coosagia^pam^ cana^. Sa<:ra-
mentocta zocarispa runacunaman. rkuchin ,. mixha*'
chin. Misactarurancampacmi Santa pachacuDahuan
pachallicun, Jesu Christo Diommchrepa raníínpíT^
?¡rrT ar¡ :r Jeru Christon quiquiílantarac crli^pi Dios;
Jrayaninancocurcan.j. cayantln Mnx íuiactincanipac-
pas Aposto! nincunahuan rnícuspam , tantacta ^' vi«<
aoctakian consagraspa , Dios Yaj^anman cacurcan^
2lnyr3Lycú.n ^úy altarpl consa^rasca cae Santisi-*"
lao! Sacramcntocaancha yiipar y coílanan pnnL Pa-
ire Jaccrdotecünamca,; Angckunapas anxríianí yu«-
j^aychancu ^ Diospa¿ callpa coscaa callpayoc cas-
ranmanta^ Saccj-
^í^f .Sacerdotes tawhiín cieñen poder de oír los pt^
^7^ SE?,MO^ XJy. ©£ LOS
.¿ndm d£ f^^'t^ ^^ Dio- y y de perdurarlas ' y Jar a'^
-fmd p^^^^ P^^ ^l^^y ^ ^^ i^^ dios mandm scJpa de
%accT ^ porqm dix^ ^j^sti ChrtsP^ rmcstro Zhos ^ qti>e
io qui £si^s Assdtarm en dú mrra , ícri des^,tú¿o tfy.
d cich' y 1^ ^^^ ^^"^^^ s^iXrm en la tierra^ ^er^ at^f-
Jo m d éda. £^04 Saccrd^tc^ úenen púdtr pura
administrar ks Sc^crámctitm dd kapdsmo^y de la c(h
'munion ^ f del mácumonio xasamU ^ y ée U €x4re^
mamelón* Lv> §í»c ms^o^ kendtcan^ es ícndu^ , y té
4sue eííús mediten ;^ es mddiso de 2)ios. Pm xsoh^
JMi iníos ^ '^^^" '
Sacerdotecíinam rcmamatp faidianta iiyarispa, pc*^
fikeiiciacta c0spa^ hiK:hanta fampackicpac ñiscas
Pavcüna yma liayocta smzcuy ñihuandiic^ cha---*
<:a pnrhucacuücancliic fumim, Jesu Chxisto Dio*u
i^incblcmi nircaü ; Saceraotecunap r^j pachapí
pafirpachascan hücfeacuaacta, Dio&pas Iianacpacliapi
panapachancam, SacercJotecunap ca/ padiapi man^
l^ampachasac iiiscaiB huchacunacta, Djospas hanacpa-
fhapi maleara pan^pachaacachu, ñispain fiircan : Sa-
cerdotccuaatacmi baptlzacpac ñisca , Saní¡siíT?o Sa*
cramentocta runacunaman chasL]i¡lch¡cpac ñisca, ru-
íjacüoacta casarachkpac , oncoccutiactapas Santa
«liohuau bauicpac ñisca.-Paycunap bendlc¡scantaca,
Oíc-^pa^ bcndicjami , paycunap maldición churas
canuca, Diospas maldiciontam churan. CliajraycU|
duif íycjíia, caaicuaapas cunan.riaataca .Pa-.
7^^ SAC'XAME'trrosr-y
(^atadlos mud^o ^ y homadíoí^y obcdecedlos porque sob
'¿^Umstros de T)ios. Tá rytis como d Corregidor
auitrc j¿r ehedaido y aca:aUypor¿jue ts Ministro dd
j^y^pf^es il Sacerdote es Ministro de J)ios: y delante del
Sacerdote se hinca de r^dslUs el Corregidor, y el Oydor^
y el J^irey j y el jf(ey y y le dtcen con humildad sm,
pecados y y ¿I como juez, le sefítencia. Asi qtu todos
han de honrar a los Ministros 4(^ IDios. J^, ji atgim
Padre rvicredci que a faco y y mal acondicionado y y
codicioso y no os mara^Viileis^ ^ue es hombre como
*iJOs y ,r:i :v--'n líb .ni \.\\y
Padrecunacta checa sonco yupaychanquicliic^ DIosu
pa yanan cascaamanta» Corregidortapas {Reypa ya-
fian cascaninanta ) yupaychacmi canquichics yarí-
clms Diospa yanaiitd mana yupaychachuan. Corre-
gidorpas, Oydorpas , qulquin Reypas, Padre Sa-^-
ccrdotep ñaiiquimpica , concorhihuan sayavcuspam
cac^ paymaotacmi uilpuycuspa huchanta confesa,
cuc , Saccrdoteri Diospa Justician cáspam y huchaC"
ta uyarispa , muchuncantahuchayocmancoc: chay-
raycu llapayquichic, Sacerdotecunacta Diospa raní^
tln cascanmanta yupaychanquichic. Pi maycan Pa-
drcctapas ( pisi caüpa cascanmaiita) huchallicuc-
ta , pifia, coilqueman sonco cacta ricuspaca, ama
chay huchanraycu, Padrepas huchallicuctacmi ca5C4
íiinquichu: Padrccii catn bina aychayoc tulluyoc m-»
«iatacmi; Yjj . .¿u£i
17« iSEXMO'NXir.VE LOS
f él dura cmnta a IDiof miiy estncha del mate xtrn^^,
pÍ0 qm dL\M^i ^os horiradU por sudi(rnidai^por^
que es Ministro de Dios j y no hablas mal
de él y ni lelínj(Xntíis testimonias: mirad que se enoja
rntuboDios , y lo skntc por la afrenta y agr a-vio que
k hacéis. Para ser^vir d los Sacerdotes en la Misa , y
para otros ofixios^hace también el Obispo otros Ministros^
f Padres mmoYtiy qut ie ítaman Diáconos , y Sub^
diáconos y de Evangelio y y de EpUtola. Estos tam-
to9Co se casany y han de rexA^: pero no tiemn poder de de*
tirmisay ni de confesar. ^^y
chajr liina cae Padrcca quiquíllantacmi Diospa ta*
ripascan hucbanmanta muchunca , camcunacra ma-
na allictayachachiscanraanta: campaca, ymana hu-
chayoc cactapas, Diospa rantin cascanmanta yupay
chancayquin, ama cipcicanqulchu , amatac caci-
manta tumpanquichu , anchan Dios piñacunman ,
quiquin Diosta pencaychac yupam canquichicman.
Padre misa ruracpa , misapi sirviquempacmí, yma-
cunapípas yanapacucpacmi , Obispocuna huaqu'm
Padrccunacta manarac misa riiracta camachin, Diá-
cono , Siibdíacono sutiocta: Diaconom EvangcJioc-
ta misapi taqulc, Subdiaconom cana Epístolacta
taqüiccai Caycunapapasmanam casaracuiiifj yacha-
cunchj, Diosta muchacpac ñisca camam^ Ichaca
fpanam mlsacta ruraucan^ consagrancampas caycu-
nap yadiacunchu. , t^ Hua- ,
• SAC7{4ME%^f0S: ' 17$
ffay támíun otros Ministros mitiorcs : y otros n^Or
yore/ tjue los Sacerdotes y (jue son los Ohisposjj so*
Lre estos son los Jrzjübispos ^ y schre tQ¿os es el Pa^
dre Santo dt 2{^maj que se llama Tapa ^ cue es Pa^
dre de todos ios ihrtsttanos y y tiene todo el tcder ca-
mo Vica-^io dejesi^ Christa. Este Santo Padre en^ia hu^
lufy é Indulgencias pixra. hkn de los fieles^ y t)erdon
de sus picados : y este dispensa (n los *%otosy y /«-
ramcntos y y en casaniuntos prohibidos. Estt os Ithra de
muchas obligaciones ^ de
Huaquimnmi cana caycunap cate ¡uencunatac : char-
manta Sacerdoiecunap yuyacjiicncanucmi, Obispa
ñisca : Obispocunap yuyaquenmi Arzobispo. Tu-
:uy hinantin ChristiaMOcunap yLyaqucnchic , ca-
tnachiquenc'hicmi cana, Santo Padic RoiTjapí cae
Papa sütíoc : payini aritucuy papas Yayanchic: che-
campi Jesu Chrrstop coljanan rantiii caspam , Jcsii
Christop callpa coscanhuan, niílacunacta anímanci)ic-
paccusinpac, allitrjpacjhuchanchicta pampachahuan-
carichicpac cachartiuanchlc; payt^icmi furaspa, rnaoa
uraspap3s> Diosraycum cayta cíuyta rurasac his^
ranchicta, mana puchucaptinchicpas pampachahuan-
chic : páytacmi pi maycan runa tnana casaraaman
frachacuptintac casaracuciuan, callpacta cacbaamn ,
:asaracuscan ynpay cancampac. Pay apunchictacmí
:amcuaacta pisi caüpayocta ricuspa^yoia bayca ruraiv
uycjiíichicínantacjuispichisunqüícbic : ama
"ts^
SE^dO^M XlFr 7>B LOS
4¡c amnóSy y f^^ti^s '^ y entrcdicU^s^ y otras cosas a tjuc
%'iCau ohlígúdos Us Jnh{i(inos ^ for^^e 720 quiere qttt
ícn^ais n^^cki carga > ana que sentís christiams^ Es*
$e manda d f\i<^ ^^ £spaña ^ y a todos Los 2(¿yes
de la chrisúandad ^ j i todos ios OUspos ^ y ^ to^
Jos hs 'MAtgíOses. Bst'/íes da pri<iu¡lsgios^ y graciai
para tos fidcs ihrUtianos : y fdra nosotros , y todoi
i^s fm de nmn^Q se xonnjkrtm a ía fe ^ ha -dadi
mpíchos pedcrcss y gracias , sspcaalmmi'e a los Ohis*
posy y K<-Ugiésm : porque h dio J^m Chrísio poda
0brc tod^ d mundo •^ y Lús lía'vxs dd cide.
^' ' - . I i
Ama vlrtcoclitcünáliuaií pactallactuí ayunanca^ fíej'
itacuBactapas hiiíicaychaaca, viracochancunap yma
feayca rarancaataj» aii^a cisaycatnacha riíraoca , ñis^
paarjriisiinqivichíc. Caf Saato Pad^ España Rey-
tip4s\^ Cliristlanocuíiap líapa HcYnintapas cama'
cilio, Oahpocunactapas, Rclígiosocunactapas; pay
taciiii quillcaDta Bula uíscacta con ^ llapa Chrisi
fiiaocunapac ^ camcjanapacpasj huaqüin mosoc yay
^uc Chrisíianocijnapacpas tucuynínta yanapancanpac
cay quViicactaca ObispocunaiTían j Religio.soca
t|-¿aaianmi con. Paymanaú ari lesa Chrísto Dios-
fijnchíc caüpacta corean : qulquirapa raqtimpacm!
>cay pachapl zoqnercan , hanacpacha puncu IJavic*
tapas corcantac. Paymi
T^4^n es U ea-pcsa de tuda U Iglesia ; jj /fl ^^r i
II
ion ¡A Iglisi^i 'Romana determina , eso se ha de se-
.£.{{r como palabra de T>iosj que no puede errar ^ tjí
jaltar. T así hijos mios paya ser christianos , hahets de
creer y y tener todo lo (¡m tiene , y cree la Santa IgU'-
jia 'F^omahd y que es donde (s Obispo este Padre San-»
tOy llamado Papa* Este nunca puede faltar y porque er»
muriendo ^ los Príncipes de la Iglesia que residen cj%
jR^ma (^ llamados Cardenales ) , se encierran^y con grafi
santidad y prudencia eligen otro que le succeda , que
ts el mejor hombre de los christianos que hallan para ,
tan alto lugar. /'
Payoii cay pachapi llapa Chrlstianocunap mlchi-
quenchic- Imactach pay Santa iglesia Roaianahuan
camachin , chaytaca yupaychasun punim ; chayca
Dlospa simin yupaymi. Chayraycu ( churiycuna )
Chfistlano cayta munaspaca, ñaupacracmi Santa
Iglesia Romanap yñiscanta , yachachiscantahuam-
pás yñinquichic, yupaychanquichic : chay Santo Pa-
dre Papa sutlocmi, Santa Iglesia Romanap Obispon :
payri Santa Iglesiapi manam chusanmanchu. Pay
huañuptinmi, Santa Igle iapi capac eaccuna ( Car-
denales sutioc ) huc huacipi uíchcaycucuspa, yuyac
sonconhuan Diosta muchaycuspa y hucta ña hua-
ñucparantimpaccatcquempac acllan: chay adlascan-
r¡ y tucuy Christianocunamant^pás allinninmi, co^
llanan punim. Zz San
f^ desde el Apóstol San Pedro^ que fue el primer P4-
R*
T8r 'SEiMO'i^ Xir. T)E LOS^
pa y y d mvjor de los discípulos de jcs'^ Chrhta skmm
prc ha hi^Jiia Panas con la misma a^iio^tdai Kvt:M
ti ^uí hjy di4 esy (¡ue se llama CLmente UMstrg San^
tiúmo Padre : y de tstos Papas ha habido mtc-^
chos y nmy gra^Jcs Santos y y Aiartjresy y Djcto-
res y y los fieles christianos no creen y sino lo qm esrat
mejesH ChristopU'so por Maestros d^ spí Santa Iglesia
les dicen. Mas los falsos christianos y ^ue se ILimoj^.
christianos y y mitntín porque no lo son^ mas son enr-
ganadores y ministros del diablo y son afíiíllos qsst
no signen y ni obedecen i.a
San Pedro Apóstol, Apostolcuaap yayrJ:qaeami> aaa*
pacllarac Romapl Papa carean : paymatiti pachx
cunaacamapas , pay bina caüpayoc eaoiin, ca*
tcquen Papacima cay Santa íglesiacta huicayckai^
ca> cuiiaiTí Santo Padreiidiic Papa cacri Clernea*
te sütiocmu Cay Papacu^namantari , andia zúkz
punimy ancha Santo cama earcancu , biaaquíní'ii^
pas Diosraycum huaáuchisca. carcanca^ Doctores
niscapas, earcancum. Christjanocunari manaai píe-
tapas ,. maytapas yuincuehu^ Santo Padre R.oi'íapt:
cacpa Diospa clvarascan riinucuna;> yachachi^ac.D
canea nhcaiTipa camachiscailantam yupaychancu*
Ichaca huaquia runaciinam> Chrístía.ioni eaai ñin-*
ca y mana Chri^tiaoo casp¿tac U^ilkcün: ciíaycu-
pa:n¡cay Santo Padrenchicta inan:i y upay chanca*
'SAC'l{/.Mr'MTOS. 1^5 ^
]d dcctrtna c!c este Padre Sante. Saícls ct^aUs sen
estos falsos y waíos ? los ^ue njosotrcs lUir^hiis ?kq-^
ros y y nosotros heredes ^como aludios c.uc n^iríocn
k roUr por U mar ¿jue Uctnahan IngUscs. Hi'o^
(iCad firmes en U docn-ina de ^csu CkristOy cuc r^-
fc es sii E'-z.'dngdio , y si fuere mínestir dar ¡a a/-
da por dejcndcr lo cae U Santa hlcua I^mai^z
inscfíii ^ huccdlo de Imna gana y serus hn^jo^uintíi-^
radas ; dead de todo n;tf>istro corazjon a JJios ^ Se^
ñor mto tk me hicisU chrtstiana tar tu gracia ^
y
Si níntapas mana íiüacaycliancucíiu ; cbaycaocunac^
tat.umi caíncuna moro uinqukbíc nocaycDrn cana
herede ñjycu y ñáupapas cochaucctara hamur<an ^
coil(^iecta zuacuc: cbaycunan Ingleses íiiscao. Chaj^^
raycü ehuriycana JesLi Chnsto Diosoinchicpa úmm^
tcitaquiac soncoycjuichkhuan huacaychajchic : caxn,-
mi paypa simin , paypa Evaiigeiioa . huanuchís-
cayq^ulin, hinascayquimcanascayi^uki fnscapaS;, San^
ta iglesia Rarnaiiap yacba<:hiscaiiia.vcüca y huanü-
cliihuay ñíychicpas : binaa ancha cuíioc caiiquichic»
Tücuy^ soncoycjukhichaan cayta ñiychk- A , ca-
pac Dks^ camrni Chrkilanocu lurahuarcanoui ^,
Ci^ni^a. soncollayc^ulmanra:
C2ir;mt
• 7 S4-
.-/;
SEXMO J^ XIV. Dt LOS
y m-e (¡tstc- la doccrina. de rz^rdad qac tiene tu. San-
ta Iglesia \omana -^ y d Papa, ? adre de todos lo^
ch'-tstianou Bn esa je ouhro ^injir y morir ^ y si fuen
menester daré luego la a;¡dapor esta fe con tu ay'u^
da- Dame tu fa^or, para^jm merezca alcanzjir la c¿^
roña de gloria. Arr/^en.
SER.
caaimi Santa Iglesia Rctnanap yachacluscan , San-
to Padrcp yachachiscan, slmiyquicta yñincaypae
coarcanquí. Chay fe yñlncayplm cauzaytapas^ hua-
íiuytapas munani. Cay feraycuca, allin cunallampas
huanuchiscayqiiiai ñisca, íiuañucuyman: campa yana-
pascayquí graciayquícta callpayquicta coay Yaya, ha--
nacpachaman liocaypac. Amen.
Ancha
m^^^t
SERMÓN XV. en"
jQUE TRATA COMO LA CONTINEN-
cía es Estado mas perfcólo, pcrc no es de obli-
gación. Como el Matrimonio le ordeno Dios
para teniedio de naestra flaqueza : y como es
Estado sanio 5 j Sacramertto, y es perpetuo : y
como nadie puede tener mas de una muger. Y;
contra el abuso de los Indios qiic tienen
muchas iiiugeres*
L estndo y manera áf nii-vlr , íjcrmmtos mioi
muy amados ^ que tienen y profesixn los Su*^
co'cíotesy y Púinsy y 'K^igiosos , raaroircs y mtígcres
T{Ai¿iosús de jw tasarse , ni uner ayuntamiento c^ir-
val homU'e con muger es mas alto^y V7üsperfe¿ioy y
£n alguna manera mita ^ los Andeles del cieUp
f "
ANcha munascáy: cliuriycuna Padriecunap, Sa-
ccrdotccunap^ Religiosocunap, Monjacunap
cauzascanta ricucchacancjuichic. Paycuna<:a manam
ari casaracuypacchu ^ maiutacml l^iachiiG huchacta
huchalücuypacchu : cay cai:izayracmi casarascaca-
nap cauzayninmantapas as ajlin.. collananca, An-
gelcunapcauzascanta, caiisac yupaymi cay chica allin
cauzayca* Aaa Aq-
'S'ÁClQMB'ÑtúS,
' ts '^i
los anules no se mulii^ÁxCán y m Hiñen áyuntmicn^
to entre si y porque son todos esjúritm sin cd^ne ni. huc^
so. T ^k cmsa jorque los Sacerctotes^ y ^Ugiosós ,-f
Monjas m se casan \ es por tener mas limpic::jt^
^, ti mcrpúf y en el ah^my ji^an sirrvir mejor Á
%)ios estando ducmpados de ios cuidados t¡m catísart
miígeré hijos. Mas T)ios nutstro Smor que quiere ^
úue todos los hombres se salven^ na for^o d nadie al
estado de continencia y dntcs ordeno otro estado tam-^
bien sanio y hmnoy que es d de casados con matrimon¡(^.
legítimo: eri eLqual estado se pueden muy htin saldar,
los hombres y mi^geresy sirviendo a Dios con
Angelcuna ari manam mirachinacunchu, mana ay*
cíiayoc cascanrnanta , splntullan > manam ucnyoc*
chu, manam tulluyocchu. Imaraycum Saccrdotcca-
na y ReH^iosocuna y Monjacuna mana casaracucpac
ñiscacchii ^aUi zumac mana mapa ucunhuan ani-
manhuampas Diosta yupayta sirvincanpacmi : huar-
mioc, GOzayoc y churíoc^ huahuayoc caspaca ^ ma-
Áam ari chaycamachu Díasta slrvincuman: Dios Ya-
yandiicri runacürtap quispincanchicta munac casp3^
í^nianam imilla-etapas p huar minnac y cozannac cauza-
-cíiim ñispi cámachihuanchicchu : chaypacjni huc
-ftflin cauzaytatác camachircan^ cayml casarascacunap
-Cauzaynin. Cay cauxaypiíi, aUlm, cari^ huarmi D'ioí'
ta ñrvispa, simiuta yupaydiaspa quispincu^
pay
^*.i^
w» guardarse U alead d una al otro y y con cnar jft$
hijos m servido de T^tos y enstnandolcf ¡a ley ds
liios y buenas ca^tumhrts y y prorrjeyendoles de todo
1$ necesario üara Un^'idahf4mana^ Estt estado de JMa^
trimouio. ordtna Dios Imgo qus cfto a los primeros;
kortj^l^res^ liatón ,y mugtrydamados Adán y Eri^a^qu^
fueron Poílrts de todo et tii^age híimam^-Xc^^spmt
de dios eryjt odas las gentes deí mundo huha stempt^
^Qr:ocimícnto y uso dicl Adatrtmonío y to^nmdo el ^a^
ren d U mrger por st^ya y y la mugir aln-aran por,
suyo y y tentenda por cosa bmna y honrosa estar c^-
sados hombre y /tnuger : j d nnjez^ dot* cosa malayt
f
ca estar amanee
bado.
te-
p^ypas paypas mana hahuanclianacuspa , churinta
huahuanta al]i huyhuacuspa > Diospa slminta alü .
caiizaytahuan yachacbispa^ mícuncanta > pachán-
ta y ymantapas yuya puspa. Cay casaracuspa cauzay-
tarrt Diosninchic callaiichircan , ñanpac caricta
Adam sutiocta, huarmíntahnan Eva siitiocta carras-
palla : paycunam ari ííapa runacunap ticGrnciiici:
paycunamauta pacham cunancaínapac^ tucuy H-
nantin runacuna cay hlna cauzayta yachacarcancu
cauzárcancupas y cari huarmícta huai miacuspa, hüar-
mi caricta cozayacuspa: cay hiña cauza jca arj^
Wktoatn pencaydm ^ ancha allim , aiocha yDpa\r
cauzayini ; sipasicuspa ^ huaynayaciispa cauzaymi
ychaca roana alli caüzajxa* Cay--
«¿É
:Hnhndo ayuntá'mi'mto <Gm0 las bestias y qus trnnu^
,n^a^y y dcxm ^ütTMs y como les da el a[>U4tOj uu
mar dar iey át compéfüa mtrc 4, P^r donde ^vtcn^
,ideréis V^í f^d^m do^ que ^-^sih^ amanc^ha^tís ( úunqut
jtá súter^ "€6^ 4énM ^úla soltera , y mía sola ccn uno
Jsdjo^ ístmÁ^ i^ puádú morral ^ y ^e árún a arder,
far^ntmhr.e^n>'il fucg^ Mí inferno^ ^ o as engañen
ios ée^mcirps^mc diem ^m .üojj ttr/a sda £s ímm
sndéT y mi sigáis ia costumíu d^ rumstr&s- amepasa^
dos y ^M dntís de casarse^ pai'a ;pmhar da m^cr ^ se
,€immcchúhmi pr-ímerv: y .
Cayciniaca -Üamalusai^ .tinjcucttíi* UatnaGunaca ma^
iia sQncof©c caspa ^ manam ad íiucllaluianciiií ya^
^hac ;> iiiurjascao caír.an caytapas chaytapas zaquee,
iSEíanpm yarsantÜlarí ma2ató¡llaa .cauzacucchu. Cayii
OTinta yachaychic Maacebasca tiinaca ancfca ha-
#ia íiiicbactam hudiallicuaqukhic, pana cari huarml
isoketó pura cacpas^ aianam rícdnacuncaii yacha-
^uochu, buc xhulla fiikaliapas hucliaUicuspaca, ücu-
43achaaiaa rkpac m-cam. PaetaaTj umucuna Jluliasün-
^uictiiciiiao: hucllaanaiiiiuchaliicuyca maiaam hucha*
4:hu hlsimqukhícmaa : ama naupa macbuyqui apus-
quiyquicuoap -pacarisca cawzascanta catkchu cay-
. íchic: paycunaca ari , huamiiacusac , cozayacuac
íijspa, íinay yachanacusparaCiTii>iiuaqui pura caspa-
^acrn: cosayacuc^rhiíarrniaciic carean. Cu-
y 4si_^\b hccjs muchos, d.c rposotros ha^ dta^ y «!
mm
efP^ si^yj hjür del diahloy y cncmijrj^j dc la lej d&
%li<fs: la (¡ual no> d^ licencia dt ¡tentar st d <vAron f^
ma^tT' cúTfidmmtt^ni mn una me^ sal4 antes de
ser cafadas. Por eso ahnd lújüjos y n^meistdmúh
dad: de úqui adelante^ Mas como hacen iodos los hu^
not chnst taños ylot n^iracechas honradúj^ mirad pri*'
mero con <juien os esta hicn casarlos j y después de míra^-
¿a, casaos como U manda ia Santa iglcsiaiy despucfs
de casados os ajíintad para tener hijos x <;;.%; p cv.
Cüiían ^amapas cay huchactaea inanaracmi concan-¡^
quichicchu zaqucnqtiichkchu ; chayraycum zupay»-íi
pa chuTin hína canquichic^ manaDiospa simirjta yii^
paycliaspa. Diospa siminca y manao) pillactapas ma---
fía casarascacta , huchuan tiay ñincfau. Wanam arf
cam cari maycan huarmlhuanpas ^ cam hüarmirl'
maycan carihuanpas huc cutillapas huchallkuncay^
qui yachacunchu; casarasca caspaca,casaracniacillay-^
quihuanrDitiancayquicanca^chayraycu ari, amacu-
nanraantaca pl maycanhuampas huchalllcunquichic-*
chu5 Ichaca y manan viracocha alli christiano ca-
saracuc , chay hinallatac camcunápas casaracuychíc:
casaracusacmspa,ñauparac yuyacuychic, unancha-
cuychic plhuam casaracuncayqmcta : ña casara-
cuypac hunichinacuspari, Santa Iglesiap simin cama
caaiachiscan camalla casaracuychíc ;, ña casaracus-
pari, churioc huahuayoc casac ñic, soncoyquimanta
riccinacuychic: Bbb .. . ama
MMHMBM
jno antes de casaiosy porque no c^igasícn la mah
dicion de J)ioré Jhpm sahed hijos mió f(¡m ti ma^^
trimonio di los chKsst¿anos yuo solo cf. hmn estado^
ym(ídikxd^ rvi^k dudo^porT^ksimasitamíien ex
S^cran^tntOyJ gran inysti rio mstimydo f>orj€sté Cmis'^
té nmstra 'B^dmtor* Bstc Sacramer)to se ^ciUl^ra
qmndo H PM'lrXyj Cm^^^rvmstroM tema, las manos,
'a, la mertadt ¡a Jgíisia^'ert, rumstra Cí^^^y -Jiciín^
do el ruaron y la nti^ger qt^e se á^mrm jpor marida
y ?n/4ger. Entonces se hace este Sacramento y y n^
dntcs ni después: y todo lo demás qu^e se hace de
ama manarac cansar acuspaca , pactacli Diospa fia*
caynln chajrasunquichicman, Cunanri yachaychic
churiycuna: Christianocunap casaracuy niñea ^ ma-^
nam.maaa alllchu^ alün puninti : Diospa pacarichis-
catt cauzaymi > ancha callanan Sacramcntocn^ Je¿a
Christa quispichiíjuenchlcpa camachíscanrni. May
pacliarn Padre huacaycbacjuey^uí , Iglesia puiicu-
pi^ mana nUpa huadyqulchicpipas , carip, huarmip
maqiiyqaichicta hatallinacuchisunquichic , y^huarn
rnlypacmi nianayqai^ cozaypacmi cbasquiyqiú áispl
fiinacünquichic f chay pacharD cay Sacramentocta.
chasqamquicUic: niinarac cay hlnaspaca^ manarac^
mi cay Sacramcntocta Ghasquinquichicchu. Qncpa-
u;:cmaa Uaaquln you íiayca rurascari p i
vela cus-
de wclax^s j de las Arras,<^ y dí Ííh^ cmddasyy Mi*
f/l 3 túclas son cenmojucíSy y híiídiciones de la Santa
J-^laia y paraqnc i^ucstro casawiuito tenga hucn ju^
\iO in strnjício de Dios. Mas ouando el n.'ar&n y
nu.gtr por mana del Caray con testigos y os toni<$
tí/ manos y €r¡thKCs se hace el matrimonio y y es So:*
ycj^hnto de Jcsu Christo y en el c^ual os dan gracia-
id culo y paracjtit estéis en serojicio de Dios y y seáis,
^Hicnof casadasyj lU^Jcis bien las cargas del maínmcnio^
%os sal'Zfets.l par esodcbaism^cnir con-
relacuscayc|ui , amllo conacuscayquí , arras chas-f
juiscayqui y candela liatalÜscayqui , nnsacta hua-*
guilla uyariscayquiebicpas, manamchaycbü cay sa-
:rarnento : chay chay rurascacunaca, Santa Iglesiap
aüin ruranaa caraallaíii y casaracuccuna allilU cau-
zachinacanca ñispam bcndícionta cosunquichic*
[chaca> may pacham Padre micbícjueyquí y caricta-
pas , huarmictapas y maquiqulcbicta batallinacuchj-r
sunquíchic y5cay,quimza testigocunap tiauqalmpi
buñinacunquicbic y chay pachaai checam pnnka ca-^
saracunquicbic: chay pacham Jesu Christop pacaii«-
chiscón Sacramento matilmonio ñiscacta chasquin*
quichic» Chay Sacramentopitacml graciacta casun-
qtilchic^ Diosmyquita alli sirvtivcayqulchlcpac, allí-
clianacuncayquicbicpac , hanacpacbaman quíspín^-
cayquicbicpac j chayraycum ar¡, cay Sacramcr.toc»
aiu-
U cuasquiyta manaccuna>
ci^^sadH de fVHestras^ cufpns a casan fp y ^cr ctít
y,r¿r^ywi-
Jt>
^^'0 2 St^MÓ'n %V. "Dt LOS
fecad^: porque siendo coma es Sai:¡faymnm d matriz
fnjinió j fí imdt ruihir idnmmcmi^. TamUen haícif
Je Mhr 4ue xl PJatrJmmiíf- de UschrhtMms €s pi^r-^
éttm y para siempre^ y dt un njaron c^n una solé
^u^er ^ y srMús^imCynú s^&n mugeres^ smo mance^
Aásy ^m- qmncs ha J ardir ^mA Jvferno^ p4r^u€ la^ hy
de 'Dm m permite qnt m hombrt ttnga dos mu^
mrxs^ rs mas ^ stm úná sola , Mun^iH sca^y^ y Se^-
ñor dd mundo':, pí^o kiiH Ja licencia puraque simé
jzsismmiriy m jaseis x^n Mr do y
liaupacrac huchanta xoofe^acuc : manam uarl Im-
4:hayoc caspaca, cay Sacramentoman chayanachii»
Chajmanta yachaychictac: Christlanocuna casara-
^üspaca , huariuocan camapactni casaracun : imc
üzúy íhuc Imartíii ^ hinalía casaracimam y. tnanam
áchcahuan casai'acunachu : achca huarmin captiri-
^a , maQam huarmiymi ñincanchu : chaycancuna-
ita tnaacehan caman, chaycunahuanliuaquillacnucii-
^acha ninaman uihaypac rupac rinGa. Djospa ca-
fnachiciiscan simincaj manam yscay Jiuarraioc^ achca
tiuirmioc cachua íilnchu, pana Rey carpas, h¡*
liantín pachap apim cácpa^, huella huarmihuanml c:í*
^aracüiun canea, manam achcahuanca , ñispa ñin-
mi • ycbaca casarasca cacmanta hucñiyquj huañup-
fin allin huchuan casaracuíKjnl : huaimíyqui hua-
í)iíptín, allicn huc huarmihuan casaracunqui :
cozay- ^
y a dlatambicuy si se ie mmre ti WA^ido , qus síí^tir
4i cw otro : mas nji^Undo la primera muger.y U se^
^tínda c^n (^nien os casáis^ y las otras no son n;ms^
^rasmugertsy sino amaestras tn4nccb^s ^ yamiqm staiif
£Hr4ca y y gran Curaca os ireij d ínfimo. Por^ii0
4a ley de Dios ts Uy de paz > y amor : y éa^
htevdo mpichas mugeres^ siimpre hay envidias y <.t-
losy y disensi^^jcs: y así ( hsjos mjjos^ lo que mmes^
iros antepasados usaron ^ y fz^uestros Ingas de tener
muchas mfAgeresy es contra la Uy dcl^ios. El *^y *Dan
Carlos que es tan gran Stñar di los ruiracocéas^ y
de este nue<iJomundoy no
cozavqui huanuptinríj allioi huc caribnan casara-
cunqui : casarascayqui buarmiyqui cauzaptintac.^
íhuchiian casarachcaptiyquka, chay ñaupac casaras-
callayqultacml checa Jiuarmiyqnica, cay hucri man-
ccballayqulm ; pana cüracapas canqui, curacuuap
curacampás cahuac, huchuan huchuantiaspaca, ucu-
pachamanmi rihuac, Diospa siminca , runacivna
quiquiín pura cuyanacuchun ñispaín ñin : achca
huarmicuna huc cozayoclla, huc caiioclla canman,
chaycauinay llana chicnlnacünqian, chiquaiacunman,
macanacunmampas : ñaupa pacha machuyquichic
Incayquichiccunan achca huarmioc sipasyoc caspa^
Diospa slmnita pampacharcancu. Capac Rey Don
Carlos apunchícca ,
Ccc . manam
;íc^
t9^ ISÉKJ^O'MXV.VtLaS
^'9 tiene más de PMa mugcr ^ ni en n^^ida de la prh
mí^A toma otra ^ parque es christiano p? muy catolí'»
ta Príncipe y y ohtdce a la ley de- Z}ias^y de I4 San*
ta Iglesia. Vosetr asaque soys '^dsélos stiy(^Syhaccd co?»
mo ély y como los demás hmnos ehr i sítanos^ y contcntaaf
con unaníHger y coma Lo manda U UydeDcos. Vl^ii^
mámente habéis de saher hijas mías y que el matri*
monio es 'Vtnculay y junta perpetua y c^m sola por la
muerte se pnede quitar y mayormente si ha hahíá^
ayuntamiento carnahy no consitnt^ la ley de "Dios , qm
el ajaron dexe d lamager y tome otra y ni la rntc-*
ger dexe al abaron y
nianam yscay, qulmza huarraíacchU) huc huarmioc-*
ilam : chay luiarmia huañuncan cania y mana^ií
hiicta huarmiacanchu , casaranchu: payca ari allí
Cbristiano ea^paoi^ Diospa siaiinta, Santa Iglesiap
símíntapas yupaychan 5, huacayeban: chay hiaajla-
tac camcunapxs buchuarmiaclia cay chic ^ huaquin'
aüi Cíirlstianocuna blna^ Díospa siminu huacay-
chaychlc. Caytaluiantac ( churiycuiu ) yachaychic:
ña carif huarnilpas casaracuspa^ rirclnacun purvii-
iiacua, chayca paypas, Y^y^^^ liuariancan caiiia^
tnariam pascanacuncaii yaetociinchu : Iiucnlix hua'^
ñuptinrac'.ni > zaqueíiacunman, Diospa síminca ^rl
íiinmi : aDam cari casarasca huarminta zaque^p^>
huchuaii tiaacachu : huaapirl amam casarasca co*
zanta za^jucspí^/ _^ auc-
f tome otro: p&rqta t¡to sera cowerer adulterio, yíu
o dcclo-ve el hijo de TJtos ^t$ty Chriito en su Eriúrt^^
hIí0 ^ al (¡tuú himas de creer y par¿^uc no puede m^n*
úry nt aigañ^r : y an lo que njucstros antepatadQj,
ísa>'on de dexar , y repudiar ¿I marido a la mu£cr^
guando les daba enojo^ era mal hecha y y entre chríS",
lunos. es cosa de gran castigo. Mirad primero eof$
jiiicn os cassüsy y mcomtndadlo éi Dio^s ; tHas casada
OH unuy no hay poder en la, tierra y paraque la dc-^-
iréis y y &s caséis con otra» Sino os contenta y ensC'*
iadla y y reñidla lo?nalay. de cid-
auchuaa tiancacha riinmi : eay fiína Buchacta hu*
diallicüspaca^ buachu puran carvman. Caytam J^su
Chrhtü Diosníncliic Evangelio tjuí^lkanpi yacha-
rhiliLianchic : paytam ari yñisiin, payca manaai ílti-*
Jaccbír y manam pantacchu : ñaup^ pa^^ha ma--
rhuyqulcunaca, ñauza sancorJuiaí^ yanGailamantaa^
luarmimpac piñacuspa , uischi3larmi€ y zaquctinire
"arcan. Christianocunacta huarmlata satpcctaj jm^
:¡cia ricuíiman,. cliayca muehuíhínmau punim. Ca-
►aracusac mspaca, ñaupacrae sancoycjuUiuan yuya-^
diinactíy^ alli sonco huaimkfa iinanefiacüy ^ Dios*
tapas n>uchacuy: pi maycaníuumpas na ca5a¡:acüs^
paca, mana ptiaim chay^ huarrniyqiikta 2acjuespa
;iüchuaa casaracuncayqní yacliacuiícba. Huarmivciui
^anachay cama yüpayclusuptlyqiúca , anyanqtij ^
:iwan(jut^ allisoncollayacluchícuncpi^ ma-- .r
)
Tb:3 SE^MG"^ W. 1D% LOS
éuidrelo a' Padre ^ parque ki corrija ^ y dU H Yir-
immi^i > y sera $mm:d : ^mas ^« l^ dexeis ^ (jm
§^¿.n tejéis cesú-f 'males -^^ ^fs¡m eíia os 'isufr^e» T'&md
^'M^o -mnor (^ kij'^s ^^í-^s ^ unos ¿* vtws. El mar icio
^uma hicn a sh mug^r .^, ^rQutáh lo que ha mmes"
trr con fni^cho i^^mr.. La mumr sirwu mI tJ^arid^^
í€omo ^ mhi'^á y y-tcmad a^uejtros mjw m serruicto
dt jimios y fms siendo chrimamsyson tamhun hijos
"^e Dios. 1 tu mu^er no mirts m (¡mírús otro ^'4-
jmana mspa Padfeií^an mlla^qm , pay Ea cunapusun-
qui , huanachiypac captimpas, huanachiptisunquií
-ama ^aqueytaca zaqueiiquich ii , huchan cannian. Cara^
^asa$]laca rnuchucuytac, sondoyquicta asllaca ñitly^
'.cucuytac : campas huctiayocmi ¿ranquíj paypas may-
ni m pica ullpuYC'Jspam yupaychasiinqui. Chay ray-
ara chpriycuna, huarmjyqiikhichuati, cozayquichic-
-Ibaan alii soncoíla cüyarucuychlc munanacuychic
%Gari cac> huarfniYquicta cuyalJay , ymantapas son-
deo carna coy; hüariTiiri cozayqukhicta ^ umay-
qiúcu y yuyacbiyquicta hiña strviy , yupaychay:
•jchuFiyquichicta , huarmayquichictari Diosta sirvic-
';i>ac alliüahuyhuaycbic: paycunapas Christiano cas«
jfanmanta^ Diospa churln camatacmi; buarmlcunari
/jama'hnc huc caricunacta ricüycacbanquicluí , -ma
Mpay a n(]uícbu ; ^co^allay- «
HPva
'SjC7{AME%'fOS. ^97
sno al Huyo j haciendo sn oJolnt^tiMl : y tu n)aron itó
Tmresy ni quieras otrci mngtr sitio la Uiya^ haciendo
su *vclíintad. Ei fijaron no cj Señor ds sh cuerpo , íx-
fío su miigcr : y la muger no es Señora de su ctarpo^
sino el marón. Así lo dice la palabrú de T)íos Vor,
ti Apóstol San Pablo: sed ítsenosyjielesy y tened paz.
€Qmo buenos tasados y porqtu njosotros y n/mstros hi^
josijayais kgozjvr la widadel ciclo (^m nunca se acíH
ha* Amen. SER-
cozailayqiiícra, casárascallayxjukta miinacny yiiya-
ciiy : caricunapas atnatac huc huc huarmicnnact^
ncupayaspa munapayaychicchu , casarasca huarraí-
llayquicta munacuy yupaychacuy. Carip ucunca^ma-
Raai qulquioipa ucun yupaychu, huarmimpam: hiut^
mimpaucunri, mananí qulqiiimpachu , cozampara*
Oayca Diospasimimmi, San Pablo Diospa ran-
tíoipa rimascantni. Churiycuna, alli ChristianoIIa
taychic^ama huarmí , cari, hahuanchanacunquichic-
chu , huasanchanacunquicliiccíiu , qaiquíyqui pura
cuyanacuychic : hinaspam , camcunapas chujíyqui
iuiaroiayquicunahuampas hanacpachamao uiñaypac
cysicuc zamacuc rini^uichic. Amcm
Ddd
Casará'
1 E R M o N X V I.
^ÑQUE SE DECLARAN LOS IMPED^
' * meatos que anulan el Matrimonio.
OS que se qmren casa^j f^an de sakr los /w-
__ pedimentos que la Santa Madre Iglesia tiene
"declarados y con los (¡nales no se puede hacer watri*
monio. T si alguno pretendtere casarse , »a qmdar^
casado ^ sino amancebado , y en estado de condenar^
se para siempre. Por eso hilos mios eidcon atenctoit
esta Platica^ en que os wseñarc todos estos impedid
mentos^ paraque nadie se case con ellost
GAsaracuyta munaccunacaj ñaopacracmi ya-
chanca Santa Iglesia manianchicpa , ma-
*f5am casaracuypac camanchu, ñiscan huchacunacta,
rpi maycanpas cay ama ñiscacunahuan casaracun-
ittian^ chayca maíiann casarascachu , mancebascam
cantnan , anímantapas ücupachapacmi raycucunmail,
Chayraycu ari churiycuna , cunan caypi riman-
cayta, alli soncoUa uyarinquichlc. Cunanmi yacha-
chiscayquichic , camcunap casaracuncayquíta ma-
na yachachlcuchic haclucunaca> cay caymi ♦ niS"
pa, chay hiña huchayoc caspaca mana casara-
cuncayquipac* l^i.
SAC7{AME^T0S. jcg
f lo$ aiHt supiiTin cjue dgnno se ^^ahrc cafdr tiincfi'-
io impedimento dc estos que os d¡re y ¡o diga d Pa-
ire y porque si lo supiere y y no tomanijútarc ^ pe--
:ara gra-vcmente , y sera condenado para sí^mpriz^
tjuef por eso mándala Sarta. IgUsia que se amonestífi
primera en piiblico los que se quícrtn casar y paraqtíc
¡i alguno sttptere qualquitr impedmcfíto de estosy lo
diga y y fio tema a nadre, Aí^nque sea Curaca y a
vnHcipal el que tui.'tcre tal impedimento y dígalo ^^
^ue mas <vale hacer lo qm 'Dios os manday. que ?j& la aue
d Curaca quiere : y Dios del cicloy y tl^t^jy y su( Mt^
nistros le libraran de que
Pi maycampas^ casaracuncan mana yacliacuptinracj,
casaracusac ñiccunap huchanta yacbaspaca, Padre-
man uillant^uichic : yachaspatac mana uiílacuptíy-
quichícca, cameunap huchayquiGhicm] canman, lícr-
pacbamanmi rinquicbÍGman 5 chayraycum ari San-
ta Iglesia mamanchic cainachin: casaracusac mQcii'»
nacta, quimza cuti uyllachuacyaiíchün , monesta-^
chun ñin. Pipas mana easaiacüocampac huchanta
yachaspa , Padreman uilkcancampac,. ama picrap;is
manclianquichicchu : pana apuctapas y Cüracacta-
pas, cay hiña huchan captinca üiHaciinquí puni.
Dio^pa siminracmi Curacap apup síminmantapas
ashuan yupaycay ama plctapac mancfa.jiüiicfcü* Dios*
pas p Rcypas ^ yanancunapas yanapasunqui camaní,
ma-
'^zr.iii
>■ u
700 SE7{M0^ XV L Z>E LOS
-^ttt no le haga mal dgti^o d Curaca^ ni vtro : y si r^í/V-
:re sera castigada como '?3írxcu Lo primero pues^ si u
esmeres casar hijo fnf.^^ mva q'4c sea christiana l?aptifi
Xjída la (fm tomes por m$f,gtr : y tu mugcr^ que s^a
^hristian$ hapti^aio el qm tenMs por marido ^yd^
^ira si^crte.nd ojaíe nada <z^(écstr o casamiento. Lo se^
■.gando fnirád ^m no seáis d ^no^ o d otrg casúd^,
^tra /ve^'^ji^rrado toda-uia d primer mayid$y o prime^
iramHger^ pQrqm uo 't-aldra núdanjiitstroxasamiento^
y seréis castigado^ 34ús si ya .mMÍo ei marJdoy ¿ larm^,
-£er €0^ quien os cúsastcis primera ^^e^^ i^ien
manam quczacBachisuocjuichii : maisa ulllacuptiy^
<]Uica quiüjuijqukahuantacmi miicbuchlsunqui ; ñau*
p.iqucn.iji jchurif cásaracuyta munaspaca , allí-
rae riciij?^ chrlstlaaa baptizasca huanmhuanmi ca-
^aracunqui. HuarrRicunari aliillatac ricuychic, Chrls-
tiano baptizasca carihuan casaracunqui : rnaycao-
myquicbicpas manarac baptizasca^ manarac Chrís*
tiano cachuan casaracunqulchicfnan , chayca ma*
nam casaracuscayqui yupaychu canman. Iscayñc*
qücníiii. Pi maycan cari cae , huarmi cacpas ca*
^arac maclyqui cauzaptintac, huchuancasaracuptiy-
quien 5 qucpanian casar acuscayquj^ manara yupay*
chit canman: cay huchayquicta justicia yacbanmaní
• fianacta pnnim muchuchisunquimanj Ichaca ñau-
pac caxarac raaciy(]ui liuaúupíinracmi , pihuaropas
t'asaracuncayq.n yachacunoi^n j^ chaj;^
^afVRP
^tr
^ rx -L
^ ty
i¡(n t'odds casaros otra T'e<, y otras en s£rn:rcio de X)íos^
Lo ttrccroy mira qm no sea m paricnta , o pariente por
lo menos dtntre del primero , o segundo grado de paren-^
Uzjco: porqm en los otrosy tercero j c^uarto tuosotros los Iw^
itoí tcmis licencia del Santo Padre de 2\^maen n^mstra
^riuilegíos üor ahora* Por primero ^ ¿ segundo gra-*
do de parent^zsoy l^as de tnvendery que n^ sea madrcy
9 acúnela' y hija^ni nieta ^ ni sea hermana de padre ^ o
de madre y ni sea tiay hermana de tu PadrCy o madre ^ 9
sohrinüy hija de tu hermano^ o hermanú , ni
chay , huañuptimpas^ huc luiantac Diosta sírvíncapacv
Quíaizañequenmu Pi inaYcampas casaracuyta niu-
nispa, ama ancha slspa yaboar maciyquihuan pri-
mero y segundo grado sutlocpi cae huan casaraciin-
qulcbar as earu yahuar maciyquihuanca ( tercero
y ouarto grado sutíocpl) cae huanca, cam runa-
cünap casaracuDcayqui yachacunmi , Santo Padreo
siíninmanta camachiscanmanta. Imactam priniero
y segundó grado sutloc, sispa yahuar macimspa
x^nanchanchic ? Caytam. Ama casaracunquichu hua-
chaqucyquihuan , payayquihuampas , iisusiyqul-
huampas, churiyquihuampas , í^ahuayniyquihuam-
pas , ucha fnaci Ilocslc maci panayquihuampas , -ya-
yallamanta > mana ñispa mamalíamanta panayaiú.
huampas , ypayíplhuampas , ^^.amayquip fiañan^
I
.-^t.
mí scd prima hija de tu ti o y o de ti4 tía. Z)^ ta
misnfa merte r¿, a mugn ! mira qm no te cases con r^
fadrcy o anjueh) ni tuhtjOy o nino^ ni tu hermano def>a^
*drAy<^ ic madre ^hr con ti^ .tio hermana dp tí^ padre y #
rjmadre y ni con tptsoh inaiñjo de tu hermano^ ¿ herma*
■^a y ycon m prtmoy hijo de t^ tioy o de tu, tia j por'^.
me ji asi 4)s. casaredesym /saldrá nada ru^ístrQ ca-*
^arniemoyf seréis condenados:. Lo (j^mrto, Jpira Mij^
qm 1^^ qu^ ameres tomar por mwgery no h^a sido tu ma^
drastay mugcr de tt^ padre , m m entenaday hija de
Ju primera mmger^ ni sea tu nuera^ muger.de Pm hijo y ni
sea tti ctmaday hermana de tu primer a m^g^r-y .^ - - ni
¿j^onchayquihuampas y huauqueyquip churinhuampaj,
cacajquip cburinbuampas, yp^y^^^ip huahuanhuam*
pas. Huarmicunarij binatac ama casaracunquichic-
chu yamaqueYquibua%n[iackuyquihuaaipas, huahuay-
.cjuibuampas, hahaayquíhuampas^ ílacsic maci toray-
ttqulhuampas> yayaílaininta ^ matia íiispa mamalia-
ypianta, torayqmbuan^ turayquíp churinhuampas^ ña-
.¡ñayquip buahuanbuartipas > cacayquip churinhuacn-
pa$, ypayquip huahuanhuampas» Cay niscaycuna-
.huaacasaraGaspaca, mana yupaytam casaracunqui-
.chictnan y ucupachatiianaii riaqulchicman. Tahuaiie-
quenmí. Ricay rhiiii: ama casaracunquicbp yayay-
qiiip buarmin cae huan, huarmlyquip huabuanbwtti.-
pas, cburivqnip buarmin cae huainpas;, huarmjyquip
tia^anhuampas
huaa-
m
nihayd sido mugir de tu htrmano. J tu wu^n mtra
0m el que tomas por mar'ido, rjo^kiyd, sido marido de tm
niadrey t:c ^adrastOy rj; sea tu encxnadchijo de tu marido
ni maiíio.fdí tu^^ija (¡m es t^ yer?;o^ nt mando de t4i her^
manay que es cmadoy nt haja sido hermano de tu ^narido^
f>rr/ncr9\ parque si asi os casaredcs na a^aUr^nadai.^ciCí-^
t'o^ casa^nientOy yscrcis coruhnaUs. Lo quinto mna h¿^
j-o^ ^i4X uo tomes por muger a madre ^ni Í7i¡a^ ni Urman^ .
nt prir/ia, nt ti^t , nt sehrina de algtcna mugir que tkhct^^
yas conocido camalmente* T tt^mugcr miray que no torntg-
f^or parida apadrcyh/jo o hermanoy o tioy o ssérino de
dgnn hambre qm tli hayas conocido carnal/mente: por-
iiuauqucyciuip huarniinhiíaiTipas. f karmJcunari^ allí-
íac ricuychlc; ama casaracuaquichícchu maniajquip
cazan cae huan, cozayquip churin cae huampa^y/iua-
huayqtup cozanhuampas , nañayquíp co^anhüam-
pas, cozayquip huaucjucnhuanrípas. Cay niscaycq«
nahuaa casaracuspaca, mana yupaytam casaracun-
ijuichicman, ucupachamantacmi rinquichkaian. Plcií^
<:aacqueniT}i. Ricuy churí ; ama casaracünquicbíf
hucballicuc maciyquipm.amanhuan , íiaahuanhaaa>
|^as, ñañauhuaa , cacampa churinhuan, ypampahua-
huanhuan, muHanliuampas. Huarmícünai i : amatac
casaracunquichtcchu huchalíícuc niaciyqníp vayan-
fcuan, churinbiian>buauquenhuan, cacanhüan, huan*
quempadiurinhuan, panampa huahuanlnian, cacanj-
pa churmbiian, ypatnpa huahuanhuaií. Okj
•2Ó4 SETiMCN IV 1. T)E LOS
porque no njaldra nada ^Juestro cásamiínto y senit
condenados. Lo sexto mira qne no sea tu compadre^
!¿ tu comadre , o tu^ a^oijado , o ahijada o tn padri^
fjo y O tM, madrina ^'^ haptismo^ o de confirmad om
'^mero decir , ¿jm no haya en el baptismo y o en
la confirmactdn tenido como padrino y o tnadrina a ti
¿ d tu híjoy o hija > ^^i th U hayas tenido a él co*
mo t?adrino y o múdrina .^ m á su mjo y o a s^h$ja:
por-'
"Cay ulscaycnnaliiian casaracuspaca^ mana yupaytaii
'casaracuacchicjzupaypa huacinmanmi rinc¡üich¡cman
Zoctaoe^ucorni.Ricuy churi: ama casaracunquichi
Baptismopi mana ñispa Confirmación Sacramento^
pacirinoyqui cae huan, madiinayquicac huan , coai«
pad[r@yc|uihuan comadreyquUiuan, ahljadoyquihuan
alniadayquihuan, Padriao > Madrina ñispaca cay
taoi nini5 íchapas chay casar acusac ñiscayqui huarmi
canita , cayri churiyquicta ahijadompac madrina h¡
na hatairisurcanqui baptlsmopi, cayri confirmación
pi 5 ychapas cam quiquiqui baptismopi confirma
cionpi chay huarmlp, cayri huahuampa padrino
carcanqui, Cam huarmlctapas: ychapas chay casa
racusac niscayc]ui c^ri, compadre hiña hataJlÍ5Ui
canqul, camta, mana nispa huahuayqüita .baptismo
pí cayíi confirmaciompi: mana ñispa camtaccha pay
pa, cayri churirnpa madrina carcanqui baptisníop
cünfirmaciompi. • ^^Z i
mfur^
li'
> -"i
"ñ^rque no "n^nldra nada njuestro casamUnto ^ y seréis
tondaiüdos para siempre ja^^as. Lo séptimo mira^ qm
f?i^ t(ym<s pPr mugir a la fue conocisti carnaff^^tntí en
fluida de otro ma^ido^ d^ndde palabra de casarte cm
tila y e siendo cama de que muriese sh marido^ ma*
tandoU tí^ y o acQmejandole d su mtíger^ o ^ otra
^trscna f«^ ^^ matase. T tu, mugcr tamhien mira^
que m te cases con el tal adultero y uhomiddaypor*'
j^ue no rualdra nada njuestro casamiento , y sercif
toridcnados para siempre jamas^ Lo oBaru^miray que
tio tecas^s con alguna mugcr que por
Cay ñisGaycunaliuan casaracuspaca^mana yupaytarrí
casaracuacchic, ucupachasianmi ruiqukhicnian.Can-i'
diisnecjutnmi. Ricuychicchuriycuiia, Pi maycanñiv-
quipas casarasca üuarmihuan hüchallicuspa, huachoc
tucus'pa 5 cozayqui huáñuptinca , cayri ñocaphuar-
vcivf liuañíiptinca camhuanmi casaracusac ñircarj'?
^ui , mana ñispa cozanta huañuchircanc[m , mana
t:am huañuchispapas^ huarminta pictapas huanuchiy;
f.íspa huañiichichifcanqai y chaycan huarmihuanca
manam casara cuncayqul yachacunchu : chay hiña»
tac huarmiri , manam chay hiña carihuan casara-
truncayqui yachacunchu, casaracuspaca , manayu*
paytam casaracuacchic , ucupachamanmi rinquichlc^
man, Puzacñcqucnmi. Ricuy churi ; ama casara-
cunquichu pi maycan huaimihuampas ,
^6 St'KMO'M Wl. lyt LOS
por fturzjiyO por micdoy o por amina^as le hayan hecl^i
tUy ¿: los Curacas ,» a los Padrcf , oa'gma persona (¡as
conceda en €<{s4rsa cmtfgOy .poríjm el matrimont9
quiere Dios qm sea libre , f de pí^ra rz^wlumad t y
siesforxjidapormiedoy^a amenazas a casarse coa-»
m(rO' contra t^da, m "Voimtad^na^ a^ale et r^atnmo*
niú.^ L o? nmjtno^ m^Ofy que nor engañes a, la mu^er
§on qtmwtf casas Jí porj^í^ si eres impoUntey a
tienes tal jcnprmedady o falta natural^ que no^ ^mdaí
taur aBa de. gemr'acion^no fvddrd. nada tt^ matriz
monía^ x^^ro/ .^
callpamant^^ manm nísp^E^ mancíiacíiíspa huaichíj^
cahuan^ yGfeapasGamta„ curaGacta, Pádrecta, pi-
píctapas tnanchaspa hufürcan». Pipas, maypas, ma*
nam callpamantacíiii^, ma^nchachiscachu casaracunca:
casar acuca. ,, soncomanta. ^. munascamantam canfa^
nispamv Diosninchic ñin :, chay hiña callpamanu
liuntchisca huarmihuati casaracuspaca, mana yupay-
tam^ casaracunquiman,. Isconnequenmío» Ricuy cíu>
ci: arna^ casar acusac níscayqui hiiapiiicta cacimanr
ira llullanqaichu ^ ama allcuchanquiGhu : mana yu-
fnacuc can «ca^aca^, cayri yma oncoyraycumanta,
yínaraycumantapas yiimacunayqui asllapa uiuaypac
mana yachacuptinca^ amam pl maycan: huanmihuam.
pas casaracunquichu , casaraciispacamana yüpayum
casaracunquiman. ^^f
Estos, son los im^cdimentot. ^ue la Santal l^le^ía k
Iddtcldraao jer ; demantra (¡^.e t.adte ccn tilos st pui^^
¿a casar* Si algún homhrey o mugir tu'zitrc qualcms^
ra de ellos y amigue panzja qtif^^st ca^a ^ ^aquedara-
fafJidoysif/7 amanee b^adoy y en pecado. Otros impeds-^
m fJtos hay ta^nbten y que no pemmcín a ^vosoCrg^
( cáfno es ser Padre d,e^,Misa^ o de arderá sacro y &■
ser 7^l¿g¿aso\ ^rof€,s/y:^ (¡ue f¡a se pueden casar csp^
tos.yMcisysj^ algií'rto de n^osotrop lo^os miosy. por n&'
saber la ley de I>íos y. o por tentaciou, del dmhh
esta
Cay cay niscaycuíi^mniSanüa: Iglesia mamaiichicy
ama cay hínacunahuaaca pipas casaracuncachü nis-
pa camachin : cay ama niscacnnaíiaan cararacuc^
ca,. caripasy biiarmipas^manam casarascaclru^ man-»'
cebascam canmao, huaííuy huGbapim tianmano Hm^
quinin yma. huchapas canmiy mana casar acüocan}^
pac, manam cam runacanapacchu> Padreciinapac'-
oí. Pádfc Saccrdotecunapacrr m^rnam casaracuncar^
yachacuncha , Evaíigeliocta >> Épistolacta. raqtiic-
pac 'unanchasca> Padrecunapacpas manam casaracua-
can yacha<:uachu y Religlosocuna^. profesión nis-
cacta ruracunapacpas, manatacmí casaracuncan ya^
chacunchu^-íchaca ( ckiriycüna ) carneunaoiai^ta pi-
Uayquipas Diospa siminta m^na unanchac caspa^
mana ñíspa zupaypa IkjlJaycuscapas^
Ma^cdsadoyytknealiun impcdimtHto de los dichos^
IV
i^
^ot SE2{M0n Xrj.'T>B LOS
fátaqm y ^¿ remedio , porqne msichos de estos ¿m-^
pedimentos por t-vinndy y ú^t cridad de US unta I gU^
iid y y dd Santd Papa de 'S^ma , (¡m es Padre dt
tod^s los christian&Sy s^ picde» Mspe^sar^ y remediar:
y en éstú tierra hay PreUdosy y ^igioses que tíe*>
mu autoridad para c$t<í > y sin ^ne sea sabido , m
castigado fis dditoyserd remediado : y tnas njale de*
4,iria njerdad^y huseár el nmedio^ que permanecer siem*
pre en pecadoy y ser hijo del diahh , y
cay ama ñiscacunahoan casarasca canqui, cay hiná
iiuchapl caspaca y Padrcman uiilacuy ^ chay ha-
chayquicta pacallapl : paj Sam Diospa rantln cas-
pa yanapasufíqui > chay huchayqr/imanta pascasun*
qul y quíspichisunqui 5 chaypacmi ari Santa Iglesia
^.am^ancMc^ Santo Padre Romapi cacpas/llapa Chrls
tianocunap yayaiichic caspa^pana ama ñiscacunahuaf
runa casaracnptimpas huaquínin hachapíca, chaj
casaracuscan yapay cachiin ñispa slmlnta callpan
tx con. Cay carncunap llactayqiiichicplpas, y, übjí
pocuna, Rcrjgiosocunapas achca qucllcayocmi: caj
hína hucbacunacta pascaspa , riinap casarascan yu
-pay cancampac , taquiaycuchic: paycunam ari, faua
saüapí , pacallapi 3 mana pipas yachaptiw , mane
muchucbispa ymaspa, runaciiijacta yanapan , hu
chamanta qulspicbin5
j ir ¿H inpcmoy adofjde para siempre penar hi en
fncgo ttcrvo los que enc(%hrcn A pecado y y no sonca-
jndes jegí^iU ley de "Dios. Lo mismo hagaj il quo
¿t nosotros ^ siendo casados ^ ¿4 tc7iid\cmnta con pa^
rUnta de sa muger j o la mugcr con pariente de s($
p$a"ido. Porque autiquc no por eso ^uvdan dtscasO''^
dos y pero no psicde pedir el qu^ así ha pecado ayun^ i
tdmiento cantal sin pe^ar ^ y es menester que eLPos^c:,
¿ve per licencia del Papa dispense para ei>to^
cíiayrarcu charlcmia^ cay hma íiucliayoc cacca:^ -
sutilla huchayqulcta PaoVeman xiíllacunqui , ^ctx ^
mana uíllacüscayqulmanta ulnaypac ña hiichapi ca-*
huacV: zupaypa cburiti caspa^ ucupachaman ríbuac
chaypl uiñaypac raurac : uillacuspaca^ chayllatac-
rni hiTchamanta qulspínquimaíi. Camcunam^aota pi
maycanniyquipas huarmiyquip yahuar macinhuanj,
liUaroiin cozayquip yahuar macinhuan huchalü-
Cuspada^ mllacunquichictac: pana cliaycunahuan Im-
chaílícuspapas , y^ pascanacuy-taca^ manam pasca-
nacunquichicchaj'ychaca chay hiña huchayocca, ma*
Raní haarmiyqulbüsn ^ cozayquihuan ^ íoncoyqiii-
manta puñuncayqulchu^ hucliam caiiiTian: chayraycu
íanto Padre Papa alscap callpanmanta, Padre Sacer-
dote huchayqüicta pascaptinracmi, chay bina hucha-
yoccac, huarmlyquihuan, cozayquihuan mana hu*
íi^apac puñuoqui. Ggg Chay-
i
'Guardaos: hij^s mios de enoiar ¿ T>tou El ma^
trimonio dc lor christianos es cosa santa y y así /?a
dí^ ser tratado santammtt , parac^m alcancüs la hia^
na^venturan^a. dd ciclo. A?mUm
SER^
tehayraycu^ churiycuna , amatac Diosninchictaca^
plñachlycbicchu. Ghristianocunap casaracuyninca
ancha aUinmi> coliarjan punims Diosmao: quispia-
capacca, manamhucliahuan yanca mapachanachu:
Iiinaspaca ari camchic casarascacuna, Diosman son-
colla cauzay chic, hanacpachaínan uiaaypac ^ui6-
ppcayiguichicpac, Atmm
Santa
'M
'i ^J
SERMÓN X VIL
EN QUE SE TRATA DEL SjACKAMEÑÍ
co de ia Extréhiaüricf¿5n-:/y!f-í?^í'5iync'^ or'ílpf
no: y de las rícias tentaciones cjue el demonio
:rac á la hota de la rriucitc, y ccitío se haiti
Je vencer: y, foqtfa el abuso de los qne.eíi sw^
cnterniedadcs Ikrrsan á los hechiceros, y'
se encomi
a sus guacas.
' L mimo Sacramento qm h Santa Iglesia dk'^
A lo$y chnstianos se llama Extrematmcmiy c¡uc
s'q'uaricU d Sacerdote unn con olio bendito A L,.
nftrmof qfíc tienen m^ícho peUgr o d^ mmrte dj^
iindo^ tjias,j)a!ahras.^)^or esta santa uhcioriy y por j^^
ladoia'^mísencordia, i¿ perdone T^m todo lo ú tic /?r~
astcpór la ^¡sta,por el oído, per el gusto ^ e.
» , ■-•-.' ■■■■;■ .4 v^
^ hnú. Igíesh mawañcíueír^ Sacramentocunamaa-
/ ta>. cxtfí^mauncion SacraiTicntocn Christiaiio^
anap quepa chasquincanchie: Saccrdotecunam hua-
una yac runacunacta Santo ollohuan hauin, cay
imicta rimaspa. Cay Santa uncíonraycu , hiac-
\^^Y cuy^c sotKOLiraycupas , Mapa huch:iyquicta =*
)iosn¡achic pampachasunqui, ñaiiiyqnihuan, rinriy*
^mhuaU| simiyquihuaAí,'
ymaj-
"bh:
2X2 'SE^MO'N jril. ' DE LOS
3? por tos Memas sentidos^ t^¿¿enda^osS¡csp oiRos^y
'poca y y m&nosyj pies ^ porque pw estas partas pcjcaé»
fnos j mcí^rand&/ U hy de 7)m* Brtt Sacramento
ordeno ^csu ChristOyy la Santa Iglesia mandú ^ que
>i "di á todoslús' feícs .chns.tian$$y que están yapara mo^
'^j^-^^'Y ■Z-h^QSQtroíheTman.^s míos támUcn han mandada
§^0s^^Qhíspú¿ v^¿^"^€ voi ÉijtlrttSÉ^rmncmo^ qudhdoestí^
.^i^uáés' mfif^of'á^'Wikffe^ £stí Sacramento rcct*
[écB Us Sfjstidmspára tres cosas* Üa primíra es jrara al^
■^anzj>r enseré "perdpn -de sus pecados ^ perq-ue aunque
pgr la tonñiion j-C Mrdomn Us pecados 5 por titics^
4fUpaquc-zjl ■. _ ,„.....■ - ^q^^t" '
y rnanchí etapas Padr^ ' Bíospa jantm 'haiiíhnanchic :
.<cháy ch^fnia Aiecuaghüaiimi ár I huchalHcuc can-
.^hic_5 ^Ülospa .^immfapas pampadiac ' canchic. Cay;
Sacramcntoea^ Jcsii Christo Dlcsniíictiicpá* pacarl-
cUiscantacmi >, Santa Iglesiap jíiminmanta iiuáñu-
rsy^^ Cbristlaoocunlp cii^sqüiucanmi. :Cqnanrx
Obispocnnap sini¡arúaii>ta caiB runacunamatTipas
chasqiiiciiínca msca.n. Giij Sacramentoca qulmza
fcamiipac chasqüincaBchicir-í : riaupaqqcnmi > llapa
i]^chanchlcci3Dam:^ nta pajípachasca cancanchkpac ,
V4na Padrcman coijfesaciiptiachíc , huebanchlcta
paaipacliahuarcaacbic , ychaca pisi callpa cascan-
SACRAMENTOS,
21
aaciía .'^¡t^npit ag.» i.n eí anima dd njal pagado ^ y
con £)ívf sixnta unaon se tm^ípcd. Lo sigi/jida es ta^a
AduCúdi "VtC-is tnj'irm^i (^ ü^^ h,ií?¿xn Im^o de morsr )
por la 'UircuLÍ de titc Siicra'^Hhlo^ hjíu cobrad q ícdudí
raaf no todas njeccs cobran sallad Iqs^ ínjtrmas cmi es*^
ta sagrada uhcton: poníjue invehas ^tas no íes cofü
riiinc c^uíd<x-^- ií (H esta 'vida y ñna ir d la oir>$,
íicl Cicla ¿jtiC Ls mejor. Lo tercero c¡ue obra este Sw
tramtntOy ts dar ísfyAVzo g^a^^dc al afnma del chtstiay¿(y
^ara -jenctY tn íl po^v tr combata (juc técnt a la hora ¿tt
Su muerte con sus enimigos l»s demonios^ por-
maruiTí chaycania píchasxachu aniajantlilc carean^
chayraycuai cay Sacranientocta chasquichihiunchic^
a.amanclilcta asbuan pkhahuancanchicpac^ IscayÍKi-
4¿ucnm¡. Dios aUiachun ñihuaptlnehicy aüíanGanehicv
pic> payta sil vincapac. Ancha achca runam hua-
íiunayaspa, cay Sacramcntocta cba^qnispalia aiiia*
taiBuc 3 y chaca rranam uiñay cutíchu huaúünayac
oncüccüna aHiaraLnuncu cay Saciamcntocta chas-
íjuispa : huaiiucninri ,. Djosniaa c^oispíncampacmt
cay SacramentüLta chasquic, ycha aJüaspa íKan^
allimpac caiizanman caica. QciimzañcquenmL Ca)r
Sacramcntopl huanimayac Chtlstianop animanta ta-
cjüiavcüchic^ Züpay aucancunacta cha y huañuynirr.
pachapl tucíiy hiaantln caÜpanhuau atisac ñec^iicnti
'h -^
lí
•H.,\
J40 SET^iO'KiSyihVB LOS
porqííJ ha'jcls ^de' saber híT.rnan(^^ tn-toi que tí ^ii^^vup^
puístro cncmi^j} ue^m'^re not pzríigm.y y procura dtrní:?^^,
in pecítdo?,^ para^-^csos 4:o'id:mn^oí ^ y *z^úmoj presot 4
sí$ carchi del infhcrfi^s^ Mm csíq^ac^ xanmayor^i jhrr
tjUy^ cgn turrdJju pdíéac&?nitc ja loaos íús W'iKtiifjns
qu€ titán m el artículo J^ la muirte^, pjorc^uc sa'úí mny
-bii.n ¿jtu dt áQi^cl putitj ácpcuác d sd^'M'nCy o lorjat-nar*
^€: pa^A sumare u^j- dv¿á-^ por-que jj áíli £s n^-cnjciaa^
mucre pata Hemp-r^^ y (j.¿tuta<captt<!vá.Cííí ch^'Jl.o ^ y n. a
a jormcnxús sStmos. Si a ^jaictdo^ay y con U f-y y
prior de ^U^u ChriiCo rí^iM.c .al tmmigo en Aqmí p:av^
tuC£0
Cavta yacharvdilc dii'fícuna- -^ivnay aucanch'c-
ca V elaaylla£%3 catiray-'^.bu^nchic j yinanao^ nDcha*
raai} chacnaspa ucup.;iciunian pu3asa.c ñispaUam hua*
tg:capayakuanchic. Icluca huañuynlncbk pach^píai^
cliecaniantaca callpcindi'icüspa ati>ia [rjunahuan^
tille : fauariuyaiQchlc pachaplm ari ^ haqacpacha^
iioaa y niana.ñlspa íicupicbaaiaiV uiñaypac rincan^
c-hlc. Cayta yachaspam zgpaycuiia aucahnanchicv
charpaclia aulixiaachicta atip^n^ clvayca uiñaypac*
iT)í . Uizup^ichaiháK piñasai::ip3C aílcun^ pusacu.ni.
ydia.í:a animanchic (c y^i^í^^^anhaan, jcsui Glulíto?
%\xa SQOCQ caspa^ ^Jijpar ^uauita atipan,
'Su4C T^AÍÉ^fO^. 21 7
luc¿$ (¡utda je^nra y y sin peligro deür Jamas m^fi^,
(¿da y y tn estado de n.tda para el ciclo. Saf^icr/do
pues esto nuestro ad^ucrsártOy cñ /¿? hora pcstrira - ;>-
ne con gran ímpttu a tíntary y húcc quanto tt.td&^
por espantar y derrthar las animas de los christia'^
nos y d;ctendoles\ que la fe de Jesu Christo no es njcr^
dadtra y y (jne no llaman a Jestt Christo y vi se con-^.
fiescn de todas sus ctdpas al Padre , (^uc todo es hur^.
ia y nno lo de njtmtros antepasados y y otras muchaei
mentiras as dice el malo en afjudU hora ^ para^juCj
nt^ucis d Jesíé Christo* Otras
cliayca Dlaspac ñiscaní^ zapaypa m^iqiiínmantapas
qulspra puijifn. Cayta ünaachaspaa> ari zupay au-
caachiccíina^ tiicuy callpanhuan huaauyninchic pa-
chapi ilullayta munahuancbic, ymactapas ruran^;
luycactapas^ yanaii animanchicta iDanchachisac ais-
pa , atipasac ñispa; chaycaa züpaymi ari ñic: Jesii
Christop fe yñiscayquica , manara chccachuj ama
Jesu Christoctahuacyaiiychu ^ FaGrCjT.aa ama con-
rcsacuychu y coaf esacuspapas^ hachayqiiicta pacay ^.
Cliristlanocu-nap rarascaaca;, naana yupay camam^
ñaupa pacha machuyc]ukhiccunap^ apiisquiyqusGhíc-
cunap ruraseanml^ pacarisca cauzascanrní^ checa caá-
zayca, allí canzayca , ñlspam ymactapas , fiavcacta-»
pas huaauyniyqul pacBapi ñiypa#^asi:nc;al, IJuüapaya--
suncjui , J^su Christoman ama inincachu uhinqí^sr
21 6 'SB'KMO'M Wlt. T>t Les
'0tras rvaes os dice , <jttc ruunsCros pecados soa ^gy
^. ^...,v. , ^ ¿ 0s perdonara y y que es
^ruano arreomth'ss iz illoi > y €on esto os quiere qui-
¡$ar la esperanzjt en Juh Christo ^ cuya mjjencordia
ss tul grandcj que aunque seú en d postrer punto di
'nuestra ^ida perdona los pecados mm grandes a los
^qm le llaman ^ y se fvmí'^tn ^ él de todo coraKpn.
OtrUi^ njeces el diablo os trae eno¡os contra /vuestros
compañeros y y contra a^íécstr os mayores \, porque Oá
han éechomal: y samkien pone mojo contra Dios
por"
Üa ñispam cana ñkunquichic ; ancha huclia zapan!
íCanqul, Díosca manam chay chica achca huchajr-
quieta pampachasunquitnanchu, caclpacmi huchayquí-
manta ynyajcucuspaDiosman cutiricunqüí, ñisun-
^uim, Jesü Chiistoj}an ama suyacuncachu^ ñispa,
Tesa Christo Diosninchkca ari, nmacunaman son*
<:o caspa, huacchay cuyac caspa, may pacham hua-
pimavancbic , pitinayanchic, chaypacha ancha hu-
chayocpas cachaan, payman tucuy sonconchic huan
ciitiricuptinchicca , pampachahuachuantacmj: ña ñis-
pam caaa> zupaycuna ancha puní pmacuchiccasun-
^uichic , íuiauqueyquicunapacpasapuyqui , curacay-
quipacpas y mana allichaqueymi hispa , pihapaya-
^hiccasíinquichic : c|pinqnin Dios ruraqucyquipac*
fas zap^iyca piaacuchictacrqicasnnquichic :
ymanay-
r^
SACXAMt^fóV^^ ' fei7
j^rtjue éi dio enjermedad y p^itttA i yn(f ííí dio Umir
hd qtt€ dísiahais ^ ni las ritfue^ds' tíue otros tie^
nfn , diciendo que Jjesu Cértsto tío es buen 1>io/^
pues vo os da bienes y fii os uÁ buenos temporales ^
y (¡ue rmjvr era la^aaca ijue m- daba todo tsto.f^eii^
Aquí tomo os ttcnta y y os encuña el diablo^ para po^
ñeros mal corazjfn con X>ios : y .aun en la njída aho*
ra dice muchas -ri^cces estas mentiras > y miichó mai
-en aqmlla hora postrera. O hermams mios\ estad fuer*
tes enlafcy y palabra de Dtos^ ^
ymanayquinn Diosya^ oncoyta, tianaytá ^ Imac-
cha cayta cachacnuancayquipac? Huaquin ninactáí
hinaca capactüciidiiliuanquimaíij casi quirplila caü*
xachihuanquiman, ñispatn cay cayta nkliiccasünqüi-
chk : Jcsu Ckristo manam alli Dioschu, maimm
col^uccta , pachacta , ymactapas cosiinqukhu ¿
huacacuna , uillcacímatacmi , yma haycactapas alli
coccasurcanquichic^ nispam zupay aucacuna hua-
tecapayaccasunquichic , Diospac plñacuchiccasiin-
^üichic. Cunan cauzaptiyquichicpas > iiíñayllatn ari
lluiJapayasunquichic , yarichus liuañuyniyqui pacha*
pica mana Ilullapayasunquíman : chay pacharac-
ten checamplca tucuy callpanhuan huatecapayasun*
quíchic. Ya churiycúna , fe yñíncayquichicta, tücuy
taquiac soncollay<julchic hnan batalliychic ,
lü 2üpay
J congrmde *valor resistid 4 estt rvaestro aumi-^
li
N.
íií ^SmMO'M yrir. 7>£ LOS
£^ el didUúy díciéndole con mucha anima: rutte di awl
maldito^ engañador y mentirosa y qm ya soy christi.t'i
no haptizjidoj y tengo U fe de JesíóChristOp qm es^
mi J)¡os^y mi 'B^dentor j y esta en d cido y ftie^
re saldarme y y par mí dcrr¿ma su sangre cnla cruz^y
y allí te <vencÍQ y y me /i¿ra de tn poder ^ T& lla-^
mo a Jeseí Chista y y a él encomienda mi, cmr-^
poy y mi alma > y par él espera ser saln;ay y perdona-
da de todas mis pecadas , y él me dará ia salud dd
cmrpayqt^e es mej^r y y pondrá mi a^a en d cido^
A él ¡lama ya y y ^ él ador o y^ que
Eupay aucayqaichlcta carcotamuspa cíncliichacuy^
chic» Anchuy ñocaaecmanta ya huatccaquey, tapi^
2upay^ lliiUay camayac ^ nocaca Christiana baptU
zascam eanl , Jesu Chi-istom Diosaryca > quispicbi-
^ueyca y payíitanmt yáicuai y payaii haaacpacba-^
p¡ úxiit y paymi íjj^uíspichayta munakiaii , paymi üO-
caraytu yahuarinta cru^pi hicharcan^ chay cniz^
pini camliactaca atisurcartqiíií, Gbaypitacmiñocac ta-
pas c^mpa maqiíiyqtiimaoea y silluyquimajita qaíí*
|ñchibüaxan : fiocaca Jesii Christoctaai. tiuacyacu^
nt> payciiamm ucuy tapas , aalmaytapas cocun!, cír-
pacacuni y paymantacaii siiyacunipas ,- payraycuiii
anuBaííay qmsplcbbca canc<i, paoipachascapas can-
ea > paypa rnaquMnpi cauzacaii canl y huariu^^rni
cao;, payraycum banacpacharnampas risac , piytar»
biiacyaai^ paytacu a:iijcÍ7am,
V>'A^^
Hiia
yrff las Ruacas no sen nada , ni ojalen na^a : tít /f^
htchiccr&9 son sino para comtr^ y hartar sus bcr^
ngasy y engañar^ y todo (¡uanto dicen es mentira. Ke^
te^njere de mímaUutOy padre de mmtirasyaue qnie^i
res matar mt anima : mas Atsu Christo por sh bon-^
iact me saiOj¿ira , amcuc te pese a tí^ que eres ma'*
fa, y mrvidioso* Asiy así hermanos rmos responded al
iemmio qmndo os dijere semejantes maldades. 2(e/is*^
údle njarontimente, y huiro, di nosotros : haced la se^
nal de la cruz^ en tí pcchoy y en la frente y y luem
7ííira Ílen9 ae miedo > rnas
Huacaca , uillcaca, mana yupay caman^ umucunarí
¡rman canmam 3 chaycancunaca, uiczalíanta ynyas-
pa:n, yma tiaycactapas ^ chay cay uispa yaunayca-
chan. Anchurcuy anchurcuy ya manaalli ^upay^ Un-?
Hay camayoc, animallaytam camlíaca pusapaj ta mn^
aabuanqui , huañuy ^ puncjuiy^ ya cliiqujcjucy zu-
pay: ychaca Jesús Yayaymi^ cam mana munaptiy-
guipas cjuispichihuanca. Cay cayta churicuna ri«
ííaucjuichlc^ zupay aucayquip cíiay yma hayca ri-
nacliisrauca: caJlpaycucuspa zupayta carcoaquicliic^
linascayciuic^^aytiuctaixuncam » mitícaíamuncan^
íanta ctuzpa unanchanbuaa matiytpicta ^ son€o;%-
lufctapar unancEacim(]u¡chic ^ chay^Iatacoii maí^r
:harispa iuiayfacachatamiinca::
m téiardc pe t^^a \J,¡íra. 2>ccid cm tU^rc^jf;^
..i
5s^ , smjm"^ jttií.t>sLü3
^ coH U kacM > ^esMSy Jems sea conthi^ó y y r^em^
^Ci^ ,con uu MmkdUe mmhrt. Tomad d 4¿ua bcn^
Jtm^ yn^Aá Creo tu Dios pxidr^ ^ y decid el Pá-
jdn nmstr0 y y el A-ve Mana y y <^cms cómo qs
dexa l^^^o éí'dimmi0. T&do esto hahus de hacef
^mAó k diaU^ os tienta ^n ^udqmer mi^pj$yj)ers
mmho mas en la $ora de la m^trn. 5V<jjí ^osél^t^^
áe j po^cdb m ia ^mcmoría^ mirad x^ue os njá <i;ues^
ira sd^Mion ^ y Mncd frme conjimm vi T>iosyC¡tit
M recíUs los Sacramentos m ^vtécstra enfermedad^ cmfe-
^ando dPA^'S:íod0snJMs$r^s pecados^ sin
Mf^jc^^ suyutitu hioa Jlaclla sonGolIartn : Jesusa
pa :sutlQta sfíBÍJiuiliuanpas j sonc^j^quíhuampas^
líMcyarioqiu^ sotínchanqai: Jesxjspa xay collanati
jSüt¡¿pirrí, Zijpa}ta atipanqiaL Unu ¿eiididscahuan
chaliacuBq-aí^'Credocta^ Padre nuestrocta , Dios-
ljí)¿y!^ctahaaa r^zacunqui: caj hiaaptlyqulca^ rna-
|5as chayllatac^i zupay cbbcaripusunqui ; zupay-
pa Iraat^cascaDCa maypacha^as, cajira rurancay-
■^úrr)^ ycbaca huanuyalyqui pachapim/ checampl
5oncQ camarurancayquica. Ama cay ñiscayta coir
<^aDquichavsancoyí:juipí hatallinqui ^ manam caci-
pckin cayta ñiyciiu , quispincayquipac pünim ñiy
4ai, Diosnián siijacunqui, tucuy soncoyquihuán Sa-
ri amcatocunacta chasquinqui, liapa hiichayquic»
f\'\ puti^pa Ilaquispa, Dlospa rantin Padrcman ui*
nn fmlar ningmo cm dolor , y rtcihu U Extremar
mtícíqu y que strcts jalaos por U ^rm mistrtcoydia
de Z)ids , y por la nj-^rtud maravillosa <¡h€ puso en
-ü^^udíos Sacramentes. T los qnt rv€u Á 4) tros en pe^
ligro de muerte ^ y €s ^mcstro marida ^ i mugir ^h,
hcrmúng , o hermana ^ I pariente ^ # Ami¿d > o eom^
fañero ^ mirad que no U dtsAmpúreij: mas hahladlc
^o.tas de Dios , y llamad al Padre qm U <:ovJ¡es4 , y
faracjue U di la sarjt^ 4¿mton. Proctérad tener <xU
guna Imagen^ y la Cru^^y agita bendita^ y ,
ama hiic chulla huchailayquictapas pscanquicliu ^;
EAtremaunciontari chasqulnquítac : cay íúsczycu^
t^acta ruranqui, cluyca haacchay cuyac Diosnin-
í^bicpa cuyapay asean, Sacramcntocunap üiospa cor-*
can caiíparnpihuanmi quispinqui» Pictapas buañuna-
yacta ricuspaca, ama zaqucnquichlcchu y huarmiy-
qui etapas j cozajqul cactapas ^ huauqucyqui y pa-
nayqui cacrapas ^ runa maclyqui cactapas , cocho
^aciyqiricunactapas , ñanta puric maciyquicunacta-
f2cSy ama huañunayactaca zaqucrinqulchkchu, Dios-
pa siíDÍnta rjtnachipayanqui , Padrccta huacyapu-
tnuíiqui confcsachlncampac , Sacramento Extrcnia-
Dnciontahuan chasquichincampac, huc ymagenu
iriascapuspachurapunqui, Cruztahuan^yacu bcndicis*
cactahuan,
animad al enfermo convéd^hr^s^ l^{je^Ja¿ y si n^
icthisy llamad a dumo que sepa rezjir , y haUaríe de
t)íos. ¿ Porqué dexah mar ir como btstta a numstr(k
próximo^, i'^o -vtií o^m es gran crmldady y^ os h
demandara Dios ^ ¿Masqué os diré de los qt4t ^'tn^
toHces: llaman hechtcíros y y se encomiendan i Ut
""guacas y j^stiaonjiesm con los tchmiSyy ofrecen cnyez-y
y hacen éros engaños da sus antepasados I O hs/os dii
diahlol ^
alli misqiu sítnlhuan napajcuspa^ oncocpa callpanta^
taqubycuchipunquí j Diostnanta ymactapas uilla-
payanqut y mana yachaspari , pi may cantapas mas-
capunqui Diaspa siminta yachacta ^, Diastamüchay
^yachacta. ? Imaraycum ya haucha runa^ mana cu-
yacuc sonco^ runa macilíayquicta zapaliantahuañii-
nayaptin zaquíric canqui alicocta hina?^ Amarac cain-
Ilactaca y taripay punchaüpí y manatii hinallactachu;
Diosnlnchic cacharisnnquiV chaycaa hucbayqulman-
ta maquintaiacmt muchuaquu Huaqiiiniyquichic-
ca oncospa, huanimayaspa^. umuctarac m'mcac caá-
qiiichic^ huacacunacta ,. uillcacunacta muchaycuspap.
yanapahuay, allíachihuay ñlc canquíchic: íiuchayqoi*
"<?hiáari,ychuchicnccunanmanrac uillacuc canquichic^
luicbayta pampachabuanca ñispa, coycta, yma ymac-
tapas cocnc canquichic: ñaupa machuyqui^ apusquiy-
quicunap pacarisca cauzascantapas, mayracmi con-
cafiqmchicchu- Ya, cay bina huchapi caüzac runa,
j^anam runam canquíchic? Atay ^
im
■ü
SZT^MO^ .XFII.DB LOS a^j
O enemigos de Díg\\ iV^ esotros ne ^i'cis djae todo a,^
ts hítrluy y mentira y y (¡m el hahiccrc vo os da sa-
lud \ nt la (Tuaca y tn hace mas de llevaros i'u^itrct
plata y o njiicstra ropa 'i i^lo r-jcis- (jue ti diabÍQ se.
huelga mticha de ^mstra perdición , por Hedíaos con-*
sigo al infierna ? ¿ Sabéis (¡tic cimenta U Sagrada £s^
íriUirUy que un 7(^y llamada Ocezjas y en^'ía a con-^
lultar la guaca estando enfermoy si sanaría y yenoja^
da Dios y le enw'to á decir con s^. Proflta Elias ^ c¡fu
jorque hahiaconsuhado¿i'Btlz^ehtid c^ue era g^ncuy y ntp^^
habia CQ'/isultadify ni llamado a T>iosy por
Atayl Camcunaca zupaypa churinml canquichic,
Dlospa aucanmi cam]uichic» ¿Yáutic ,, mana sonco*
yoc y mana nauíacchu canquichic, chaycaa Iluiia ca-
macta yñincayquipac^ yupaychancayquipac ? Umu-.
ca y huacacunaca y manam pi sonco]] actapas allia-
chinmaacliu 5 ychaca coUquelíarquícta > pachaílay-
quieta hillasunquí : zupaycunaca ,. camcnna hucha-
llicuptiyqulchic, ancham arí cusrciin, ncupachamaíi
pusisac ñispa. Uyaiiy Diospaqucllcampicacta. Huc
Rey Ocozias sutioc carean y chaymi Oíicospa^ hua^^
caman huañusacchus ,. aüíasacchu^ ñhpa feuatuchw
ene cachacurcan : chay huchanraycaní Díosnínchic
ancha puní puiarcan ^ piñaspam^ huc Profeta Elias-
sutiocta paynian cacharcan^ hispa: ñoca Djosnintac^
mana yiiyarispa, Bclzcbud sudoc huacamanrac ca-
chan ^ yuy acun , cha/
': •"
224 SAC^ME'NTOS.
por eso mmria, y no sanaría de a^ud mal? Así fue ^
muril d dcs<^entíirad^ , 7 fue a ávdcr úLinficfm pwa
sumir c. L& mlsmQ acaece AUs (¡uc Human los hechiceros^
^ consultan Ut gí4a<as en sus entcrm^idadcs y •^ue ellos
^^nmríHy yr>ú sav^n^ y s^ aM« mi Injierno. Asi hijos mioi
áde mi al^d y en'X?msSras enfermedades llamad a <p^sfé
Christ^'vmstro'DíQs y y a s» hmdita madre la Vír-^
ten Santa María , y reuí^tdUs SacramMt^sdc laJgU'
4ÍA j €émo hítenos chsíscian^s^
chay oncGscanrt^ariU manarn alliancacíia , Iiuañun-
cam^ nispaín Dios ñisumjui , RÍptilkníDÍ^ chaycan
mana cusiac Rey, Diüspa simia carBallatac huañu-
tamarcan, hnaauspari^ chayllatacmi ucupachaman ri*
tamurcan ^ chaypi laiaaypac raurac : chay hamu-
iiaucnvi oncospa fcuacaman cacliacucca, umucu-
íiacta miacacca huañutaaiunca , huañuspari, uci:-
pachaman rinca^ chayraycn, ( ancha munascallay
Churiycuna , ) oncospaca, nanaspaca, Jcsu Chris.
fo Diosninchicta huacyarinqul ^ yanapahuay ain-
mí{ y Virgen Santa Maria mamantapas yanapalla-
k^ay ñíii ]uitac, Santa íglcsiap Sacrarncntoncunac-
íapas chasquinquitac, ymanam aüi Christianocuna
cbasxjuic; chay hinallatac, ^
Mapas
Vl«^
'SE'KMO'tJ xril. t)t LOS -2^^
ciic yo os digo dt parte de 7)í0s ^ éjuc sí qs con^i"
mire U sdud del cuerpo , Z>ios €s la dará 3 y la
MÍííd dd dma, que es ^o^ar de 2)ivs en tímido , sin
dndá -ninguna la alcanzjti'ciu Amcn^
SER.
Mapas cay slíiiíytactiasqulycliic: alllancayquí zWif^
tjwipac captlnca, Diosmi alliachisunqui , anlmajrV
cjuictapas hanacpachamaa uiñaypac cusichlc, zzvci^^
cliicrrá pusapasanquichic. Amen-
u\
Cancfe
illH
SERMÓN XVIII.
EN QIJE SE TÍl^TA COMO TODA LA
Ley de Dios está en diez palabras, r'^eomodi^i
Dios esta Ley por su maiio, y codos los hom-
bres la cieñen escrita en> sus corazones : y co*
Kno por el fK"¡raer Mandamiento nos manda Dios,
í|uc á el solo adoremos, y no al solj ^gl á las
estrellas, ni truenos, ni montes,.
ni guacas^.
E tos siete Sacramentas os he tratado lo qut
es hasta saher para raihirlos como 'Dios auie*
rt 'y y lai Súnta Iglesia lo tune ordenado. Z>e aguí
adtlante tfataré de los Jidandamiintos de.l^ Ley dt
*Di9s y los qtéates ha de guardar c^mlc^mer hombre pa-
raí ser sat'^o.. Asi
C; Anchis Sacramentocunamantan: uillayquichic
na^,; yachachiyquichic , yma hinam^ chas-
qui ncjui'cíiic, maycannintapas Diospa simin cama^
Santa Iglcslap ruray ñiscan camapas. Cunanmanta-
ca, Diospa camachicnscan slminta ñaai yachachis-
cayquichíc. Pi maycampas aniínanti Diosmán qiils-
pichiyta munacca , Diospa camachicuscan simintant
huacaychanca; cayta-
*í.
ttMM«
x-i^r
SET^MO'M Xrilí. VELOS 22^
^Jsi lo díxo ^jt^u Chri>to nuínro Stñor a, un man^'
ttho (fue le Drcgti^Jto: ¿ (jhc hatf/.a de hacer pa^ a a!can^
Zji*' la "vidd eterna^^ Cuaráaloí Adandamkntos.. kresr-
pondio el Señor y porque auncjae s(aü l^aptí^ados y y
írcais lo que la Santa IgUsta os iñaha^ si qnebran'^
tais qualquiera de (oí Adar/daJniimos de 2j/¿os , seréis^
por íllo condenados al mptrno. Por eso kíTmanos es-^
tad attntos y y aprended hitn la ley de "Dios yy.guíír-^
dadla^ con todo njuestro coraron y paraquc stais salru&r^^
Esta
caytaca quíquln Diosmí riircan. Huc huayna rir^-
KalJarn Jesu Christocta tapurcan, ñispa: Yaya uilla-
hiuyj.ymacta huacaychaspam hanacpachaman risac^
nircan : ñiptínmi, Jesu Chri^tGca fiircan ; Dlospat
simínti huacayciiay , huaGaychaspam, hanaGpacha-
man rinqul, ñircanf pana pipas maypas Chrlstiano
baptizasca can.nan, Santa Iglesíap üapa yáiscanta^
yachachiscanta yñinman y Diospa maycan ñequellaiB
ramachicüscan simintapas pampachanman,chayca ma-
natti quispinmanchu^. ucupachamanmi rinman^ chay-
raycu ari churlycuna, tucuy yuyayniyqu¡Ghic /lüaí^
uyirihuanquichíc, Diospa siminta allitac yachacun-
qulchic : yachacuspaii soncoyquichiGpí huacajGha.-
cunquichic^, hinaní Diosman quispipüuichk»^
Esta Ltjf de7)¡oj^ aufíw tune michos preceptos ^ y
I
i¿
'\^
I
r£gt-arfcírd álcünzjxr dhm^ y huir d mdi pero todadU
Mremdvz en djez. pda^^ras ^ o die^Mmdamientof.
ios qudci dim Dios por u^ propia hca > y ts^rihu
de ju propia fnano* Porc^m haheis de lahcr herma'
nos 7nÍQs ♦ am ánti£M(^i'^^f^te muchos xmos antes di
rucmr ^^sa Chris€o al mimdQ , saco TJios 4 st% pm
Mg de Isrúdy ú¡ut crm los f des de aquel tiempo di
fm d^.ro CLtptiuzriQ de Egy^t^ y haciendo grande fma
zúuMiti. T^ cu ^n monte liamjidoSindy y estando to^
do d f>0íhlo junto p aparC"
Diospa camacíiicüscaa simínrí achcaca, achcam allic
tipas, niiaa aÜictapas ricciGhihuanchic camam, ailk-
U catencinchicpac, mana allictari zaquencancbic
|>ic; ychaca llapampas, chuuca camachisca simí
llamanmi hmmcun: cay chanca caaiachisca simicta'
ca> quiquin Diosmi simlnhuan camachlrcan , ma
qurnhuampas quiilcarcan, Ricüychic ari churicuna
ñaupa pacha manaracpas |esu Christo Yayanchi(
cay paduman uraycumuptinmi, Capac Diosnin-
chic, Israel huc yanaa cacpa churincunacta, Egypt^
sutloc ilactatTsanta quispichimurcan ^ ymaymans
m'ilagrocta riiraspa, ( chaypachaca ^ chaycunam ar]
Diosman sonco runa cae carean) chayEgypto ñisca
Jlactapioi, paycunaca ancha puní ñacarlciispk cauzar?
canea: chayiDÍ huc punchauca, llapantinhuc OrcoSn
tiay sütiocpi tiachcaptinmi, Dios-
^pdi-edo D,:os en m gran ff^^¿^. muy tctriíh j || di
i^ m-cdifi de el^ ¡uhlé a ¡u ombí^^y par si^ ío<a le€
entL'íio íit^ticílar c^^hz. palal^^af , y- dc<K'He.< las cíio t/--
erttai con si4r íhdo en Jqs taUay lUi7as' de pudra- aí
rro¡eca Moyst^ y ^ue ira el Gdirnádor d^ aqtuí pm^
b O c\¿ l-oá.v, i cUiHo Dios ápar-icw en p^ig^r f'<i^'4r
que toda timamos a su Mag€st<ady y- sepam^^s am fiof
puede alras^ry sino U &lidíQcmos.^ ^sa iscril^Us t^
tablas d^ ptidraypa^a^tit np^nios o.ue ntú Uy Ítljt&$
ts pcrpctí4ay y nadie la puede quitar^ fñ- herrar: y U^
mamos dicZ;^^Piar.diin?it7}t'&s^ msc^
DiosniiKhíGca batun raurac rima c&aiípilíapi uqm^
t\\mchv) , cha^ nmaTiecmantam runacunacta ri-^
n)ci<.hircai)yrirrachispaai, chay chímela (^amachicus"--
can simínta c^yu huacaYchanquidiic nispa cacna-'
cbircan : pay quiq^jín Diost^cmi chay chunca c^^
inachieuscan simlnta ma<5nirjbiían jsckf rumipi
quillcaspa^ chay runacunap Yivyaquenman Moy^
?cs sr-tioeman chas(|uichkhircan,. Hiña niiiápim i W
eiiíiyta munarcan Diosninchic, pay capac a^puiichlc--
ta llaparunaGuna manchancanchicpac: paypa^caíjia^
chieuscan síminta mana yupaycbaprinchí cea allim m^
pachibuasun. Rami qpUlcapjtaG chay camacbicn^
can siminta qgcllcayta moiiarcan, cbaysimintfa ui-r
Hay pac cacpac caniachiscaai y mana punirñ pipa^^j,
maypas collochlnj-nancbü , picharconmaochü.- Ú\o^
ga chay chunca cam?.cbicuscan slminfacmí ,
éihsí^M nUlsffo Siñér jtiu Chrt.tú' rvíniendo al> muH-^
ié)\yÍ9sfnnm9$ prtdicaren sus sagrados^ Jpostolcsy, f
im i&s mhmm titm. cada mo dt los hombres tscri^
tm en sm mrat&f^ de mano dd hacedor- ^m atlh
dentro It enséñala n'erdaá mr la ItíQ q^e pom en /«/
'mimüí Por^ul decidme: ^(juéd hímhrcy por harbáfiy^
fdrváit 4m seay m súbt qm frfatar k otro es mdov
% que ts md^twt^avlk la mugtr : y irut es maU té'
tnarle suliacHtidái y que es wcáe^ It^mJtúrltjaiia tuti^'-
wottiovy que e s malo tóacír tn^^mia <d nombre dt T>i9í]h^
t¡ahd$ fah^yy q^C'^^bucn ¿^ Vhsyj ad&rarlcij;
mtéets bueno h»nrát km padre y^y madre ?: Pues
Tesü Ctítisto Dibspa. cliunn cay pacbamái) bamus¿-
■fs, yacharhircan ,. chaytátacmi^ cuyascan Apo^^
tnínincunápas yaeííáctiVrtaiiico. Diaspa cbaycliuneli
feimachicnscan simlntari^ prtí^aycan r^
tó: Dios luraqüénchiopa' fnMüínhoan- tjuilkasoaoí-
táin apaycachanchic^, ammanchicta canchar ispamj^,
ehccah cacta yaclíachiHnánchic, Kiotiy ari : pt m^y^
éan i^tie runatac,, runa huanüchlytacá^ rrianaaí b¿j^-
ciíacfiic: ñirimaiij runa rhaclmpái buaiminta c|ac--
láiupuycá ,. hucpa ymanta haycaiita zuapuyca^: ca--
f I manta í runacta tumpayca , Díospa sutiñta cacíi
manta. )urayca- manani huducliu ñirtfnan ? Pí utic:
maoa sonioyoctaccha carta ninman: Diosta yupay^
chayen, yayacta^ rnamacta ynpay chay caioianam áIÍÍv
chitüisp?' (¿ay/
Pues esta es la Ley dt' Dios. Todo esto 770 cs fnny ^usto v
miiybmnol Stporchrto. i'No nos dice luege rmestro co--
raj)H qtuwdohacimoscovtra cstOy hurtando^ adcdnrando^,
^^ata^do, que haamos mj í ^0 hay duda. Pues a'eis hay
forqne los malos se condtnan , aunqm nunca hayan
Oído la palahra dejem Chnsto^ porque haan contra esta
Ley de TJiosy que naturalmente conocen^ y por eso sofp-
dignos de pena , porque conociendo ti hkn^ ^ d mal
nguen el mal y y dexan el bien. T si los hifeles que
ni conocen a Jesu C kisto se condenan per esto ;.
Ciynv ari Diosníncnícpa camachicuscan slaiin, ¿ Ma-
fiacfau caymi ari Díosnincbicpa camachicuscaa si*
^m ? ¿ Manachu cayca aíiin puní ? Y^ aíii camaai.
rPi miyca)T!pas2uacun , huaycan , huachuc tuciin^
^iinacta huanuchin, manachu scoGompíca , manaro
^]lichu cay, hucham ñispa ñin ? Y, uin punim,
í^icuychicari: chayraycum manaaüi runacuna ucu-
>achaaian rincun, pana Diaspa sinunta mana uy^.^
•ic caspapas , sonco^Dpica ari , Diospa siminta y.,-
'^M punim, yachaspatacmi, mana huacaychan 5
-nayraycam huchallicuspa, ucupachap caman, aiüc-
^p^5 , mana aUlctapas ricuc , unanchac caspatac^
^Ilictaca zaqucn , mana allictaca caten. ; iManj baptí-
'asea runacunapas^mana jesuCbristocta rícele cae-
>as^ huchanraycu ucupachaman liptlnca ,
yarícíius
iii
ili
ü'
''ll
2 52 ^SB-^MOT^I XFIIJ. 7)B LGS
ix,on qmntd mayor razón serán condmados los chris-
tídnosy am MÜcfido ta^^nos hcfiesy quicrcií como trai-
dora ser contra Dios? Así ^ne hermanos muy arria^
á.e€y oigamos con atmcton la Liy de Dío/ ^ y frocurc"
fnos guardar U cu nmsttos ^or alones p^r4 ser salaos.
T-tíia la Ley d4 nmstro Dios^ ^omo os he dtchoy sqí%
diez. páUhras. Lú primera es qm adores, y honres so^
iré .todo al <V4:rdaiero T>ios, f/^ ts mío solo y y no
údorcs y m tengas otros d^osss , ni ídolos j ni guacas.
'por este n^xndarniaico se o^ rna'fda qt>ie fio^donn ai
¿oly tú a la Imuj m al lucero y ?;/ a las cahrillasy vi 4 las
istrellásy ni a íamañam^m .al truem^ orayoy íjí
varicíius Chi islianocuna Diospa chica cuflnchascan
caspatac, ckka allichascan caspatac, Días Yayantaau-
cascaa^nanta mana ucupachaman rlnman? Chayraycii
ancha niuoascay chiiriycuna , tücuvsonconchíc huan
Diospa siiDuua nyaiicüsüocuic, uyarispari^ soncon
diicpi huacaychasunchic: Diospa ^imiata huacay-
chaspaca, cjuispisunmi. Diospa camachicuscan úmín
-ca ari (napas niyqui ) chuncallam : ñaupaqucr
ri'-n : nin ni : Dlosman sonco canqüí, tucuy yma hay
cactapas yallispa, pay zapailanta muchanquiñinmi
Amx huacacu , ulücacta, yoiactapas , Dlosta bi
iu mjchanplchi ñlnrr/i : ama uitlcta , guillacta.
chanca coyllurfci, ama cólica coyÜnrcunacta, huaqui
Diii caylKircunactapas machanqulchu mnaii^amapa
A\
cün pacanaa^ yiiapacta,
"7;
fmmi
m
wm
fíicl ctffo del Cíele, ni a los serros^ m montes\ fu a Ui^
futntis^ vi a los rioíy ni a la war^ joi á l(X$ c^uthraáasy ni
a los arhoUsym d las piídras-^n^ a las sepultaras dt njms^
trosantipAsadosy fii alas ctíleíras^ ni alos leones^m a lo¿^
$fosy ni a otros aniynaUsy ni d la tierra {ertily ni tengáis^
víUcasy ni guacas y m figuras de hon^hn^ u onjtjas híchas '
de piedra^ o cha^jm^a. Os manda que no ofrezjais al sol^ ni '
d las guacas y ^oca-, myesy seboy carneros^ ropáy plata^ chi^^
ihay m otra cosüynt mechas al soly ni a las sepulturaf de ^
fz^í¿í:rtyes4?jrtepasar¡GSy inclinando la cahez^a^ y divida [4^
ína'^fosy ni hahUis al súl^m ál atrueno ú
(uychicta, orcociinactaj poquiucunacta-j mayueta, cO'i,^
cliacta; büaycucDnacta^ hachaciinacta^ rumkünacra j(
c'acacta> ñaupa pacha -rriáchujquichicpa aya huacia-*'
cünactapas muchanquichu mnmi: ama machacuaytaj^
pumacta, ucumaricti, huaquimii tahua chaqulúcax^'i
nacta,can.iacpachactahuampas muchanqulchii ninrni:^
ar^atac huacacta, uülcacta , iiuacaychancjulchu , rü*^
mimanta, ymamantapas ruña hiaia , llama hlna , ric^
chacta rurascacta ^ checoscacta, muíiuctapas, ama ■
hiiacaychaíKjuíchu ainmi: ama intiman , hiiacaman,
cü'fcUy üiracta^ líamacta, pachacta , collquccta,
acacta, aziucta, yniailayqníctapas, ajpanquichu co-
cunqiúcbuñinmi: aaia inticta;» ñaupa pacha machuy^i
quicunap aya huacín caccunactapasullpuycnspa ^ ma* •
qulyqulcta zocarispa machanqulchu ñinmi : amataC^
p'
ti? fEJ^.WN' XFIIL DB LOS
^Or Id pachamama ^ pidiendo ús den gancidü ., mdl^^
úi salud ^ u &5 líhrm de n,yucstros trabajos y c?^kr^'
mtdadfi.Tódo esto manda J)i os qm no sc.h^a -^ y ,
€l^<¡Mthme ^ud^uicra cosa de estas, m^riráy y- ardura ^n •
cl\,fuego del ivjíemo pard mcmpré ^amas , poro^m ha-* ^
dy traición^ y maldad^ y gran injmia a 'Dios:* ¡mes
fiinguna c&saAe estas es IDtosy y el que las ador 4
Guita ^D¡os la honra qt^s ^ él soUse le de^e y.y
la da a,' las piedras y y (^ los cUmcntos^ y d las
cTtatíéras insensatas. T>iynz
pacha mama , suyru mama ñíscayquicta ^ líaaiay-.
¡quita coaj , zarayqüita coav, allí cauzayta coay^
j'^ma oncoymanta , nanaymanta cacilla quispilla
hiiacaychahuay , amachahaay, fiispa rimachinqui-
cbu, íiinmi. Cay tucuy ñiscayta pay qinquin Dios-
mi caaiachihuanchic.Pimaycan Tüíupas Diasp.1
camáchicuscan simiata pampachacca, c^j cay nb*
cay huchacunacta huchalllcucca huañuncam^ hua-
ñusparl, ucupacliamaa rispam, ulcaypac chaycaií
huchamanta ninaplrauraaca, ñacaricünca ^ Diosmau
cjuiuicuscanmanta^ auca ti:cuscána:iaata: chay chayen-
naca manam ai i Dioschu: cliaycaiicunacta muchacca^
capac Diosninchicpa /?;apay yupa caynínta qucchur-
cuspa > rumrctarac , pachactarac , paypa riirascan-
cimactarac muchascanoianta ^ ancha haraii ñacart*-
cuypi cacpacíiiu Ma
50.^%^ ¡Jl^hy* l^^^^iti.ii t^.^'hÁ ds&l^f o ■ juaridci lii
^ecet ij/|o , Qu¿ itciuas i Piensas por <-cíntt;ra cuc el
ol ts T)ioi^. Piensas cjííc jiíT7te lo ¿ji:e tu haces ^
Piensas que por eso se hará hicn ^ o mal ? O ¡cca^-
'it¿Q corno te engañas ! J^/ sol no es Dios ^ mas
s una criatura de Dios , (jue T>ios la hizj> parape
'.umhrase a los hemhres. El sel no sietac ^ ni ha^ '■
^U ^ m se cura de lo qae tk le ¿iccs ^ i? i lo hace ,
ú ts responde y m hac€ caso de tí mas que miapií*. ■'
ka» Tu no lo njes I
Por
Á3L niliuay runa : i intícta muchaspaj intiman y^my^
]uictapas arpacuspa , ymactam yuyan soncojouí ?
ñhuay: clur ifitichu Uíos ? Cavri yoia h^vcz riiras-
^ayquictapas yayavüloc caspachu yuyan.nan ? Chayv '
•hu rilichasanquioian^ mana ñispa ^uczacha^unoui^!
naTipas ? Atac, ya utlc runa, ñauza nina ^ uui-'
juilliyquítatac llullaycucuc ! Uyari: íntica rnananí
3¡osthL>, Diosparurascaaml, camascaiimij nocan-"^
:b¡cta canchal ihuancarichícpaciTii rurarcan ; ¡ntica
nanam yiiyayníoccliu , manatacmi rim?.yta yachan-
rhu^ yma ñiscayquktapas inananí uyarinchu ^ nía-
u¡ii ruranchu , huacyascayvjuipas manamluv ñin-
:hu , yma cospapas, manan ynpay-chAsunquimanchi^ '
•umihuan pactan: ¿ ma^iach'j uauiyoc ca.paca cavta
^hcc4 cacta ricuiKjuichlc I
íntica ^^^'^
f?ra77;r¿íT^ de xa ¿; sxdir ^ o sale mas tímpravol-
^3^ tEj{Mmi Wni.t>SLerl
i^o '-TJa tomo sícmore anda en ^mlta coma IDm tí
man la y y qi'^c no íoace m^s de lo tjue 2?/Vf le m^n^
da? ¿Sahs io que hxces quai<ido adoras al sd por U
¡H^ <¡ti^ tí da , o le moches y porque 70: te ^acme a
úy otíí sem^'Mtera? J^o te lo diré. ¿ Has ^'ísfo al pcrr^
íluc tu'indúle una phdra , dcís^a de morder a quien sf
la tira y y mmrdc la pjedra'í Pmsásí ha^es tu^ quan-*
do ador a^ al sol y qm no sabes lo jque haces, i Pitusas th
qtic po'^qtic es tan grande ^ y tan resplandeciente ti
sol y que por eso €í aios í £j
íntica puuchaunincum , pacarincunám zecaoíün^
nianam buc punchaullapas as uoaytachu lioccimunj
;^ manacbu huc hatBuUa uinaypas niuyuylla muy un ?
ílíQspa sioiin cama, pacariclüscan cama: íntica Dios-
p^- siq^illinti y^^paychacaii. Mapas juyanychic in-
ficta muchaspa y mananquichicrni. Intím yJIariliuan^
cancharihuan, ama inti anchaca rupabu^ncacbu, za^
rayta cbacrayta , ama diaquicbípuancacbu ñispa mu»
cbaspa. ímananquim: ¿ manachu ricucxánquichic,
pipas allcocta cbocan ^ manaoi cbocaqucntachu ca-
(¡r'ic y rumi cbocascaüactam bapispa caníc? chay
biaatacmi camcunapas canquicbicinticta tnuchac-
cunaca ; íntica , manam ari ymactapas rnrascay-^
tji/icta yuyancbn. Carncunaca inticta ancha haturi
cascanmifit i, ancba yllaric cascanmaiiíach, ¿ri C(ios^
í'ba ninquicbic: ' cacictam
És.fwacU risa» 7ínnd(Q miserable sratnejifyjdcmj^
mst
'i-
mM^
53^
rff/^^í^t í/«¿ el sol y porciPíC tienes almc^ ^' y si(htcsy 7' /íí¿'
t.ji , 7 conoces a Z>íos i el sol ^ no siente^ fu loatía'^
y\i conoce y mas oc (jue es fina hacha grande ^ f^e/;^-
fO T)ios ata para alumbrar este mundo. Pues /a lufía
y las estrellas menos son que el sol , y tjo hacen si"
>io dar ^tidtas sin descansar y como Dios les man*'
úa* *Dios las puso para adornar el cidoy y para prom
ductr ¡rucos en la tierra: mas la luna^ y las estrellas ■
10 sienten , ^¿
cacictam chaytacayuyanquichíc ,acícuvpacmi^ sau- .
cacDvpacmi chayca. Cam huaccha qneza runaracmi
:o!lanan canqui : carnea ar¡ animayocml cano^iúy yu*
^'ayñiocmi canqui , rimajtapas yachanquim, Dics-^
tari ricunquiQi. íntica manam animayocchu , ma-
nám yuyayñiocchn , manatac ymactapas riccinchu ,X
rimaytapas yachanchu: Íntica huc raurac nina hi-'^
naliam, Diosmi hanacpachapi runacunap yllareauen-
rhicpac churarcan. QuiJlari , coyüurcunapas, in-
tiaianta ashuan pisi yupaymj r llapampas , Diospdt'
camachiscan camaüam , mana pisipaspa muy uy lia
muyuncii. Diosninchicmi, quillacta > coyllürcu-
nacMipas , hanacpachacta zamachinca ñispa chaypí
cburnrcan : caypáchapi yma maflquíscacta, taipiis-
cacta uinachinca ñin^atactni chaycnnacta pacari-
chlrcan iquillaca, coy]liircunaca,manam ynyaynloc- *
chii
Ooo
manam
nt hablan y tJÍ te responden , ni se curan de lo que
\- ,
i«#
2S» 'St^MO'n irin.TyÉLOS-
hsdi^cs^ni seles da nada por lo que les ofríííis. Pues ii
trumó y rayo- -y y l!a^Oí¿ty qsic pkusas ttf^nc es i ¿Pi*
enscts q linces ^l^n^hQPth^ g^^vná^ yqth¿d¿v golpKs y ¿
vierte 'a^m% o qt^e sacudí' su^ vjondcx y y da con sií
po)ray como dícian^ algufios n^'Ujos de esta tierral
Es cosa de risa y y todü quanta njuestr^s ^lhcjos qs^
dixeron ^ son. como hahldUí de tmichachos i menos sa^
bm qm miichúcha^s ^Vi^estros evitjos* Bl trueno hcr'^
manos y y el raya te en^jía "Dios de las nui^^es y
para pona' espanto a los homir es m^los y, y^
xxiurxm ruxi^ftd, yachantucbu ,, yma nlscayquipas ^
manam baj nlsuhí^uiaianchu ,. ynia^ hayca cociiscay-
quictapas^ rnanaa^ yupaychapusunquimanchu y chas-
qaípasunqüimaacliu* ¿Cacyin, yHapirl,. cammant*^
y man? áaupa pacha niachíjytjuichiccunaca ñicml
carcancu ; huc ancha ziini-iunarn huara canta rnayhii*"
ispa >, cae nichimua , champinhuan hi^actaniun ,.
parachímun^ íilspacn. yancallatacymactapa^ hahiu«
ricuG carcancu : chay chaye unacatucuy ymahay-
ca yachachiscancunapas, saucacuypa.c camaai , otic
liuarmap rimascan yupaycni ,> huaraiacuaaracmi yari
ashuan soncoyoq chay uzupa machuyquichiccuna-i
rranta, Rlcuy ari^churicuna : cacyactaca > yllapac-'
taca, Diosrni puyumanta cacharimun ^ hatuu sonco
mnacuna ajaacharlnca ñlspa ;
paracta-
y_^ f/ a¿ua enrjia para(j[(íc de frutóla ttcrra. 7 ^//4«-
'MA'K-D'JMIB'NTOS. 35^.
¿0 T)ioi c^tiurc cac cl rayo ^ y cerno tí f^iúnda rvíc^
TIC d ag^iXmuchdy o peca ceno cl es nrau'o^y lar
Kum^cs le oécdtccny y solúT)ios es Señar de cedo. Pncs lor
tíos y y los montes y y la war yj la tierra^, y Us fuen^
tu y y los arhoUs y y los ammales todos sén cnaru^\
ras de Dios de menos Ntima- o^ut el hemhrc y. y /r^-.
das las hízjy T)ios al prwcipioy parajue siman al>
hombre^ y con tilas f?aceDios Lien a ¡es hurnos y y;
mal a^ Us malos. J/t amo las criados de un Síñorf
kacen
paractarl Dlostacmi cacEamutl, cii;ic¡ayquicuna c5^
raamcampac.Dlos- munaptinmí' vlláp-apas urmaíDim A
Diospa 5Ím¡nmantammuDa$caumaíítam^.i:>3i^ána^ asila-
?^s, achcapas hamun, piiyiTcurtári paj'pa símil lanraai'
r^ípajciíancu :' Dios zapalltotacmi. mciiy íiioantinpa^
ipiinchícycaniachiajquenchk: maytícünapas^ orcocu-^
iapás,:hatuncochapasycay tucuy hínántín pacliapas>.
)üquii:amapasj, haducnnapas^ iíapa cauzaccunaoa^.
)¡oípa rurascan camam. Tucu^ yn^a Ikycacunaimrn-^
^pas; rmiaracníi á>huan^Dpay¿íi^.a&liiían coííananca i
«^y ilapanri, runap sírv^jqi:crl-ipac rt^rasca caíram"
!aycunahwnmi DíosninchicypLy!r;.n rcííco c^ci^^
lacanacta , aiiicbívn, a^sinchaíi : ¡rjana a!lrci::n2cta5
^a, chayciirrahuantac n^uebuctiin ,, nacaricudiW
mn¿m capaccunap yanancunan,
... cap^qucrñ-
^^^^n bmi al que su S^mrpicrc h::n , ^ Uen wd
i
240 SE7{JdOJ<r}li^IlLZ>.E LOS
a los q^í^ son memigos de su Síñor, Pnu las gnacay-
J fg ira<yé fiólos que tenéis escondidos y ¡oí ador ats:
ijue os diré de cUosí Z/Hos dt njosotros titnen m^i^-
pkdrccitd muy lisa y y ds m%y <vi'Z'A color para su
gíiúcd y otros ana o'vejita hecha de plata ^ otros un¿i
maz^orcí de maíz^ y qm llamáis pima muy tncuhiertaf
étros una j'igi4>ra de 1 ngalabrada tn piedra^ ctms un tdíí^
Uto ^vestido di cumhi ds ropM chiquita ^ y otras fnil
»ijicr:ias- ^ y h oirías con
capaqueí"npa munascantaca^ paycunapas munanmi^
apuiiman gueuicüc soncoctaca, paycunapasaucanmu
CamciiuaiTiaata huaquíniyqulchica , cunan camapas?
iiüacancayquichicta, uilicayquiclíicta mayracmi cíoxi*
canquich}cchu>pacaÍUpicamuchanqu^^
chanquichkiíair Haaqainiyquichrcxra, huc Ilampu tu-
mi alli ncchalJactam, buacaymi ñ'upa muchanqul-
chic : huaoiuninmi cana , collqucmanta bicha sea
Ilaniallacta^ h uacaymi üinqDichic : huaquinca ^ zara
mamacta^zuca mamacta , pirua ñiscayquícta, hua-
cayquipacmuchanqiyichic: huaquinca, Incap richay-
ninta ruiDipi chccoscacta muchanquichic: huaquin-
mi cana , buchuylla hiucacta cumpísca pachayocta
n)acbaAquichic. Manam cay caylkchu utic mana
soncoyoc, huarmap bina rurascayquichic, muchas-
íTayquíchic;
?A A^K 25 Á M ¡ E'NT OS. - 2^1
iTorjtiC In honr a^ que ^ s dcialto T^iqs ^ \a ¿<xi^ ci ce-^
j£if xdn ruilcs ^ soeces-) y el diablo st esta rjjidoy ^
Í;^ci^Tjdo hurla dt n/^sotros y qnc coma d niños stn
yfso ^s tiene Cfígañados con tales funcrias y cmLus^m
tcs^ i Qmcf^ ptmais ^m inrüífito todo esto 'i El dia^
íloy parapete su CGudmtn Us hombres^ i Qmen ús pcr^
incide (¡ue ad^rúí las guacas^ El diablo ^ ^$íe es quis.^
re tener capti'Vvs. ¿ ^ien habla dgunas njcccs en Us
9it<xeas a Us 'z^tejotí 31 di aUo enemiga ^'mstr^*Vo^
sotros no njcis corno h^íje de los christianos ^ y
cliay huchiyqukhic hiian ancha punlai Dlospa son-
coota nanachipunquichic* Dios zapallan mirdian-
cayqüipkac , yanca ucuccunactarac Diostahinarnu-
thanquichic. í)u¿quín zupaypas aclpayasuaquichic-.
mi , saucapayasunquichkmi ^ mana soncovoc huar-
eiacta íiina , cbay ^ cay ñispa llullapayasunquicíiic*
Ma nihuay : pini chay huaca muchayta , yma mu-
ehayta ñaiupaclla pacarkhircan ? Manam pipas; za-
paymi cay cayta runacüna ruraspa ^ «cupachamau
rinca ñispa : Ma , pim huacacía uillcacta oiucha-
ehisunqtii ? Zupaym!, Iroacacta runacuna muchaptín,
pinasniy canea , yara runay canea, ñispa chaycan-
cunacca muchacbisuiíqui. Pím huaca ucupi , ma-
chuyquichiccuna lifDachiptln hay ñic, riniaricpas?
Zupay aucayquichicmi, Manachu ricun:]U¡chic, zn-
paycunaca Christianocunacta ricuspa, ayqultamun ,
íDiticaMniunml ? Ppp Chris-
24^ /'Sr.X-WO.W ñ^III\T)ELO.S
■y cníi} k su rp^sar le nhdfí de todo el miando , y ce
\?io lesa C-ijrjsU njtncsy j reyna en toda la tierra
¿Por rjcntu''(^hr guacas defmdttr&n a^vmstrps an
'^¡'pa^ados de tos fUíracochas ? Dddms acá b guaca:
^ú la pisaré delante de nJOsQtros , y la ha-'C pol^x^os^
Com& no responde ? como na había ? corno no se de
fien de I Pit^f mUn í sino se defiende^ ni ayuda^ ¿ co-
mo os ayudara njosotrosl ¡hayanse para, burlería
las macas ^ pónganse de lado los tdoUs: ensucien se en clUí
los mmhachosy ^í?*-'
Christianocum zupaycunacta manam ñíctapas, hua-
<actapas, tucuy [línantin pachamantan carcotamunj
üíschutamun, ]esu Christo Diosninchicmi chccampi
^upayta atircan: pay caaiachícuqueyoctríi > pay apu^
yociDÍ, tucaynlncbicpas canchic Ma, buacayquíchíc.
.cunachu ñaupa pacha machuyquichiccunacra , ya-
-yayquichíccunacta^ viracochap maquinmanta quispj-
chircancu, amachacurcancu ? Apamiiy huacay quieta,
•eaypi sarurcitsac > camcunap ñauquiyqukbicpi, cay-
pi chayllataca ñuturctísac. Imanascan mina hay
ííin i ymanascan mana rimarín ? ymanascan mana
«lyuíGun? quiquillantapas mana quispichicnn ? ya^
richu GaniGunactarac yanapasunqulchkman qulspí-
^jehisunquiehicman ? Huacayqí/icunaca znpayhu an ri^
chuiT, uilkayquicunaca zupayhuanbatachun^ huarcniír
cuaapas yspaycuchuu:
Á 4
cíiaycan-
^áfv.jL:
^M A'ND JMl '£%T OS. ^4^
éjtfe todo es engaño^ y mentira: y solo vuestro giant
TJtos-i Señor y y hacedor dtí ciclo y tierra ha de ser
adorado y yser^cído^ y rcnjermciado i, y vosotros que
somos hechos a sit>lmc'gcn y scmejani^a ^ no hemos M'
íido^ar las inucnciones de los hichic^rosy cjue para so^
lo comer y y beber fingen maldades '^ vt himos de su^
litarnos a los embustes del diablo que quiere en^añar'^
uos y y Ue:i.'arnof a arder en el infierne: mas solo a nucs'"
tro Z}ios todo poderoso adoramos , y bendecimos y
honramosyy reverenciamos para siempre jamaos. Jmen^
chaycancuríaca cacím, sanean. Capac Dios Tayan-
thiCy hanacpachap, caypach^pniraijUGnj zapallantac-
mi muchascaca canea > yupaj/chascaca canea; ño^
canchic paypa rícchayninraaní unanchanman camas-
ca ruñar ¡ , uicza queíiea iraucunap pacaiichiscan-
ta, rrsanam muchasunchicchu .^ manatacnií ^upay'
aucanehicpa. rurachiscanta^ ynisunchicchuí paycuna-
ea, ucupachatTran pusayman ñisparu ymactapas iíu-.;
llapayahuanchic, chaypi umaypac ninapi nacari-
diihüancanchicpac5 ychaca Dios zapalJaatam ma^
diaycunch¡c^,nianclianch¡c,, uiñaypacpas yupaycíiaa-
Canínaí"^
Ti
'"sermón XIX.
EN QUE SE HEPREHENDEN LOS HECHI-
£cros > y sus supeistkiones ^ y ritos vanos : y se
trata la diferencia que hay en adorar los chrls-
xhno^ las Imágenes dejos Santos, y adorar
Jos in6elcs sus Ídolos ^ b guacas. '
$E HA DE ADVERTIH , QUE EN CADA
l^rovíncla se predique a los fedio^ mus por esten-
io coatra lassiipcrsticloaes cpc allí se usan, por-
quQ ún las que aquí $c tocanj, hay otras muchas^
¿ importa predicar en particular contra «llas^
y mas por estcn<;o délo que en este Scriuoii
se hace por bxcvedad*
^M d Sermón pásadú os díxe ccmoDioswoft^
Ja tn d prim-^r Mándayy^itntQ da su Liy^ú^m
fio adonis d sol f ni k [as estrellas , in a Us gud"
^as y ni a otra cosa ninguna , sino a un solo TDios^
hacedor de todo. En
Animpa cunascay uíllacuscay Scrmonplm ,
Diosninchicpa ña up aquén camacbkuscan si
n:)inta yachachircdyqulcíiic, chaypim Dios caniachl-
imanchic: ^n^a Imicca, quülacta, coylliirta, huacac*
ta , uUka, ymallactapas muchanquichu ñihuanchic;
hiic zapaiU Dio^, tucuy yma hayca rurav^tí, pay zapa-
llareta a)ach,inqi:i nln;ni : cunan
■WTT"
W.i ^.ÉL
■ 4^, ' f!UIÜ
m^^mm
í« fstc Scrr/i-on hermanos os o^uicro declarcir ¡os en*
^üñefy y mcfiriras ^ue los ritejos hcihtceros íís /;;•
Hnan lontra la Ley de "Dios > paraque huyats de ellos
cerno dá diailo. Sahed htrmmos qt4€ d dtahloy como'
ts tmmigo mortal de los homhresy y le pesa de qur
st jal-oeny ha procnrade^ y procura evgañüros^ par a^Jm
$s condenéis: y así como Jesu Chrirta nmstro Sal-^
rvador £nnJÍo' por todo el mando sus Ap^stoles^y dis-^
cípulospara tnseñar la ^verdad, así el diablo ennjiat
jHs miiiístrosy^ue son tstos n;iejoshuhiacros j para^
^«f cfigañm a ios homires. Vü-
^i\n2iX\ cay ciinacusac ñíscaypim chuTlcuTia yacíiachb-
cayquichic umucunap mana aiji cascanta, JlulJa' cas-
canta , mana alJi yachachiscantahuan; cimanmanta
utnucunacta ricuspa, ziipaymanta ayqucc hiña pay^
cunamanta ayqucncayquicfaicpac^ Ricuy ari:zupa}'w
ca runacnnap hatunin aucanchic caspa ^ ancharíí
chccnihnanchfc^ caycanracchus hanacpaclia chicí
5Íli caazayman rinrrían ñispam, yti^a haycapipa^
Iluilarcuanchic. Imanam jesu Christo Diosninchic;
quisplchiqucnchic , Apostoímocunacía -> discipuJon--
cunactapas\, himntin pachaman capac simíntá'ru-*
nacunacta yachachic cacbarcan , chay hinallatacmí
aupaypas yananciniacta , machu uoiucunacta, paya
umiicunacta runactá llullancampac cachan.
Qqq Mana- ¿ '
iV^sotros no njús qne (stos hechiceros son $in$s wt-
Í46
SET^AiOU XIX. T>B LOS^
L
utcto^y y tontos , y mí<ír avies ^, qm no sab<n naaa mm
de mtntir y engañar ? ¿ We? a^vv'j com& tod§ quanto hat-
een y y dmn es por comer > y h.chn' y paraq¿^ Ux,
deis ¡jlútiXy ropa y y cémida ? ¿ ^0 a^f // qtn las mas o^r-,
C£Sy y c<íH sUmprc 9s muaccTiy y apenas s di rutrdúd una
wtz^ U que aseen ^ ¿Wa rucis c§í^9 nji^cn miíy y
í I ^
son peores qncu esotros y que ns sahcn lo ^¿^e esCv^pOí:;
njcnir y fii sa^^en las cosav secretas y y q^i essm le xas y.
ni sahen Xíirar enfermedades y ni hacen cesa l^uena y.
Manáchu caaicana yacíunc|ukhíc , tirnucirnaca lía*
ma hiña mana soncoyoc utic ? Cayea uzupa ca-
mam ari> maaam ymactapas allíntaca yachauchtr^
Hulla ruríac:unaGta> üallayllata llullaciiyllatam yachan*
Manachu cayta ÍTamutanquíchic ? Chay umucunaca
üiczmiraycuüam ai i cayta chayta ruray^ y^nay íiLspa
f>isunquicb¡c> collquenta, pachanta rnlcuyuinta biüíi-
cuyman uispan , ymactíipas yaunapaya^unqukhic.
Manachu unanchancjuichic chay umucunaca> uinay-
pas lld/actaa iiisunquíchic, huc mitalíapas chccaíjaa-
ta rimacücchus canmam ? unanchaychic paycanap
mana allí catizascanta : paycuiucaari camcunaman''
tapas ashuaii mana allí cauzacmí : niariain rtnaUac-
tapa? yacfiaacuchii , yniap hamuncantapa?, v pacapf,
carupi caerapas mana pnnim haaiucancuchii, mana^
tacaii oncoct^i, nanacta, hampiyta yacb.^incuchii^ ma^
aaoi y [KaUactaj¿)as aHmtaca yachaucuchu j^ ui$-
E.^' Vi ^.k-
M^M^^aH^^T^^^:
tepan nada : y cUíUido vo sucede lo eue ¿icch y tch^n
fit culpa ci ri'osctr6s ^ diacnda c^ut ^o cfrccch ínn-y
y por riHHstrd ctdpa esta la gUACú tfiojéJa^ y no qs
fjui're decir lo qne o-s c^n<i.>ttm : y fnalmc^te tUncn^
mil embastes y y ¡aniñas para tratros^ tngañadQs cú^
fK) a Hn9s nims sin sesoy. ¡^araqm ks deis que coma^^
y buhan y (jm ninguno otro Jin $tcmny. sina su^.^ien-*
Xrel A est0s hechiceras manda T>ios en sm Sagrada
^scritar^ ^uc no^ les preg^ntciy la 6¡ue esta p^r nj^^
nir y. m U pidaií nmidio para rvMstras necesidades^
y
QÍscaaii-in ymallac^apas maMm cíiayackiiicha: cl>ay^
canaca m3LX\2L yaGaascantsa Sin: ñiscanman maní
cbayachispaca, camcunanian huchacta ui^chusunqui-
chic, camcuna mana huacacunaman sonco camay
ymavqui etapas , haycayquí etapas cos<:ayqí3Ímantara
buaca- pluacua> chayraycun niaíia hay RísunquiGhuí
Cay huia:xi caoa uíáayila liullaiTaTasuntruicbiev utic
mana^ soncoyoc, hiiarmacra hiña n3kiiyta> opiayt^
eoanca oispa^. uiczAllantam chaycancunaca yuyaiir
€u. Ama umuGunamají yrnap liaíuimcanta yacha-^
sac nispa mlncacDc rixiqiviehuy aispan Diosnlncliic
qucücarppi cacnachliiuanGhic^ ñacarkuspaTi amaní
paycuoaaian ymamm casac uispa tapucuc > hu^ta-r
chicuc rinauichu riiUuaijchicnjL .^-p r-r-^Fr'
: Car
fc
•lili
^48 dL'i\JViOU XÍX. t>SL03
y el f^é -^td hicíercy manda, fm sea ^^pcd^eado^ ymtétrf
porclU^ Jlda^da fcimkscnS^m, (^c tí que suficrc de es
^as malos -hexhicer^^ylosáescHipr^ jd Padre}, parante
m les dejce hacer md y fd qm hs enti/bre es hip
dd diSlo^ J ú^dtr^ f^ra siempre en el injitrno
Manda tamhien ^m m'm Ley^ qne el que ^supkr
Je pprp me <p0 A prc^íint^r Á ^stvs$t<híeems.j o lo
íilama y Jf je .mra^ J se\con^m so^ tilos ^ qneí» digi
^i^egií jd fydre^ spptn^ ^ue'jera cevd:£Mdo. .Mírat
Mjfis :t):$r nMserrps : gHordaosZÚe e^tas 'que son -tigres
^ lúos (¡H^ meítan\ y despidd^j^ius- almAs^
S'sfps
C^y tiudiacta huchallkuctaca , i'urnituanchocacha
jcuspa hu^ñucíiickun|immi»Chaypanta: pi rnaycam
|)as umucumcta^tettspaca> Padceman nillacten hua
^acbiacampac^ ínspatacmi Dlosniñchiccamaclühuan
ighic: urnacunacta pacacca, zupaypa churinmi, ucu
paeliapian rispa diaypím ulnaypac rauranca. Pi
|)as maypas , runacunacta ricunca umucunaliuan ya
ch^nacucta ''^ ymallactapas huatuchicucta ^ minea
rutea ; hanf)pichicncta > Padrctrian uillanca, ñispa
jt^cmi 'Dios apuiichic camachihuaíichic. Cliayrayci
.cburiycuna caci caGuyciiíc , cay mana allí umu
runacta nnanchaspa, piirnamanta , nturtHicuniant;
J^ina ayqncnquíchic: cliaycancünaca puma lunam ani
fiíayqyicbicta aacasac ñin > hua&uchi'sac ñin :
\'.'^ payen-
£^tos o's cfjuñan íjué quándo J:aicits por tés ries-, /í-
rrofy y ctf'^(f)ós bil/úís dil agua ^ haciifído scJutactctfy f
mochafidd ti rio parac^uc no os IU<U€^ y las futfntf^
^araquc fio os dañen, i^o n^cts c^ue es encrmo y tf&^'
hería y <fu€ el rio no oye ^ ni siente : Dios es el aue^
te ha de ptarda^^y a él adora , y p'tdde te libre, Otros
ífuando n^'an camino echan en los sirros ^ o apachi^'
xas y o rimeros de piedras ^ cal^^ados niejos , €$ca ^^
maiz mascado y plumas^ y otras cosasy pidiendo p^
los dixcn pasar xn sahuo y y lesqmtm el cansamio^^
■' -^'^ " -'--^- - Ocro^ .--^
paycunam ari yachachlsunqulchic, oíspa : mayuc*
tá chi.iTpaspa, rarcacta cbimpa^pa , orcoctá ceract-sv
p , yacucta muchayciispá iipianqtii, mayuch 3pii¿*
mnquíman , puquiuch ichibüistmquinian nfspa Sísüní^
[[uichic. Maaacbt] ca^^éa ítóljá sinri^pniayuca* Viíriá?
:hn, soacoyocchujyuyayniocchuy yma niscayqukrav
\rs uyanncampaqcamta yanapancapác ? Dios^apa--
hantac.n^i ynía hayca ehíqin^autapas quispichic, payJ"
bta muchayccy, -'yanapabi'íáy niy.^ HüáquiniyquiJ^
rliicca ñanfa purispa apaehHaman chayaspa, n;-
líi taucasca^tíían chay^spa, mítica usutayquicta, ha-
:bl:íyqüicta,'muci}st?a záTcfCta", yma yma( tapas chay-
riccman uisclrjc cañqüicbic. A, apaChitaya , caer-
lia , cnispUla yalllscayquí, zayctiyñiyta zamachihüay>
íiispa- ruíiachic canquichic ,
Rrr hiiaquíy-
alo- SBl^MO'M Xíp Dt LOS^
Otros sc qmtan las ccja^y y p ruanas y y hxs ofrecen ai
td y y ^ ¡os scrros y y al tribeño. Ghado njais días
íífhus y o d pUytp'y y consid^aís 0, los hechiceras j y
rugíais, de noche, ^ h'i^ii^doyy :l?iíyUndo, T qua^-da llc^
sais all4 y hctcds otro tanto ^ pdraqi4C os suceda kíe?i
njmstro negocio , a d P^^Jio^ o el metal que bus"
cáis : y para eso adprats los krr^^-yy-;^nu-^s^ Mg^*'
no$ en su\ chacras ponen nna. piedráAar,ga .y^ parac^i^t^
les guarda la chacra* Otros mochan las llallahaasy
ymau>rcas de mxiz^. Otros gnardan Id pirm en suca^,
sUy % latraJí cu procesión. Otros
huaqulníyquktilcmi qulsípráyquítatlracuspa/intiriian^
orcocunaaiao , cacyarDaa pucuspa pahuachic can^
qulchic. Goyaman nspa^ hucha pitujcrispar!^ nau-»
pacracmi uaiucunacta upucac canc|akhk.^ pacarl-
cuc canqukhlc^ ..pacaftütci taquispa, upiasp^ ^ yina-
ram casac mspa: riscayquimaa chayaspan chayhi-
nacta Ganquichk> alii yacbacupuanca ñispa> cbaypac-
mi orcocunacta > coyacta muchac.Ganqukhicc Huá,^
qrikjnii cana ^ chacrampi huc zaytu ruuikta ski-
chk caaqiik'hk, cbacracta huacaychanca ñlspa. Hua-'j
qivinrí , líallahuacta , murlita raiichac canquk'hk,
huaciyquichJGpi huacaychac canquichic ^ vjtaqn^pa
apaycacliac canqukhic. Hjaqiúniyquichicmi cana,
uní u cu-
erda; en los htiacúrtc^iiis ^:fc Us da^/J ios hechiceros ^^
■^smgi^
^M A'NDy/Adr'E^r os. ij^T
para ¿cañizar sus rr^alcs tUscos de mp^trcs. Oír es ¿lípíf^
¡eanalsolj o ala tierra^ o al ¡\iCgo con dos dcdjs la
:hícha f p^ir^tu r,& les L\^a rnaL Q^arrda cjcn can*
Mr Uchucas j a bnos ^ o akdUir purros ^ dicen ouc es
tñd di miurt2 para sí, o para d rvaino d&vdc alin^.
Un y o canean. Orando t^jimhan los oídos o tropiezan
es pícs^ dtcm qtíc cs mala señal. Orrcí estando en*.
grmos , ponrn su ropa en cí camino paraquc lUn/m s(0
nal los carninarítcs. Oíros qnarjdo acal'an st^i casa y
%dgan una majorca de mai^ para ^^uaca que guarde U
^asa: los caadlos de di<ucrsa mantra ¡os pcníu y.
y
imucunap huacanqul coscaata apavcachac can-
juichic y huarmicuna n^iinahuanca úispa. Huaqui-
linri acacta uplasac íiispa^ intirrian , pachamar^^^
nnainanrac cballaycuc canquichicv ama üncosacchu
iispa: tucacta, chuskta^allcocta huacacta ii?aíi5par¡^
itirn raplam huañuypacínj , ñocanchkclitís , Iu:act
n^cincbicehusíiuañusün úicmi canQukhic; nniiyqui
iiun lirptinri y pich rimacnan ñic canquich¡C;j. híílt-
¡Aílspa^ mitcasparí , cüIIoít] nicmí can'cjuichíc : on-
^5p^i*i> pachaj^quichicra uanpim uischuc canqiüchic,
^chayta apacuc^ oiKOyniytaiiuao apapuancr, nispa
üc canqnichic. Huaclyquichkta c^ta^pari , mi^rir-
ahuarcuc canqulchíc> huaci huacaychac \\Vd.QZ canea
ii.spa: chuccbayc].uichictar¡^ pacaiiscayquichic carranj
li
2st 'SEK^iO'N mx. DE LOS
y hac€u cr{znejar*'Oéroí a^^^rm las (entrañas de lutf
sarner&SyG cuyesy ¿ otres anmaUs ^ y por dios a^$'
^man l§ qm ha de ser. Todg esto tníman ios njic-
jos hechíctrors y y &^^^m40 i^^ redigáis gran secrer0.
T^mUcn hác^n me -MsW^^^^^is ^amsiroí matirtos de
ki jifia ¿a , y ane' Us jepMÍtas con huacas y y que la
poníais coníídctj y htíicU* Os han enseñadú ^hc f)o cc""
mcmeis AO'pí Mgti^^ ^^^^ consultar los hichtctros ^ J
tchar suertes^ y úfrcccr d las hmcas ^ y así lo hci-
cas ciudrído comenzjns ca^a y o haccfsjim^ntera j e
njciís camino. y o cams n^'utstroshijM* ■ '^^ ■ .Z)i-
cucucuPAiulchicpas ymanquichicpas. Hu^quínmi ex-
pZy Uamapj coyp ^ yma yniap^ sonconta, ñatintaqui-
,<fbari.sp3. , bioam cañan canea, íiispa ñ¡c .canquí-
fhlc. Ga/ tücü/ ñl^cujcunacta pim -yactechinman?
niachucunatacmi , umucunatacmi yachachlcünr ca'y
carta ruraspari , aiTia pitapas ujllariquicha, ñisparac
cunaccasunqüichic; paycunatacmi ayayqaichiccu-
nacta , IglesiaiTianta aspichispa hiiacacunarnan apaj?
üiccasunqnichic j nVicuyta > upiayta caracbiccasun-
,auíchic j paycunatac yachachisunquichic ñispa: ynia-
]|fct3pas ca;itarhac ñispa , machucurracta, ^umucu-
oactarac mincanqui t:^pactmqui ^ huacaman tíGCünf>
mm\úCy ulspa ñfsiinqaicliic: camcunari checampí ú'
Vñmtzm cha^^qníriquichiry huackta ticcis^ic nispa, cha-
íF^jrnsac nii.pjL5, mntgi rhja^e úispu, limtiCHíiacrara^tfii
T^i'íO^ac ca^aquichic. ^ , Chiíjí-
'Jl^A'NUA/JIS^T OS.
'SldrDíio CiHC no se os da lien el
WCíiz^
o
2)3
pa
puf y r.4 (I gavado y f erque csran enojadas Us gaa^
cctf. 0^ hacen enstvier cuc habUfi ccn hs huaccs^ y
^ue les responátn , y son unos pebres rusejos t^7i2tos
ífue vo sahcn nada y sino mentir^ y<omer. iVoiotros
hijoj mi0s tío níeis tomo todo esto es mentira y y Que
ios r¿4rc^ochasyy christiafi^s y y los Indios ladinos oue
sJoxv y hacen hurla d^ ellos ? ¿ ^é os diré de las pa-*
trañasy y tonterías ton (¡uc los rvitjos hechiceros traen
( w kcvh ti ca do al fue ¿lo I Si ria
Chaymanu; chacrayqui na huacHuí^ rnanam caman-
can, Zárayqni,papayqüi, ]Ia;Tjayq!.?V^ ymayaulpas ma-
f^am pchacunchu, huacancbkmi campac piñaain ,
chay¿Tii hinasunuuicíiir, ñispam chajuán Uíiiucnna
í)Iccastinquichíc; huacahuanmi rií^ianacuDi , cayíam
chaytiini vimy nispaai ilujlaycusunqüíchic: ciuycan
•maclmciinaca ymactam yacUaorTsan^ uzi^pacayca mi-
cuyllacta, upiaylíaaa, uiczanía himtachiylbctam vu-
yaoctu *Ma mteayciik cluiriaunaimanadiu umucu-
rap cay cay ñiscanca lIiiila4:iirn¿5S2uca cama, cay*
ta uyarlsp;^ cayta yáchaspa viracochacunaca, Chris-
íianccur.aca , yachac runapa^ acíciinmi , f;aucacun-
in:? inana'H cay cayllachu chaycati ^upar ihi-iUca-
Jiap yací:) acb i sea n , W'Ah sjmín ñiscan , chavluun-
m\ soacoyquVchkta uticyachísunquichic, pantayca-
chisünquíchic , Szs Inmu
ii^ri^ imnca acahar contar sus abusos '^ su')£rjtsciorjC£^
\
2^4 S^7{AÍ0^ :^IX.T)E LpS':^
Tdn s<men^afÍ9s dd díabíOy¿^i(Xrdaos de ellos, ^o
hubüs de aderar las gmcas y mUs habas de pedir
Miad, ni tmida^ porque no la pueden dar , jWít'
sdóZ)¿os qm c} Señor di' todo... ^Jo hakis de prc^
¿^nta^ Á los hichicerof U qt^e as ha de súcula^ /;/
(fm vs dígm Ui <osas pcrdtíiáíyy sientas y pmfue.fi a-'
d^ d^ tito S'dm\ J s&io Dt9s es ídkd§r ds lo f«/,
estÁ por <%fcnir\ Wá f^aieís di ptáirícs remedia para.
rvmstra'smcesii'údis y m cura^ros con sus palabras ^ ni
dtxaros soplar y o chupar dehtchctros. ^n
hiini),aJ¡pamliuchaíica/l]apaDri liulla zapaypa yacha-
chlscan cai^natn , manann huc chulla simílUpas yniy-
paccba. Chayray cu churlcuna ayquiychlc ^nchurcuy-
chíc tOT'ücuñjtnanta, Ama huacacta muchanquicbíc-^
thu, cacüla qulspjMa huacaychahuay , micuchihuay ,
riinquicliu: líiana huacacúnachu ymamañacuscayquic-
tapa's cosumjuiiDan, Dios apnnchlc zapa! laatacxní, tu-
<uy yríjaiíayca cacpa apun oaspa^ ymafayca coque n-
' chacea. Ama umuíuaactahiiatuchicjunqukhxi: yma-
Jiacta diinc^cb¡cus|)apa's, mam yacbascactapas , ama
'chaycancunacta tapucüfiquichicchu, manam chayca-
naca ytaallactapas yachanchi), Dios zapallanmi yraa
cawcactapas yachan, Imamanta moclwspa ñacaiícusí'
pari./ amatac paycunacia yan^^pahuay áinqairhicchu-
Átr>a feannpkfakiJpquíohicchu: chaycxiMcta aroa prxu-
ciricunquíchicchüjZamaycuchicunqtrichiGcbíi^íCÍxoncái'
chkunqtKchkcbü^mátiíain alUchií: ^; >.^)^ ^s^ '*
.w.<^
T<o háh(ts de mer tn agutrvs dc Jjh!Uc!os, ¿ c^m^f
ie animales y ntnjuílochmanpo^ay porgue, t^^o er^ú^
fiidad. "No ¡oahits de dar xrédtt^ d sultí^s r-mpídn
jue os ^9 c^iCiáy'ifl^j;^xí^u^ íos smtios son njáridcd^. ^9
habéis cié cantar los^< cantares de rvfKstros aT^t(túsa^-§s^
pjfrcjfic sñntngciíos dil dímenia. ^0 haliis dt ciUhar
^,as Jienas di¿ . ra)^Pí4 y nt dddtUy m Us, ctras (futios
Vitig'ios haciaf^ y p^ri^Ucsot^ .f estas cm ^^c st adüra al
iuóla. Ciando semiraisy y qua^^ide cegtis ^'ueJtrQ mar»
¡Ky ó papas ^ Tío habtts de haar les kajUs^y tac§íies^
ni ctUírar d aymuray , smo
!nia tfjcu'Tiüacacta'/ytna hoaractapas 5 ta paraca pa^»
buactapas.hatun topiaír üinLjuichicchü ^ chay Giía-/-
wjraca tixáiwam, rupaypaccliu> yaaca .síaAillafn^, cací
íímii Vdm^ Anpía mascüy ta y upaychanquictí ccbi^ ca vj»
Um cháytam mosconi,ymapac mosconam ñispa aiDa
t2pucijni:pichicchu: K^oscoyca yaacalJan, manam ftí*
pa}nchf y pace ba./ Ama fiaupr pacha macfcwquit bb-
canap pacansca laqüinta taquinqi-ú¿kcfai], chaTCu-
na mana alii cacjuiai, zcpaypa taquinmi : ja^^a iia^
tun raymicta, hat^n juacta, huacayC;h8:Eqi;kbij3,
btaaquiQio cochucuy piincí.aciiiiuapas machuvxi}i-
chía una hlna: chay pica zupaytaní ari íochocáipa^
yac carroñe u; zarayquícta taip^spaii ^calkli¿s.pari,
^ouT^sparf, ama ñanpa pacha hir^a hay Ilinc^ui-
cbtcchu, tusunquichícchu^ ycha-
ituo dar ¿rcuas a SJíos c^ue dk U aimd^. Q¿^<^:dq
%^ -lE:p^w :XW t>t LOS
^^<xndo ^du IIm-vu -f <^ n& hay hiten umpcral -, m
ioíihtU djs M^mar al iruen^ ^ m cddrar d tntiraymi^
m^frjsj^cr jd ^carnet: úJ^ÁÍn^ 'r^&<^kar aX>usyf¡u£ es 4\
dador is iosfmí^úsá^ ia xícttú. ^ohabds de <chdr,
mcrtts ^ .nlúds^jfümr ii x^n sitk ipor miuir con eo^
ndi t^^iúdds ji S^dús .tsPiS^^' ^sm t^imkms dd dem.mio^
de ^m M tmjú |9iür ¡mejty:^ ácMi^f . Aiirgd cemc /«#
ihristimm ^^ h^ciims md^ dt u^^ j y Ms Micidi
tiúm^mfjQúlct^ cauzancayquipac cosuaqúidiic. Cha-
j-ajmí^rta ama imacayai^nqukku ^ .ania iHamartias
yi^ayauíctapas arpaGonquichiccbu, Dios za^pallaats
#Bachay€unquicl§i4, pa^mi ^av^acbapi yam i^ñact^
pas cauzancanchkpac oimapisiancbic . J^a^ áma^
^ucbicimqüichícclui caya miojcba ^oDarn canea ñispí
.cocahuan zarakuan , hucbujcluc ruiiailiuin, uruJlti.
^asc^huíinapas. Cay tüciiyca ^upaj-pa yaebacbkcan ca.
im^m^ ^íidiaai cay huciiarET^cu Oíosnínchic pina
^un. Chrístianücünaca ari manam cay cayta ruraj
pilcha ' xbajf aycuiía yniapas alllila yacbacupuana
y^-c^e. i (í»^ hcihiCíros-j ni ñ nJHtstrjíi antepasadas* £^
■^^^p^ü^
iV ¿ k J\
idi ^ortjii! ? porqii^ conocimos^ y moramos al ^trdadc-
ro £>;Vf, il¿judl solo es poderos!? pa-ü dar lalud^ y hadcfi"
Jcij dirijas, y aswíd^y y ganado. Todo €s smyo^ dmaiz^y
y Uí papas j y d axí^y bscarner^t^ y ¡os madtsyy él l&
4a a o^mtnes ^scr^-vída. P&r eso s^rroidUyy adoradle^ qnB.
úHtic^urn^U rvtiSy tsta m todo l»gür^ y él os ^z/c^y os
vyty y tstaen rvueytro cera^ofiy y sahetedo l& qt^c tsy y
sera y porgue estíos glarmo ^ne hinche con grmdc^a
ios cielos^ y la tierra* Mas '
^ismix^napcj, f^aupa mtichy^qmchkcunapca manam
cmy caa^achu ymaüanipas yacbacupuccarcam íoia-
raycLtac? laiaraycü ? ñocaycu Clir¡<tianocun3ca
c'iiccan Dlostam ari muchaycd yupaychaycu r czy
Di'>sm¡, Hnaíitín atipayniocj callpayoa paytiíi ranac-
ta ODcoctapasariiadiinj huaccíiactapas capacyachifí^
cliürlnciuiactapas runapta tnírachin : paymi micuy-
í)inta,IlamantaGon^ zarapas, papapas, uchups^ llama-
fas, coripas, coliquepas paypa camam: paymi munas-
c¿n cama pimarapas con3 cbayrayai churíycuna cay
capac Dios zapallanta ^irv¡y<:iíic,yiipaycbaych¡c, ínii-
chiycbíc: uaná mana payta siTtilia rkimqüi, caypl-
pas , x-fiaypipas, maypipascanmí, payta riciísunqulm,
v.var¡si]nquím, chay soiicoyqui iKiipini; payca tucuy-
tam yachan, cunan cactapas, cayamincfaa ytiia can-
cactapas, Capac Diosmi ari ycnaymana cusíoc , c^
pac cayainhuanmi^faanacpachactapcaypachacta huo-.
tayaichin- Ttt Nihuan-
\ •
^^8 SET^AdO'M XIX. T>B hOS
'Mdsme dircis y PaJra¿.com& nos duu^^uípoadúre^
moüddosy ni auacas^? ^^PacsUs christíanos no adorara
ks Imágcms^ am- están pintadaí. ^ y kcloas de palo y
$ metal y, y las hesai/ y yjthmcan ae. rodillas. delante
Á€ ellaj^^ Y^ se dan en iQspuhosy y haUm conclUj ,?
¿ Estas: n$ sm .^^Acas tambimy como las nmspras iHi^
jás míos muy di¡^wite^co^6U ^s lo <¡ue mcmhs chris^
tiános y y lo qut hücüs^ ojo^otns* tos christiarigs ?¡c
úderan.y ni htsan (as Imdgems^y por b^ quí sonytn
aderan aqml pdoy. o metal y o pintura ; mas adoran
4 Jtst4 Christo m U Imagen: del CniCiJ¡>(;o y
.fsílhuanquiGBicajanGBa: Padre ymanatac carnea ama
jiuacacta,. uillcacta muGhanquicliu ñihuanqui? Chris-
tuanocüoapas manacllu imagcocünacta. qucllcascao
ta,. eullim)ar)ta ,. collqucmanta ,. corimanta ^, anta-
jniaata:^, ymamantapas rurascacta- rnuchancu, con-
.eori nbuaii sayay cuspa; nauquimpi ,. cascontapas tac ay-
€ueu$pa , paycunacta rimachincLi? manachu chaye tu
napas huacacunata ? RiCuychÍG churi^ GhrístiaoQcuv
mp rurascanca^ huc hamuai^.camcunap rurascajc]ui'
i?hicpas iiue iiamutacmi.. Christlaaocüíuca. nianatr
ajLnaíícncü.nicta. chay caynÍQG cascanmantacha tn-uv
fliaBcti ,. iw.nam cuJUimaiita ., aotarnaí^ta, jmamaa
tópgs yíiQhacbisca casG.ant:iaauxachu iTíi;ciia4Ktí:5. ychar
ca J.C5U Chrjstoctaro cr;ü2nin^pi xnuchanctT^,
Vir- i
'^d A'Nv A M I £i\To s: 2)-9-.
y a la Madre dc'Dios tíaatt a Señora UVir;;iK A'-á^
rídin si4 lmag<n^, y ^ los Santos tcimlun f/? sfís^
Imágenes ; y hitn súbtnlos C¡..r¿.sííanos oucjesn Chrij'^
t$ y y nucstrcí Síñora^^y les Samas istan en ti cttUn.í'^
a\os.j, y-(^loy¿9s(^s y y ^¿0 istan in a^uílUs íultosy o^
Imagencsy sit2$ sola^rHnte^píhtadosyy úsí su coraron
ih ponen tn d Cfda donde escd- ^tsa ChnstOy. y sUíShk'^
<t<iSy y in^jeiu ChrijQ ^onm suisptyantíiy, y su^Jo'MfHad%:
y sire^trenciany las Imagtnesy yla\ besan^y s€ dcsxw^^
hren delante de tilas y c hincan las rodil! as ^ y
Virgen Santa Mariap iíDagcnñinmpiín pay qiú^^uínv
ta muchancu ,; Santocunap m^agcnñimgipas pavaí-^-
Jiatatacmi niuchancu. Chrísdaoocunaca aliini' zrt
yachaycg^/Tesu Christoca, nuestra Señora- Sanias
Mariaca , Santocunaca,. hana^pacbaplm ari cancui
iaiñaypac cauzaspa ^ ancha cus-ÍGuspa ; manam <:h^y:
imagen. ücupichir paycunacc tíaacü 5 ycha^a pay--
cLinap riccliaynillanmi chaypi tiao : yína^síi^onac-
ta ricuspapaí? , sonconhuanca hanarpacliamanmi yii--
yarin ,. Jcsu Ghristoct^ chaypl tíacta ;, SantocunAi:-'
trapas: |e-sii Ghristopiai suyananta chyracun ^ pay^
tam tucuy sonconhuan rr)unancii5 chayrayci:m ¡ma-
gcneunacta yupaycha^pa iiiuchancu, sonibrcYontaya^^^
ciiucur.tapas , IJantuDr^-ipas urraíini^nta Hor<Gtií5pa^
innagcncunacta licu^paj y^lHn ccncojiíilDíiírpas sj^^
y.an ,. c^^scon--^
y hurcn los peíka^ o pí^r lo qt^^ cf¡iicllc[s ín^^r^a'
,^60 SE^MO'N Xlt, VE LQÍS
frepresent4^'i j y no ñor U ^hc en d s^n, com^ el Cor-f
^re^edor i^csa U fro^HH^ny y sdlo í^fal^ ylo p^ne schrt
ji4 cabíifi y m P<í^* ú(¡íidla c'ra y m el papely nno por^
Mm #/ qmllcd del ¥(c,y : y así n^erúj qzte se quicbrt
0n huk^ y i se r^mpa hha I-maj^ef^ > «^ pof eso los
^ehr/Hmnos lUran , m pi^nsmi qmc JD/W ^e les m qne"
J^radoy ¿ pcrdidayfort^H^ i^i 2íios tsta cn eLcfeUy ynun^
Sá per ese : y Ae U Imagen sÉq se ^uicíraj o pieY'-
4e-- - ^i
icascQíítapas tacaycucun, manarii chay Imagcncunac^
fia, .^uiijuin %su Chrísto^ quiqíHFi Samocuna cascan*
^^nt^cbía .muckanchk: ichaca íesii Ch-risto Ya-
yancbicpa^ Saotocueap ^iGcha^ñin^ unancha^ cas-
dcallanrBaatam , paycunacu yuyaiichihuaqaenchíc
\casc^llai]n3ántaai imagcncumcta müGÍiancbic, yu-'
fa/ckanckic. Imanam Correglderpas Reypa quell-
€mu unancUanta chasquispa, iriuchaycuspa iimam
li^hqapi cliaraycacj, manam cbay quillcacta quellca
^iscan-ííiatacbíí , diay íBapaeta mapa cascanmanta-
^'hu aMcbaycun yupaychampas, ¡chaca Reypa qw!!-
dcaa jcgscanínantarDíríUcbaycufí^ Pvkuyari: huc Ima-
gen <^uclkapí cacpas, culkR^ai^ta yachachisca cacpas,
lljquk^ij!) paquícua, manam chayraycu Christlano-
^m^ boacaccki, manam Díosnlyeii paqüicun>ch4n-
^¿ipi^aaipas nispa yuyaachiíi, manam pisipanchu, «i-
íy^y cac^ n^aMa taca:, uuuypactacmi canea: imagen
IJi julcu5p^pa^p paquicuspapas ^ cbay;
" MA'MVAMJE'MTOS. ^fy
.#/ pafoy a tí mttal y o el papil y de lo qud a los
KihruriafiQf no se Us dd nada , sii lo tienen por síí^
jUíos. Mas *^juutrús ^utepasados^ y ^josotros no lo, ha-'
4^(s aú con las guacas: porc^ue si os toman runestra
ptrM) o rvíée i(ra ¿uacay os parca que ^s toman ruuestrg
Uioi y y lloráis ponjíéc teiuis en aqudla piedra ^ i
fgíéKa todo ^mcstro toraz^offy y jíq h tenéis en elxiet
lo dame .esta d rvtydaderQ Dios. Así hij^s míos
quiere Z)íos cue loi chrí:ti¿xnos tengawos las Jmaí^e^
na d^ jeiuChisic^ y Át los Sarnosy y qm con miuhj^.
¿enjücxm Us honnmos ^*\M^h^T.y\ -f'mien-i
diay cüelIcallarTí líiqí/icün, chay cullullai-n paquc-
riíii 5 chayraycüiii chnstjano mana huacancucbji
Jlaquicuncucbo, mananí arlcha^chu Dlosoin. Nati^
pa pacha machuyqulGhkcunaca , camcunapas, ma^
Dam hinachü huacayquichicta mi.íx:ha0c^uichic; catíi'*
ciiiccunaca huacayqulcta qucchusca y Dlosniytam
i]iiechuan níspam huacanqukliic ; chay huacayqui-
rY)anm¡y uilIcayquímaniTil tuciiy soncoynüicrachiif
rarcanquichic , manaai hatjacpachapichü soncoy^
quichicta hatallinquichic, mananí cbcc^n Dios chaj>
pi cacmanchu churanquichic Chayrajcu churryra^
na Diospa 5lminmantaiTj , niunascantnantam ^ Je-
w Christop imagcüñinta , Santocunap imagcncUf
i^actapas chri^^tianocuna hatalliycu, tucny soncoy*
cuhuan yupay cha j'cu, müchaycu,
.o;G Vvy son-
ponkndíy ntmt^o ptmamimta^ y coraron tn lo ^c^ ef-^
fa m il i'ido : y> mandcv qac no pongamá^i fímstro^
€or(Ko^^ i:ri las g'A^cafy ni: hi^' adoremos y üorqtiC son ttt^
<yincímy díU diúhlú\ y- burUr m^,y séo'Bío.s^ ^sc^ quan^
i)cm^s d& naorarpor 'Diof nmstroy, pniíndo^ m ¿I t^^-
da, nntstra con¡¡eiLtí::^v ji k- los\ Súnus' los kemos' di
Ttn^umciúry por^pié son crrxdúSyj^ amtgos^ dt nuaty^^
ilímy^y^ptdfr Jíj^s murc^da^ii por nosotros ame d sh^'
^^ Dios^iiJ qi^d ts m sola^. Fúdrc ^ é Hijo-, y i>x-r
fmm Sanco yÜJiascterm glorimoyíf^í rcyna: tnUs cic*-
ksyymla nirrasinjin. Jmcn. SER- ^
soncQyquíhuari^ jfesü Ciiii^o BaiuGpacBapi riact^
jyuyanspa. Ama- huacan;ani. soatoyquieía churantjiili-
chu, ania macbaíiquichu,. uispa Dlosnincbic cama-
chihuaachic : eluycuna- zupaypa pacarichiscaarníj.
vanea mana yüpay carnam;- Dios zapallanrv^m mü*>
chasuncbic yapavGhasunrhic,, pay zapaÜanni cbec-irr^
DiosnjnchIcca,,Yjyanchicca> apuncbicca, pay ^Qpij^
ilaníBaníDV uicuy sayaiíancbicta caurasun>, Saomcu*-
nactarii yupaycliasuntacrni >> Diospa yaa;jr, Í5icx¿-
pa munascan cascairuaíita, paycuaactuar capac Dio?-
fó tnachaDuay ,, yanapaíiuay ñlspa mucb::sanch;q:
maaas^nchic. Cay Dlosninchicmíj Yaya, Ghün,,Sp'^^
ritu Santo; huciia cbecarp Dios ,. uíriay cacv aipa<f
ísqsicuyr/ioc , banacpachapi ,^ caypachapi' uifuypacr
capac cauz^iyta cau^ac. Amen,.
^r^r;
I ■ rawiriaii ni r aft w^^v.^ wtAX-^
SERMÓN XX
<
2 5|
EN QUESE TRATADELOBjüRAMEN^
tos: corno es Ilcico jurar con verdad , y nece.iV
dad : como es gran pecado perjurarse , especial-
mente diciendo su dicho apte el juez s y contra
los testigos felsos : y que el jurarretuo Ha de ser
de cosa cierta : y como es^ jufamenro juraf por
qualquicr criatura; y qae lo que se jura b
promete á^ Dios, selm db camplir s¡
es buenos y no > sí^ c^ maloa"
L scgiindo Maridamttníd de la Ley 7)hs dice^
^0 tomaras tí nombre de tuJ)iQsen a^ünoy pof^
fue no dcxaru *Dios sin castigo al que ral hicieri. Es^
to is lo mismo que la que os dice 4 err la cartilla. %!a
juy^ras clnombrf; de Dios en reme. Sáhed hernomos^
^ífC el jurar fio es otra cosa^ sma hacer k'M^tos ttsttgQ de!
lo que dicis^r For- >
DIosninchIcpa yscayñequem camacíiicüscan 51 -^
mi nintni: aaiaeaciínanta Diosniyqaipsufintái
l'üranquichu, ñinmi: cacímanta Diospa sutinta /urac-
tica muchuchincan. Caytác cartü [apipas uyarinqui*-^
chicmi yacbanqti¡chicnii> ama caciiiianta Diospa su-¡r
tmta juranqoichu nieta, Rícuy churi : pl maycampaí
Dior>pa^ sutinta juraa p quiquín Dlo^cam tesrigor.pac
churaitr Diosca
54
'M A^V AMJ BfylT OS.
Por¿^¿^,e T)los c^mo lo sa'hctodo^ y lo a;e todej ej to-
sigo de todo: ytQm9 t$ smna i^'trddd^ no puc¿í min^
ti% ni ser testigo d/ fáifcdad^ y por eso en los m^
tocios MiAt^Sj"^ de tni/s¡M im¡3srtancia^ pxira écr crci^
Jos áf h T-írá.ii ^m detimo s^húccmos a jDíús tcs^^
iigo jijando ^ y £st& quando se hace co^Jo si ¿chc^ que
í's con fvtraad^ y cúH necesidad^ ^^cotí rcnjtnncia^cosd
licita^ -y Imna ts ^ y 2)Í&s se agrada de ^ue Í4fver^
dad rncdlitrid se crea p^r medio del juramento y que
fs psr d if^sümmÜQ d^e ZJios t y por eso Los chris"
i:ianjos algunas futcts juran^ y no pecan : y
Dlosca ari tucuy y nu hay cactapas r¡CDnmi,yacíiaiiraIj
chayraycum tucuypa. te^tigoa y payrí chccanta li-
mxz caspa, manam lluüacüoca, ñucuacuncan yacha-
cuncbu ^ manatac llullamanta^ cadmanta rioiascap
testigon caypac yachacuncho. Chayraycum arl zaza
feuchacuñapi rímascayta yñíhuanca fiíspa , Díospa
5üL3tlnta jiirac canchic, Diosta testigopac churac can*
chic : caytaca manam yanca ymallamantachii zoca-
liypac, cbrcanta rimaspa, zaza huchapitac ^ Diospa
$iitinti machaycuspatac ínrancanch'icmí : cay nis-
cay hma Juraspaca, alilm Juraypac camam. Diosri
cusicuntacmi, checa cac> mana sutlnchasca, juramcn-
tohuva y ñisca cachua ñicaii^ chayraycurn Chris-
tianocuna uanispa Juran , /uraspapas mana hucha-
ilícum , Rcypa
y los jueces tcUsiasticos^ y Se¿larct tomm jmamtn^
■Ksrrr
^ük^^j. s "'Vb j^Nm^*^'
M A Tv' T) A M / í "N TO S, 26S
dad\ y hakscjudo iftcti^tdad ,de decir Ui dich^^^ ttp t^^
ptcaJ\o /mar"^ norque ^nsvncts na er turnar en wa^^^
ni jícrar miKJano el nombre dcT)i0í.Jí4áüdqHt /«-
ra. ton mcnttr^^est ^ue ir anta CfX$ Jidandammto^ y
tomcít pecada m^tAl^m^y gm»tdt cíyntra l^ios y y
mcrete mmrte dcinfism)^ para mmpre jamm\ púrmt
U mism9 €s jítrar ^ds9y fne llagar <a TJior mentid
•íir,r y testigo dü U falsedad. V^cdpms herm^f^ús man
urr.^t^Í¿^'.injHr4a^ y afr Chita hace al samo "Dios ti qm
^ íláma'falsOyy mcmvmo^ quáeso mismo hami ^mftrU
:edas Uí necees qut^uiais mírxtimdoi.i^^^,ij¿^^ La
^eypa /ust'ickrapas^^Padrecuna jusácla cacpasruna-
-« f • ^ % • \ * A *
j
rjunacta juracQieiiníríest^gopac yay^^ , /uranaíi
►^aciacüptintacfi chccaikata ^^ur^sp^ca, niananí pipas
üchallicuncha ^ chay hiña /uraspaca ^ manaai ca-
riinantachü Diospajcay suti ata juran. Pich líuliacuspi
DiOspa sutinta juran, cbajini Db^pa camachicus-
?an siminta pampachan, anrha hatun huañuy liuchac-'
:atac, huchallkun , chay huchanmanta ucupachap
ratnaaaii.Xiuiiacra /uiacca, qujquin Diosta IluJja tes-
%on oaqui ñlcyupaymi^Diosta Hulla ñiycca, tua-
iam pisi. büchallachu, ancha hatun hucha punim: chay
airia nicca Diostarnpencaychan.Ricuychíc ari: haycac»
)as cacimanta, lluüamanta Diospa íütinta zocaricca,
3iostam pencaychanc[uic!i¡c, Hulla ñuicjuichlc.
Xxx Dios-"
g'SS 'SBT^iOj^ XX. VE LOS
'h(X S<x7^rúia EsCTitma dice <jnc d éj^ue juram^ntirnr^
m ie dtxa^ú '&or sin castigo \ y tamhim dice cjm dis^
ti^yáemca^a no se apañara el azj^f^.Je Dios^
Ai^^^i ^stñ ^n^idér (^ machos les castiga T>iot por ^
Mste^fcc<xdn^\on darhs enormidades \ y quitarUs lor^
frifos:^ M^U ihucitndci^^ w^^omaf^s^ mdcs. Jidirad lo íjut^
hjicHf\¿Ui^ÍUoíd^'furiir Jals^ú y y n0 sola lo qne er^
falso y p^ro la ^í^c no sahis muy de cicrt& no UhaA
l?€is de jfé^ar ^ porque isa^ ta^nbUn es pecoído m^r^-.
td/ "- ^m^^ h viié^ t/t^r ' ,^. Espe- \
Dlospa qucllcanc a fimmí . Pi mzvcdixx rnoapa s Dio^-
pi ^utinta caclinanta jaractaca'f Diosrni müchuchinca
fiiririiivpaypai^ l^o^cimpaS;^ Dlqsípa ma<^uíntii oiñáyí
liam muchünca nmmipGg)í]p¿^írhalfap%asaricí^ mnxo
í>añispa otKoyta Cfch^muny naüispa churinta Hjaiíu-i
chlncacbípün/mtóirn himaffachiii^m¿cfetiriiír, cqoai<3
chic, Cbayraycu alIiJla ^unáochacüyríiic^oiíJHííispi^í
lia jurachi^capas jaraychic ^ a^iT;! )íu]iuat.iífíiíja¿ja»^
-yá! Un tahua oca juran.juichicchu; m\\ yacuispijíalíínti»
yachani ñín'jjmj nrana allí yacbaspa: ^ niuiiá.n aíli^
xm y^ch^ní ñínqui ; as mana alliyacliasiaytjulti^
't.íe riiccariUai yaicbanfi íiíspa j arase íiyqMica^ aiK'h*
•^ Ricwy
j'^r'iHidmaitc gUár ¿Ms c^iicJhh ^^ ^^^^^ d Akd-
fcivc:»- «^*^
r«|JltiÍ^ní?Írf*0^-* j* » .
'M A "KT) J M J l'KT S. -67
dt ^ cl Ccrrc^iior y lí J' latac.or rn^cjtro cnho
de jurar con mentira y o tn duda : sino solo Uivúd
lo que sabéis muy claro. Adnad qm muchos ác 'i.^ose-.
tros Jnr ais lo ^ue cl Curaca os manda ^ o ¡o Que q^
v*plica njuestro amigo. Por uta matt de chicha ^^e a^
dan y os hacen jurar cadaw.o, y pecar mortah^hute^*
O granji maldai I Dios dd cielo esta muy en oí a:^ o
:on nosotros y porque says ca'^sads su afcnta. ¿Como
^0 ttmis hombre rífalo y traidor, ttstjgo falsQ
f
ÜC
[<icuy ar¡; Alcaldepíuracblscan, Correri'Jon^ii, V\<u
radorpa juracbiscan^ aana Iluüaca^pa UirancjUtchu;
cuana allí yachiscayqultá^ napas ni}H'¿u¡ ^ n7anarr>'
alíirha pcham íiinquí , cbcca yachascáy^ui caa)#
iurachbca iur.iR(jül. R5<q^cbíc, camcunamanta biia*
eumiycjuíchu xa curacay quip ^'J4i^Fay ñiscalkntam",
mat^a checa cart^pas^ jiírac v^aitq^^khkj cocho maciy-
qmy itrii^t^BÍpk?; üa3;í^.-|ufapuay ñiscallanrarii;, [^
rap;;:c c^iifiuichic; -iii.c mati accarayciím hayca cu^
V\r\^ i}']li<intahijan ;'urachicca5unc|jiicbic ; cayca an-
cívalutun hucha m. Dioscaí.ri í.<in2cp2chaix>aua íu«
cüjtam rkim, ancham chay hi:chayqiiíiriíiriía piupfl ,
Diüsra pencaychaícayqukhicmanu. Ya palko fy*
na, lli.lU runa, cachTj;nta ccpí.c Diospa ttúvX%
¿ccaíic , ya auca ; ya triara aiü > ni^náchu Dicsu
manchanc¡üi? Pacu
il Hfi^mtAr ^ y c^u ftatKtí fa tieftAy unnUick-'
W
..'4 J^ »
A^idni^íí^ y S ^jirAi p d^m^ mwturm y XornA ndúk s sh dichsi
el A'yoitol Sm P^edvj^ carmín kego dli mmHvs t^Us
pies dd Apl'^toU po-^-^^mmintfirm' a TJui «cyí íujv nom*
kr.e (cify'fFmcé^a Smi'edrv ne J^es ¿omaéa jíí dichor%
fQÍprhj-ih'imarméi njer xd ^Ps^.tf^t^Mdrj^^* ^ Pues co^
34i}^rr^' t¡imU4Íi ^oiocrH dc jurar falsos y mas fM^do o^
.fomm rcjf Cifro dicho ios ^Mt^u .qm J:stan m iug0' de
X^/W?iCp^ qué €0rai.ma;piis d poner laman<y eji U
cni^de la rvara que rcpracnta a J)Í9s dtciendo mentira
pact^ hmila Uiczaycjiíi tocyasca libaíincta, allpa
n)IllpusunQ|Uiíi)an; ch>y;íiina huchayoccaí hiñan cacj
hmy i^unam Ananias sutloc, hucmi Safira sutíoC|»
5^0 Pcclrp Apostolpa tapi3^can JIullacurcancu j
cbay Jlullacuscan huchanmantaíi) chayllatac huafiu^
larriurcancu , Diospa sutitnpim arí, San Pjedf o Apos-i
tol qillaciiy^hic ñispa tapurcan: cfiayta neuspan»
Cürlstianocuna Uapampas manchaiircancu^ chucucu-
.í:iircaHcy. Jrnaraycutac camcuna mana chucucucua-í
iqulcbíc^ yancamanta jurayta mana manchaaquíchicy
justi^iap íprachiscampas Uulkctahuan , cacictahuan
fi^rac carií^uichic í Justiciacaaii Diospa caarachiscan'i
i?i!, Diospa raiitiotamsayao. Imi soacoyqwibtianmi
rniquly<?jaita. D'iospa eru^uinman cburaspa. líwUac^
ta jui ac. írariquichic c Manachu chay crtr?:tarnpcbaspa
ftijíjtiUU) P^oíta muchanquichk ? '^
M A Ki 7) A M I B "N' T Ó S. 269
Ja ^^ l^f juyas , ^«e d t^stigú q^e jurare [^lsOyy s€
jU pmbare'j qm p^gm la ¡)cna 4el otro contra quieta
j«ro i detnéncrcí (^ac sea apedreado y y muerto el que
juro fal^^ cc^ntra la T^tda de sa pr¿W/»o, y ru^sa*
iros terJtM en nada djmar falso. EL Santo Concilio que
para ame^tro íñn se ht^o en ia Ciudad de los 7^-
yes ^stos años pasador ' manda t^ue de aqm adelante ei
Indio q&c ]ura>'e falso sea publicamente acotad j m-^y
xLctamcntc : y ^manda que sea también trasquilado ^
^ puesto a la njtrgu^mjt, .'X-a^ ; %'<\ f
Caytarn Dios camachin, Reypas caytatacmí cama-
^hin, ñispa. Pi maycan runapas , cacicta, Jluliacfa
jurispa, huc runacta hucfaaman chayachiptin, cay
Hulla jurascan ricuriptin, chay runa cacimanta hu* ^
chaman chayachiscampa muchuncanta , pay qiii-í
í]uin ña muchuchun, ñinmh cacimanta hucpa hiia-
ñuna:npac juracca, rumihuao chocachacusca quiquiñ*
huafiuchun iVmmi. Camcufjaca manam maiichanquíi
thicchü, lluIJacta , cacicta )urayta. Cunan Santo
Concilio Linacpi camcúnap aHiqukhicpac rurasca^
ñinrni,. Cunanmaataca,pi m,aycan runapas caciman-
ta Diospasutinta tcstigopac yaycuspa /uraptin, azu-
tasca cachuD, rutusca cachun^ pcacáy chasca (^.achun
nisunquichicmL .». ,jíi:^ínp7 • • -^ - . . . r
T aunque hasta ah9ra se ha disimulado €$n nosotros
por rLHHstro poüú tahsr^ dca<jut -adilanrc sera rntíimiñf.
ic Cdíti^dda el que futre testigo jalsa. El ápahlo ts pa¿u -dt,
la mentim y y el que jura fdso ira cm d diaUíf á ani:
¿iír p^á^a siempre en el /^í'j* del infierno^ Húkíslom^
tendido I Pms dfsde Í7of Hiá ;C^aca qs manda^
rt ruTát falso y decidle qut'^po ^mreif y y qmzél- f^i
^A al inferna ív mmdmús tal \ y no le tevgais nih\
Uíf%\Mm^^mi' ek P adre,é: M ^l 2(c.y,-0^^\dJfnder¿hi pa^
raqus no .os, haga mal : yr\s%.,fvuestre^ tompantro y a
dgtm rvtr acocha os rogare qm juréis U que él qtik^
rCj y no es <vcrdady enjutadle con el dia^ljy y di cid
qtic ^üssoysthi'isti¿tnOf'?jR y
Pana ctmaa cima pisi sancojroccascajrqmcbirmanta^
lluílacta /uracia liapispapas bina cacht>n riisijrj^^aicliicy
cunarinnantaca nan¿j^GtarB mucbuchisunqükhic tcstl^
goíalso.cá.ptíf4|uí€hic. Zupayiíit iíuíbcirjta pacarl-r
chircan: {luliacrabiian juracca^ zupaj^buanmí Eicnpa*
chaman r¡fica,cbaypí iiiriajpac raurac. AUlcb arí uya?*
rinaüíchki Cur>anmaataca pana curacayxju'í cacpaí liií-^
tlacta furáy ñísi)nqüi,aFíJa humn^ijícbíi^paraií zup^yv
ImsiXt íi{íc3l yanGanuuta )ur:iiY uiscatímanta. Anu
cbay Canta maf>chanaukbu, Dtospas^ Padrepas, Rey-,
pas yanapasun^^üim, niattam (j«cz'achax:bísijni]ulcbur
P.¡<maycsa viraciocbap^s, coclio n^aclyípfpas íhitlactá
furapuay ñUpa criincasuptlyquica^ nianarií nriunanittvu
iilntqui, atícbísy, zupayhuan úy nintjíií^ ííocaca Cbrh^
L W\ci
f Ih Cúii^Vi'ViOi no- han de tW^r' ri;^Uo,- ¿íHrad jjtív Ij/i^
mi: c nj^HciCroí jixin^j'cíHiro^y guatdúús de- úírar ¡klsoy'
muj jurad si-::r?7pré;^ /vn-dúd-^. porau^- tam^itn^ es> pj^ca-'^^
do mo^ caf} '}'. ^f cohdí^iafcts si juráis cm-^ m:ífit^r'a^> ái}-^^
(jt^e sea- in casar ynuy lí'ha^jasy^^' /<?' mcj.ar^ es rí'o' ¡t^^^
r^w ningún jtí^cim(f¡tOyComül)a€i'nlosh¿4aioí> chfuti;x^)04:¡f^
a¡ como, ntíístro Si ñor jc^í4 Ch^i^t'o-^ cmema^ ctí su^ suh^^
Aí^ú^í§cliOj, dictan -o-: r^Qqiaralíjm'ar'par INos^M^ ¡ií^ (£,
uelo^^ni por ía.tt^fra\,fifpi)r^títstra'njida^. ji-
Christiáiiocúnaca mánam^ tlüllaí;:!:^^ jijracpac nisr'^r"
chu^ úincjui: c-s^f bina: sonco caspaeaí^ allr Christia-^
JTooi canqüij. Dio^pa cüyarfaiami caiítjUi «^ ívianadi^
ari t6st¡gopic yaycu^pallachip chcca^üanta^ jüra^ncay--
qui canea, buaciyqüipipas xuúsi rnacjyquiCiiDaliüaiii^
noianacüspa, ama liullacnjt3mnqpst^hu^ na jb^^
pas,: checáilantá /uracunqut : cliaypas Katuni HucBa--
tucmi , ucupachamanftií rinquiman Ilullacta^ jiiras"-
paca ; pana yaaca^ yma^ huchailaínán tapas ^ IluiJactái
juraspaGa, hiíchan: ania ymallamantapas /uranqüiciía^^
chayraccni ^shuán aili: alíi Chr istlanocünáca man^i
puni ni h ucmital lapas i uracclio . Cay taca qulqpi n Te- •
su Cli¡istom>Evangei¡oa)pi camacbihuaríchicj ñi^pas'-
ama Üiospas, haaUpachapas> . caypachapas , canza)^*»-
niyrayeüpas ñl^pa jürant|uich¡cchu:' chcc^i '
Ü!
■• 272 'SSt^IQf^ XX. T^E- LOS.
'jino SCCÍ '-X'iHstra pálal^ra y si^ o no: pulque lo f^rm'nf
na €s por 'í?:¡cn* £st9 ctcom^ja nmsiro Smor ^csh Chris^
tO' 'V pí^f f!> ¡^ dice ^^ áíitm^s femar x» cansío: y
mirad hij^s mso^ ^^at n&s enssñct pst^ Crjrisxo y que
juramento Jíí^lV f)OT d ado^ i per ia tierra.^ hf^f
i$í jma p&r Iji <:r$áiiira^ st j^ra por d Cria^d^r qt^
tsi^ m íiíjí-: y áá -es -pf^ado jí^r^r con mentir d ch
^mdqmcr rn^rnrg ^ y ^Mm^ q^c sea d jiíramct7t^^
cfce<r^ cápíit5> cluecan nlnqni,iiii1k captin, Mi^lLm
mm^y caymi aJlica mnmí . Xajtan Jest) Christo
PiGrsntnchk yachachih^anchic,, paypa sirr.líica cunas-
xai>ca cfia^quiricanclVicnii. ílicuy diuri, JcsiiChri^
to Yíiyancbiccacáytabiiaíími yai-íiackilurdrjchk'; ma-
nual Diospas niyilarhií juíamcríío, hxinacpachacti
^^canspa» caypacbacta z^carl^pa , cauzayninchuti
^Gc^rispapa^, juraiTiCníoctan zocarinchic: mananí arl
vm-úhctl zocarisoapas faraRauchiCchu: D'i0.sca sri
ilapa ri^fascancuiíapím tian , paypa nirascanavnac-
|4 ?or'ari^pa, juranchk, pay i^ok^mn Dlostaní zo^
xarinchic. Dlosca lUpa rurascancunapíai ,ari tian;
yanca v':^-allamurrtapas líuHacuspa íuranchic, chajr*
'c# hatun huchactan hucluUicuncliic»
Dios*
^■'^^-n,
■SCf^WÍ*^
— —
} is ¡p^r vaa £r»^y y po'' í^menra Sinova ^ y por loí
mtoi^ y f^^ '^ste dia^jun^mcntajsp^r rz^-Jda mia^ o por
Vida muestra* fjur amenes <s decir mala mueru mutra^ si
Uo pQ ^sAííi U'tkrram^ uma^ d Mahle mi: llcnye^
j^fardaos hijos de decir MUsju^ramítitGs^ ij^e son muy
rM'd^s , y H ^ycrcdes ^ los ^^raeochais ^ i Ji los In^
líos ladinos yanaconas jurar mmho, no penséis ^m ,
Jo €s tosA híHua ni honrosa* porque T)íos se enojdi de
jíic traigan sti n^imhrc y y d de la Santa Cnr;^ por
9.ay Ji cada paso jin
Dlospas , Diosmi cauzan uiypas iaratuentoiTi. Cay
riiíziiapas 5 nuestra SeAorapas ^ Saíatocunapas ^ cay
pimchaKllapis ñirpas iuramentotacmi : ñoc^p cau*
zaynlyraycü ^ campa caiizayñiyquiraycu uiypaj
¡(iranientom. Mana aili hoaQuytapas hua¿uyíi:5an-
dú cay mana checa optinca, alipapas ^ pachapas
millpuanmancha ^ zupaypas apahuanmanchá ñíy-
pas juramentotacivu. Ama churiycuna cay cay jura-
íDCntocunacta Jcirau^ukhiccht', caycunaca ancha ha -
turi fmaíncatcí carian. Viracochacun acta , criollo
rivnacunacta ancha ji^^acti licuspa , ama campas
jurapLicunquíchu: cbay mana aüinij ancham chay-
iDar.ta Díosiúachíc pinacun ^ sutinta , crüztahuan
íiiaypi caypi aygaycachascanmama.
Z¿z Mana
ÚH. Yc%Kr(iicÍ4^y consída'aciofx ^ y al caí o les dar¿^_
274 S£:^ÍO'^IX.VBLOS^^
it'páf)) ^tse merece su desacata. Adas njaíodas no jur
rlis -y y d f^^ wicredcs ,jw^ar repremndedle dtcim'^
dde,: i^ow^s qu( manda l^ios que fíú tomemos /u
nomhrc en Wowo ? ¿Para^ué somos christtanosy st no hü*
cemos lo que nuestro Señcr jesu Christo no* man-^
da? Esto haced hijos mios como hamos chrtstimos^
y senh hijos de Dios: y st hahcis prometido' atgi
k Dios^ o i Santa María > ¿ ci los Sancos , o ha*
bíís jurado de hacer alguna t?mna orna a amscra
próximo y Cíim¡)ltd lo ^m hahcís prometido y ó m^
radoy sítndo co^a bmna: portjm desagrada a Dios el que
no cufnpU lo oue promete : y
Mana Dlosta manchascanoianta chaycan {uray ca-
nuayocciinaca ^ manam Diospa maquinmanta quis-
plncachuj cbay huchanmanta muchuncataci-ni. Garn-
canaca chisi icuna ama juranqüichicchii : pi aiay-
cantapas iuracta ricuspa , anu /uraychu , Dios.a
ama juranqulchu ñihuanchicmi nínqui. Injainicmi
Christiano canchic , maoachu Diospa siminta hua-
caychancapac ? aispa cunanqui , uiiianqui : cay hi-
naspaca churicuna, aili Cüristlanom canquichlc,
DiOspa chiiriaiTíl canquicfúc. ÜiOsraycu , Santa Ma-
rlaiaycn , Santocunaiaycu , yma hayca rurasac iVis-
cayquictaii jurascayquictari > aülpac íuía>cayq'i¡ i
ñiscayquípas captiuca, puehiicacuoqúkat p mana^pu-
chacacücca^ anchaoi Dlosta pínachin : Dios-
y rmrai q^c es lo pedirá nuestro Señor ^ y Santi
'f ^f? y !uiit>L
•.^^.-% -w
; W A'N T) A MI E'N TOS^ ^^^
'Manay ii se lo promn¿stdf. Adas si fue cesa mala,
la que Juraftds^ como de herir a rt^mstro proxtmo^ i
hactrU maíy no lo hahcis de cumplir aunque lo ha-
yais jurado i porque no qtnen Dios que se mmtyla.
Mcií os hahies de arrepchtir dx haber jurado^ y pedir
a Dios perdón por d mal juramento qmhtctsnts. Tq-^
do esto guardad en la memoria y y m$rad que así [q
ha¿aísi y de aquí addantc nadie jure ^ y il que oye-^
re ] tirar y ax^ise al otro ^y s\ no se enmendare y dígalo al
Paire . p.irjq^4e lo corrija: y de esta suerte cnmüh^ds
la Ley de Dios ^ y ser lis sai^^os ^ y en la .^j ida
eterna. Armn. SER.*
Diospis y Santa iMarla mamamcnicpas , nhc^^^yalc^
taca taripasuncjui-nanoii. Ichaca mana allipac juras-
cayquictdca, manam puchucancajquichu : rutu ma-
clyouita htiañuchisacm! , quírichasacmi, hinasacmí,
canasacmi ñiscayquica, manam puchiicancaycuichu
paiu juraspa ñispapas : Diosmi cayta camachinj
ychaca chay jurascayqülipanta i!acjuici,ncuí , Dios-
ta pampaclicihiíay ñinciii. Cay ti.cuy íilscaycu-
nacta soncoyquichicpi huacaychaychjc. Cinariniaii-
taca arna pipas jurancachu , pktapas /Liactííii.
cunquichic , arna furaychu ñispa cunaycunquichic^
iT^ana huanayta mi^naptliiCa, Padrcman tülanqni ,
tunarcampac , Iraápachincapac • Cu^t¿í ruió^pcm
Díosp^ 5irninta ht-acaychanqüichic', ÍUnaipad-a-*
maauiáaypac ^ulsplnquichic. Ancn. ^^^^ •
\
SERMÓN XXI.
PEL TERCERO MAHOAMIENTO EM
miQ se trata ; que fiestas cié giiardar obligan á
los Indios : y como se ha ¿c oír Misa : y quaa
rraii cosa sea h Mí^a:: y qüanto impona oir
J'paUbra ie Dios: y como los días de Ersríi:^
mo he íia ^e trabajar , slao hacer fcifcnas obras: ^
y ^yié obrases Bp^co hacer: y ác los ayunos, y
abstinencia de carne que la igle-
sia manda^
W fí tercero Mandamiento dice T>i9% safUífi*
cares mis fiestas , y fiO hards m días ohr%
ípr^vd de trahajo. Cos.i es muy justa fjcrtnav^s que aU
gmos dia,^ en ti año los darnos a T^ios y pues ¿I nos da to-»
dosioí días ^ y todo el tiempo. Co^a es muy con^'ímtntp^
me P0$ no^ Qcií¡)amos tanto tiempo ^n ¡as cosas de
U las zancquen camach icii scam san tm plm
Diosníachic úín: Domingopi, ficstapi zania-
c cuaqui ^ ama lUmcauquichu ñispa. Aljipaccamachíj-
<:a Hcúixn cayca churiycuna , bi)atancurí£.pi huc ys*
cay pun:haullataca, camantam DiosaianconcanchtC|
payca ari llapa puíicluacunacta „, pachaccipas, ñof
£4.ichlcp4 cauzacancaachicpacm i , ymallactapas
tatotf
m»»^
Wp fJusstra cctsaj y scmuucra y y cn í^tros ir:i¿odos de lo^
irX'nhrc;;..^ Qc:tpemas algún tiempo (u las co^as de 'Dios
fiuejtro Señor: y para €.:ro e:drrio U Sa-.ta Igksia Us
f estás qu€ g^tardan los chrhtiiínoí , y f^os manda T>ios,
<n iyt^ prncepto guardArtax* Esía.i jJejtch ron de xada
-áiccc dias 4^4f y <jue €^s el c^mlUmamos domingo ^ por-»
^ne siquiera un d¡a xa ía semana M^camt el cuerpo
de sus trahafOfyy el alma des canee tratando Us cosas:
/le T) IOS y en ^uicnestsi^ el njjerd^dero descanso* A4e
prcgHUtareis : ¿P^ííj' .porqué ^u^rdamí^s lo^ chriuián^yd
'Dornjr^^Oy mas que Qtro'djú de la scmanai Sa-
t2íicuncar¿chirpacml Goanchic. Camant^m 'vh-i [uíc
jscay puachauibctaca Diosiuan cosunchicj payta mu-
chancapac: chayraycum ari Santa Iglesia mamanchic
"fiestacunacta zamacuncaiichícpac unancbapnarxhic
chzy punthaocunapi zsmaciincpklilc üixpam: Díosnin-
ciiicpas cay camacblcüscaR .'ílmimpi camachihíianchic*
Scmanancunaplm c^ca huc píKjcimuta zamasuschic
c;iytam Domingo aiiicLk , hiic scmauampl^ biK pim-
xiíani la otaca uci^ achí cta^ an 1 m-ancí^l cta ;^macni-
sunchic y Diosta rnuchancapac. Diosta<'mí ari >che-
ca z^cnancanchicca : fiihuaMc]UÍchicmaíKl:iá , Padre
ymnraycDtac Chrístianacuna Doaiing-O punchau-
pi za;Ti3cun<:hic , scmanarrjpi mana tnaycannia
punchauáimpíca ?
A 4 Ricuy
Sahcd lijos qae en tal dUy (¡m es el primero de ¡4
MP
I7S SET^ñdO.'N. XXL DE LOS
itmwiiXs resucito nuestro Stñor'ítsu Christo de entre lar
m^i-^Cos y siendo el tercero dta después de su pasiorjy
y mmrtey como lo rcKj:in70s en el Credo : y en honra:
M la ¡Insurrección de fnn/tro Saí'uadory yporqmpúr'
dU^ úlcm^amos d descau^Op y gozj> de la mida tttr^/ai^
del cielo :, por eso cele üramos todos los icmi^ig$s ^. y
Iv mismo es TiWíingo) c^ue dmdei- &enoré'Fi^era' dt los do"-
mingo s ticnt tumhim la Santa Iglesra otre s dms di guar-^
d^ar^ porqm en- ellos se celebrará mpterim prmcipaUs^
de nmstro Señor ^esu- Christo ^
■ ■ ». .
Eicüy cliuri.^ CBajr Domingo^ punchaupíni y' Jcsui
Christo Diosninchic cauzaricnpurcan huañuscanman^'
Wíy ñacaricuscanmanta, quimzannin puncbaupi; cbay-
taoi Grcdoplpas ñlnchic, Jicsu Christo Dic^níncbíC-
pa: cauzariscan punchauniota yuyarispaoj Domingo'
punchaupí zamaGünchíG , chay cauzarlscaoraycL'ai'
hanacpachapi uiñay casi^ cauzanGanchicta usachir-
ganchic; chayraycum ari DbmingonGunapi zamarun-
chicObmingoñispaca ,. Dibspa punchaiíoin ninchic,.
Chaymanta huaquimn punchautapas zamacuncanchíc-^
pac unancbapuanchictacmiSantu Iglesia maniaochic,,
chaycunactaav fiesta níncblc ,, chay punchaucuna-
pim^ Tesa Christo Diosnlnchicpa /raa hayca- raras-
canta yuyacuncanchicpac zarnacunchic >,
mana^
i; de nuestra' Seno^i'alaVtyg^n JS^U <^ de lo^s Sat?t$u
'MAlsT) AM I ElSiTOS. 2:^^
ipostoles , dc ctros Santos muy esclarrci.^oj. T aiti^-
(§e estas fiestas son mucloas y pero pcrfj^ue a 'zosotrús
o se Os ba^a pesado obligaros acidar dar t'cimasfts-^'
ís y y por(^ue haheis memster nuestro trahajo pura^
/i^'iri par esa ios ^Sumos Pontífices han dispensado^
or ahora con'-oosotrcs ínmischas pestes-,' y solamente vs^
Uigan k estos días qm os diré. El día del fuícimí^ntO' de
uestro Saí'-Uüdor. ti átúát styCircu^Hilúu, El díü d(: lof
[cyes. El día- d^Li Pasc^ux de 'B^surrecUon del Smor^
...'-. ^ _ . ,^ . . Él
lana nispa Virgen SaxiU María riiamancliicpa cau¿as«r
anta^ mana nispa Santo Apostolcunap cauzasontapa?-
uyarlcuncancbicpac zaniachihnancbíc- C¿íy físstacu-
ac3 ancha achcam: ychaca camcunacrapis:! caljpa-*
octa , huacchacta- ricüsunquichíc , chaytlil hua^^-
uiJlanta hüacaj^chancayqülchicpac acllapusuncjui^'
h¡c$ chayraycum Santo Padrecuna quelicanta ca--
hamunniqulchic > huc yscay fiesta! ¡acta Huacaj^'
hancayquichicpac: chaycunactayupapuscaj^qui. Nav-
idad pasquam; chay puncharipioi Tiesu Chrístoí
eyesmi
ac : chay punchaupím Reycuna- Jiesu' Ghrisrb Ya-^
^anchicta tarímurcan. Pascua^ de Resurcccionmi'
iuctac:-rfiay punchaupioi Jcsii Glirista huanuccuña*^
Daat^icauz,^rinipurcai)¿ Ascca--
2%0: • S£]LUO'N XXI., ^B LOS . ■
■MI di^.de :9íi Awencio^. Sí día de la r^cnida dd Es*
pinm Samú. El diadcCorpm£hr¿stí.I de las dcmis
fitsSás: L^ Así^noim de nuestra Señora. & dJa de su
'■^dá^idad.. £'i dí^ de su A^mncimon. El dia dcsié
'^^¿íTí fíe ación. M díí$ di hs Apostóle j San Pedr 9 y y San
'P-áhÍQ-y manda J}i^s ~e¡í^e guardemoj sus fe si as. Com$
■ ^€ iyan de nmrdar .yeeUhari Wosexeleíra'a la; fiestas
' dsíor¿hrist0fíOSy comQ a^Jtt^m^eme ^vuestros a^ucp^^a*
dos iés su^^ «. dd
'^sccasion pünsiuun^ili^ctac : chny punchaupim Je-
^iír.áe -/Spírku ^SaiAton^ huctac : rhay puncha riplm
^pirku Saoto Diasm^clKC áLpostoicueamají hamur-
•^gn^ Corpus Cbristi mKUJ boctac. Asiiadon ñisca
puaciía^iBi tiucjac: : ^W puíiciíaiimi aiKstra Seño-
ra ^m-^^ fc/Laria hangcpacharnaa chayarcan. Ná-
tmá^éhm punchan hncuc : cbay puncbauf ^^^ ni;es-
tr¿v Señora Sant^ Maria pacarimiH'can, Ánuncia-
cíQij Bisca punchauri liuctac : duy puBchaupiaí Je-
1.1] Gbrísto DiOsñlochíc Señora S'^avi Mariap u¡c-
J^ampiruna tuaircan. Pxniticacjoíi sudor fiesta huctac;
chay Duiícbaupiais Señora Sagta Maiia, Jcsr* Chrlsto
huÚHiknU IgUsiamaQ apaspa Diosaiaa cocurcan.
San Palro; San Palík Apostolcunap fi^stam hüctac-
Cay suíincbascay fiestaeunaHam carne iinap iíuacay-
cH^Hq'^íVchk. Hoacaycííaspari manam ñaupa pac];ui
macl^uyqiiicaiccuna cochocuc carean.
mti-
i.l
«lJI i^' » -^ 'm^''\J^J^
" "'^ A1<IT> A Mí E'SrOS \ V 2i« r
¿cl ifJtiraywi y y dd aymuray ^ y dcl Jtu mn 'fion^
tach.cr¿ís.j y ÍAylíjj y otras ctnmofJtas cjue d demonio
lis msiño. Cdcha la Safara Jglcua las jíestaí dt-mu^ -
\fro 'Oíos y ü^nck^do d sacrifich s<mto dd Misar cm
mucha )oLm}itd^dy cantando salf^os^ y alúhmz^as dd
£ ñor^ pTüincando la pa'ahra de Z)ioi d puiah chrás^
'ttah'o-, y haciendo íítrat cosas muy santaí^ y agrada^
\l(s aJ)m'. y ^vos humano tn tales días csMis obli^
fadc ¿L'^QíT' Aü-a entera* Qu^ pensáis fne ts la Áíí^
sa^, í^sLq njcis allí al Fadr£ salir n.^tstid-0 con ^\t-s-
*tjdu^as sagradaij J«c ^*^fiC4se las pone ^ sino pura ¿r
al .¿lí/ar ? W^ '
.intirayitdpí , ítiipi , SymDraypi taqaíspa^ iipiaspá.,
'Zupaypa yacliarliis^anta ruraspa. Chay hma canea
Iiispachu Dios nihoanchic ? Christianocunaca hac
harnu cauzaynioctni canchia Santa Iglesia maman-
'chicca Bcstacunapi Jcsu Christo üiosmncbicpa
áicur.t<im Diosmao cocun, Misapi ymajnnana ta-
quieta zocarispa, Díosta muchaspa^ Diospa siminM
cunacüí^pa, huaquín yma hriycaallinta caina rtiras-
paoi Dlosninchicta cusichipuanchíc. Chay ñiscay
fiestacunapíri, Misacta calbrUcanaianta puchucan'-
<an cama uyarincayi^uiín, Imactam Mtsa ñinchlc?
-Manacha Padrecunacta úcik can<]uíchic huc ha-^
tna anclu yupay pachahuan pachalliscacta , chay
pachacunactata Misacta lurancampacllam churacuc?
\ ^i o 13 4 Maiia-
•««*
.UK-i
1
•f
J ^a /^ o^e/y ir may aunto^ y con g; m renjcrcnciai*
y lar y hcrntar por ol Uíra^ santo que es d Mi^all
¿^0 It a^ai t^mwr- una hoitmy y^vtn^yjaguaen- d
Cítlfsi y yMtjpMes^ de. hahcr dicha' mstcraa Vúlabrat'
^súitüSy d<jxríayy mostrarU ¿i t^das ^ i^o h ^vuí da^-
-pues retihtr at^utl ¡)un y yi a'Qtfel <^inoi Q-vé pcnyais'
ijne es I Teda ata h oTdtm^fm ChriíPa yAj^^^'^n"
)dh él mwn^ par st^ boca y c¡m mi^ lo . hímien^^ (ar
Sacerdotes '^. y; Padres de hs chrístimiosy..€omo él [& hi^^
Zjy la fiQchc anteas dt^adtcery (^ue ^tno i&n sus iág^a^
dos Aphtdcs^.y cdtíirh clmistcrm dei la Alisú^ci>m
: sú£r an dó su cmnpa- en pan y ' ^' ^v ^
.Manachü cbiGa camüfcucllam ricuc cancjiíij Dioj--
pa qücllcaota ricuaucía,. mana ñispa taquicta uy^-^
- ric caíiíjpi ?: Misacta; rimaspim liostiactti mai|uinipi^
hatallic,; vinoetaai aslía^ aniictalitua c^Íi:^i chma)^
cuc^chay hahuapirn Dioipa simíntai upallaJla rima^
rispa ;,hanacnecmaaí zocaric,,, Ilap^' runacunarnaa}
ricüchk? cbaynnantaní^ ehay hostia cünsagrascacta^
calis, consaginascactahüan. cBasquic? Gamoiaataca;
ymactam: ruraa^ Sacerdatt Misacra rurasp^? \csai<
Christo^ cay hinacpac camacblrcaiií, pavmi /ur-
:vcs santopí cayantantin híaa buanuncampac^ Apo
tolniaainabuan: hiaaqal micuspa Mhactai .caHarií*
can^ pácarichircan: cbaypacham tanUcta ucunmaii
consagrarcan^ vlno¿-' *
y- í^ti sanare en d aiio. T^éL mismo lo nciísoy/
^MAhn^' i^f«4r4iKJ^^ » -
'y dio a stií a^na'Jo: T) i $ chulos ; y 7nanilo <^:í? íg
mismo hiciesen cllos^y sus sncce teres m memoria de
su hsndltci pasión^ y mucrtt. Así hijos nuos in la
Misa (jue se lee alto y o se careta , son Lis palabraf^
y doctrrina ds 'Z):os dada en st§ E-'vanoilio y o Por sus
^ApostuUs y o Profitas: y son oracioms con (]m la Sanr^i
Iglesia pide a T)ios y y son alahatKaí ^ue dice ^ st^grart
Magestad. Adas lo qi^e se haee eoñ la hesttayj con d ecdi^^
ylo (juedics en secreto el Sacerdote^ tf ofrecer íl misma
sacrtjicto dd cuerdo y sangre de jesu ChristOy que
vinoctam can^^ yabuariamaa coas^igrarcany oay qoi-
cjuiíiipascbascjuirranmi^ ApostolñiiKuraíHanipas chas-
quichircantacmi. Gbajpachvaa:^ camachircdn 'Kn^
-pa : camcunapas jmanam fiWa rtirani ^ cfjay hina-
tac rüranquíchic, machuscayta, nácar xcuscayta ya-
yarispa, ñircam Rícay churi ; Mísapl yma hayca
ri-niascapas ., mana Eispa ta9tuscapa5;> Diospa símm
camam, yacliachiscai> camam, htíaquiñinmi Evange*
lio.Tipi lian , huaquminmi Apo^^toinincunap rimas-^
can y PTofctancunap rimascanipas ; cLay oracion-
cunahtianmi^ Santa Iglc/ia mamanchic Díc:ta í:ocan*
chicpac ymactapas mañapuanchic , chayciinahuan-.
taGOii Dios apunchkta muchaycrn. Ichaca Sacer-
dote hüstiacta luulJispa, caJÍ2:ta hatalKíspa^ tpallalk
ñmachcaii, chayca, chay sacnfídoctam Jesu Chris-
to¿>ucunta yduíaiintaliiian Dlo^naancocun:
2 84 SEKA'IO'M XXI. T>B LOS
que el ofreció m la Cruz > y ^l Sacerdote lo ofrece m
d alear : y este sacrifcío ts la cosa ^ue Díos mas
amúy y mas Aprxcia de q^amas h^yen el mundo: y p^
H ms per duna nmstrps pecados^ y pos likra déUsina^
¿es dd alma y y dd cmrpo : y por él nos hace mn*
éms íicms a los njí^os ^ y a los difmtos y y no
r$:hne la Smta I^leája en todas sus íosay mysteriodc
tmto ^aÍ0r €9X^9 fstCp P urque en la .Mua njient
%)ÍQs nJtWi^y y njerdadtro al altar ^ y ios Angdes dd
íitlo cstO'n dlí adomudo a^jmUct hntia con gran rs.''
.^.^crencÍ4\y . ^/^ .■• '• ■ y^
vrnanaTí Cru^pu cliacata^ca ca5^ ^ ^juíqiM Jesti
\ chistó Píqs ¥ayanman ícoeorcan ^i^cbay- hina-^
^Jlat^Ciul Sacerdotepas alíarpi C)lx>OTan cocün. Cajr
..^acnficioGt^üi tfcJ<iu7 ym^ h^m ^^m^ímx.x^^s Dios-
' £^í)i^lcbic j^iipayxiían ^ ^ ^síMiuOomapaS ci3sÍGuspa .muñan:
rfbay sacrificíoraycutacmi ll^píi tpch^achijcta pam-
. pachahiianchic, ucunchicpa> anuBanchicpa yma hay*
.ca niu.cluiyiiiornaPtapas i^ui^pichihuanctrií: ; ^ cbay
..;5aíiilÍcioraycptaicaii yociayoiana allí cacta , cau-
.;^aj: Chrisííanocunaman , huañuccimannampas rha-
.yachUuwichic : Santa IgWsia mamanchicpa yma
hayca caquencí^nari , manam cayhuan pactanchu',
liapam^ntapas cayracmi collanaa yiipayca. Mi^«-
minca (juícjuín jesu Chrlstom ari bamiiáj hanac-
pachapi ít^c Ang<?!cuaari cbaypit^cmi , chay hostia
coi>^agKascacti úüpuyrusgamuchaycun pa-
y áunqin <voíQCr0) no lof rpjts , los hí\n riuto mu^
d)Qsnjax^nc$ sa>)t0$ y y de limpio coniz^orh Por tso hijot
mi^s y mirad (^m ni^ pí'rdan tanto l¿fjj y y que rv(fkm
£tiu 4 Misa f^^^pravoy yltmpíQSy y la-vadúsy pues ruc»^
t)Í5 a la casa d^ Dios : y mucho mas rvenid con
det^ociony y no parléis mictjtraf oís Mtsa ^ fii fnj^^
nis a miigKTes y ni k las paredes y sho hincadas ^m^
has rodillas con mticha dc^vocío^iy adorad aqtuíia hostia, y
caU\* C^myído U al^auy daos en los pechos^ . pt^
pana caaicunamma ricuptiyqüjchicpa^ , achca San-
tocunaai chaypí c^a^ ricurc^ncLi , Diosaian checa
s.o:ico ca'>ranm¿uita. Chayraycu chunycuna , aaia-
tac cay chira alíin cusiquiyctaca pazunqalxrhic-
chu : Misaip.an,pacari!lanrac hamunquichic, alji iipa^
cuspa, vacchicüspa, tacsacuspa, mimay munaylla,
DíOspa hüacinmanmi arl haaiunquichk^Diosta r¡-
cuc : tucuymantp/pas soncoyquicta ^ animajrqiíicta
Diesmaa churacuspa Mlsacta yyaricuaquichic, ama
yaaca chachiunquichu , pihuampas rimanacunquí-
cbu Misacta uyaricuca^pa , amatac huaraikunaman
nauiyquicta zocarinquichlcchuj pirccicinaman^pas ,
mananí chayca allichu : xMl.sacra uyarichcaspa ys-
f^ynin concoriyqulcta chüraycuspa, ulipiiycuc son-
coiia, civiy liostla consagrascacta ^ cáliz corsagras-
cacta Pad;e zocarí¡'tui muchaycDPqui ^ cascoyquicta
tacaycucuspa C4 huchay-
piciendo pirdon de njuestros pecados ^ y por ;:./Va-
f!
285 S'EKA^O'M XXI. t>B LÚS
gund cosa dcmu dc cr/'M'm el dia de festa: ml^
rad qm 01 castiga'^ a Dios en qaítd^os (d sdt^if y in
ddrúí malos tímpordcsy coma ha h^cho con mtííhoi
mitos chriíti(Xnof ¿¡tie cmntan las hiitQrtaf'i y atm
€fitrc sema^id todos los ¿¡as paditrcda n^enid a Mi^
id , y go^dd tan alto l^í^n amfjue vo pecáis si lo de^
XJlis entre stmana. i f<o -^¿^V los hi^.n^s chrfstsan&s co^
tno caia dia oyen Misa ? Paes así haced njcsotros ^
y sentiréis rnach^ bien tn ^-ttiestras d^as , yin nj¿ícs->
tr&s cmrpcs y yeHWuestras hjícsínüas: por-
fruchayta pampaciwhuay ñispa {naiiacunqui: fiesta
■ punchaupiri ama ymaraycupas Mísamaa allcaca-
muriiiuichü, pacta Dlosñincbic muchuchisunqnimafi,
oncoyt;!, tianayta cachamusuiiquKTian 5 muchoyi>4-
chacta cacha nusunqoiman > hinacfiii DIo^. Hfnant
achca Óhristiaaocunacta cbay hlna hüchanmantí
ñacarkhfc. caytaca achca qoelicaai uillacun. Cacrcu^
puncbáupipas mana ancha llaincacinicayqü'f captia.
ca ^v^^isacta tíyancuncjuíchictac , cusiycjuipacnñ can-
ea : cacíciír punchaupíca rn^nsL Mísac ta uyaríspi*
pas^, hjclialHcuytaca, maiiam buchaincünquichícchti^
Aül Chriscianocütiacauíaay punchaucuiiam Mísatta
nyarincü : chay hmaüatac camcunapas uyancunqol-»
ihic, m:vpas aüimayquubíc , uc«yqt?fcfcicj>as ancha
ci:.riocm5 cauca , ymayc-uipas ^ hay cay equipas aa^
cham forfarrca. Diasta.
mQuc ha dicho 'Dios ouc H honrara^y hura hicn A
■ " f^ v ' S^.i. ' . ■ r-
i ' ."^ ' ^' ' «njr ">' '•- .^
1 r
"M A'NT) Á M Í E'NT S.
2%7
W tienen lo í'chr'istiafj os tn que mas se kohre 'Dtos^
fpic in a^tid divino sacrifido di la Misa. T úá hijos
míos ssd desdi hoy mi^y dcnjotos de oiy Adíssa^i'^
y Citad allí C0?i ¿ran rinjtnficia.J emiten íaíiss de
ruenir a la dounnayy al sermón > e¡ue es U Dalaíra
¿e Dios que se os tnscña ^ y es el manuntm tinto 4e
^vuestras almar, como la cernida es de rc^uestras cuer*
^ou Aprended U Ley dcDíos, y tomadla cosí afcion
pues <^€ts quan Itnda es , )' como tian cosas tan ixU
ta^ y y
D¡05ca arí nínnaí : ñocacta. yupanuactaca ^ yupar*-
chahvuctacá , nocapas yup^yrhasactacipl ninml Ma-^
naní y¿napipas chicachu Diosta yupaychanchicman *
áuy santo Sacraa:entocía yupaychaspam^ chccam
puni Diosnincíiictj yi paychanchic. Cbayraycii cluw
I ¡ycüna cunanmantaca Misaman <onco caych'icl^
Mlsacta uyarlspa tucuy soncoyquichic íiuan uyaricun-
quichjc. Doctrínamampas , Scrmonmampas hamun-
quichictac, Diovoa siajinta uyáricuc ; Diospa si*
minea animanchicpa mií^unan iii, cauzaynmmi. yma^
nam mlcuypas ucunchicta cauzachin , chay hinatac*
mí Djüspa síiD'urpas animanchkta caDzachin. Díos^
pa siminta yachacL^ycInc, tucüj' soncoyqulhiían íiiu-
tuychk; DiospacatDachjcuscan úmicá ancha aJlin-
«ii> collanan pumtn , ymaya)::na aílicaqneroín^í.
2^^ SEl^dO'M XXf. Z>B LOS
y en ella est¿ <^'Uitra salt^^ciof^» El Indio qm m
apirmde. la Ley á^ IDln^ c/ cam^ huíia ^ue no quie^
ef}ip'M£r y^r-vi, Momíí'r^ I r/í no $rei Cúrpiro ^ ni 04-
iÍQ^xLá J^j^gm .cjt^i fiñneí no es< s^olo pa^a CQm^r ^
Cáhé^o y y el ca^rier^ , sino ta^^bicn pare
hiiblar como hombre. ¿ Pms p0rqi^J rjg qmrras sakr U¡
a)m di: 2)wy y sim¿0 komh'^t u a.^ud'vcs hestié
V-í:iiya(jú.An (jm hálnisM gdscar el (lia dd domin^c
y la fiístct y qm c¿m.m Jdpa ^ ^fr y y (tprsíodcr /¿
Ley dt J)íQs y , en
Pi niaycan ruoa.pas Dióspa siaiiutü jB^oa yachafjU)*-
ta mqoíicca / llama bina mm"^. soricü/^^oirmí , míquy.
ílau upiayljacta , cachuljactaíi) yuyan* Rlcuy chur
x\y manam carnea Hamachu canqiii , maQarn c^b^í
llochu canquij ch^y .calluyqoicta txianam chaybóati
rnicuncayquíliíipacchu cQs\írcanqüi Dios , cab^iloc-
ía , lUiTiacta bbia, ycbaca fura caspa^ runa \\m.\
tjmancayquipafvhaanín.-i ^CiQ;^urcanc|ui. Imaray.cutJí
Dlo>p4 í.inr>ii)ta mana yachacuyt^ iiuiaanqui? ílqni
Caspatac llama bioa oyt^ inraiianqui ? Ricny ari;
ílomingo puncbaupíj fiesta puoi-Uaupi cay ct^n.an
riisac fiíscayca» rura'^pam zamaycupqrj : i)^|.í}>actan|
?yíi:sacta uyarinqur^ DiQspa sioilnta uy^r'íOq^új UJ'^i
rispa yacba.cMn<]u¡ , ,^. ^ .^ u.S^M^^'^i n
rn r^zjir y j en encomendaros a T)ios '^ y ^n ctr4s
^*WSSC3íy?J
-j^ >. .MkA><«^'-
i^\rfh*enaíycomo n.^intar ioreñfirmos^ y dar dt^
íonuy. ^ los pohrcs. T tamhtcn- da' Dtos Itcmcf^
panirif^f: njuestros cuerpo^ dncá^Kcn ^ y n iotí^et^
fi9cht como siahonestámnite ^ no tn (borracheras y i>^
ín ta^ut^j ^ ni tn dishonestídadís de mugcrej : porque
ti diablo e^uiísre (jue jw fiestas si ¿uardívdt isam-a^^
mra, f^ncstro Dios es say^to^ y pura y y mí no- qtéieA,
rt suctedad y ns mddad: antes sí cnvja mmhií coH^
los cjae de dsa manera ceU^r^n sus fitstau P^diisdc^
ir ühunos cantares hutnos^ y dg^^os juegos honcs^
rczacwnqui , Dlosta muchacunquí, hijaquln allí
ruraycunacMiiun ruranqui, oncócciinacta ricumun-
í^uip huaGchapunacta rnkuchinqtii. Ucuyqiüctapas as^
Haca cDG-hochinqni , ñispam Dios ñisonqui 5 ycha*¿
ca ama xipiay huaciman, taquíy huadrnanrínqmchu/
üpiaasicunquichn , raqu5u5icünqü5 , amatac huármíí
cünacta masranquíchu ; zupayca chay bSnatíií' fies*
tanta hüacaychachicuc: ñocaíichicpa Dioshinchicca^
ancha Sarttom , ancha coHaiíano^ij rnanam mi-
Ilayta, yma mapactap¿s rkuyman nínchu 5 ^allin^
raciTii fiestacunapi macbacc unapac , taqukcunapa<j>
nncíh^i plnan : na tat^i^ícufparj. Diospa taquilian^
ta taquírinujujchlc ^ pucilacuí^pa , cochee uspari^
ama huehallicuspa^pucllarunqui ^, saiKacunqiilchu ;
I ^lu V í^iD 4 • ' ^ micüs- -é
y cerner ^ y l/cíer con ahgria^ ionnjidmd'o ^a^nestros
^ll
t«<5 ,SE7{M0^ XXI. T>E LOS
kfntgúSyyaalgunos pobres. Aiús guardaos de im1?c>r¿f^,
cha 'OS ^ n¿ de hacer cosas dd ttempa "vi.jo, aui os lU-*^
nrard el demonio al t^i/ierna st tal ^aíeis. fat^s, hs
dtcho^ Cierna loabch de santijicar les domuíg<ysyf^esiás^
Sahcd dhota^ic tamhtm quiere Diot que el cuéj^tí^,
descána m tales días. T,a(t manda q^nt^ trabón
jcis^ ni njáyats a ámk^if ¥^'M,^ Ci4^ar^ ni^Á láhrar c^
sds > y heredades pJHí aofras trahajos semejantes^, Jl4as\
lo que es fteccf ano para aj¿4estra comida ^ htínUpo^
deis aderezar f y guipar ^ y qesando hubiese mucha mccfi'^
dadf de suerte que se os perdscse d masx^ , a elganad&^ ^
cota seútQJdfStc : con
micuspari , uplaspari pactasnillanta > huauqüeyquí*
<unact¿, huacchacunactapas hamuy óispa tTiícuclún*
^.ui. lehácá ama machanqukhu ^ ama ñai?pa pa-t
cha madiiiyqüichiccunap pacariscama rüran\|Uíchí?y
tbayta íuracta zupaymi puí^asunquichicmarf na niy-
Cjuíchicj íÍ€5tacunap¡ yrnarta rtiraspan ca^nacan-
qalchic* Tachaytac; iicstacunapi Diosninchic ücun*
buantac zamanca r/ihuanchicnrii Dios: cbayraycun
tri^rnlrygopi, fiestapi ama ilamcacünquichq, tarpucun*
quicbu , huackhacünqüicliiT, chaciacunquicli;;, yín^
y/Tiactapas Jiamcanquichu ñhpa camachihíjanchic
Dios $ ycluca micuncayqulp^cca aHim yayúlzuix*
pas haaycucunqüiclúc. CLicrayqui yacumaí¡vá yirra-
mantapas ancha mücbupíluca^ llamayqui/ ynuyquípas
huacaycnaypac CíPtuKa , . Padree- ''
'M A'Ñ'D'A'Ml E'Nf o S. 2>,
;on UciRcia dd Padre rjodiis acudir a amstra tiecc^
j/áaly perqué Uios ^ue es muy p,ado>o no ¡e inejt
^uan U.por mcisidady aue no podas escusar, tral>a/a¿/.
Mai mirad que por 'vuestra codicia no os tiente ti
tnemtgo, y despreciado U fiesta, dtgais , ahora no me
rve el Paire y putero cu^^par , o chaca» eár , ct¡cnt4
que os mira Utos. I así como es piadoso con ios que
ttetten necesidad , es muy riguroso con los qm tienm
mahcia. Antiguamente a m hombre, porque en día de
festa se fue al campo a coger leña, le maudo T)iat
apedrear. p^^,
Padiecta Ilccncianta niañaspa rinqui, raanam Im*
chachu canea. Dios Yayanchicca huacciíacta cuya-
pavahiianchictni , ancha muchuspa, ñacaricuspa fiCs*
taciinapi trabajacpacca manampii'janchu. Pactatac*
cíia yinayoc haycayoc caspatac , musícuc soncov-
quiíuan fícsracjnapi Jlamcacuyta , usacbicuyta m'ii-
nancjuiman , manam Padrcca licuanchu , ysncaius
Ilanicacusac ymacusac ñinqultran. Pana Padre
tnana ikusunqui, Diosca rícuchcasanquím : yma»
oam huacchacta cuyaspa pana ficstapí ilamcacticta»-
pas mana muchiichln, chay hinatacmi ymayochay*
cayoc caspatac ficstapí llamcactutáca nanácta rau-
rbuchin: ñaupa pachaní Diosninrhic hi¡c ruoacta,
fiesta ptincliaiipi jan.t?.tuc i¡.<taLn.í:rita, cauiacta
íhoctchacbispa tüA^uchicbírcac.
Chayray«
Bw ts^ mmi (¡^t '^mrAtu hs f estas. VUrnáine/ff^
m^mcTQ dtcir aut^ an como hay dias d^ jiesra y 'e^
amM Swrx Maire ¡T^csia manda holgar : a.ti ir^f
0^roi di(ti tn que mundá ^flig^^ el cmrpo^ aymafjda>
Bffm dUr son s^da la ¿¡m^^smú y (¡tée tstump^im^
m,:^ f ruiyflks de grandes fe stas^P tro connjosctriíi'
ha dimmado d J^^dre-SanCú^-dc 7{omáy pára<¡m sol<a
mtm-^QhU:^ados-^ apnar los. njiernes de ^^nsma^y
MP^áa-sa^ita, y U nj$spera de ^a-yidüd. M<ts los
mé^mu^^cn^ y piídicf^£n-a^^^ i^^rinia^
fios ■míi^tumhran ^ mejor harán ^ .EL
0iayra?iJU -rhú'riciiaa ^ , &5ta^ptmchaapica ^zainay^
€unc|ul ¿híc^ ama ilanKactiatjiuchiccha. Cunan que^
paman caytahuanuc y^ichathiscayquicbic : yvtds
nam Santa ígicsúi m^manclik y fie^acunacta za-
4nacupxanx:hicpac omachipuanchic t chay hinatac-
fni ucunchkta aychanchicta, ayonanchispa , naca^
rkuchíncanchicpac mitaní a unanthapuaíiv hic. Cay-
pack^ctaíTi quaresma ninchlc y ancha Santo pacham^
hatuü ficstacunap viglliampas- íchaca Saiuo- Padre
JlDmapi cae yayanchicmi^ i am runaCiiriacta cuyapai
y^^p'a'^ qimrcsrnap viernesninciinallacta, sábado Saií|
tocta, Navidadpa vjgj llanta ayunan-cayqukhkhicpaí
ÍHíaocfaapasLínquirhic. Pipas sonconmanravirgcotiíai
ilmapay HTiancanta, ayuaayta muiíaptpj^qáirhico^^
huan aHiyquich¡cpaGmixanfá;#^ :^.J * a. ^v- JAytnia^* *-<
El «jü? viy^i; no ha de comer hasta mcdi^ dia r ^^
'Ad A ?v z; A M I /: "NTO S. ' so t
a !aJ^ocf9Cy U'^o p}crc muy pv^^ioca c¡7m^ y no hade
^QrníT cofa de cay^^c» Türf^lnm \ah d ct;c ledos los
^*icrr)rs dd año etta ma¿jda¿o y ^tét nn^cun christiA*
no CÚW4 canse y ni los sakaági ^ salriyosir^o fuere por
enfermedad y y con lie. na a. Por eso sj njicndes a
tilgtifio comer carne en q^unsma , ¿ eri njíer^ics ¿
ítro dia de ayunoyü'zisad al Padre ^ porque ene rd^
i a maestra de ser injid ^ y qtéc ha ds ser castip,i^\
io. Todo esU hijes mios tomadU muy hien de mc^
^icriay y unos a ctr$s U decid ^ y enscruidio en ruucs-
"ras Celias ii ^JiiCifres btjos y pararjm todos s^aifchris^-
;j ftosy y ú'í'^^'Ccií U -vida ddcsdo que X){Os promete ¿
^■ís Ciic guardan su Ley. Amtn. SER,
^yunasparl cbiipi puachau cama manam mkuncav-*
julchícchu^ chisiman; i buc iscay similJacta micunam;
lyunaspa manam aychacta micunachu y llapa viernes-
runapipas, sabaclocunaprpas maoam aycha micunacbu:
)ncospaca liccncialiüanalFiní iDÍcunqui, Cbayravcu pl
naycantap:s quarc5:iiapi,vierDcspi, ayunay punchauDÍ
tychacta micucta ricu5pacajPadremani3͡lanaui,chay.
:an riuiaca ychapas iHvina Chr istiaríochu, muchuchiv-
:auzayta usachincayquichlcp^c huan* Amen,
E4 Oíos-
¡94
SERMÓN XXII.
1»!¡Í
iii;;
DEL QUARTO, Y QUINTO xMANDa^^
miento. En que se iraca como hemos de hon-
rar y prever á nuestros Padícs carnales , y
reverenciar, y obedecer á los esplricuales , y a loj^
Señores temporales, y honrar á los viejos: y^
el tiiodo que han de lener entre u los casados ;
y el cuidado que han ác tener de sus hijos, y
los amos de sus criados: y como nos man-
da Dios que de obra, ni de palabra , ni
de pensamiento ofendamos á
nuestro próximo.
EL ^ua^to /Mandamimto de "Dios dice : hort^
raraf 4 tu Padre^y Madn paracjue ^'t-uat
largo tiempo sobre la haz^ de la tierra^ *Bícn n,HÍs
(juai ¡M^tíi fs la Ley de 7)iosy y temo noí manda- cosaj
tuenasy y ^^^ ^ nosotros nof cstan bitn. ^^^
losnmchicpa tabu^ñcqucn cacnachicuscan si-
rain ñincni; Yayay quieta^ m^nxayquicta allí
yupcTychanqui ^ caypachapi unay hiMta cauzancay-
qiúchicpac ninro'i. Rlcuy ari : Diosninchicpj símiiií**
ca, caiTíachiscanca ailim pnnini, ancha al!ícta.r:> anclu*
yupaytam ca'Tiach¡hüa«chic, quicjuincliicpa alliynia-
chjcpacmi ymactapa^ caniachihuanchic. í^i
D
gr/¿t» ¿/í« parcct d hutn hijo tjHC a íí^í Padns hfi^
a y y í^^ strri,>e con amor y con humildad : k TJios
ígrada^y a los hombres. Tu Padre y y tu Madre te
n¿cndraron y y te crtaroni ipncs no es ra^cn c^ucr^'*
ono^cds lo fíi€ les de he s y cjm es tu propia ^^ida , y
a pronto ser fmis después de "Dios elíos te lo dieron?
H hjn^ar ú miCitroiP afires consiste cfi dos cosas: /4
ma es (h accturíes y y <^edecerLes y- un murmurar de
U^ j ni diCP'Us mala palabra: la otra eseti proruerm
?> cenando ^'i^josy o muermos y o timen nectíi dad ^
^ darle i lií c^m ttriim4sm\ = '"•- ^ A^^nc^ue
^\ niaycan runapas yayanta, mamanta yupaychaccay
;irv¡cca, añay yíipaychaypac punim : cíiay hiña ajfí
^i>oaca quiquin Diostapas, runactapas cuskhinnñ,
nuciachicunmi. Yayayquitn yuíDacusurcanqui, mat-
naj^c^iiírñ huacliácusurcan(^ui , yscayninmi huyhu^-
furcan^ui, paycunam ( Dio?» ñaupaqueyoc ) cáyniy*
juicta, caiizayniy^uíctahtiairjpas cosircanipi, Iseay
^amupirn yayanchicta, mamancbicta y upaj^chastm*»
?hic : ñaupacmi yayanchicta, mamancbicta man*
:hasün , yma camachiscantapas hüñlspam riiraw
lun, aína clpsicasuncha, amahayac simitiuan ay-^r
iisunchu. Hucmi cana; machuyaptin , payayav)tin,
^fícorayaptin, hiiacchacíianaptin y churincünap alJr-
thancaochkmi , yanapanca«chicmL
Pana
dM(¡§é€ im¿a jpé<0 dil^ d f^ij^ d^r dt comer al Pa*
296 S^m^i&^ \XXlí. ^B 'JJOS
dr,e ^ MiXslrc y qu^indo lo ^ut con húmhrc : y ^íi^-i
qm 4st¿ pQhr.c{^ si ftécd^ ) les ha Ac cubrir con su ro-
p¿l^ si Us ^: pAicccr i%'.mud\í^. Talos hutnas hijos,
<¡m así io hue^n ^ ks dé 'üim d premio. y í^ú ^ol^
Mj- ¡4 Mr a ^^'Mú dd cido^ sino famlien en £stay dan*,
,y pramft^ díL» $ 4áU i¿4mfh^ Al xq^tatí^ al^^^
m^l^s hif^í Mspkcdjcntes A jus Padre/ > y <¡Ht U4 resrs
pop'éf'rj. md , "^ mw^ntm'én dis élm , o les dcyprccim^^
í^ KU^: xi^ ^.^ -^Ji ],0i '^miQí sutfTcn tn su mctsi^
Í0)&,h^/rÍos^ -•"^ A j
fzm huacchaílapas ci^lihoan , yaj^'auchicta ^ ma-
pai^hicía yarecacfa flcuspaca > iJatanta rlcuspaca
n^iaicblsunmi , paeb^lIii:MsunmJA Yayanta ni'aman-:
ía yanapactaca, <:j.uic|Uin DÍ43spa6 yanapanníi , allí-
rhantiri , t^anam hanacpac!uj!apkbu ., ímv pacha-
fiianíaa? alliciiaytt callariii , unay huatara camaoiv
jc^uzaynjnta coí), mana oncorhispa, yiinan camapas
<:.pnm:. Y^yd^nu^ marxianta yaaapactaca , uocapaj^
yan^pasKini, alüchasaomi ^ ñíspam Diosnínchlc ñini
slngiQ csLant^cwi yan^ipabiíancliío Icliaca liatón ^orxov
fiííaicu, yayanta^nu amanta inaiia yupaychacti^hayaci
íiniiauaiiMUijpacucta, huasampí riaiacucta y yayanr;?,
mamarta xilicochacü^ta , sauopayacta, aclpayacta,
machu,paya nieta, micasac ñlspa camapayaca,qu¡ri-
ciíacta, liuacchachaaacta^as maoa yanaj^actaca: átí*.
l ^ vi» ' iPU V»
J cstúf tatfs aht^'vecc 'Diot ^ y les echa st^ maldi^
ii.>n y y í'JW (-'sta -vil^ los csff^a con íi^mbre^ enferr
m<dadesyy t^'cihajos'^y les ac^yta la i^ida^ y depttei
ios echa 4Í infierno. Stm,, y ,^4^'^ i día ia pdabra
de T^ioi ^iéC ¡ueraU íwpoy l^ijoíy y honra^oH Á W(?<
íH Padre. Cdtn qut era otro Iqí^o It deshonre^ y tor^
tpo el md hijo 4juedo hcch^ tutano dt Íqs ^xos do^
haefíiys htjns* T aun es hago sahcr ^ Que aJ^tiguamttitt^
mándala la Ley que los malos hilos , reéddes^ ,y ¿ts^
nj cr gQvitjxdos ■ / fut^
ancbaiTi checnln Dios, maldicionnlntapas Dischunmi ^
chayaehinai i ^ cay pachápihuampas cbiy cancühactaca
muchüchínml, Varkachinmi , Tiacarichinmi, onco-
chiniTiij nanachinnii ;j yma hayca ñacaiicuymainpais
chayachinmi, cauzaynintapas utcachinmi, hüañuctari
ucupacoamanmi uischjtamiin.D¡ospa<jacllcanrnicay-
ta ñln: ñaupa pachas, Sem, Jafct sütioc, cay yscaynln
huauqucntin carean, chaysi Noe sutioc yayantaca, tu-
cuy sonconhüaii paycuna alli caspa yupaychac car-
cancurhuc churintacs! Cam sutioc carean: chaysi ya-
yanta pcncaychanman , chay huchanrayciis ya-»
yampañacascan carean, yscaynim huauquencunap
y^ni runa Tantiscan hiña .ña carean. Ñaupa pacha-
ca , hatun sonco runacunacta, yayanta, maaunta,
mana yvpaychacta , alicochacucta,
F 4 runiihyan
fuesctf ^apcdtiíidosy^y mwieseñ. Dcctd ; woiotrosl soy$
MÉ
l!
Jyomhrts j o soys. hriitps:^Á^i'na!u , sin jmao ni ra^.^
tjo.n^. Eí cúhítlUy y d carntro despíécs que ha cnctdoy^
fio titn^ cniffta con qmm le parwyfii engendro: ni
el perro y m d fato % érnes Us mtiirdtn, como a los,
otros. Borciué'i PQr<]u^ son hístias que notknQurazony Jii x
mtendiminto :-■ n^as ti hombre ¿¡ue mtta al cide , y
€x hccho^ ¿ imaz^n de T)iosy no ha de ser así y {im^
fumdo es muchacho honrury y ohcdecery y ser*x;ir a sur
Padres : y qm^^do es yagrandty y ellos son rdejos, tam^.
hien honrarles yy sol nerrlosy di lo que tu'vii rc^ J
rumihuan chocachacuspas buaáuchlc carean. Ni-
huayrbíc ya : camcnnaca runachu canqukhic ,,
cayd utic mana soncoyoc , Uamachu canquichlc?
Llamaca , cabailoca ña umacbísca , mana nar»
mamanta ñuñuquenta ^ yumaqucntapas ricdn-*,
chu, allcopas, misítupas bina caman, nunoanta-
pas^ yajantapas yancam canic. Imaraycutac hi-^
wain? Mana soncoyoc, mana yuyaynloc caspam h¡-
naiTi. Ronaca manam chay binachu casun ; ñocan«*
clVicca hanacpachapac niscan canchic , Diospa lic*
chayninm^.n, unancbaamao rurascaa cancbicHuar-
ma caspa> yayancbícta, matnanchlcta yupaycbacr
pac, ii-sanchacpac, sirvicpac, yanapacpac mscan can*
fhic: na yuyac caspar^ paTCün-imachiiyaptinca yii-
paycbancancbicjni, yrnancbic cae huampas yanapací,-
caiicbícmi : oi^.nam
y, no dc,:i7n¡>ar arles en sa necesidad y ^ enferme dad^
"^M A^^V AMl E'MT Si
299
ornó i^aan algunos dc -^uosonos*, y por ssa eñoMr^ mu^
ho a Vi os híitstro Señor. T<xrnh¡cn qniin Z)íos cíh t^ji^
\ais respe toj y obediencia a ¡os Padres espintuaks
j(ic son los Sacerdotes y y F icarios y y Ohispoj , ja
^(fgtosos y porque, todos estos son criados de Dios:
} SI les deshonráis y deshonráis a Dios que esm amo,
r^^hten habets de honrar y y ohidiar a tor Señales
mporaks y al 7{ty y d los Gokrnadorcs.f. y Cerrc^
ridoref , y d i.'utitros Curacas tjne es gobiernan, "f^^
labeis de maldecirlosyfitrnurrnurar de cllos\ ^, n- sího
nanarn oncoynimpi , ranaynimpl ys mo^vkuyxúixim
Kaquencauchicchu , quezachancanchicchu ; huaquin
nana Diosta manchaccunaraccha ch;íy hinaca, chay
juchanhuanml Diosta ancha pa)act;chhi. Anímay-
quip yayanta Diospa rantin Padiecta, Sacerda--
tecunactapas, Vicarioctapas , Obispocuna etapas
[Icligiosocunactapas ynpaychanquicblrtac , ñispaai
Diosíiínchlc camach'huanchic , Diospa yanan cas-
Cannatita. Payciinacta pcncaychaspaca^ qulcjuin
Dios yayanta pcncaychac yi)paymi canqulchuiTian.
Caypachapi camachic apucunactapas ynpaychanqu/^
uiacni, Capac Reyta, Goliernadorcunacta, Contení-
dofcuaacta , Cnracayquicunacta , yuyaqueyqiuai-
nactahuanripas yupaychanquicbíc ñinmi : auja pay-
Cüiucta cipcicaaquiciiu ^ ama úacanijuicLi] :
ism chducr como henos f^sjids a Jo qut ts ^ustc^ V
^>'^i
soo S&{MO^<paf. nietos
hain di sit afr^ntaiáh ^^^o hoyjrdcuu'y J ácafcídas^ pms srm
primero qm n^Qs en este wmdp. Al rf^c^ It éateis^
0$ ras df0 tíbr^^'"*]) hm^s ¡^H^U de sus iíü^íif. Mirai
4¡tit es gran pecado^ y ^ 4n4Jais ¿Lupias. iSabtis ;h
^m cuenta ía Sagrada Bi^^'ttí^Kct de ums mK^élas
üuc hfctcron ¡mi^^di ^m^^k^^-'V^^
vi-na ctóiachíscapíipis^/ m3na;liacfe raptínca} huíirs*
pa füpaych^nqaichic/Machuct^^^^ payactapas yu^
pay chavcbfc ninmi^ ña upac íu]&acñíy^ui cascan oíanta^
^ammamtapás 'bncoy^d ^ascápmahta : sonconri ^
machtí cayniíirr yup^yciiáypac f unim, rnanam aci*
payaypacchu,sauca^payaypaccliu. Gam buayna^
fnanam^ ciíyta asllap^s yüpaycHaGchu caaqukhic ¿
iyancatlaoi ' machucpnacta allcochapayac canquí-
<hiC; y pencaychac cáriquiciiiCy acipayac 4:anqulchic,
^3^er*^yctnc/ancha hatun huchacu
-¿ük^r^^^^P^^^^^"^^^^^^ -píBácbiRquíchic. íüyarí
ttlli , Dlospa quellcrárrjl ^ cay : ñ^üpa padus • ahcca
4íüaraiacüna, mactacuna liuc ;^llin mátíiuEli$cO'$ífr
tíocta acipay^ccAíiCK , yáu \ paá^a'ijf»a. , ..pacra¿u{»a
rii>px: ' . í^i^^
prKo^hmtr Larlct dt hf hn-énes njtfjot* l os EifAñom
hf j y. todús hs lotmhrt'* di p^lmij^y lti4na nt^on
iiwen gr¿t^ Cimenta en ^U€ Im motot honnn a lof
^ujif y y Us dm mtj^ lugar ^ y id in¿an maHd^
hablan , y les tKuéstrtn mfcciMn púr s4s años y y an^
itctvidad . 1 Cito wiiWa aUhú !D/W , f Iq ma^;da
€n m ianta escritura. Ad¿ii hahth di séílet"^ éjne cé*
mo los hijos han de honrar a sus Padres^ úsí hsPa^
dres han de enseñar f
hiña nlchca¿>íinsV, yscay ucamarica hacha ucui^arN
u ilocsiroBTu > chaysf tahua chunca y$cáyn\yé
buar cnacuiKu ta nacarcaí ispa hnañuchirranracu; Cbav-
ta yuyaychir: a!íi machuca, aili ynyacca^ manam
yanca aclpayaypacchu. Viracochacünaca y pi may-
can yuyac soncoyoc runaca^ chorincunacta cíJííac-
m¡: niachucta ricuspa cumuyciispa ytiipaych^RC|Ui,
paS^ñequcyqaipi tiachiní^m : inachü ram, yuyac ru*-
ná rimaptin, upalklla iiyaiicimqijl , aiiiá yár^cá«T¡*-
mausicunquichu , machu^ casca nmafíta ^ ñaupaií ijís'
lucniy^jiii cascamnarira ybpaycíiatnquiy íiisp^m htiar>
tnacunacta cünac oancu.Dk>spa« cay taca aiüm* uin-
m\ o^cllcampapSs: nia¿buciuTía¿tía juipaychaniqulchii:
6 ihdia nddiTüii i Ictocaí: yníanam:- cb.of lyqmchiccoaai*,
hmraiaycpíc'QÍccíj<ia-: yupaYchaísujKjuicbic, cjiaíyjhi:-
nalbtac cam yayancunapas, churiy<.¡k¿ichicta alilhta
tm
^ pYo-z/etra sm J^ijúí^^q iíaií\t^ ^jhc los vAja^. cngcm
drai^yy^ iéí^i- kch: q'S^mdo^Jimjty siriü dtspms ios
has d^; cfM^ en ÍHOiJif €oitumhru^\0 Biiireiy. y^M^M
f^$: mirctd fue os pí-d^^ra TJiOs ■auent(^ dc c&m^o ^iuett
^iHstrai hitoi] LmgQ qtij^2do mnM los húluis de in*
n^ÍAf* Á la Iglesia y, púTJi'fat sean- hdyü^^losyy. se ¿4*
gan hijé^s de ©/Wv 1^ lo^q^^t tawh hijo^ par yapu^jnr y
k Us ocuítúÍ!íy.uys^dtrmom^s^qm tanto m^l kucih a
queseros pyopias' hiját ,. c¡um qt^crcis más (jut smn- h¡^
JOS dd diablo y fm no J?¿jas dc2}iOs» \D:s-
üililJa huyhuaiiquichk ,. yruani^pBí conquicbJc Ma^
na» ari ,^uarrnajGtuiacu uaoi yumacurcanf , «ara
huachacürcaal j pa^^aiant^ ua^achua ñincayqukhu¿
-hüayoccarm ! c^iiicuriacta 11 Ulosmnchic tiripasuiTi*
€julch¡c| €Í>#rlyqf/ip> h jmanapiscauzar*
canta. R'icuyehlc ari i cliuriyí^nkkicta,' huaiiuaj^qui;
^hict^a? ütcalbt^ic íg|csia^T3un apachánqtxichie,, bapti^a^
chincafnpac, Diospa chur iii caocarnpac; Piptí- mzy-i
l^as^ cluiriyiialchicta ama baptizacÍHpuackunchu nicé
,ca, pacaccay zupaypa churinml canqqiclitG : zupay
^easpam churiyquldrtcta chica aliiíi cüsicuyulür»
,p«zuchincjuicbic y ^nia Diospa^ clKiníi^ cacbunchív^
-2i)pajr|)a churin cachua, ñic y epaynii : ¡cancjuichic;
dai. kícedle aprtrjdcr Uj (¡¡acior.efyy U doctrina \ y
éin^Ao htctiriy az^ncadíe» Mirad ¿jne otgayt Misa^uucs^
iros hjof , íjííc rictfi cada dia Icf dccryina autcs de
$xoil^\r t^i y/^m ríase ^¡íimtecrjynt nim2,Lin$pí^d¡üryyU^
vdUosy% ^¿ítiJlot: y las mmkahas ;íi ¿raridiCf¿/¿ff
no conshtah ¿j^e andtn eon otros muchacijor y y nti-
ffadqas no dacrm vi hermanas ^ y hjrmitnus todos- pifitof^
como mmújs hattis, Es&' isdv^ íerttas, y ^jo de hcm^
hnsí i-SúH purcsy o Cétrmros y parafAi' maih^s^ y Inm^
íraí ii^ndtn n^uiíusi Guardad : (¡m jc i^ojú "£>¿os
<0T2tra rc^^iir^s y pcr^m^^
Churiyciui, huafoi^youi na allá^ límariptaica, Dla?*^
pa siminta yachachinquichic y. rn^nn j^uchacusac ñ¡c¿
tm a2iuinquici]ic: Mhamaa^ cachaiiouichic , ui-
way purrchauiJa Dócmna Cbfisríanácfe re^^^^^
€h¡c, punijsac aiprin , piiuüj^manti híjtanptinipa^r
íliiia huarrpa rríacinhuáiMnacanatuiicachiv zaciriaimi
cuucachu^ anyanacuncachiii Btiahuayquichit?{a uc^
íachiychic^ upachiychic , ptchaychic V pachaiian-
fópas tac!;:ipuychic, ama mapa zapa pnrineachu. \j.^^^
siyqukhkcunactarijarna^cari huarma^ macincuna*
huan pucilachinqukhii , amarac turancunahuaoí
Iiuac|UÍ puúuch¡m|iiíGha-; ' camcunaca hinacmi can-
qnicliic, Ailcocuna, liamacunat¿cnii,orcahuan^ chn
nahüaí) taucanacuspa puuucuc. Cací cacuychk: an?*
clum^Cyiosamchic camcnnapac pifian. Caoi-- : *
ff^ufk'U^ywHíhAds^^ njutstrtt luyes les dtxais in*
■
í^4 ' '^^s€7tjj.mm 'xmi^^-'BB Ms
JúMs ánj^fi c^m ^^rfií^/Aí : oíO'-^s: gran ptoida ns^ms^»
ptMA0y%'^At>''ú^ ^Mt iemiSy h apirmitido'^TJíim^m árídm
.fimíC£mSafyjy:'<-h£múj nciáxas^ ¿orno m JMCitd^í ¿rí*
Mké-í '~^'^^' "^'Mtsf^-.aj' jd^^ y^M¿ fP rvMsiíti^s merp^^
^Ticba hatiio huc'hayqukbicnM caj-. Chayraycu cu^
níochic jlapf qi;)ií:hlc^: íX);Bq:C^^ Cay
mana;. a.acaricü'yi^a-e:\cfeya^£J¿su« .:■ .rantisca
tad cl uí7é al otro y y la mnJcr ¿iTátc\ y rsirr^a a jn
muido : y i/ marido trate Itctij y a^ns d su mti^cr-^
Los ouc ápomüH a su^ ^ií^i,fcs,''y' das maltriitm ^
'son hfjos ¿id diablo. T túf ^rmnr€s awe v.o sir^e^j a
sus manidos , b se andan coí% otros^ ion hijas dd dta^
ilo. Md^ los í^unos 'Casadús que se (juurtn incn ^ y
se guardan ley , y se ayudan , y criar» ¿i^n Á sm
hijos , esos son benditos de Dios , y úi^nen pane en
d m'f^o de los ciiloí. S¿ tenéis criados , o f-ami'ia^
tarnht n hahtis de mirar por ellos, de
cari, huarmi casarabcacta , huarmiyqulhuan cozav-
quihuan alli soncolia cuyanacaychíc , rrvunanacuy-.
chic, liuyhuanacuych'c Liis-unquichicmi, caVnpas, pay-
pas ama hahuancha.ucünquichicchiu Huarmiri co-
zanta yupaychanca , ruanchaaca, alli sirvinca. Ca-
Tiri huarmmta cuyacunca, allichanca, ülsunquichJc-
mi. Hu^rminta macacoa^, huarmínta mana cuyacca
Züpaypa churmmi. Huaninirl cozanta mana ynpay-
chaspa, bucbuan pinicca , zupaypa chorintacmi.
Ichica caripa>, hoarmipas coyanacuspa, aüichana-
cuspa, paypas, paypas mahahüachüc tucuspa , chu-
rillanta , baabualUnta huyhuaspa cauzacucca, Dios-
pa bendicionnintam chascjüincu , hanacpachap u-
manmij chay hina allí íauzacuc rnnaca, Yanayqui,
chlnayqui captinri > chiycunactapas yuyaíicayquim,
* H 4 micuy.
de darles lo q^e es ra:ion ^ara sh shstento , y mi^
. ísü-5 ■ ' . éSET^Of^. JXlh:rT)E[..tQS
'fná-quern^ÍTan-\éim^'^y_-^^í(i. oi^n Misa y f se f 4^,
Id ' doctrina; y^\si i^ft£/i-Jpm^2í^y:j^mtdÍ0s. coí^pa ¿ l^ijas^
^^sí lo díCi 73íof:(.umM^f*'3 tijja estct, ^í;e ,4>s^,^
dicho Si emicrrayy entiífi4f, (^ cjit qmrto. mmd-^r.^
fniinto. Ahora d .qmJ^ío tnv^iicJ)ios mmda^, qut,
vadi^ mate a- sm frkxi^^^. Solo ^Dios ej^ Seriar d^l'i
^vida dd homhrey y asi d hombre na ¡.mdc c¡mtar
Id tvida a otro homlr^^ m d st miímo^ T n lo hace,,
eomctt grandísima maldad^ INo^ ¿do manda *Di0s e.m
fío mates d tu próxima j, ' si^o
Ujícuyntnta , pacbanta yoyapuncayquím : ama hu*
chapi . puí iiiGachü piÜ'ayqííipas r Mlsacta ulmy uya*
tilica : doctrinacta yacbaoca; allí soaco r una optin*
^j churiyqukta bina cujrani|üi. Csytam Diosaíg^cliiq
camachicascaa ámimpí camacbíbuanchk; c:^f tuctry
Biscaycuíiaca ,> Diospa cajr jabuaneq;ucn caataelii?
cuscan simlmpln^ buniicunv Cunanrm Dlospa pfchc':^
neí^ucn cani^aclikuscafi síminta yacnacbíscayaaít Ijic;
!^ma runa macíyqiácta Jiuaauchkqiacbu iiscani^
ta. Ricuychie ari : Dios zapallafinií runacta cáu^
zachihuancbícj ^ hayraycuoi runa aiajiia becpá. buay
íitíchíneancbü y quiquUlantapas iiianam buaíiucbiaiíf
jnacbu. Runa initinta buaííycbteca ^ mana üs¿pa ^uít
^Ujijantapas, buajíuclucucca ^ batan luKhactani^.:to
^hallkurt, ^í:j,mm- Dioisníiicbk eay canjácbicuí^xf^nr
slminipij, ama runa fnaciyqtikta buauucbinqu'uhii.
mu ■:
fum !r
ü
'MA "N D A M I E-lsl Tú S. 307
sifse tumhun c^m uo /c kiiras, ni h des loftada^ ?u ccícj
hicrai^at ch lot caLHos y h$ Im^cxs otro mal tratíin^nu^
to. 1 SI algufio hace algo de esto y T>ios ád cilI^o
L' cantiga y y il 7{ey de la tierra y aunc¡tiC sea rui^
raccchAy puLs radof los homhrts sarrios heitnarwsy y d^i*
ccfidcmos de un Pad^e Aaau y y de una AUdrc Ba^ni^
Y por todoí muño 7]tmtro Señor ^ati Chista y y
todos tcHimof un Uios^y un mtsmo Padre tn d oí-
lo. 1 así nadie se atrfi^va atratar a otro md\ piro U jsiS"
tícia hiíH puede castigar a los (¡ue ha>t buho delir
to» T los Padre t^ y Señores bieií pue^
runa niíiciycjulcta ama quiriclianqükhu ^. a,na la-
xhanquichü, ama ua)tcinqi]ichu^ ama chucchanmaa-
ta pahuapuaquichu y a.na yaiaílapipas quczachan-
íjiúchu íiihiíaacbktácmi. Runa macinta cjuezachac^
taca, Dlosoii nanacta muchuchinta^ Reypa /ustl-.
ciampas castigancam , pana viracGchan cactap¿ís.
ViraCüchapas , cam runacunapas hucllarn caachic;
llapanchicpis hiic yaya Adanmar*ta , hi:c mama
Evamanta pacailnnic camam canchic. Yayanchic Je-
5U Cbristori llapanchkraycum huauurcan: huc Dios-
rioc, hüc Yayayocllam IlapauGblcpascanchic.Qiav-
raycu ama pillactapas quczachasuochu. Icbaca ]^^.
ticia uiscaca > bucbayocta camantam muchucLinca*
yayancbicpas , runayocquencbicpas y alííiía;
chi;rni-
ffiiedcH cústi^iv wodtradí,P2íf/tc a -sus'hij^syy criadcs^
ti
.^_ ; ^E^iG^ mil. lyE ms
\ahimdo tmiA. 'Tamhhtn os manda J) ios que nc in*
tumis ¿t palahra ¿ otro , ptscs no quiV^i^ qm os afrcn^
tm a njoisn El (^í4S llarr/a a otro ova y i tontOy dkt
^msPTp Siñhr ^cui Christo em el E^'^y^gdio^^m mc^
rece ¡mgo 'S^ inptfno* O hermanos \ gua'^daos de pt*
car-f m entl cord^on : fiohúhüs de rever odió y y rcn^'
%or emir a njuístfo proxtmo : mirad que quiere 2)ios
que todos nos qutrúmos í¿én\y y nos perúommof anos
á otros d agrúrinú qm hiihicnryj'OS ncibido* Porqac
yl q^e ahorre ce é su hermar/a, .
dice
.cliurhit-aca, yanantaca ■hucliairiCüpciOv'Civnaspa ma-
canea hDanancampac« Hinatacmi camachihuanchíc
*Dios\ Ama nina mac¡jC|ukta aoyaspa , huacyaspa ,
chaf cay ñ^i>a pencayehani|uicho^ ñihuaiichlc: caixi
^üuiquii!a7(]0ipas hucpa pencaycbascaoca, ama pen-
caychahuaomanchu nrcmi canqui. Pipas moa ma*-
cinta, utlc , upa nicca , ucupacha ninap camaomi ,
Tiispaní jcsLi Chrísto Diosnincblc EvangeliOiiipi nia*
'A 7 chuíicuna ! amatac sonccHayquipipas hucíiaüi*
,_^,., „. , , uycriic : CjOezácMaBacíisparl
^jpámpac'h^íiíacuychic , ñispam l>io5níncbk catnachi*
huancbrCi Rima macinta soncpmpi chk'nipayac<?%
' Dic^pac-
: '5^1^ '^^h Mphrí!t^'^e 'diiante 1k lDóis^4^^
1
MA'NDAMÍt'N TOS.
¡00
^mlcida Catador, y a^i ni po'- ohray tji por paULra^ k ni
por rioluntad hemos de hactr rnal a r¡(i(<tro proxtrn^i^
s/No antes linf a rodo^ y ponjac así .nrcmof htjos dt
nuestro hucn Padre T)ios y c^ue da su sol y y ^^ /Z^-
ri'ia a bueno ( ^ y malos , y murto Por todos tn la cruzj
y allt rogo por lo^ ¿¡í^e U dakui la nmtrtt. Seamos
f:j/¡of dt cufÁ hum Padre , ^ a tjodos (■¡mramoi y p
hadamos hien , y a n$ngm<í ^miamjOs y (^i ha-pimm
mal
Diospaccn nina m.icinta huañnchic yüpavmí : hf.
nam San Juan Apóstol Evangelista quillcampí ñin.
Chayca, manatn runa rnacinchicta, pi maycam cae-
tapas, sonconchic huan, siailnchic huan , ruraynin-
chic huampas qu.czachasuncRíccbü 5 yallinracmi lla-
pantapas ctiyásim munaspa^ tó^
pam, Diosnínchicpa churin casunc0íosca^;ari cuya-
cuc sonco Yayanciric caspa, Inticta alü runamam-
pas , mana ajli rluiaaunipas cancha '/cumuanchlc-
m/, parachlmuaucíiic : payiui: Jlapanchic runaray-
cu crnzpi huañnipcan , chaVf VhS^ huafiuchiquencu-
napac Dios Yayanta muchapurcan. Chica alli Dios-
p3 churín caspaca , ñocanchicpas ilapallanchlc cu-
yanicü^unchic , aüícbanacu.uinchic , ama pictapas
sonconchicpi chicnlsunchu, ama pillactapas qucza^
chasunchu.
1 4 Yayan-
^
u.
i3 f
3TO
'SETxMO^ 'SUL DE los
'■\t
% nos cii^íTrk much^ nuestro Paire lütosy y como a í$ti^
.nos hijos nos dura U h<rtníia dÜcido^ y la gloria
^ara siempre. Aintfí^ ^
yayanclik Dios, allí chnrincunactaca hanacpacha-
man pusaspa, chaypim paycunapac ymaymana cu--
^icüyta uínaypac conca. Ajnacn.
M
•tiu.
Tucuy
; ^-Cs..
• ?:•>
lí^'
^-'
/'0
^P1
^p
tó^W^ií*
J^^
^^
^^
t*^
^•?^^'^^^^
m
^^
. 7
*Í>.ÁJtjií.'
V
BJl
SERMONXXIII.
CONTl^A LAS BORRACHERAS: EN
que se ensena como !a cn>bíiííguez de suyo es
pecado mercal : y loü daños que hace en el cuer-
po causan enfermedades, y irueries , y en el
sentido cnto peciendole , y en el alma obrando
grandes pecados ^ de incestos y honúcidios , y
sodomías : y sobre codo qnc es el principal me-
dio para destruir la fe , y sustentar las sa-
persdcicnes^e it'Oiatrias,
TP^cif Ui cosdí fas crio 2Jias para hen ddl^jomhni
\y' U hombre fjíc/o con las cnatnra^ de Dios ojin-*
dé a ut Criador y y hace daño a sinusmo. Laccmida, y
la bibida hiz.0 Dios para^uc ti hombre smtihts su
rv id a con ella^y torne [ui^rzjx para trabajar y y haar^
cbras loables. Jldas
*».
TUcuy yma hayca carta, runap, cusin^.parmlí,
allimpacmi Diosnincliíc rurarcan5 ychacautic
mana soncoycc ruram y quiqüin Diospa rr.ras-
icancunahuan, ña ruraqiienta anean , cjiíJqi.ilkntapas
iiaycucuntac. Micuytaca,. üpiaytacá , chayhnan ru-
rpacauzanca^ caüpanta hapictnca , yma haycallac-
• lapas liamcacüuca, yma allinilla.tapas ruraRca, ñ¡5-
píiA>iDio$ninchic camarcau- Icí:aca '
' »
íl"
11« ^ ^ sETmo^H xxin. de los
^IM^s Im minhres túrpciy f 'tgnorantcsy no guúrimí^o f^
tmplanzjí^ y orden qm counjietie^ con fomtr ^ y heher
msarrcm Á su fuerpQ evfermedad4:sy 'íimi jue. tstan /«
j>úrqi$í xprno digl hh súhiíX ^ ^' muchos m^s mata la
.£^^<iy <¡^^ h espada j y no solo hacen mal a su cu rpo
los úíis comcuy y. híhen\^ dest^mpladámtme , sino ma*
■eho mas a m h^ima > '"matándola con los pecados, Pof^
(jíé^ dil mucho comer j^ y. bthtr procede laluxmta^y la
ímhrtLÍgfHK^. M HL^ino y I4 ^^4 B0 p (jOsa malfi^ si^
Jipi^yta j^alllchispa, mana Diospa sroi n carrea paf-
^^fascajlanta ■ nilcaspa .upigsparnj. uciíata ' yñiaju^ana
^X)n<rc)|rpian -..ch4}íacl3in : bm^ oncopíinmí^tiilluñtiiia--
^.chay hucbatimantatactBirünaa^na iimaYliuáuun.Cax'-
tam. iiuc amanta ruoa'nircai3:^aczapiíc'uy qucíiatiuan*
racmi ruoacuna .ashuan huariuii j ysparahoanca ma-
eóaTt^ebíay;chícaphi4ÍíG?&iii5 ^^rélsp^m- 'Pircan. ^^-
Dtim- ^^a-tba: m bcm^ a'íich.a ^ac ^^^ai plai* ■Tiuip^r a r- ^Mm ni
r.TOai)ía;raí:;mi' iasbii«anmí^^
' enchispa í í-iAíicbaB 1-Bicwí^,^;ü pfesca^ J^íuínadaiJ ^ teacblc
- tar amaic; W i aoea > ^ ^alclto i4ilátn<í a ^aíüwüíp -^^ : I>iospa
Al A "TIV A A 1 1 E W T O S\ 573
para c<fnvzo del hombre. Pero sí la tomaU co» wu-
cho exceso^ os nuita djitu'io^ y .os <at4sa rrar.dcs maUr.
c-omo d jm'go^ (jt^e si lii^ais como <ohKicnc a H^ or
Cdlknu y ahriga^y mdf sjí ct ju^it^is a H átmasía-*
do y os (^ucmay y mata. Elfuc^o b^nau es , y noticie Ici
Uélpa j sino- d (jue se meíe ai él. Así kr medios d
ruino^ y agua ^ y tod^v esras <ric{turns certiGralts hnc^-^
has son ^ y si ufais h'cn de días os ciproi;cchan\ mas
sJ uiais md^ y Oí dais a-elUf demasiado, inntan
<vucscros cucrposy yiiHícstras áfdmas ^ y votiC7nK illas
la culpa^ sino ^%estra necedad que os hac: usar mal ¿le
días. sAtd
luinaama pactisllata upiaspa, callpachcicunca, cluchW
ducunca y ñispa caniascanmi, Yallichíscaca, son*"^
coctam muspachin , chincachln , yma hayca ñaca^
rjcuymampas runacta chayachin. ímanam nin.ipas
as carülJamanta connucoscaca conkhicmi ^ cusí-'
chicmS , ancha pi^ni rispa yciiscaca rnparhicmi ,
buañuchicmi, manarn ninap liuchanchu, ninam^ín
Sacha cayllaycucp.1 huchanmi. Vinoco, azüaca^ cííy-
pachapi tucuy ynia hayca cacpas , pactuvcallacta
iipiacpacca, ymacpacca, aÜica a!li cairiam. íchaca
y^üiq-Tcyoctaupiacta, micurtara ymactaca ^ ucun-
t-ípas j aiii nvantapn.-) huañuchinml: nianam chaycu-*
nap huchanchu, cam, Dtic ninap huchaycjuim,
K t\, Rlciiy-
S.ah(d píi^s que^ la cml^ria^ue^ es muerte dd alma, y
^14 SE7{M0'N XXin. VB LOS
ir del cuerpo. 7 así como J)ios dcnt mandado en el
Quinto Ai^frdarnícnto que no matéis a otrosj a4 tam^*
(f^ien os manda que no os matcfs a "Z'Os mismo y fjp*
peinéis qmtcL''Os la <T.nda ^ ni corta'' os la mano ^ ni í/»
^ic y ni atra parte de aucstro cmrfjo : y de U mu-*
W;a manera el juicio qm l^ios os dio ^ con qm' soy y*
hombre^ f no cahaílo , volt podéis quitar ^ ns prs^arof
de ¿I emhorrachúndoos y porque es matar njuestra am^
tfH^ Por esA hírmani&j tmd de embriagaron-^ mirad
^Ht €s pecado menaL Me
Rlcuychic ari : machay buchaca animanchicpa uciia-
chÍGpa huañunanmi. Diosninchicca pichcañcoücn
^amachicuscan sioiiaipi ; ¿nía runa niacivcjuicra
h^aañuchiuquichu , ama í|uiaulllayqu¡cíapas cipir-
CMcgnquicbu , huaánchicunc^i^ichu , ñí:,pani caa^a-
chihüancbíc. Manam arl quiqüülayquictapas hua-
Í^Utcbicüncayqui yacíiacuncbu , mana;-n aiaquiylíay-
qjicUpas , ymaÜayqujctapas cuchucuncavqulchu»
Chay hinatacmi Diosniuchic yuyayniyLjüicta cosur-
canqui > cbay yuyaynioc ca^pain, runa ñlnca C3,n^
CjUi > manaincaballocbu canqui, chay yuyavniyqnic-
ta^T) macba^pa , upiayta yalbcbíspa chincachinquí,
cbincachispam animayquicta quiquüiaycjiíitac hua-
ñucbicunqui. Chayiaycu ( cburiycuíia ) ama ma-
chaycbiccbu. aiachay bucluc¿, buaííuy huchaio.
N)bu¿n-
Mc dirás : perqué es pccada.l Parque os qmtéis
Umtjor c^téc JJios os dtOy qu^; es d jmcia yfari^m d^
hombre y y de hombre os ri^oliieis cñc^alloy j ^n p^rro
I A un hortacho no le ri>its qué pi^rdidi^ esta-yj ám u(fia^
he mas que un caballo en lo aue hace ? 'E^ñcy y da '^'o^
ns y y .aporrea a m f}zt<ger , y a sus amigos ^ n&se^
f)usde tener ai sMfpicsy todo st cae y 'no acierta a^
(sa!?lar y asimismo se sacude y y para vmgttn ofctOy ni
^hra, es bueno , sino pa^a tenerle atade^y y que átcer^
wa eí <umo^ Hay
Nihuanqulchicmancha. Padre ma ujilal i^ay, ymarar-
cuai hucha? uillascayc^ul uyarihuay : yuyavnlnchic-
mi , Diospa tucuy yma huyca cascancíjicmantapas
yaill collanaai: duy yuyayiiinchlcta quiquülandac-'
tac chincachicuscánchicaianta, 2 üua caspatac, ca^"
baüo hiña tucuscanchicmanta ^> cabaHoniantapas as-
buan sonconnac^ tucLscanchicmantam hatunhuañay
huchacta huchalhcunchic* Machac runaca ( ncuc-
phá canc]ui ) soncon chincasca , cahallohuan ún^
Clin punim , paytac ronaciinahuan anyanacun, pay-
^ac caparcachao , paytac huarminra, cocho macm-
cunactapas pahuapuspa macay cachan , purispapas
fhanca chanca puric , rimaspapas acUu acjíu , pan^*
ra panta rimac : machascaca o^uiquilia^tapas n\^y
taycucucmi huactaycucucmí, aianam ymallaparpa^
Dananchu, huatayllapac ñam> puáuchiyllapac naáí-
lili. Machas-
iHaj ycstidmatj bestia c[^e un borrachín ^ Peor es (7^^'
•t. .
3i6 'S'ETiMo^-! xxiir: ns los
^aUmera htstiay porcjtie. al caha'U^ cl hombre lo rijc^y le]
lUnja imds qmnyj Iq mtsmod carnet Oy y a esoj otror
mimd^^^* ?»4x i/ ^at esti borráxho y ni ti per sisa*
le éactr fosa bmf9a\^ mi se dexa ^tgir de atros para
hacer U.r ,¿ Pt^cs no os paKCce qáe es gmn ^^ccadoy y gran-
Mensa dj. Criador ^m el hmnhre se Joaga bestia , f
peor ^icc ScsUa-.^ y ^t^^^ si pri-ijc M . ^¿^-jm.ci^.^ ^ue ts las
Imt^. de i4í d-^n£^ i MkaÁ qml(¡aedA.m4 CAnduía quan^^
Jq le apagan id Hamn^l '^ ^e diftr. encía hay dU una,
Súndcl^ a t^fi pah después Ás.ap4g^d^ ^^U^..'^li>-pvtLa
Machasca ranaca^ .cabal btiiaAtapa5-.a5hij^nj¿a na son-i
^ayoíiiiú i. -cab^ilacav B^ayñ^cmapnpas: pusanaülam ¿
áchayaecman ^ cayuccman .ayzascapas huñicucllari)^
U'^im'pu 5 buaqBia y.m.a cznz;iccünapas hjna'>caíiían:i
ttiacba5.ca Tuoaca .j rxíMum quiquüiampas ymactal
ivuraypac caíBanch'Jj pi yaoapasae nlcqu^otapas ay-
üicunaii. Manachu chay rnachay hücbaca ancha batun
hacha ' 4achi batun hucha pr^cia-i: Dio:,tapas che*
campl pinacuchic bachaiTi- Rcnac^i runa, caspatac^.
5¿)qcoyx:)c cajipatac j utic mana soacoyoc llaraa hn
na t^-Cuíi, liaanactapas Garrpím yaiíin utic caspa ¿^
aiíiaiaaipa canchaynim, yuynyniijta cbincachiscan-í
maata. Ricuychrc arí , candela raurascaca ancha
Zrjíwacjíaai cae: i/uun hii^uiin , chayca candelapa?
Cíispjpas cbay yup.'.yllanx* ' • -
Rtinap '-
L($ V:, ej$ el hombre es<la ra^oUj y:Jm¡Q'> si U ,^mi
u^
''M A ?v' 7; A MJ E^ TOS. -ry
'{iit tl juiao ^no hay dtjeríficñi dd homhre a una
picara j e a u'i bruto, JE<o hace /4 tmbiiacueZ. •, v
por (SO Id Sct^rada Escrkura di^'.e ^ auc es pecado
mcrtal ^ y que ninguno (ju? se ímkor racha entra en
il .ciclo. Alrtd los oidcsy y end hsmhes miserúhles U
cue dice T>ios\ cjm los borracho^ no entraran en d
cjílo. ¿ Punáis que cj poco .mal emborrachar osí ^\.o cn^^
tra^íis en il culo y no goleareis de Us bienes de T>'os^
n^HCstro hgar sera el injiemo^ compañero seréis del
diaínOy allí pasa^'cjs crutlcj tormentos y y
Runap soncGnchictaca ^^uyayniuchicml ranchan-
huanch'ic: yuyayainchlc cliíncaptinca^rumihuan ca^a-
llohuan hudiam cancbic. Pltac cay hinachlhuanchic?
Cbay tapia machay hucham. Cbayraycum Dlospa
quellcan , chay hucbacta liuañuy hiicba nin : nía-
chay caoiayoc ranaca, manam hanacpachaman rin-
cachu uinmi. Cbayraycu rjnriyqukiilcta cjuicha-
riychic , ya uzapa runacuna , alü uyzúychic Dios-
pa siminta : manas pillapas marbac runaca Dios-
man quisplncacbu. Yanca huchaüam nincjuichu ma-
chay luicbacta ? Manam quispincjuicbu , manam'
lunacpacha Dio^pii b-jacinmam yayciicqulchu, ma-
luTTi Dlospa yíTiayínana caqrcarpi cusicunqiilchu ,
caiTífunap liuaclyq.-lcbiccn ü'^upacbaaijcb.aypim cam*
Ihca zuuavbuin bnaqnilla huañüv canzayta can-
zanqui, uibaypac ñacaricunaui ,
L 4 cbay-
hi'.
31 S SEKMO'N XXIIJ. T>E LOS
y sed raUcscí como perros. Vas a^ut como es pecada
¿rande U horrachtray aunque no traiga otro mal ^
mar de primaros el juicio de hombre (jue 2)ios os dio.
Adas tiene otros muches males la emhria^uez^^ oue nr
se pueden todos contar. Piro para^ue la ahorczjcats y
y huyáis de ella como de ponK^onay os quiero declarar»
quatro males qt^e os cai^fa: estad atentos. EL ünmer.
Amo es en njuestra uúud y y en tz'iiestras njidas y
•' ■ por-
chayplm allco chaqulsca hiña, slmiyqiúcta hanya^
Hispa chaquisca punquimananqui. Ailich unanchan-
quichic cayta : manam yanca huchaüachu machay
buchaca , ancha hatun hucha punim. Pana ymay-
mana huchaman mana raycuquenchícchu caninam ,
sonconchicta pantacachic casca¡lai)mai]tapas , chiy
chica miJíay huchamanta ayqiicncanGhic.ñi caniian:
khaca ajanam chaychayllaíhu huclia. Imaman--
mi caycan mana alü hucha chayachihuancbic ,
mana yupaypac camam^ chayraycu machay hnch ip*
tahua mana allí cascanta uvllascavcniichic : ca\'ta
uyarlspa, cunanmanta huanancayquichicpac : cbay-
can huchamanta huañuchic hampimanta hln4 hay-
qucncayquich^cpac : natipaquenml, Chaycan ma-
na alü hücham , ucuyquiclúcta oncoymin nanay-
\x\xn chayajhisunquiclúc, huahuchísunquichlcpas :
n-jíinam
porque por causa d<l Wííchi, kLer^ ) ímhcr(üíhay¿í tan-
D«A
'M A'SV AMl B^T O S. ^xp
tOy no pocos ^ sni(y muy muchos de lof Indios erfrf
mauy y nunrcn. Así lo erjsíña la Siwta EsOíciíxt ^
que d demasiado beber aino causa al . 4:uifpo dokn^
ctas y y muertas antes ¿e ttim^o. T tito mismorve-^
nios toios con nuestros ojos (¡m pasa en esta tierra.
*> Sí no decidme: o^ue cansa hay paratjuclos Indtos de hf
Llanas^ y costa de la Mar se n^ayan acaha^ido y y ha--
ja tan pocos : y ios de la sierra r^o st n^an dis*
mmuycndo tanto> iEn los Llanos -ho solía hakv^
innumerables indios en el tiempo del Jjjac¡ , c¿m<f
hormigas? Pues (¡ue jf han hecho ^ y porque se cica,
ban¿ ^ ' ' ?^^
manaoi cay cayllachu runa huarum , cbaycaa nía-
ch^7 huchap raycuscan, ancha achca punioí. Cayta-
Cii Diospa qucrllcampas yachachihuanchicml, fiispa.
Vi maycan runapas vinocta upiaspa jalÜchin, cbajca
ymay.naaa oncoyman chayaspam , ñacay cauzayui
caiizan , unay caiizacuncailantapastiiyljam huañun
'lispam uin. CaytacañocanchiclJapasnauincbichuan
cicunchlc-ni. Má ymaraycDm yunca runaciina co*
cha qultipl Uactayoccuna chica hiiañun, yaca ña-
pas collón , huc iscayila íia arxha caspapas can ?
Sallcapi, punapi cauzaccunaca, maram chicacchii
^auyan, Manachu ñaupa Inca pachapica, yunracu-
na tuy chica, allpa chica l.Lnrac carean ? Sisi hiña
Liníyac carean? Maytac chica rinaca ? Imam tu-
:iin? . - Mana-
mm
' UUI
120 'SB^lO'l^ JXÍIL DE LOS
¿W^ rienmmfjor ijnrd ^ no tnntn mas comidd^ fia
sQii rn4.$ ricas > »^ ^^^^ ^^^' ladinos ^ue Us dc U
áierrA' ^o hal duia. pt^€s qMt e^^por U <¡m st aca*
%a^ i ^e psxtfi^tifia !h ^cmh pM dlosl La pcsti^
ítnc!a hsrm:xn<'S ^fw u et a sjf^o Us hrrj^cher^s ^ por^
^mcnanca dcxan U chichú ^y ^sta hs abrasa Usen*
trañifj y mueren de dUs d m anudes p^y ahí. En tiem*
to Jd J^^^ r^o le xwbvrr^chAÍaf^^ sino muy poca^ tvem
í4:s , pQ'^om %o se J^ cousnitiau ios GohtrnadQrcs dd
/^;r¿2 ^ y Asi (stah^ ctí xsia tierra co,m9 tnxúmhr(s
d-c ax>cjas. ^ ^^^^a
Ivlaüacfiti yunc^cuníica ., sallcacunamantapas as-
litian íilli ailpayoc, pachayocj raicuynioc , ' yma-
ypc , Iiayc^joc ., vli acocliacünap cauzascantapas
íishüan yacbac í Y, Vina 13 • ioia biiiatac chica ut-
caspa tL'cun ? loia oncoypA chayascanmi chica hiia-
íií3n ? Manam yma oacoych.o , hayca oncoycha lli*
pichin j uplay hucha ^ inachay hucha j chayJlam
Ciatua oncoyuiíica , huaüijyíiínca : Tnanam ari pay-
cunaca azaacta tahichiiichu , chay a^uaoi soncoma
l\WMZ jiipachin, íilnahuan hiiayciic hiña huaycun,
thaj^nii tauc^ taúca huafíi^B. Inca pacbaplca ña-
\w'^z\hm machaspapas machnc carean. Incap ya-
naocuna manam machay ÍVicchn carean: marama-
fh'aspaca, huancoyciiru huachacuc hhuvu] runa uy^
r^^rcatij hiintarcan. Cunan-
Ahov^^ líhiU o^tKMJtQs qutcrcv^ y así mueren , y se
ACú^an especialmente a^utUa mddita Soray €¡m fs fue^
go que ahrasa^TJJ tnáii^ p^drtJa hacen p.n brtha^e ^ue
Msa las €f3tr<tñiisy y tadoj íekn de 41 ^ y asi tados sé
áicaoan presto , par<j$t€ no se pom ^^'f^e^io en tanto //4-
nQ. Z)treis\los Cttracas htheh maf que túioj^ y no se
tnutrtrj. Ta^hünse mucren^yltshaoedmOyp^mmtKh^
mas a tos Jndjos hat¡inlunas , porque no tiwen c<}^
msia y y ei cuerpo esta adclgazAdü con el trdkbújá. Pir
tsú hermanos no queráis tan mal a^uestrúi aúdasy q^e
■■■ ■^S '-<\\lt ♦* ¿^i^ ; v. íi \ .\. \% J
^s las quitáis j " ^ ti ^ .. «^^i } ♦**virt :«-*i^.^iv^^ ^iií. y
CunafKa manamb^nacha , sonconmantaoi upí^vt*
mnnaspi upian^ mana pippís ama ñiscan ^ chaymi
chica achca runa huanun. Tucuyiuaníapas ymam an*
chaca runacta liuaauchin? Chaycan uiñapu ^or^
azualiam, checampV nana hiña sotKóaa ropiachispí
huañiichín , tucuchin. Imarayciim chica hatun h«-
chacta aian.i huanachinchu ? Ninquichicmanchá: cu-
racacunaracmi ari tucuycrjartapas ashiian upian
ashuan machan, huaccha runaca tarispa camaliaW'
chica upiac caspaca, ymanátac mana huaBuncuchi] f
Y , htiañnytaca paycnnapas hüañunmi, oncünrrí •
ychaca huaccha runa, hahua runam anchaca hua-
ñu?), manamícuscaman , ancha saycuscaman upiaspa,
Cháyraycii ( churicuna) cunanmanraca huanaychic,
ama chicaca cauzayniyt]uichicta chicnicuychicchu.
^A Chdy
y por la misma causa engindrais pocos hi^os ^ y tsof
\
•i^^ "SET^MO^ XXIU:1>B LOS
'^eesfnutrenntuy tttYnecillosy porgue la ^P'tad ^t
^mitr^ cuerpa con aa chichaye Sota esta abr asma ^
y hecha cmizji.Vn ¿írhol f^imMo y f^é jr^tOyO qtss
frcscí4ra ha de dar I Pues así sm hs hachos a bo^rra^
chiras. Mirad amo d&ndc)h¿^ menasmaKy y se
hace minos chpcha y, multiplican^^ mas los lndi9s. Cteed^
me am es hahh coma qtttni^ som tas cosas de , ar^r/-
tra tierra f y os Qmtte bi^^ y ^^^ ^ mayor cat^sa de
estar enfermos y y de m^^^^f^ ^4^^r%^^ morir mes-
tOy es esta endiablada (mhiagticz^^ a (¡íh fanto of
4<xis: ■ ■:TiiiT;cia:)-aC2^ ^ t uátx *^^i^
Chay maeíiay feutfiaraycutacmi ,, fiuc yscay churioc-
11a canqukhic: Ghayeuna cacllayquipas ^ Jliillullatac
íiuañupusunqmchic. Chay zora^azuam: ari ucuycjuir
chicta nínahaiaii' r upachk Mna. rupachípusuntjuklHCjí
Kchpá tucuchipusanqukhic^ Hachan rupa^cacay rurus-
papas y mana ruruc taai rnr unca? Chay huiatuumi nia-
cháy camayoccunapas canquklik. Ricuycbic arh
maypich pisi zara eart^ cbaypka^ manam chkaciíJi
azuacta riirans €hayraycaai^ runapas miran.> c:ay
ñ¡>caycunacra yfíihuayGhky GhascjLiiycbíc > maniirr»
Hallactachu ñiyqukhk; uocaca anchatn munart^ui-
^\\iCy cay ilactayi]ukbkpirí yachaseam canl,, manam?
ym-jpas,. haycapas chica hatun «ucayqülchkca c:x\\'
chii, chancan tapia machay huchal!aíaco)i checam-
píca oncGchisunqukhk, huañuchisiinqukhic , ^^^^^
,^4Uirlocpas cachUunc¿ukl>kp, ^ .,^,.;. ^^k^p..
i^h
4
'M A "N 2> A Al I E'NT O 5. 353
njch hay (41 daña para '^mcs tro cuerpo. El sc^Hfjfft^
is .oa^a "VíiCstro enítfjdimientOy y icntidoy qtte la ernu
írm^ise^^ o^s cmbotcí d stnttda ^ y ot haá toscoj^ y m^
CíH^ Aií la dice 2}ios en s» Sagrada Escritura^ ^^,
weis coma fvffcstros muchachos son mas kahíc^ ou6'
(vosotros y y a^nndeu masyy sen mí4y prestos i' ¿Por*
jtíé pues en st'ivdora hombres se paran torpes y r^'dos i
Halta de str al re^us \ c^m los hcmt?rvf ya hecko-r-
mas cntcndimttnto titmn que los nsuchachos y y a>i
es tn los Viracochas* Ent^c ojo^ctros es d contrari&i
(¡ae los muchachos tichsa mqor jmcia qm los hom*
íres. Saicis
chayiTJi ucuyqpíp nampaq^eií aucaií. Iscayaeqüenmi
yujayúij^cjuípac : (ríiáycaa machay huchatiaciDison--
coyipichicta rümiarbpusiinquicltóc ,: uticchanáchiw
suníjuichic , bapllAycachacbisünqpkbic. Hinarn TDlo^
queÜcampi nWy haaíutaycbicpas, Hi}armayquÍGbic"*
Ciinaracmi ari camcunámantapas asbuan soncoyoc^
y^nallactapas utcallanT yacba<:un ^ ^í^callam soncQra
hapin. Ichaca ña yuyac captínmí y soncou ehin^
capun : manam bina Gancanchu carean ^ yüyac caí*
paracrnij, asbuan soncoyoc caypac carean.. Víraco^
chacunapas ña yuyae caspaca, a^huan^ so^ncóyocmí
cae. Carncunaca manatí hínacha cancjfilcbíc^ huár--
rnayquicbic> sullcayqukbicracmi cam. ir,acbüciina»'
nnantapas asbusn soncoyoc. Imatac ffi
Sak^€^ ^or^uéi Porc^nc U borrachera f y l^ tapiar iéH
124 SETi^IO^ XXIIL VE LOS
'0S entorpecí los tntmáimicntos , y haa cowo ca^-aítef^
Per csP súhíis tan poco da tai cosas ¿g, T^tas^ y r^
do' yi os olvida, y fstars como un&s pdo.u Los Indios^
^m m se jemt^Qrrachm son tnjds njia^os dt f»rí«^iN
miento j y mefor si^hm las co^júís di TJtOs^ El tercer
danp de tas koi'Tacheras £s ios ptca¿os c^m hann*
ios her ruchos ^ (^ue ím Pí^Hchos^ y mt^y ttiormts^ Lc9
hoTYíXchos dan d^ patos a ms mugífcs ^ y hieren Ji sh§
^cmpMmros ^ y tnM£has njeccs los matar)» Los h^rra^.
fhos 0uh^n :Cj¡>f$ SM^ p4rserijtas ^ y con sph propia f kcr^^
mmasy y •
Jmatac soncoyv]í3'ichiCta pislpachfp'jsuoquichíc? Ma-
mxn jmzám^ nuctiay hucíiallarn, huaími hiKhalJaai
^onc^ycjuicínicía checaaipi pantaycachacbin, caballo
binapas facucbln^ Chayrajcun> Diospa simintama'-
na yach^nquichicchií , as yachacuscailavquictapas,
chayllatac coiicannqmchic, yamta hiña canquichic
Mana machac runacunaca hua(]uinniyc|ü¡chir, anw*
cha sonroyoctacmi canquíchic , Diospa simlntapas,
a^iuano)! yacbanqüichic Qi\'nnzancqucnmj. Chay-^
ifaní niachay hacham, runacta yma}'mana huchac-
ta hxjchallkbín , ancha mápacta > ancha mana allic-l
tacatna, Machasca runaca , yancallam hiiarmintapas*
i?o]!co!\uan huactac , cocho macincunactapas quirí-^^
diac, híianudíicpas. Mijchascaca yancan:^ yahuar
macinta , llocsic maci panantapas puñiic,
qú'Kjüka ^
^
A4 A "^ n A M l E "^^ T S.
y con íus hij:í< y y CQn jr^-^ madres, Los borrachos
'9i7ü; con o^r'oj co¡n:tin pDccd)i úboyjujrii^Jjlcs^ y uifají'-
¿9s. ¿ Qí4C n:aid\á ha^ que no íQmttA un hrracfyo^
i ¿It^ dtrnoni$ hú) qut h:iga ¿osdi ma$ abominables ?
La Santa Eso'tsnru cu^a^a de Lat , ^hc era '^va^ou
fíiftOf y santo'^ y qu£ imhorrAchade dos rutctíj m-vi^
ttítuta c<m ¿es hijas si^yas propias , y por iso ios li^
vagcs ^uc de tilas fmckron ¡mron maUjtQf de Z>íqs.
¿ Pn:s SI ¡i un insto hi^^ U embriaguez^ cometer td maU
dad y o^é harA en un pecador dts^enturad^i T n4
penséis ^t*e por estar bí^rraw^^ y no cnt£nder ti mal
^ue háceis , que
i^niquinchüfíntapas, iisuslntapas, mamantapas (nanam
t^uispichíccliu* Machascaca yma huchactaoi mana
hucballicüftman? Qujquin znpaypas manam pay hi*
nachu: cari purapas buauzanacucmj , ymaymana ma-
pa hüchactapas riiracmi. Diospa quellcanmi ñin t
h'jc runa Lot sutioc, ancha santo , ancha Diosmaa
Jonco carean : chaysi yscay mita machaspa, yscay-
nin iisusln cae huan huchaliiciircan: rbay htichan-
raycum cUiirincüna!:>as Dlospa nacascan carean-
cu- Santo runactapas rnachay buchaca, cliica hatun^
chica mapa huchacta huchali'.cuiptin , yarícht-s uzu-
pa hucha zapacunactaca yinaymarri' hi^chamampas
mana urmachinn^an, Ichapas ñínqukhicman: ma-
chasca rnnaca nr^osíir) yuyayniocchu :
N 4 mana
'iif'
•
326 ' St'KMO'n jxnt. T>E LOS
*qt$c par eso no caéis en pecado: yi caéis: y por adntteroyj
fjsmicída os cniti^O-rd Z)íOf y porgue hien sabe (jua^^do-
se emhüTr^ichany qm estás maUíídss se suelen hacer cof%
la tmhriíigacK^* YOqHarítosmdefCraecousigo este malí
^0 es posible ser <^josotros chrtstianas > ni aun h^m-»..
bres y mientras fueredes tan dados a este mddit.^:
fvicio de borracheras. Pero htr mantos todos los^ dafiDt^
y males: cim os he dicho y no- son nada respxcio^ dct
qf4C OS dtré ahora* El quarto darir de las bo''rachc^
ras es que G^mta^ ia fe de JessiChristOy y renueuany
y su,stent(xn las^ iiotatrtmyy sectas rnd''vailas délos íh"-
jieles y y dd dtaílo, .Así
mana yuj^ajnioc caspi^ fiacballictiscani manacii ari
asllapas huchacha I Y , luichaHicüomi. Machaspa^
huachuc tacactacaji-unacta. huaíiucíiictaca^ Dio-.t¿u:-tr
mi casticranca ; maclmc runaca aüini ari v.icha.ri;
cay ca.y liuchaman chayancanta. Athac ; maoa yu-
paytao) huchaeta cay can hucha ayzarimiin!. Cay tu-
chapl purlspaca v manaav cancuna Chr istianochu car*"*-
quichicman , manatacmi; runa nincallapas cafujul-,
cbicinanchu- Cay tucuy hucha ui5caycuaamantapaS'
cnnanulllascayüüi,. chayracmi iiapamantap^is yalJin*
ea. Tabihiúe^ucnmi. Cay tapia miÜay macha/ hu-^^
cham runacca machach¡>¡p:i, yálíKaiv fecta ¿í'iqukhia^
ñaiTpa pacha auchuncuoap ynii.canta: yaiciuc,. pa-
cariscacau^ascant-icaui^achui. Hix^aní
Aíi* íi>''Üi^'i Sait' Am'jrosto.^ran D^octor de ía Sa^jCái
I
M«
fW\
Iglesia, ¿Porqué pcnsats que el dtaUo anda ta^j ddt^
¿ente tn ordííiar horraihirasy y taquitsi P ore tu en
tilos [Herde Jcsu Chrtsto todo lo qnt gana cmlos predú
madores ^ y doctr$f7a f^hristi'ayjar y J>a¡HiMf7o^ y coh^é^
ti aiabh: todo lo que ha pcrdtdo. Todos apMfitos téi"
^uies t^acHs son sacríjicios y j cantare Syj ctremcnra^ ar^
ti^Hixs ^jdd diablo- Todas qpantas iorraíhuas ji^^fítai^:
son en memoria de^rümstrasjjuaea^ y y ,de n)mstros>
antepasados , eso me da que sea en casa dtl Cacique ^ o en-
ti campoy e iu la plaz^Uy o en el cammvy o al óimhrar^g
m coger: -.-^^ba. ... j -^ui;,;r i?;- .,uviu¿,^ rjiw^sea^i^x.
Hlnaai nln Santo Ambjwio^ Santa; Iglesi^p cóíianaa
Doctoral n. Ma yiriaraycuyn zupaycuaii chica pítuvr
caclun, chica cuchi cuchi purin, ronacta niachachi>
sac, tiqukhisac ñispa? Runa\:ca machacbín^, tagüi-r
chin, chayori Jxrsa Chr¡sti>YayMchiciSi, i^adre Dios*.-
pa rantimpa cunascanta, baptísmapl cbasquiscanta-,
íijan concachi-i zaquichin^ ^up.iy nam. machacpai:
jxyin hina> apun hiña, pay nam yma-n camapaí»
ihascjüicupun. Tucuy yma hayca taqiiis.cayquipas ^,
rachuascayquipas, arpacuscayquipas zupaypa? pacari*-
:hiscan catnaoi.. Huacayquichicta ^ naiipai pach^^
raüzascayqüichicta. y^yaricuncayqurchícp'4cmi,; tan-^
^anacüspa upianquichic, maclianqulthic: Curaraycuir^»
luacimpi, pampapipas,. uampipas , tarp^y pacha-
.u^s caJkhay pachapavio-) t) aio^oc ;
^haI kaar huen;^. cp^^ a al ir a Usmtffas y 04^
9m
^2S SEXMan '-M^iyu-B los
ir d los picytosytoü ^^ ccrímonU^ y memoria^ y rl*
•fOi dd tkr/2^po^ áx -'^tícsirú inJiáíUdad ^ sea CQti ^ums'-
troí parimtes ^ a cm^ ajn^stroi úrmgQs , ú ^on los fú^
^\%si:trosy seatakcnáo Atamhons ^ I hayLudo ^ o an*
dmd^ ^w da-^'-zjí m^^yom^yc^ todo €f su0€rticion dé
^mcuras hmcasy todo es ins^uanzA d^ losnjicjos ht-^
-4hicer0s,¿ Cí)\n0 dcc^s qm' suy^ ciyriíúa'ws^ üdorando al
\átah!ol ¿Como &sáu rntri^r mia lfjcsía.\y oir U
taUhra (k 7?^o^ <¡t¿€ alli se ^anta^ hixhii7jdQ oído los
^¿int.vef dd dialffú ^ t'^om^ hindú las reddias y os
persi^íés^ háhíusá^ in ri^iustras horrachcras mqghadt
d diék y ' -[tíni' - ...uiui^ y
cnosoc huacicta huacidmspapas , eoyamanrlspapas,
plfyto y maman rispapas , ñaupa pacha pacariscaj-^^
€mQ\úmm yuyarkuncjukhk , yabuar maciyqni-
ainatiuan^ cocho maciyqiiküüáhuan , corpayqul-
cunahuampaí^j hüíxncaita huaeachUpa , taquispa, tu-
jsuspa^ muyuspa lampamcüc canquichic : chay lúm
cauEayo , lurayca, büacay^^uichicpa cauzaymnmí ^
í)aupa pucíia rpacbuyqulcunap, vinii^yqukunap paca-
richbcfív- caiíjan. Züpayta cunan Ctiniapas m^narac
CDnca^'p&ca>pavta aiuchaspacu,yaian'¿tac Chvísíianooi
tani olnquí ? ¿up^rp^ taquínta taquicta uyanspac^j
rma'ia^í ígksian)ia DiOspa hivicinman ^ Diospa ta-
ruínrq iivavicuc hamuikiukhlc ? Mach^spa zi^paytá
Riuchac caspaca, ymanau concoriyqmhuan sayaycus-
pa Sant?. t riiülv^ao uuauchacuiiíjükhk í H"^"
1
^
-úí-/ A '^< 7; A M ! E W T O S
:9
<vt^ti()oi<i chichi, y a<pei-pfc^ro en h<r,. a dil i'iallo.
J'í ¡(idy (X'idad gcitc maliiy ^íu-nnris njijar^o a T)to^^
Si\h{u o.ue si^^ de 'nj-ourtro^ 'i Oíd -i o que cadta U
sa^rúia Escritura ¿e uu "Kty liaPrrado'BaltctsAr^ omí
(i- a irjfid^ d <l^td <c tmk^rrAcho con sus hjosy y con
sus mugercsy y con su^mancchas \ y cstAfjJo horra-'
ehos cantaron a sus dioses > y huacas cada uno a!a^
banzjís ^ y aun se <xtren.\tcron a hcher in los cafJccy
s'gyados. T>c esto enojado T>íos rcctanunte^ Íjízo ^í,€
Apareciese una mano cjj. U pared déla sa^d^ y escribí. •-
se tres palabras ^ue
Huasapica ziipayta muchay cuspa y azualiuan arpa-
cnspa , ymanam Diospa cayllanman chayaycunqui '?
Riychic^hatarcoychic, yan mana allí runacbna, cha^
hiichayquihuanancham Diosta piñacuchínqui. Ama-
rac camlhca : hinallamcasacñínquicliii ? uyanychic-
rae Dlospa qiTcJícanta, Huc Reymi Baltasar sutioc
carean, mana Dlosta riccispa, huacaaa müchac car-
can, chaymi huc punchjuica churinci-nahuan, hnar-
rrijncunaliuanj sipasnmcnnahuan üpíiircancu, machar-
cancu^ huacanciinacta cochochispan taquípayarcan-
rn , zumachircancu^ Diosnlnchicpa consagrasca ca*
liznlnhuampas upyaytamanam mancharcanchu; rhaj
hucbanraycnin Diosnínchlc ancha piñacurcan , pí-
ñacnspam, mícochv'-a^cjn, luuci pircapi huc enros-
ca maquícta rlcurichircan: chay maquin chay pcrcapi,
5"¡iii2a simillacta qucllcarca: o 4 ^'l^^y
I I
i«
Ai<^
MG^ tKin. VB LOS
eran la scntcncid de 'Dios , cjí c^m por apfdU
¡^(prracheras y taqt^'icsy le cencía. at^a a (¡ne le orntann
d reyr^ay yely y s^s hijos muricstn m-úla- mturcx. Lík*
go \í\ mismíX nocht se a¿mpUa l^- Hnttnaa de jDio.fj
y le quila/ on todo- stí^ rc)Jioy,¿y a tods mc^sa^ y a ¿i
líff mataron crudhttn te* Em cs^o paran las borracbcsas
j tciqui£s, Te^^d. a Tlkos hirmma^^, ^i^^v as h.t sitfri^-
d) y^.m^uchr tictmjo. Aderad- q^J lú senUfKiíU se f>
^i ya escfihíjíndú contri^ rojsotrof^^ y, si nj' os cnm^jj^
¿aisy y quitáis las^ íorrachcrasy y t^qmu y Dios aj
€n<viúy(^ íí cdst¿go orarvo cu tsta:^'kla- pns:tnu ^
^.
y
chay queilcascamnl Diospasejcitenciin carca : chay:
maclmsca huchanraycuj taqqiscanra.ycu,. chay Rey-
pa llactancunacta, runancunai ta huc ña hapichurr^
Éiuc ña chapachun , pa}^pas; churíLicuaap:^?^, ñaciy
huañuyta huauurcochun, ñisp¿m Diosninchic caaui^
chlrcan. Chay tut«)i!atacaji' Diospa siiDin cama,,¡lac^
tancunacía, hiuclnta, tucuy ymantapas^ hay.cantap^is.
quechuspa, ñacaricuy huañuyta íiuauuchircan. Ma<
chaccunacá, táquicciinaca>,hinaaT huafujaca* Gluirl^
ciina Diosta manchi^ychic^ancíia unay fiaai su 7'^cíica*
sunquicMc , sonconta uítiycucuspa : aam^uciicucíx^
curn huchayqDlchicmanta muchuncayquipac- Q>^
nanmanta mam hiianapíívquichicca , friachay bu*-
clucta, taqiíly huchricta inaia za(]ucpt}y.jukhicca y
caypacluÜapipas nanactam niucluichisui]iqu'u.hic ^
val
*
icL
1 1 ^
Bi^
■ 'Jf^lA'N ^AM I E "N r S. : 35r
so^ tjue así Iq4ui¿í) con otra-, gcraes Uafratas jlm^^ ríos ^y
Jd^uj9ijf'4e por caía picador dan í^yc'^) diosustUr-at
a otros. Dr a.in adi:Uu^t¿ d ^m supi n c^ut se hace bdr^
rachcnvr ó rafa/, dx;/^-^ eilPadrcyy ú no sira a^^otadoyy/
tras^aiUdo. T Us Alcddesyy. Fucal&s m/n n tcdocípuc^
*tíoyy andiv.dc ticchc^ y. de dia^y dcjnc c^mmrc cosa ta^
-yíiüla ganar ¿h^^nrayj pnmpo de Dios y que qum^n-ncs^'
tras almas y y U pcsa:f¡ue os iTistñe el diaílo-j, y os^lUf-it J
manadas ai inficrno.V&l'vcd hijos ms^s a^vmstro'DiQs^
...:'■.■. . . . y
yaricíuikhucpica- Manaros íluííkunichu.manamsauca-
cunlchu, checaiituQ) sulíüiií^avülllayquichic.Kiíiuíac-
mi hínarcan AaiOircoS;^. Jcbustos ñisc a rünacta,cbay-
caamachay huchacta huchallicuscanmanta>iiapali2nt«
coÜocuircari, lUciancunapípi huc fünacüna ñam ]lac>
üachacarcmcu. Cnnanmant^ca^ pia^pas, mayi^pas;
machay pac, üpiaypac, racjulypac tanta nacucía úcviw
pacaj^adreman niljacunqui^nrdna urllacucrM^^-tisua-r
cjuim, rutiisunciu¡m.Alcaldccunari,Fi£cakLna^ri-i]ac-
tayquichicta huacaychaycbic , íiitapa.^r,: punckaupas ^^
macliaccunacta irascaspa huanachí) chicj chaya^j yu-
pay canqui, DIospa cuj ¿iian c^nc-ui. Diosca ari an-
cham animayc]UKh¡cta miipín ; íma ziipa) ta ínin-
matitliu, amatac zup^y auca apa apucta ucupachairan^
runacünacta pusanmanchu, ñisuntjiMíhicmi. Ckriy^^
cyiu PiOsniyc;j¡a.ían ctXincuDuytLic ; ^JJi
,332 SSK^'^on JlUn DBLOS
y cerno hmnes christtAms ^om teníaos ton heherlo (¡m baif4
sin emborracharos f par atine simiio humos hifosy agradnt
'ítsHChrtsto.y alcanciis la-a^ida ttcrtia. Amm.
A ^^a SER-
alii christlano \\vc\^ pactasllata upiacuychic , cau-
zancayqtáichicllapac , amatac nmchaníjuica. Jcsu
christop cuyanao churin caspaca» payta cusichispa-
lia cauzacuy chic, binaspan banac pacha uiñay cauzay-
rnan ¡quispinquichic Amen.
^-Cu
-4^^:.>
'^i*^-^"
"^^
•\i.^
M^
SERMONXXlvr'
DEL SEXTO MANDAMIENTO : EN QUE
•se enseña quanto enoja a Dim el adukcrio , y
como lo castiga : y coni.) el fornicar también
<on soltera^ aunque sea una «^la, es pecado mor-^
íaJ: y de las otras maneras de kxuria,por las
Guales castiga Dios á la Nación de
los Indios,
^ il Sexto Mandúmitnto dice "Dios : cjut np
comctúís adultirio* La Ley de fiuatrc'DioshcT*
manos €s santa, y justa 3 y ti Sthor aborrece la su*
diedady y la injuíticia^ Por eso quiere o^tu ningunoha*
¿a agra'vio a su preximo^ ni le tome la mugcr : y
quiere que cada mo^ así d pcquem^ amo el grande^
ttfKTú
o
losninchkpa zoctañcquen camaclilcuscan si-
rain ñinmi; ama huacbocchucanquuChiiriycu-
na Diosírinchicpacamichicuscan simiaca ancha allín-
mS collanam punim: Diosnincbicca ancham milJam
mapa íiuchacta 5 chayraycumarna pipas runa tnacin-
ta que^achaacachn , ama pipas hucpa hü;irm¡nra
quechupuncachi?, ñispa camachihuanchic : apu cae-.
pa$> huaccha cacpas,
r P 4 cu5ca*
§34 SE'KMO'NXXír.^ DE- -LOS
'ecnga segura su mt^gtr , sin qúc nadie Ihgm a (lía ^
úanque sea el Cwáca^ vi el 7{ty de lattcrra. I mi--
Tíid qnan b^cn 'DtOf tenéis ^qtíS aunque s.ais un IndÍ9
pobre sito , no da 1)¡as líccncmai Bípañol y tii alCor"
rcgidar y ni al f^t^ey ^ ^ú d mt^ma in<^a si "Z'inic^'
r^ypcira qm as toque k- ^sfe^tra mugir y k en njx^estra hija:.
y Sí lo hace y U atí^cnaz^a con pm-^ dt muerte pwa sierty».
pre en el ¿npcrfia'^ ya un 7(p^ que se Itumiha Farae^iy
f&rqae qniso tomar la 'mugir de un sseri^o suyo ííamaól^,^
el Patriarca Ahrjjím^
U
cuscalía, pactalla, rrrana pTp clianca?cananti bcnr-
fninta huacavchacucbun. ñinmi, ;pana Curaca cacpa^ ,
Rey cacpas> man^m hucpa hüaraiitíta chancapuna{>
yachacuachu^ RiGuycbic chujlcuna : c^y ^bica
allin DiosnÍGcmi Minactma canchic* Diosn nchiccct
manam pictapas kuiccliarunallap íriiarminüantaDar
llamcapuy ñiachu : pana ViracGchactapas ^ Coí re-
gí clortapas, Virey rapas, quiqtita ñaupa pacha capac
Incactapas caiizaptlnca, manam chaypa huaiminti^
ususiüta, llamcapuy ñliimancki. Chay hlna hucha-
lüciJctaca y ucnpachapimtiiaaypac ñacarichlsac niíj-
mi. Huc Reyaii Faraón sutioc carear) > chay mi
Dlaspa yaaaa Patriarca Abrahaai sutiocpa huaf-
mi] I anta , pu^uisac fúrcan >
manatac
k aicto miiyyeciarncntc | 4im njsaH.naQ aquel 7\iy ;
É
l^
^if
M Á^T> AMJ B'^dT OS.
j»s era ca<a -a la (¡uz <¡iíena torrfar para H.-*^'Nopcr!\c^tf cm
f)0}' ha^ir ^uustraf mndadts escondidas y y ssnou<- nadh
ío-uea, qu^po^ tso se tr^n stn castigo. Diotdtl crJo lo ^vc
todo > y é- dice /j,-^ tjma^a Id mano ¿n i^e-ri-garsc di;
semi] antes tratcjai^cs. T pues 'Dios nú consHkte qut nadis
Ueguc a tít nii^gir ^ y a ti te. par i c^ ^^^e tslo es juj^
to ^ y yiicno: dimt i porcué has dcHegar i Idimtí^
girc^ de los oírcs? La cm ttt no ^^uares cut Imcc.n
iovitigoy di\ p0yéji:é has de cHinr hacer lo cohtrcna^.'
i 'i^o <vts (¡iic 'Dios es Padre de iodos ^ y ^Jycr^
füstOy y recto 5 "y
aunatacchay Santop huarmirt cmc^^u yacharcaciía:
úny huchanraycürí)antamy cby Rcyta'nanacta pu-
di a^utiicari. Manaii) ari hiasailapi -, pacaílapi hu-
cbaílicuscaccl, minach muchiichiypac camaiichu ñin-
cayuukhu. DlosnmcLicca lianacpacbamaLta tucuj^
íam rkun: chaye \a hcchacta hüchallrctutaca.ro-'
raquiqulymi muchuchi^ac, ñispam Diosnínchlc mn.
:>¡osca ari hmrmiyi^ukra a-.na pipas IlaaicapuiKa-
:h.n FilsiUKjnfm , campas c^y simktaca ñinmmn
^a ymirayciitac carnea hucpa huarminta llaoicay*
rupunquirnaa? Aoia pipas- hinipuaiimancha^aliipac
:amachiscam^ yupay srmin ñispaca, campas ama huc-
íauhlnapunquichu. Diosca ari llapanchicpa Yayaa-
chiemi, sonconchicta taripa^oenchicmi.^
Díosca
rj«^ mira per los ^e^uinosy pues hú si pueden dc^
336 SEt^lO"?^^ JXir. T)E LOS
fttjder. 1) <?Mí eastim^crrihlimitjfe a los rmlos ?,^ Píen-
3¿r/ ^^e for ser Caraca y o frinafdy o Fiscal y ú
jH ilacata:, prpor eso te 'pt^dcs atr^rvxr a ftcar re»
tú mtí^er JA ^ Iniio h^tmli^na , y tenería por /«
mmceia^. Mutho te mgüMUi: n^ cmocts a Dm. Sa^
ku me "manu más xaráA m xastígitry tanto mayor
eí su ir4. La Cirridicion diZ)ios es^^^^^
¡Qrkombrcs.Los hombres quanáo iknm grande tra^y ino"
jQyl^egobni0estrm ^y lu(go se ciiicrm rengar. Dios
fAumio es mí-rchá su tf^ m^Pf.a ios malos ^ no iamms*
Piosi-a iB-aria llailioao , Irjacclia m.ana ra'n^P^q"^-
n^octaca^ qukjuin Diosnú yauapan , faytacmi fi:ia-
f\3L allí runacunacta nanacta niuchucliin. Camcivna-
^a Curacaa cani , apucji cani , Fiscalmi cani ñ¡s-
pallachu, huaccha i'unap huarminta, huchallictsac
íiinquimaní y sipasyacusac aínqniman ? manam che<-
^Mntachu unancbanqui , mamm <:amcuna Diosta ric-
cinquich'cchu : mana utcalU huchayqulchicmanu
much.iclilspapas , qucpamanca asluian nanactan mu-
arhachisunauícblc. Diosca n^anam runap sonco son*
coyocchu/ Ri-naca ña pinacüsp.i , chayllatacmi p¡-
naciiscanta rkuchicoc , chayilatacmi piñ¿chcquen-
itapas aviVicüsac nin. Diosca manam hinacbu : ru-
nacuni/hucluyocpac ancha piñacuspapas , manam
bavrillsichi) piúacüscanta sutinchac, unay camaracmi
¡Áí A'NV AM ^ fMy^: os. .337
y no hjy ma^ cierta j(.ñ,al ¿ic s^r granh la ira de
contra ti , cjj^i^ íjfiar^dq, re shjrt muthos pe^
7) os
(ados y y no ti cúítjgc^ l^-go , p^^^í ajetes ce dcxú^f/far
tn t/if mddíXíUs- Asi como ía fttcha d<:i arco que atian'"
$0 mas se dcrirac tn súlir ^u:Ujdq fira^, j es el fyra
mas recio:) aá hdae ,íP/m* P(fr eso mdtgas ^0 j^ ^m^
dudo con muchas mugtresyy me hudg(> conla aus Hy%
me parece ^ y fio siento r/?d por esoy ni castigo nin^.
guvo. Eso que dice fi ¡os Padres que 2)iús cait/^a 5 y sj^
Vio-a
h^'-^^ '
xon
May pacliam D'osninchic camchíccunap huchayquH
chicta , yrnayn>ana;c^ctía ,\icuspa upallan , aa^arac
^'•n, yallinrac tnaaGinmapta caclrif ísc4,í caincunajhu-
chayquichkpi cirinquichk^ rnana ymacta yuyaspa,
htichailicüyljata yuyarjcjuichic, cbaypachamchecaíii-
plca Diosninchic camcunapacf^piñacun. imanad bua-
chipas pictapi unfy ayzasca^a, nanactan huachispá
chayaehVc , cluy IVinatim^i Plostiinchicpaáí canicu^
nacta unayrac siívachca^t^n4uici/ic > pana ancha hu-
caállicuctapas, artahuan nnxhuchisar ui^pam, chica
iinay suyasnníLjülchíc . Ghayra:ycu .^rria cavt^iñjnouH
chicchu- uocaca k;arímliahnánaii cauzaní ^ pi mar^»
cantach munanl y ch^yh^ianca soncoy n)os. Tt^cd
^^crguenzjí de todo el cUhy y sus Súrjtos que ús >^x-»
Fíí^ ) ^wf áunqut Of panK^ca qua^^do pecáis que nadU
$5 nje y T?ios os 'Xh^ y sus Saritofy y jus Arjg Ics^ y
Df Citan miranda* T el diario esta dukndo a "Dios: Se*
ioT este mal hofníre peca cofitra tí: ¿ qt^iercs qm le acah^
*pi, y U mate , y pa^ue lo q^e menee por este pe*'
tado ? Estú
ana quíqiilllarquitac y innayniy quieta hamuchlychu-:
caypas ancba hatun hucham, ucupachap camanml^
huañuypahuan ca-DanmuDlosca ricusunquim. D¡os*
ta ascamaca pencacuy , Virgen Santa Maria ma-
Rianchlctapas pencacuytac ^ payca ancha yma- ma-
pa huchactapasmiüantní^ Ángel huacaychaqucyquic-
ta pencacuytac, payca cayiiallayqulcran puripayasun-
qui , hanacpacharunacta , hanacpachapi Santocnna
tiacta pencacuy, riapampasncuchcasnnqoiai : hucba-
llicuspa panacb mana^r) pipas rícuanchu ninqui, Dios*
ca ricusunquim, Santacunapas , Angejcunapas rl-'
cusunquitarml : zupaypas Diostam nichcan : d]U-
Rapiiyquica Yaya , chaycan runacta carnta huellan-
huan piñachíqueyquict^ycaypi. cunallancni hinasac,
huauucbiiac,
^ . ' T 4 cam-
s
^550 'SE']{AíG'N XXn^. T^E LO.,
^Esto dice el dícibíé) ^ y isuie tí^a glande flacha de
cortar tn la mano para dar-te con ella* O pecador ! st "Dios
tíintitQ le dc^a, A4a^ T)ios que es píados9yno lo c$n^
sientCy y dice d njucstro cnt^nigO', aguarda tío [: tna*
tei(, njeré si se con-z'ifrte a ^ni^ j hace penu:ncia con*
ftsando st^ pecado. Si se c^nn^iniere^ yole perdonaré que
soy piadosoy y dt mi preciosa sangre por ¿1: mas si per-t
mAnecitre daro en sa pecado , c77toTiCts le. dírnbaras con
esa hacha y y le lUnjaras d penar ahwfcrno. Eit^
ha dicho 'Dios de ^^osútros hermanos ' por
nispam ñichcan zupayca : cam huchaHicuptiyqi]:, huc
ancha cuchuc hayricta maquimpi hataüayaspam t'u^
payasunqui^-cuncayquiaa cuchusac ñispa • Atac íiu-
chazaparuna ! Diosniyqui zupayta asila cachaiinman,
ytnan tucunquiíiian ? Díospilncbicca cuyapayacuc son-
co caspam y zopaypa yaiinapayascampas miaña huñi*
cunchu^ ZLipayta mana cacharlyta rniuiííiKhu, yaJün^
rae camman sayaspa, zopay aucayquicta, hiña cachuí),^
ama huanucliiychu ñin, ycha ñocaman ciitiricunca,
pcmtcnciacta ruranca , huchanta confcsacunca : hi-
lupt'inca , cuyapayasacmi cuyac soncoyhuan , hü-
chantapas pampachapusacmi : payraycum capnc ya-
huariyta hicbarcanij ychaca huchaota zaqucriyti
icana munaptin , mana huanaptln , ña cíuy.hayriy-
qulhuan macapanc¡ui, huamichinqui, iiispam Dios-
ninchic zupayta mn«
jld A^^D JMl E'NT os. 3^1
per eso nimcnJiivos fisitstra mala njida : lloremos ?>/.//-
tros pícaaos: conjesímoslos íntcramifite al Padre , y txo
njoí-vaynos a tales fcaídadtsde carne : 77!as sirfT>,\mos ^
T>ios .pidiéndole su gracia para ser castos y porque sm
sti ayuda nadie puede guardar li?npicx.a como debe.
Jest4 Chrtsto es bi^An Señor ^ y nos pi r donar d los pe-^
cados pasados > y nos dará su, gracia parao.ue en addan^
te fvtnjarnos hien^y nos saí'znmos. Amen.
SER.
Chayraycn chinicuní ciinanmantaca huanaycbic
huchayquichicta zaqiieychic , ilapanta Paclrcmaa
confesacuychic , a.T.a hucÜactapas pacanqulchicchi;
ama ñatac chaycaa huchayquictinanrian cutipapuri-
quichii, yalllnrac Diosta sirviychic , graciai;ta^ call-
panta mañacuychic, ama ña huchaman chayancay-
quipac. Mana paypa yanapascanca , manam pijja-.
pas zumacchascachu cachüan, Jcsu Christom allim
Yayaca» huchanchicta ^ camancblctan payn)! pam^
pachapuasum, graciantapas coasuntac, uiñay aJJi
cauzayta cauzancanchicpac. Amen,
CancfiÍ5-
jiili
is»
•••A-*'
SERMÓN XXV.
DEL SÉPTIMO MANDAMIENTO: EN
que se jeelar i como peca el que huru , y el
que cagaiu en compra , b veuca : y el que
presea por gaiíaDcia . ó lleva inas por el fíadoi>
y el que no paga sU irabaJQ al Indio : y el quc
es causa ¿c su daño en su hacienda : y q^-e na
se perdona el p€£adG de huno j g agravi^.
sino c$ resikuycndo el que puede, V
como ha de restituir.
^ </ Séptimo M^ndáfnicnto dice Dios y eju^
____ no hwU^^^^* Cada un.Q de rj§s otras (juitre re
ptr su haj:ieTída segara y y (jta nadie le toqm en elU
ítn su ri}0'ttHtad. EsO mtsmo manda J)ios (¡ac guar^
¿pn^s con la hacienda de nuestro prsxi^o ,
Todoi
4 -
C^ ArubisnecTUencfímachiCüscan sirnirnplm, ami
^ ^UACunquicíui, úlspa Diosnincbic camaihi-
buanchic: nocanchicca ama pillapas yma caqucllay-
ta zuj^pnanmanchi:, qnezachapuanmancho QÍcml can*
rhic : fiocanchicpac ymatam munacunchíc ^ cbay-
llatatacmi runa macinchiccunaparpas mnnapnsun. ma*
namáripip ymallantapai yüncallaca zuaponanchic-
cliu: Diosmi ama ñia : ^^^
'T^ii'io'- sal^t'rt qnan w^la , ¿ inj mc co.<¿i sea s^r ¡^^
/¡Tcfj y ) ti hurtar coyn^ (["i^crg^an^ay y atemoriza ¿\l
¿fue lo hace^ {Ruanda oír. os Id r-^cn^ y así cianíjue
fio iiQj dijcí/a Id Ley dt Utis cscnta que es mal0'
hurtaír y cadú u^*o dg /x'i?jaí? a/ conoce luego ^t^ ,ts wa^*
lo y y digno de castigo, Pero sabed hermanas tjt^e no
solo' peca contra ^f(^ Mandawttuto il ^ue toma it
tamero y o galltná , ^ ropa , ¿' pUta de otros sin vut-
íl dueño lo f (fiera y sino tamhien el <jtée engaña aotro^
guando fvendey y le p/dx' maí de lo ¿jae rz'ale la coeay a
la* ropa y y tamhien si ¿sta dmádoy y tiene faltase^
crct,a aue
ñacn ari tncuypas yachanquichic. Zuacuy buchaca ^
hatün hucham, pencay huchaai : ^uacuc ranaca hiK*
pa yachascan nianchaycachacmi , pencaciiycachac^
jdí. Pana Dios Yayanchic ama zuacuychu íii'spa ma-
*ía camachihuanchícman , quíquillanchicpas , zua-
euycamanarn aüichu, zuacucca muchuchiypac c.7-
manml, ñispam ñinchicirian. Ricnychic an cliüricír-í
na, cayta yachaychic : manam hurpa iiamanta-^
atahüallpanta , collqucnta , pachanta zuapuc, chayi
Ilachu Diospa cay caniachlcuscan siminta pair.píi
eban* pí mavcampas cucacta y pacbarta ymactaua^,
hljcman rap.ticuspa , chanlnta yalJicbisp.i, achcata u3
■fiañacun , runa macuiu llullaycun, aili cucarn, alli
jToiam ñispa/ysmiiscactatac , bnaciliscactarac
V 4 allln-
I '
'ff4 'SE'RMOn XXV. ©K LOS
ent m U sahe d ^ue compra > y no se ía dice. T t(tfn^\
kUn atéando por aguarda^ la paga- mas larg& tttmpa^
jc lo ^ende mas caro. Todo tsto es fMrtar^ y U pro^
hihc Dios en s% Ley ^ y otro qudc^uicrcí cngam in ,
el pesOy medida y porque st ha de tratar raer dad ^ jíiit-.
emanar , que 'ss pecado di hurto.. Taynhnn tyc97itrí$
iste JidandamUnto pn star por gaf^ancia^ qnwtdo^ dah el
dinero y o d trigo ^ 9 el mai^ con coudtcson dc-qter ar-
rvMil^an mas. Esto es mtéray y no se pueds^ kaar que
lo prohibe T)ios. 2)e
alllnmi ñispa rantictm , ^^y^s zaa J\:^xyi:.cmu
Chay manta : huaquinitBpas manupac rantlciispsc^^ ,, 4^
lanaytnanta coancjul riispa, achcapac ñam ranticuiv-
Cay tucüypas zaacüy yupayaii : oytapa? ama hi-
nancacbu líispam Díosmnchiccarnacbiku^achic^maw
natacmí ymaílapípas^ funa macinchicta íluUancan-
chic yachacüpuanchicchu, TaptJpí^ tmareopf^ yma-
pipas ranticüspacay cbay3c|ücnta camaliataciív! plaiaai'»
pis conc.ju¡,rr!spaa) camachibuaachic : cbccallanía;*
iiyilacuíu n, manam llullacuoacbu rantkaspa: ív.iya> *
macínta Uuilaycucca, zuacuc yupayml. Cbayai^nta;;
pi maycanrunach callquecta^ trigocca, 2raracra>yir¿a;
ymillacrapas hoc rünamari manan > cliay manas*
caamanta yallcqucyocfa iu cbasqükupují y cbay-
pas Dlüspa cay simlnta pampachantacrnf, manjúa
Dios cayta rurancj^uí ñincbu»
i%2íj^
'MA^T>A'M 1 E'M T o S. iff
t)^ U mnr/^a manirá tí (jut compra no ha de darmc^
nos di lo c^t^i riji' la cosa jue compra , y si por d¿tf^
U paga addancada da mifjos de lo c^uc Tahy pica^
Mirad hijos mioi qu¡^ no oí ciegue la codicia^ y í^.•
^(incis a ^í^iitros piox¿?nos en lat compras y o njcn^
tas y o r ratos íjíís ttncis con el y porque os castip'a^'d
Z>io/ rcíiamcnte, Tamhicn pecan contra este prtcípt^
los (¡ue hactn tr ahajar d los Indios ^ y ho les P^gci:t
iu trabajo y o les Quitan algo. Enute pecado cam los
Caracas machas n^cccsy or^e
ChaymantA : pi maycampas hucmanra ymalíacta-
pas raiiticun ^ nianam pisiilacta coaanchu , cha-
nj;'npac c^maracmí yrnactapas randnca , ñaupacu
coüquecta cospa , pisiíJapac ymactapas rantkca, hu-
chaiüciin^Tii, chay pisichiscantari huntachipuncanmi
mana huntachipuspaca , zuacuc yipaynji. Pacta
[ cburicuna ) collqüeman , ymamaoi sonco caícay-
^u¡ huchallicuchisunqulman, riauzayachisur3(^i]¡n:i;in :
ima runa maciytjuita liiíilaycunquichu ^ paymaiita'
rantlspa, payman rantlcuspapas ymaciispap¿s^ Dios»
Fni ca^tigasunquiman ancha nanacta. Chaymanta;
pl maycan runapas n nacta mincaspa, llamcachls-
pa mana pagaracca y pagaraspapas, hua^ulUama pa*
garacca> huthaUlcunrtá : Diuspa cay slmintari pam-
pachanmi : Curaccunap. hucbayquichicmi cay.
Carnea-
\ut st al^OH Con los jcrnalcs de sus Indios^ j m
mm
3|é :SB%MO'R IXV. T>t LOS.
h'dan lo quc ¡escalpe: T pecan otros , cuando les ^P?
den mas dfi lo ^ih (un di dar por su tasa^ para ^ut^t
darst cm fia. T pccm U{ Correphrcsyy Curacas ^^
y^los dornas ot^c hacen trabajar a Ips ¡f^dint ^ y nifi
ks pagan. T 'mmio U> heckan dtrra^ar para plcy^,
^^0 ^i^gocsm 5 y s^ quedan con pa^n del dimró.>^
También fpc^n hs fue m las tierr as '^ y ganados tá^
f^'^a^ Ip mf fifUs^- f^rtíficce^ San Paila Apóstol diu
0->.-m^ J)tos es rvingádor ^ y %)ig$ ha 4^ aW'X'm
por Ips pphrcsii:osy ^a..-. pó^*^
iCarBCimaca huaqúimyqnichic^ runavquitblcp^i naca^
rkuspatarlcuscanta trsan.g co.cchii-canc|UÍchiCJf Da cos^
papas ñianaai chaninta caniachü coccanqulchic-r Ta'-'
íjactii tantachisp^ri > yalH^taiioarmil i unacpnacta rha-
pac car3C|Uicbic, puchuntaca camcuna uaTn apa<:i^
i'art(^uichic. Chay manta: Correg¡dorpaS| Curaccüha-
pás, pi maycan runapas ^ haaccha runaü'unacta^ Wa-mJ
cachinquichic , nacarícüchinqulchic , rnaua pagai'
raspa, plcytopac , yma huchapacpas collqnenta tan¿
jachispá huaquintaca pucbuchicuc canquíchic, chayJ
pas hatun buchay^uichktacmi. Ch.iyoianta: hucpí
chacránta , llan*?anu, ymantapas nocapmi nlspa apa«
cueca) hüchallicüonii, zúa yupayi-nu San Pablo Diosí
p'a yananmi ñihuanchlc : Diosmi chavcan rnnacu^
nacta miichuchinca, castigaoca , huacchacunamafli
sayaspam , (juczachaquencünacia ayuípunca.
'A
^
^-•*>\ -, -:,>s v Camcu--i
■afc^i^*
Al A'NVAMJ £l^T OS. ^^j
pfrquc todof ios r(ib¿iny y los pnan, no h Uf^rara U hacicn-
íid md §ana'lcíy porrjuc esta dáfild hjq^^c^ ÁX>íoí contra
d ladrón y ctJg.xñudor ^^nc la tiene. Asilo diceZ>i9r
por su Prcfíta AbacucL \ Hay de a'jucl qt4C junta y
lUga c&ntra si U que no It pertenecí] ; Hay dd aue ¿I
mismo Sí hunde en d ^jrofundo ! Tambim p ca ccritra
(scc precepto el qm es entiesa del daño dt su proxim^
poniéndole pteyto injusto y espantándole d ^a^adoy síck^
áo testigo falso contra él, quitándole sh granjeria h tt^
pisan-
Camcunaca huaccha runacunap calIpaÜanbuan tZm
fícuscantapas zuapunquichlcmi , ymam camaJíapas
Iinaycayllaaii huaycapanquíchic. Chayhina tarlscay-
tjU¡, manam mirancacau, jallinracmi Díospa cay-
liampi capanchcan, zuacunapac , llullacünapac ;ü5-
tkiata mariacbcan. Caytam Profeta Abacuc sutioc
P'ospa yanan ñ¡n.. Atliac ya runa I mana campa
caqucyquitatac , hucpa cacjucjiant^tac t]UícjUÍyQu¡-
pac coricunqul hüñucunqui. Athac ya runa! quí»
quillayquitac cocha chaupipi chlncacunqui, ñispam
ñin. Cha)' hmatacmi Dluspa cay catnachicuscan s¡-
mlnt4 pa.T)pachan, runa rnacinta quezachac, runa
maclntahuan cacillaaianta , yancaliamanta huchac-
ta p'.tuic ^ ÍLimant4 mincharichispa chcqucríchipuc,
testigo tajsopas viycü^pa runa macinta hucharnan
cbayachic , hucpa cnirachlcLincanti qucchiipuc,
X 4 chacra
W
'SttMO'i^ XX^. 7)E LOS
fhandole st^, scnuritera ^J pacíér;do!a con s:ps hucy€rr\
tn brerve hemiarios ^ lo fk t:i rjo quieres^ para tí , cjg
m lo has de hdccr con otro. P^rqíéc e^ualquie^ hunoy
roho y o cfifaño y fuerza y daño contra tuproximoy lo ,
caitigara d Sm$r que h mira todo ^ y ^e qaicn\
hace aoraTjio, y duncuia a su próximo: T en la ticr^
ra tambicn lo castiga la justicia quando lo .\alcy que
pa^a eso tratn ^ua^a hs Corregidores y y Alcaldes y pa-:
ra hacer justicia y y castigar k los malhechores :
chacra tarpucuscanta zarapuc , buadlipnc, bueyes-
n\nti huacanta yaycuchispa zarucbipLC: ch¿y hi-
naccunaca hatun huchactaoj huchallicun. Rícny cha->
ri : yrnanarn cam ama pipas o^uezacbahuanrcanchu
ñint]ui > chay hinatacmi runa niaclyqi:lct3p.u mana.
Cjuezacbancayquichu. Pi maycan rcnapas runa ir.W
crnpa yrnanta haycanta zuapucca , büaycapucca V
llullaspa víP.aliantapas hillapiicca, ym^nantapa^qitc-r-
rachapucca , Diospa niuchuchíscanaii canea. D'qS
apuiichicca tucuytaai rlcun : pkb runa ínatlntaGUj-
lachan, yancachan , ymjliaütapas apapun , iHi.iv
vacban , C3yp.icbap! justicia cacpas > cbay liLiacu-».
ca castJíMcmi yachtspa : cbaypacmi arl Corregidor-
pas , AUahJcp^s ca^pícta rnaquíarpi r.p:iyc':ichan, jus-
riciarta ruraaca.rip.ic , mmx alü riinacunacta cas-
j ¿i ílbs ii9 1$ iupiü'cn y o no^^uisi^'^'c^i f^ur^T ¡:r^t(ciap
■AaLM.>i^>^^i^Mdk<aBÍBiaMÉkb%i
il ^ue €st^ oi el cnh loara ju^ttací muy preño ^ ^
tastigara af ma'o como rncrice. \Hajdt ó.c^ud que ca»
ye^e en Uf manos de. T>ios airadol j G c^uanto ^enojci li
T>ios la maldad hecha contra el próximo ! ¿ P erncíls aue
fto hay mas de a,uc los mas gruesos se trague^^ <í los.
wa^ (tacos ^ como hacen ios peces de la mar auc el ma-
yor come al mcfjor i "No sera así hermanos ^ que atm^
que 'Dios calla, y disimula^ hcnrve (^mety hace ^malih
pajrcuna mana yachaspa , m^ina ul-^pa yachaspapas
huchayocta mana muchuchiptinca , chaypacmí ha-
nacpachápi Diosninchlc tiaa, manaírs chíiycan ma-^
na. alli runacta qi]isplchiacachu,cairpantarn inuchu-
cun:a. Amatac Dios piuaciiptinca niaquinta maili-
milchu . iVana macinta quezachac runapaccaj nianaín
cay c.\y]L;fhu Dlosnindilr ^piñacun* Capac caspa
yancapas haaccha runacanactitonictósac, mÜlpusaí
ninqnlchu , ymanam co^rhapi' hatuchác cLalJhuacti-
na huchuychaccunacta miciin^ (hay hiña hi:accha*
cunacta ídícüuc ñinquichicchu? Ivlanam yiiyascay-
<]uí camachu canea, amarac : haycapca Diosninchlc
chay huchayquimanta ancha nanactam muchuchi-
siinqui. Camccnara Dlosta npal!actaricnnc¡ü¡, chay-
chi manaai Dlosca hüchallicucta riin¿ciinacta > üuc-
zachacupas ymanahuancacbu iiiniyüi.
Di osea
y ^(f^j$ mas^ t^rda cji (p,n.'¡eifle d c^sji^é^ tanto sera
^3 (So $s%MDn ^xxr : TfZ los
ihay^r su tormenta^ T haccrU ha Diesnjémitar tQd'9^
U a(4C ha cngí^^Udo mal .m paUs^ y uhh ac^cntsta'z^i'"'^
da \tn%na 2)¡os rqi.os xastiaos. Auna '^tyna lUmada\
^esaheljporúut tumo la.^viñú de un %as¿úU tuyo //4-
tndido '^áboth ^ y cm [ais qj tacigo.f^ /< hi^a matar: ^
h :mstig0 Dios-, (jmt Ándale par laiJim del útro f<i-"
do stí '^ryao , y por la ^angrs que derramo y despacs
de ht'cha. ptáa^m^ y d€spct}ad4y It bch^ír4)n su s<mgt$:
U$ perrúr. Ld Santa Escrkura Iq menta. ElCuracS^
i Bspdñol Me .0s hiciere Agrd'Víé'y^'h^'f ''' ■ el
DiQsca ricuytaca TÍcusuncjuini ^ mnchuncayquíu'
mana chayiia cacharBuspapas ^ cjü^panuDca anch^^»
nacarkhispaai , jcolícohu^n huacupayaspaoj , iiw.
Ilucuscayquicta qucpnacbisuDqui , cay pachapipai
chay hína runactaca nanACtam ñacarlchic . Huc
capac Reynam Jfiiiajbdl sutioc .carean , chaynnt
huc yanart\pa Nábotíj sutlocpa, chacranta , viñan-^^
ta, ñocapmi ñispaq^ech;ipur¿an,.,qDcchLpuspanvtcsí
tigo falsocta mioc^spahuaruíchircan. Chay hüchan-í
raycamantam , hu^P^ <^bacra qucclmscaDraycúnian'»
t.am, Diosainchic paytaca tucuy hinaiitinllactancu-í
pacta, pachancunactaí^aqucchupurcan , mana hucha*
-yoc runap yahuiriüta hichachiscaíJiiiLta cana^ paje
quiquirupa yahuarinta ñam allcocuna upiarcan j
ucun ur.D^sca liiquircar¡sra^ casincanscacaptin. Cay»
taca Dio^pa qucllcanmi uyilahuanchic. Pi Curacapa>',
\iracochap^^,q^^ie.zactóasünqui, ^ ^'^^Ay*; :^
^M A ^SIT) J M I E'N TO .?. 30'r
,il jyüg(X^a\ dexad hacer a "Dios^quc tw se olri-'tda de
hwstros ííj^ra'-Jios. Sahed hírmanos ny¡os quc qmnd(»
U'^oh.x h:4rtado miañado^ otom Joaifroidsptra^ ¿¿.
chole dañoyno lepcrdona Z>ii>% numke sc arrecien £a>^
y se ionpcse^ sino torna el carnero ^uc hurto y ola r(7-
pU) o la piara y natro cjíse njalja tanto* J todo actm^
lio que engaño ^ o hizjy dc'dañoymtcrammte hhadc
n'oiTferyó pagar otro tanto : y sí\€stú nó ha&c.^ no le
fer donara j amas !Dios \ O (^tiantos djín;osotrdS'i^stm en
T
€ cacto
por^
chavea manam iifrikcüa cíncá , muchuncatacmu
y.jallaychic , Dícrsjii auezachaqucyquicunap aynii
piiqueyqui. yichaychlc churícunar pi rnaycan runa-
p^s hucpa yraanta baycanta zuapucca , llullaycoc-
ca, huaycacca y yrnallaiitJpas huacUichípuccay<faa\r
''bucílunta manam p\m pampachápunrachti y ^ana
Ymana huacaptlmpas, Padreman confcsacDpticnpas^
llama znacascanta , 'coílcjuc ^ pacha zuacuscanta ,
-mana ñlspa cHiycu'n^p dxáiSí^ntál , 'chayabcrnan cu-
tichlpuptlnracmi hücganta pampachapunca> mana
cutlcbipuptínca , m^napaitip^Aaocacbu. Ima hay-
-éa cjuezachapuscaiTra líüfíaspa-, yaiaspa apapu^can-
'ta> mana himtach¡piij.mQca;^aí7a punim Diosni^^
percíon'incaclra. Athac , ha/ca chica runarn huchapí
tunqulchíc ,
Y
yÁiZcus-
fpr^uc h^ (¡uercisi.ol-jer l'j ^ue hurtastits/o Cf^ga^uf^
362 ^SET{Ad0^l XXV. 7)t IOS
'ms ! Z)/^^ hombre : ¿ qual a/au- mas tu^ dm:iy o eso ¿jtic
tienes ágenos Mas rúale tu al^na qn: todo el scrra
ác Potosí ^.. y qtie todo d oro^ y plata ác todo el mun-
4Qé^¿P^^s porqué qmtrcs (jtH el diahUte^ytej^ga d* al-
ma ehpcñaday y presa por eso jue th tienes ? Hastit
que ^jpidx^as eso a su dueño y no te <x*ol-jera^\eL, día--
hlo tu dmúy porfíe .es-st^ya.-AU dsraí Padre )& Jmrté^
y ya noto tengoy -ni- tenga con (¡ue pagar ^ qm soy im
pobre IndiO^ ... u:- / hijo ^
:2üacuscayqukta , llullaspa biHucuscaycjiíIctA , cbay-
xi'íocman mana ciitichipuscayqüichicmanu! Ma nl^
huav : maycaomi ashuan yopay ? Aaiayay^pchu'^
cavn chay zuacuscayqaicbü ? Ammaycjüiracaú Po-
tocchi orcoiBaatapas asbuán ynpay > tucuycay hi-
nantln pachapí' coljoue cacmanrapas , corV cac>
mantapas ^ ashuan yupayracffii. Imarc.y<:utac aniv
mayquka zupayta batalliclikDnquí ^ piíiaschactfKua-'
cjui chay zuacüscayuuiraycullarCbay zuacQscaj';-
qulyta, hucpa yman batainpüscayqiuta chayñíocniaTf
cutlcnipunqui : cluyracnTii zupaypas aina^ayc^i'cu
cut'ichlpusunqnl , mana aitlchipiiptlyqLka. , am>
nuvqi'í zirpaypaiii canea. Nihnanquidncnnar.ciu. IV
dre'^ y , ::uacQytaca ziucurcanuii ; ycliaca ma:x^
íia.-n chay zuacuscayt^^ hatúlünichu , m<V::atacn[|i
rrrallaypas cancha/ cliavta chaynUxman cotichí-
ípuncaypac ; bnaccharn caal , quczam can:.
^ Rícuy
Hijo y si no tunes con a^ue pcígar^ no quiere TJiof
mas de qttc ttngcis ¡:ropQ:4to de paga-^ (guando ttnga'g
€0)2 aue : dilo t:s así en tHCorazj)n y y te ür,d.Uiar¿i
T)tos que es piadoso y y nunca marida 'sino loque po^^
dc^oí cH-npltr. Mc,s si puedes p^gar^ o restitulTy rj9
lo ¿íUt^s: CHCh-ta no '^uct'ga la rau^erseyy te dejtrf^ya
en pecado. T}íras\ Padre si lo ^yAl<uQ a su duiu&^
jahran que ín^ri^éy y me tendrán por ladrón y y f^^e hara.n
v*al- "Buin remedio hi^^o: dalo al Padre^ que él Udar^
a cuyo es y stn que sepan que t¿-^ lo ^?fírta'jte, JJHe tií- conr
fesandotc lo que pasay y
Ilicuy churl : mana jíimllaycjüípas captinca^ ir,3r-
naai Dlospas cajtac ñisunquicluí 5 ycbaca son-
coy^|UÍp: y caya^ m-ndu yrDaypas caprinca ciitichi-
pusaca>¡ my > chayhuaami Diosmnchic huchayquic*
ta pcrvlonasunqüi. Diosca cu)'apay¿c sonco caspa ^
cailpanchic caaiaüactaai ymactapas camachlbuan-
c'dIc. íchaca copuncayqul yacliacuptinca , canalla-
tac copuy > ami cayarac mincliarac ñíycbu ^ pacta
liuchapi cacta huauuy tarísuno.ulman. Nihuanqulchic-
mancíu: Tadre zaacuscayu tlviynlocnnan cutichi-
puptiyca, zúa úíhuanrríancha ar'i , ymahuchamaav
pas chayachihuanmaocha arí, Ricuy churi ; cbay;
üuacuscáyqukta Padrcman coi:qui, Fc;clie fiam cíiay-
Tiiücman cutichipiuica , manam payn/i coarcan ñiiir
cachu, payaian confcsacuspa chay hucha)'qLuu üy;**
liacLiy, ' pay;
5í54
'smmo'^^ xxr_jT)t LOS
y kl tí dura .r§me(i¿;í?y üú'ú^m- J^ (^^f^ se sM^^'^.y^f*
titHjcnm^ y fio n^ep^a dcvio .d tu cuerpo^ fíi ,4 /« ¿o»*
,ral ^Po^^tie TJioí n tan biícpo^ ^^c :.no (jukrc (jt¿e rtii
j:ihái daño ^ mas ,dc ú^hc te confesé s y y a^rtpt^ntasy f'
restitpyuf Ip ú^ívo y propongas frrrHt^cfJte de noh^^
/ccr tal cosfí ds ^.^qiíi adelante : y con efto ser^ií sal^
.«V.0 j y -perdonado ^ y dcanzjira^ la gracia del Señor ^ y
^dcypms la gima dd ^cielo. Amen. SER- -
pay ñam anUi^ayqulGta huc quispichipusim»
^qni j ucuyciUKtapas ^peiicaYonanta qiiíspichisuncjul.
fBiosca ^n ,pay ainrCaspa-m, ama pip^s chiqüiaiaá
.rhayancachu :uihuanch¡c» Huci?a\:^qu.imautayiiyay-
^cucuy ^ conf€sacuy,:hü.ana5aca.i niy, ynna zqacui-
¿cayquictari rhayiiíocman cütichipuy, Chayhuanmi
(fiuchayquíma.nt;3. quispinqvu ^ paoipachasca canqui ^
IDiospa gr¡ac|anta .cbasquiíiqüi : chayrn'iantAm .caoi
'^/^u^cpachapi ulñaypac casicimquL Ameiv
i t^
r^'-^^ ^
'5Sí
SERMONXXVI.
t>EL OCTAVO , NOVENO Y DÉCIMO
ManJ-iUiienros. Qiie no se ha de decir mal dé na-
4i¡c , siiK) esa qoien lo ha de remediar: que en
-cí pensamiento puede haber pecado morral ; y
quando se entenderá que lo hay,; ,
L Ocía-uo JldandamitrJto dcZííos díceyéjuc nok''
i.'ar temos falso testimonio a nadit\ÁiuchíXs %nCLS
es ht dicho (jue la Ley dt'Dios es miiy ^mtúy y qtu cada,
uno di nosotros mire lo fjtte cui^rt que bajan con él
los oti os : y lo ^uc no cjuiere cjue hagan c^n- tl,^ n.$
l^aga el eso con otrou C^alauicr hombre se tnoja y í
con wucha raz^pfiy quando sabe qut otro trata tnd de él^
wryormintc sicridomcfitim^ if;'?í::í-'in(rq í^r-f^^^q
'í'^\ losninchicpa piizacñcqucn catnachkustan sí^
J^ min, Tiinmi. ama pictapas caci^anta turrparr-
qoichu ninmi. Acbca ctitl ñam nlycjulchic. Diospii tar¿
niadiicuscan simlnca, ancha allinmí, collanan püi
niai, ñispA, Imactach ñocanchic qüiquinchitpac múfi
nanchic, chaytatacmi runa inacínchicpacpai rñui
fjapuiuhV'yd^íivtach ñocanchicpac ttyana münaíichic,
chivtaca runa mar.lnchicpacpas mahatacmi ffiuna^
pusuhchu. Pi funapas caciaianta cípcicascaca, pin¿¿
fucmi, pJñácuspapas, chccantiiiti piuacuD, t^ri lia-*
lomanta capiih. 'z^-'^^'^*'^-^^^^"^^^'^ tihay*^ ^^
Í6S SKl^AÍCN X)TL t)E LOS
fms lo ^i^fnyhenr»^ dípensadc njíiCsnosproxlmff-^^
Wa h.mos de decir md de nadie con mentir cv^ dicten a^-
qtit aoiid hurto ^ a^Mc se emhorrach-): O' (^m fulava hi^a
talftítaat^ay y andi^i'o can ^utanoy y m^cho ménof del p¿i^
drc (^m tíos evstña^ no hemos de dui^r ^t4t es ma^Oy.y o^ut
átída con mt^gcresy ni otras cesas^^eas:, porgue 2)ios sí cko^
ja muywucho dique Ic'vmit'rmos UítimontOy y no no^
per dañara jaf^as^n^^o <vcln^nmos la honra qt^c cuitítf
mosy díciefído (^m' era mentira. U que dvcimos: j a^íH^u^
sea n/erdad > ^¿^o
Chaytáracnii runa macíncfTicmanta yujasurr^ wx^
mm pimantapas lluHantiabuan imactapas riniasunchur
chaymi zuacurcan, chayaii macharcan, canhuan pu-
fircaa ñíncanchrc> manatacrBí yachaconchu; Padre
Diospa raotin yachachrquenchicracrrni) tucaymanra^»
par mana ptinl cípcicancanchicchu, huarmiiaian pu*
Xicaúy cxj cay kacliacta ruraaiií ñincaiKhicchci:
cacimaota 5 chay hinachicpacca,, Dia^pa. soncoo-ní
ancha n^mriy mansí punlm chay huchamanta cjuls*
pichihuanchicmianchu : chay tuscanrhicciuiap hoar-r
raiiti yupa cayainta cutachípuptíachicracíi^j,, huw haa^
chicta pampachahuarichicroan*^ lava hlnatac yupay^^
ninta cutichlpusua ? Pimancha chnsacmanta zacariípa
chay hiJchactauiUacurcaiichic^jchaycunanianrrJJIüIía'*
curcaiiim, chiisacmaiita, yaiicamantam chay runactx
tuTiparcani>. cipcicarcaní iVispam Imchamanta quispi*
Oin, V^iu checa huchaliictisea Cíptlmpaj,, ^ cía-
2íA'SVJMíE'NT03:\^
fi& fícmós de disaihyiv d wal cU vuestro j^rlxiw i, cüt
sahifnasy diciciiáa q^ts aqutlyO a (juiíla hio tcd^o taS
maldad. Solam^rice al Padrcyy. aU^isítador^ ya Gíéiki^
lo pf^cdc remc'iía^y lo h¿mai de decir en secntOy qua^jd^ C;^
rnatcstfir que ¡ji*}2g¿in remtdia tu dio. Me kiLrs triten^-^
dido ? Al rcnjts U hdccis casi tadosy (^t^t tntre- ^&s<ttrof
unos, di Qt-ros dccis md^ lo aue cs^y. lo (j^ue í2& esy c0^
P20 OS aliene a tu l^ocai, y al Padre ^ue lo ha de rem:^
ídar na le qmrcís decir quien se cmhorrachayy qmc&
Cita, ammcebado^ a quien es hechicera y & trata cot^
hechiceros : y
mma^m chay huchanta plrBampas uíIfaciincancHcchi),
tlrayraín Gaytam rurarca ñispa. Padrcmanca^ Visi-
tador manca? ^ pl hucLa liuanachk camayocmampa^
IjLanachincarDpacca, mana hucloapacmi uillactisp^pas
i¿ihcasun^chaytari buasaílapl, marra píp yacíiasGaJían^
n^i uLl!acusüD;.amanatac liucfealíkancampec. Állkh
ai i üyarihuan^alchkxaniciinaca iBanam hiña runachir
canijukhic ; caa> puram bucliayqiaicliicfapaS;^ mans^
ijuchayqukbictapasjSutjnchapuíyacQccaiicjüickiCjuilIa-
fhipunacuG caníjüichk, simiy^uichlcman haniusacca*
cama: Padre hucha [luanachicpa ñiscainanca^^ mana-^
tac^chayml machan.chaymi mariCebasca>ebaym¡ hua-^
cacta muchan, chaym! uídu, chayrnr Bawícunahuan
yachan4cuc , nhpa uillacchu can^uichic ,
::ii
I i!
D]05ír >
«'tiji
Win h ¿^ui Diiyi ifs mundi^^nc hóihlttsy soy s w naos ^^
^t$a>¿do manda ¿¡tsc callcisy soys mi^y'faritf^syy chmosoj.
-^ifmdo /z:¿íri4cs dgun htm^rty h digur>a mug^tr a^ut
'^íemíraxl'jnmeíj y renyuílm^e a úños con otraiy iandlt
'^m^^'htfe-dil^éeü-r'é; 'j huid d^ él comodd fucgo'i Bl
^fiao dd diahlo es pmtr md A mios cen vítos^ ec^
^dLceri hs' chismoso-^ J murmmádortsy y asiiOñ ahor<m
Tccidoí ^tlbioíy y d^ ios homhre^s-i Estos rierjefj Itn'm
^mt ^r' Víbora y y de sícrpcs-^ f Con días echan
fm^Ha^y^^^'-i^^* Gnadad 'nuestra lengua hermapos^
y
DiosDa ílmay nlscampacca upayanqukhirmí^ amti-
llanqüichicml: upallay, ama rlmaychu ñiscaiv/pacca^
^n;hj siml zapa, simi qücHca , simi apacmi cáti-
^uichic. Pí carktapasj may huarmictapas sítíjc*
ta chavman, cayman apasj>a rimatonacta macana*-
ícüchí¿i, tacurichiaaciKta vi cüñquíchic, cbaycarltacíi
7upaypa churin ñíychic: ^ma cl>aycan rtinaman caj^
Ilav^unQnlchujyallinracmnarupacfríantaayqüechiní^
ayq'üei)c¡4iic4;ic. Zupayca riiiiacunacta ch'icninacorhiy
¿ac-nayocíTii: simi zapá.cun¿'pas,ehayiiíafj cayman sitnf
*9taíOLHVajrí3'á^ctinac^ái t^Kicacama ¡b^
fin 5 clráyraycuní cíiay<?af>cn^ Oíospa chicnlpari J
fUi?4iacu*w)>p«p3s cWcolp^Hr^c. 'Oiíiy tlnna /unáca'^
michariiaypa callun caliuvocmí, chay 'cáUtinmanti
líuariurhic hamplllactaní hlclun. Simiyqukta, calluy-
í^nW'ta iuiataychlc , alüllü
Mi
'^ - 'J^ÍA'Kl? AMI ÉXITOS. '-5-59
j tincis cuardcvU runesna anma. Adtrad fféc am de Ut
fA^cilya^ rv.v¿4Sy y sciúías os han d^c ¡kcI ir cuenta el día
Jd junio. A^í U dicc <fisuChr;stii nticmc Señor y auc es
-iu^r^Á ^-ucrd^id^ Pk^sy^hc saa dcUs mcnsiréisl Chfé sera
'^cj:t{ mtírmH-^ciiíms'í ^ sera de Us cérmesi ^eé sc^
ra dt Igs faisas UHimomos'i T ^lo wle no haétis de de^
^/> mal de -V finirá prsx-Jmay pero fj¿ mnpimárh. "Na
Arnera Dlss c^ncü tomet^^ k ti m ^fcio^ y fre^mvjcnctcí^ so-
Í9 él cs csniKcdor de CQráz^m'4. LaimcnciQu id c&raK^on
JoU Diss U ^ue^ y U sd't. %'V ^tums ~t:u iuwcta d^ m^^
¿ar Á r^aía p^ru lo me puedx preceder de >
^Jiiha huacay<:kar><nuich¡c churkima, anima^q^í huB.^
icayciíascíi ca^ca áispaca. í^kuychic ari, yanca sdiu
ca^üsca s]m riniasca!Jayijuimaatapas,taripascam can-
<]u¡ciiictaripay puDchaupi:ca)taca.quiq.uÍa Jcsíj Chris-
io Diosolnchlc maiu IJullac, mana paotacíisi aticlla-
f ahií2i3diic- LiuIUcta viinac c^jíiactaca yad vmanan-
f am ? Pvunacta yancam cipácactaca ? Sími apactaca ;
cacío^aota runa maclata tunipactaca , j-ípaoancamí
Manara zúvúmm^cifc^mtx i^inViyqmhumyp^s ^-ipci*
cancayqu'ichü^ soiKoyquíluiaii^pas msiiaalüríi ama
íilncuycjqlchü, Manam Oloschucanqui: Dloszapallaa-
t:icmi hucbatanparca, pay zapalhnmí sonconchicta
ricuc, sonconchicpj ractapas yachac. Manam camta •
Diosninchtc mnip sonconipi cacta, taripac cay ni-
íunqukbuj ychipas runaca allipac ymallacta ruran^
*-*-- A s caiíica ^
'4k hmm htcncion. Lo cfm dk myo nocs maift^ río toldar
de cmdmar, ¿ Qjí^iin uhwkcho kÚjMtX^dí turhtrma^
msiHúírtotimmús qut m^rar^n^ mearais cuipay^ y pexa:^
das: p^raQié^iOiQntí'tmttcmos cndmiipnas- tSi tsttt^'iti-
sf tié cAsa cái¿ai y tkfmsts kaáol:^^^ utdcft'-
piCyno serias lk(i> ^ iPmsforqd- dexas hi^mhrodcpímar'
if^^^dos:- no cdndtm¿iyy-n.^'^^rü^xcmdimd$^yd¿c.e Dios..
Antes dtgamas. Iü kmnoJc, nmstVQs ka.mar^í^s^pírao^ue
¿tcdoi ^Drorjechs.Bn dnorutnoMúndamttntOy nos
carnea mana allipac ña ppac canqu!; cbccampl ma>
na huchacta. riciupaca,;. n^müm hachain aiacayijuiW
chu.: Pirn huaüqucyqulcunap taripaquen cay, ñispi'
camachisunquie Llápanchicpas hucíuyoc cainan caa*
wchir^, huchanchkta ricxisuu, yaclucusian. Hucpa hu*
4^hanca paymanta; cacliun.^ Huaclyqui runisca can,.
«nan^ tacmasca canman V htiaciyquktaca; mana sai.
yachispay htjcpai huacintarac sayachic rin^uiman >,
manachii utic canquiman ? .Hachay quíctaca. Mncas^
pa > hucpa huchantarac 'yiiyapunt]ui ? Ama: pipai
CUíBpahuancachu ñispaca, campas amatac runa míiu
ciyqaicta tu¿r»paychu : ama pipas huchayocmi' ñU
hiianca ñispaca, ama campas huchayoemi ñiycbíii
riií^pamDÍosnlnchiccun3ycuanchic;ranacnacinvhicpa
allí cauzascactaca, liapanmampasuiilacüsunallinchici
pac. Diosalachicpa'^ ysconaequca c^iTiachicusraii sk
í/ ¿ccimoy cjui ro\ cacUcuníos^la o^u(:júy¡^ihía'Cúé¿a=^myt¿^
.ropj^ tn hachnda^de nifruro'prO'X^imv* Saleta bt^ n%ah^:
\no^e icanunru' con c^ut di fuira.no hxgAfno\ r^^-ah^nn^
tamhtcn dentro qi^^icre (^uino lo ptmiMos^ t)Qraut lós^
fue en sH corazj)n tintn malos deseos ^Muno^ued' jmraipa^
f¡i'sic¿i^ ¡/ucvosy. son cómalos stpulcrosyffic tstamUefka'^
-CiibiirtOíy y\dmtrortítiÍnÜ^^^^^ dt gu^ano^y f.dt S^dioii^-
¿t"<. AjÍ «¡ue ti chr'tsticna ha de str ítkno> dcKt^rOyf
J¡tt:ra^ tit njoluntad-^ y tn olrasV y
a T)a^ runa nTaciyquip hüirmintía münapayanqulchü^
ñispa carnachlhuanchic. Chuncampim cana:, ama ru**-
na macl ji]i2i'p ilamanta, huacinta, pac hanta,>ya)a hay--
caatapas m inapayapunquicbíijñispa camacliihuanc
.Yacliaychlc churicuna : Diosninchicca ,> rüríap son^
conchic ucupj , yuy^ciiscallancHictapa^^sütUlám ricun^
s^ítillami yacbaa: Díosca marlam^a|^^ haiiua rurasca^
llanchicuchu allí canea ñihuanchic, Soncompi ma-o-
na" allicta^. yuyaccunaca , pana; hahua^ HahuanipicaA
alli runa, hinapas camian, manarni allicliu.:: chay--
cunaca aya huacihuan pactachascamr aya liuácica^
hahuampl ancha yuracyuracllam, ancha zümacüamí
rae, ucumpica ancha n asnac, curüllam cllayp¡^a^
umyan. Chnstiano* ranaca , ucimchícpjpas^ hkhüan*-
chicpipas allí cavpaccnl canchic, yma oiunascanchicr
pa^ ^ rurasc^nchic|)a5 alÜ caoiaiu canea. Pan¿i^
wi|i)
y73 '^M^iO'?^. XWn. T>£ LOS
^ ,á^n<¡m vo Kontctas tt^ adi^Jatrio con la m.pigtr ú^tfi4
tfor ííibra, jj Í4 wd^aj i<on tnal OjQ-^ y Id distas par^
C^ie^ Jipc €\to^, ^csMChrts£^nM^s.tr9 3^i&s lo djct tu
4H s^npo tnjAnnlxo ; y il que rvicndo tlxixmtr^^o in
tnanitúy ¿ a» áC^ d^ Mra 'U fafe^c iitn^ j? JísücW sm pcn^
iam-Umü^ yo la é;ir'j:am p^ra m^ ^ ^uMdier^) -^Liey^t
kombrss cpmj^ ng 'SJiU ám im Ji!¿^^ M fut:rAy^<i £dí^
,ti^á^ dno A- los l^drjo'uej jue pj)r su mano kurw^ :
m^ hí^rM con su xara^cm ^ chPjmc ip Jc^€ de há<cr,
pQrqí^^nofuidiy psrjue . siifn
Paaaljücpa iinaf rniafeu-aa mana 'll.uc^aHki¡spi^pas , n^*
ynjifxhoz^ ,cahtiapaf a^^pa muriapayant^iüissan: chap
<c,a.> cbii.f hp;¿xmícta m^^apaya'Srayvqr.irn^ soiiu
^oyt]uipica li^iiaécíiuc ñam caaqui. Pim cayí^.^ñia ;
Qoj^^gio Jesu<Ihristo Diosninciiicnü ovaagelloxpc'Ils^
jricüspa munapa-74a'a>:cbavs ^-^yta zpacüncay-yarha-
íTupttvica zuayma.nm¡ Fiicca, /Oío:;p¿cca .zuacuc yxi-
S'^j Mm. Rimacundca í::uact3 taríspa ^ cbay^acmí
j^vuaaa íDDchüchjc: Diosc¿ soRCOpí cactapasyachac*
i:a, spíjárjümpi ^u^icuymau ructapas, zúa yijpaytim
fKiípK'ta-pi ívnKbachiíanian. Pana mana ^uaciipílni»
pa5, ych«L.h arl chi/ runaplziucunan niaoa yacha»
4'^.íi:Aan)ai;u.> mana Ks^^ jas-
iínrt 7niído a la juUída . T artodos Us AiandamUntai
•Ve 'Dic% qtiO'ido ñas prohthcn la ?naU&íra, Cambien
nos prohihCij d mal deseo de día. "No has de tnútíxry iH
■discú- í?¿a:a'\ "N^ -has de lervant.ir (dsoícstímcnioy ni
Acs^s,- Ái-vania'i.Q. "l^o has de perjurarte ^ ni mercr,
Oi$( [ky ni otro se perjure: y ast cn^túdot U^ oirosMan^
i¿anji:h$cs. Pero en estos des de m adulterar^ y de ri^
h'rcary puso niicxtro JBíos ejpecsal fnandMmttnto con
^ue nos prohibe il mal dests de fornicar ^ y dt hur-
gar, s.^.
:jü5t¡c!acu manch^spa matia checanipj zuacnrcanchu,
ísoncomplca naoi zuacurcan. DIospa JIa|)a camachi-
<ii^c^n sÍTii'iipas, arr?a mana allicti ruranquicku ñis-
*pa, ama mana aliictapasnvjíiapayaiiqaichu úiauan-
-ciáctacmi, ama pictapas hiianuchinquicliu, ama pie-
t¿pas soGcoyquipi huaauchijmari ñinquicbi] , ama
•pictapas cacimanca tumpaRqujchi)^ amatac soncoy^
<]uip!pas tumpayman mnqukhu, ama cacimanta /11-
ranquichu, amatac soncoHayquipipas cací manta fura j^-
x\Mn mana ñispa plctapas caciiTianta juracbiyman
íainquichii, Huaquin ^amachicuscan iimimpipas ^
a 13a soncoyquip'i mana aüicta munapayanqukhu^
fiispam Dijüsninchjc camachihuanchlc. Iciíaca cay
5'scaynia camachícuscan sÍTíillampím,sutí pun}ca,ama
«)ncoyqu¡pí hu.ich.ic cayman, zuacuyman ñispanm*
capayanqulchu, ñispam ca;íiachihuancbi<^«
* U y Ima-
y74 SE'KMO'i^ XXVL T>E LOS
Sáhcís f9rc^ué fní pirqnc sabe ¿/í» fitéCstro Señer
giian incli^i-Ados jomas a. dioí dos> maosy y que not
muc-ru'-n ír^-z-.am-cnte^ Up dtUyrcp it la carne , y los
rmertm úcUsoAtciúy y p»r uocntsfúidospHsaespccgal
mandam¿crj[9 en que rías ^jcda d mal deseo yj d mal
pcnsamcftto de pecar co*j mugtr\^ode tomítr U haci-
enda, a<f(na* Me pregmítaríts : Fadre^ scgun eso cadd^
horéi^ y Cáda^ momcnm puam&sT p^ram en 'Víindomn^
gtres de hutn talUrO de buiu gtst9 y lu^^go n9s ^■itat'
dese§ de ellas: y Sí. en mirarlas p£cam§'¡^ qimn pmde sal--
/z^úrse f Mijos
Imapactac tób^nlnchiG cay pcayoií^camacliicuscan*
simillaTipl tayta. sutiíla camacbihuanchlc ? Diosnin-
chlcca. alijen ari soMonchicta yachahuaíicíiír , cajr'
yscayaia huchallam sonconchicta cdcca púnica ay-
zahuanchic. Hüarmlraan sonco cay^ colL]ueman^
sonco cay, caycaabüchacunallam ronacta cusichis*
•pa huchaoian cluyachic cahuancbic v chaTraycuat
'Diosninchlc cay yscaynin camachicuscan sia-jimpii
^^s^jtüla ama huarcnicta yuyaoqukhu , ai^a hucpa
ytnantapas ziiapuyinan uínqijichü , aispa xai-nachi-
¿uanchic : filhuanqulchlcmanclia ; Padre lúnaspa^a
"HJiriayllach arl huchaman urmanchic >. liuarmKW
as zumacta, allin ricchaynio:ta rlcuspaca, páy'Tísn
uamam soncoachrc ric : htiar/riun ricuspalid loif
chíilücuna captmca, pitac ^jDíspiu.ndní
fJtjoí ^:or por ¿so es menisCcr llawar siempre aTJtoí^
puraque nof ií!?re de Us lai^oj del dtaílo : y cr me,^
ncster gran cuidado m guardar fjucstras cjcffj y t.uiS"
tro coraron ^ cq^iq lo amontua la sarita t-^chthrav^
J[4as sahtd qut; no m-yn-pyc- is pecada múrtaly ^t^and^'
os njUm d mal pcnsaynicnto . y daeo de la mu(7er'
agenal porque sí '^&s ^ ese pensarriiínt^ j y dcsc.o iar
rcsnc/f p dtcienlox no (¡hícvo t^Jendcr d 'X>ios: f>hífo c^^
.pe cari nocjHitre pecar: entonces no hay pecada^ moríais
Aías si os hc^lgass del mal ptrnarfífime^
Cburi, cluypacmj^ Diosninchlct^^ nia<iyUa Iimcy^-
%\xTíyZ upiy pa toe 1 h nm^nta au] spk h i iiu ancanc hkpac,^^
Jnauinchicfí^. soncünchkrr huacaychaypae caf3iai>»-
x^y lumyop'icw^ soocoyqi/icta'cíIliiU huacayríracuy;*
ñispa-n" D;aspa sirnin nibüancbica Ichaca cayta ya?»-
chaychic: huaraiicta yüyayca> huarmicta munapa--
yayca., rrsanarn^ uiruycíui huaíiuy hucha pecado)*
■mortií cae. P¡ may campas mana aníyayaypáj^ mai
^a allí munayp^ chay^ycuscan 3, chay pachalJatac
-ancliuy riinqui, rnanant Dlosoiyta pinachíjta mu*-
.oanichu, buchaca mananí aHicíiu 3^ maDam hucba.^'
Jlicüvti muíiamchu ñinqul ; chayca ^ manarri chaf '
mana alü yayaicayquí, mcm^scayquipas buañuy íiu>'
<bachiJ3 Ichaca mana allicra yt^achlsca, manii'
allicta munachbci , ucu spncoycjuipjca cuskucli»
'i76
SS7{M0J^ xrr/. 25£ LGS
,6m Oí ^i^ii'iu^ y dtcis dentro de a^í> o ! ^^tyich'Xt^x'hrd
^ü'^udh mttgífl 's;^ pi-,cáM ~cm tila si pudiera: inthicts ya
•i'í pepadQ .mortal^ porc^m-^m n^tyt^á ^'^ílcmtad ya que^
^íis d titead q: y si m hi^ccis^mü^j por^tu no qucrcri^
-siné p..s^q4it 0^ ^Dúa^s-^ ^ pera!^c ^c^uu^ p^íí-CIo.m úh íh^
jps mi&s gu^rádíQt'dc taU^ pcnsámimui -^uúndo os n'it"
:ntn^ y UiCgoiUmád .éjjios: íaccJ U^efi^l dt U cruzj,
.-j' si huhiírcdts <áid&^ cmiksad n:msir4}spC:Uidos 4 jO¡qs^
•y al Padre que uta tn sfí íu^a^\^ p¿iraj^c Akmais fxr.^
y u y ^f a y ach c ,^0 t|i>i ^ c h ay b.^a r m 1 h uafi li ycha i i \cu o c a jr
-yachacaaman, hai;haHkayrnanrBÍ íjláquimam., ch^f»
'^"^caú huaBuy faucüicta b^ichaiiicuaquimañ. Son-
\Coyquibuanca ^bucballkU'yía mlmaí)qa4^| üain ai-j
'pian4 cbty liüármihuan puíiuspapa^^ aianam man*
-munascayc^ivít^antacbu payhuan mana panunqui ^
-ycbíica maiícbaspails > nií^ua nispa maiía rurancáy-
iiqui yactiacaptillaQtBi mana ^baybuan luKluUicua-
xquichR. Cbayraycu cfaüriycüna r-iinaamanwca inan*
;^l!i yuyaypa cbay.aycuscan^ chayllatac ancbuy ñin-
(/aaicbíc, ulscb^jnquicblc, diayllatac Dlosta biucyan-
ijuícbic, Santa Cruzpa unaQcbanb'^ampas unanchai-
Vvitiqwícbk» Ht«:hamaii wmaspaca, Dlosman, Padre
p!05p» í antinn^anhuan ILpa hiicbayqulcta uillacujr
xoofcsacuy 5 cbay binacuca Diosa^.i paínpacbasun*
fkiíiy graciantapas cosu43qU4. Ann^iu
Achcü
J77
SERMÓN XX VII. >
T> E L A C A Rj D A D , Y LI MGSN A . EN QUE
se trar.i como todos los JVÍandamientos se resóír<crt
'^^ niDar a Dios, y ai proxIn-íC: y como él amor
consiste en hacer bien sil prox'aiio: y aeJos malos
^crukíidnos que cratact mal á los pobres, y djc^ccsí-
:t^do^; y .que cumplan las obras de nHsericord¡5.,.re-
'prchcndiendo su jnliamanldad en esto : y como
el día del fjuiolo jcsnOir;hto'badepedkxuca-,;>
ra de la^; obra6 de misericordia/
^í iTíuchns Sermón fs &s%c ditholo que contienen lo^
mandamtcntof á¿f 2?:9íy dtclárafjdocs cada un^
J>^f' sí. En Cite Scrmün onjtijcro enstñar corrió ttngah
tn tifiapéaíra ídUyde E)iúSy í¿i(\iiúisilap^uardarcif^
^ttfnpíircis túdes los JVldndamUntos. ^^emClotlstó nms-*
t^o Stnor dixo we tada la ley de 'Dios^ ytiodos Lof
tuandamientes st tneurrm en at^j doc en
A Chcamita cunnoiscay scrmoncutiripím Oíos-
JjL pa camacbícuscaa simlrrta zapamanta yacha-
<:hiyqu¡ch¡c: cunan c^y uíUcusac ñiscayplm cana^
huc simiilatnan Diospa llapa canvachlcuscan simln-
ta hunüpuscayquichiC3 chayta huacaycluspaca, Dios-
pa llapa camachicuscan símlntam huacaychani^m-
chic. Tcsu Christo DiosnincUlcíTíi u;n; Diospa lia*
pa camachlcascan Mmínca^ cay yscaymanmi tucun;
1 1
If
im
^W
37Í SETiMO'N XXTIL DB LQS
in d^íAr a DUs sohrc t^ddy las cojas y y al fhroxiwc^
fpm^ a tí mtsmo. T el Apote San Paho due y íjiie
tod9 cí cumplimicfita de taley esta en a^ar^ y dice que
ti (¡ue ayna a su próxima como^^áchc^ cu^nple tadequan*
ti 7)ios mmda^ Z>t mamra htrmarjos mío; m^y ama^
diSy (¡ut si queremos saher si ctíJnplim&s laUy de npics-'
tro J)i$s^ hemos de mira^ si amamos d Vtosyy a! pro"
xlmo cotna debemos^ por qiíc cldr&éit a (¡t^^ vo ama Jí
T)ios el ^m anta al dtmoni\ y k los strrosyy n las h-a-
cas j ni el üm hace injería A m santo nomhe jurando faU
S9y ni d fHe de xa de eir misa el dm dt pe sta. T
tucuy yma Ix^yc^cta yaiii:.ta Diostd muiianquí , ru-
Xí% aiajciyquictari quiíjusjrquicta hína niunan<¡^^ui, nin--
mu San Pa^blo^ Apostolpas ñlnmí: Diospa camachí-
ñuscan* sltnlnta chay cama liuacaychayra,. allí itíUt
ps^ypi, altt cuyaypírn cliutay cusca- Pích runa mar
.^Inta qnicjun^ta hiña muñan,, ( Diospa simio cama )
ch¿vmi Diosp4 llapa- camachic>iscan siminra luiacay-
>;ha4if^ uinmi, Chajrraycu churictina: ma, Diospa 5¡-^
.mipta hiiacaychanlchus ñíspa yacha> ta mcinspa, Di--
p>ta munascaycjuipi, runa maciyqukta cuy^scayqia*
Djrr)., Diospa §imln huacaychascayqultaunancbacuní'
Gjui.Cayca, sutUlarn an. P¡ runach zrpayta míichan,.
chav.ca manarn arl Diosta munauchi), oicocanacU
l).U^c.2^.cup^cta nsuch^cpas, Diospa sirninta Caein-aa-»
(4. jiUíacpaSj^ fic^tacunapi mlsaman alícacucpas-
Ctia/ ^
4 (Xítmsm9 esta fn»y claro , (^hc no ama a st^ Pro^
ximo d que fí0 U hmray y hace hietiy siendo su Pa.^
drcy A4adr& ; y mrsího menos ct c^ut le qmta la
^'iddy o U mtigcTy 9 la hacienda^ e k U'-vanta tcsti^
^Ofjíí^ jalso^ Aicts íl c^ut tune j(! ^ J esperanza y y
amor cin T>iosy solo a el árwt^ y adera e&moa stt
J)iosy y Smor: j el que ama a j/* praiu'mo cotn^
Asímumoy no h hace mal de oíra^ ni de palaí^a cf$
sñ pcrsmoy ni en su m^^gery ni err sus hiints^ ní tn
su hm^'a i ^erL$s enttndcp c^hc es amar al ^roxim0
coma a sí mism$ ? ¿4i>,
Chay hinata rima macinta mana yupayctac,; qncza>«
chac rünain: yayanta mamantjr mana yupaycíittípá^
qucz^chacpa.s ^ runo; maelnfa huañuebicpas 3^ hua-
x:hüc tacucpas,. chlrntajr tucücpasy rünapyma: hzy^
canta zuapucpas^ runa» maGÍnta caeimanta tumpac«
pa^^ maaaai ai i Diosta rnunanchu. Ichaca, pí m^
nacb Diosoian yñicun^ payman suyacun, payllacti^
muñan, payllacta sirvin, pay zapalbntaraí: Diosnicn*'
pac, apuoipac tminan ; runa maclntari qnxcjoíllarraí
fcina cuyacun, mana sí nillahuampas, furascanhtiijrnfr
pas quezachanchu , man¿tac huarminta ^ yoaanta-r
pas y^'^pa caynintapas Guccbupiinthu, chay runant
D/Ofa tücuy sonconhuan muñan» Ima ñinc¿mpini
runa maciyquicta qüiqü¡y<^u¡cta hiña coyanqui úLt
hua^ílchlc? Qyunj 4"
^uandi) ^jhHis algmot ajtraayLhas que dan de cocts a !úi
¡nái&s^ o U'sMvfln por tos cahiH^yj ¡oi .maldictn,y dan
td djahlo^ylésaom^ún síts.cú^'üdas^y^y la fidCincr abajar^
ynohs..pcLgm^ y lúsduíman ^ptrr&iy y^í^'^an . mojados , y
^sobsrxids '* istos taUin;^racQchas son tnemiges dejissá
£!ímr,t0^ Son waloí^ yamcj^c dk^n que sen christianor^
fió hacen Á>hras de ^thrntiaiios^ -swd dii demonios-, Aístoí
^hornee '^cmChrtstay por qut <oncc77io los malos hijos ^
qut se fvtid'vcn conirAsu pxídtc. Asi hacen esto» qm son
xhriitianos hápÜKjxdQSy y sühtn las cosasM Ijioi-y pité
no sirn^en a Viosy .*r^. ix^antcj .\
ViracochacunactáhaycappasrlcunquiahU
^acca quezachacta, haytacta, chucchanmauta catara-
ta ayzacta, zupayman nacacra, micuynlnta quccfuii.
*pücta , rünacta iíanacachbpapas maha :pj3gaKaíCta ,
allco nieta, ancha pinacta, ancha hapllacta^, ancha
anchaycüc soncocta, chaycan viracochactacay jesu
ehrístop anean ñinquí, manam alli christianoclu]^
pay allí christianó canman, chaycaaili: christtano-
cnnap rurancantach ruranman : chaypa. riirusranca
«uapaypa ruranatimí> chaycan mana.alJi christían^
viracochacunactaca, ancham chicnin Jesu Chriícoi
hatun sonco caspa^ Jcsu Christo Yayampa sipinta
mana yupaychascanmanta. V Diospa sicninta y^-
chavta'ca yacbann^í/^christlano baptlzasca cacnatac^
mi/ yebaca manam üiosta sil vinci:chLV irni'opafy- • ^
antes le ojendin ^uiirwtarjd^ é¡a U^'^ f^^fé^'Pi^
í(s ?Ka*iri¿((jíiC or ¿im.n ¿t ^'ooros como a sí'rrtisniosy:^
Guc no o.\ iOA^an w¿r/,. sino njncho biiU, Q^diido ^^í.ri%t
ctros 'uv'iKi'cl'ai QHt no os ^accn mal c^-acaí/JHhto\y
'üriícs ^s^ratd^i cómoda h¡jns-\g y os ¿(.[u^jíÍí'í'í dís Íús ma-'
Jafy y os ^Gcorrin en '-:.í:Cstras fíiCuiéadís : cntnjdid
^uc esto i san ípuerjos itJ^^títi.infrs p y guardan la ley dc
'íj^su Christúy y iof^ hijos su)o^.y Imn aprcíjdídd di éí^
jorque ¿I wandxt qm ho^ a-^nimoí unos a otros ,. .^
t/adic haga mal a o tro y mas a todaj hagamos hhn. Es^
to es toda la ley de Jcsu C misto y y iv tsto se ae (^tiicf^
ha a^nendido.dc Jtsii ChnUo lo
paypa simínta mana huacaycbascanmanta. Dlosca
ari cannchicuscan s'raípi^ runa macíquicta quíqiily-
<]uicta hiña cuyanqui, ama qüczachanquicbu, varí
alíichanqüi ñispam camachin. Ichaca huaqurn vira-
cochacuna maiía quezacbasunquicfio^ yallinrac t:íiíj-
cinta bina aHiehasunqukhícj mana allí viracochap
maqninmantapas amachaGUSünqnichic^ buacchactari,
íiacaricujpj purictarí yanapasunquichic, chay hini
^'¡racochaca alíi christiano ñincam, chaycunaca Jcstjp
Ghristo Yayampa síaiinta hüacaychacmi, payajan--
,t:a yachacucml, Jcsu Christo Diosnínchicca ari, caai
pura cuyanacuy chic, ama pipas quezachanacunqui*-
chicchu , ailicbanaciiychic ñispam Jlapancbictapat
•camacbihuancbjc. Caypim Dicspa Ilapa Jcsu Cbns^
top camachicuscan cburayciisca.^ caypitacmi plpajf
paymauta yachac ricurln. Cay- ^
h
SE^^I-O^: 'XXFTI. 7) a LOS
^llo^ aue ei euieño por obra ^j y pcJa^^^á , ai7'yandoun';f
,a nosotros mJHrahhs ha^ta dar sf^ roída y y sai'^rc
xin la .crU'Z^ p^<>^ noiotroj \ y d q¿ie Msí ama a m
proxtmOi de (s Mío^m^o ¿^ Qhtut^Q: y d^tf^ ^^o y no
[¿o es y 7 ^i díCc <¡¡^e §¡i ^ mitni.c .(^(^mo malo,* Aá iú
\dixo d mhmo ^LSít' Chrss.ro. cv cjtocancccrdn las gtn^
■^tcs auc sQjs. -mis .djicipdos ^ s>¡ os amareis urwj ^
'^^^Kos» J^^cis ühiU^€naiMirta:ddhuc0 chrhtiúnoj, %.f
pcijsus qm por traer kakí^os lar^o^^ 0ii jCQrona en ¡0
<j^ahc^a ^ mrra-
iCa-ftam 2x1 rirninhaan ^ wrasc^sribuatnpas yacha*-
^clilhuarcanchic: paj^ca ari uocancluc :huaccba qucza.
iTunarkta cuyaspa'^n > cruspi yabuaTÍnta hichaicanj
^.uáuürcan., Plck JcáU (Christo Dlosninchicpa si-
^iiBiiítai feuÍMspa, rana .mKiDta' xti^^an , chaymi :Jd^'Sa
'vChristop yachgcHjs.cania catlcia, yiipí y chacea : r\Xr
•jia niacirX'a ipaaa cmzcczy manaoi jcsa Chrisrop
catequenchu , yupayCibaquericliii : ebaycai^ca IkiU
ncbristian^rp. .Cayplm í^ocap yac harbis.cpy xsw^cayr
^uklikta, ranacuna •unaricliasun<^xi.lc.hic, íiispam Tcj^
'j5¿í^£brijto Diosainchlc Lín: cam pura cuvfir.ac.ua'*
jqxiichic y cbayrni ñoa\p sianiyta , ramac.lvi^cayta'j
•JuicavcIvaG cascayauícbicta iruanchacbícunculcíiic
^i')T)i. CiyáVi ]evu Cluistocta catlc^ aíli .chriiytianop
Tchcc-afi unanchan. Manam «ir i coyzn pacbacta pa*-
jcíí^iiiruscanmaatachu, urnaaipi coronayac piirÍ6caii>
. i ' , i
fntrard Cfj cl liíIo^ a no obra hicn^y ct^mplc lo (jW
TJiOi manda'^ (jctt aui-(^¿ic slú Padre dt Aliyay ) ¿íí^«-'
ijHC siX Oí?iip(s^ SI no hc\cc l^rr/ a scf proximui si^it^
Altes tnd^ IrAñotúüií^ y robaniíL y no a hian jh} ¿i*'
ti\noy rn disci uloy fn arnt.^o de JeóuChrtsto^yUno- cne^-
mtgo suyo. Porque ^xsa Ch'tstOy que es'^^'ti> stro 'l>hs^
y ^cueitro hacedor y os quiere macho eomo a l?fj as su oi^
áunqae soy$ pohresitosy y destchados^ y manáú a tcdúf^
ijíH os tracen hiinyy mgan Iílu, T d que o$ háce mat
tanto enoja a J^hí Christo nJ^ejtro X)iosyqm ét d/cey
que quicn os toca a ^-vosotrcs hacimdooi mal y le roca a ét
t'¿ la lunihn de sus 0l0^. ^'l-//-
pipas hanacpach.^.marj yaycunca^ ychaca^ aliieta ru-^
íac^ Díospa siiDÍnti huacaychac, cbayllan hanacpa--
chaman rinca.Pana Padie Mí saeta ruracpascachun^
Oblspopas cachun,, runa macinta mana cuyaspa,; qui«-
Fichacca, aijcacca^ quezachacca,. yma Ctíi]iie¡]anta--
J>as huaycaycupacca , iní^na^Ti: aíií ehrlstianocbuí
cay caiKa, jesu Chrlsto Diósniquica, rüráqücycjníc*
ehurlnta hiuam cuyasunquichk^jhuacchallactapasjqác^'
xaílactapas, runacunap ulschüchacuscallantapaá am*
pipas caycunayta quczachapüanc"atbü> tijcuypas ctí--
yaycupaanca ñisunquichicmi. Camcunactaquezachac-^
ca, macacca, ancham Jesu Clirisfocta pinachín: ño>*'
Cdi quiqaiypa ñauiyta rurpucyup^ynfii,canncunacta p¡ir
pas mátasunqnichk, tiispam Jcsií Cliristo nirí..
M^k
m
SU SMM07J XXTli. VB LOS
'Jldirad qmin ht^cn %)ius (cncis^ y ccn-^o os ama. T si ^
rvcis pjucgtíjdaf^ ac^saios dt muchos waUs homhu,^
^iil^ad%fmnr£í pj^sjluídi)^ ^(ဠdU Ciia quien es aeii*
a 'T/í<í:^> -.^ su S^-¡^po él ^ar,d ^íU xú Sigo ^^ üi-i^ílc^ el
ilos por.VAÜcmsMAto su p-rícif.s0 s^'gr^. LM'<Zh.tdaa.ros
4isc¿pt^los.á<^^CiuChríst<í^ mitcipAüU 4i.¿lyno s,do iSéku
^icnda^mcíi j^ ^;ida Pmín ^^íív y^i proxim^s»_J.k¡ IcJciZj^
Sm Pcdr-Qy y S^m Ps^^Oy y Sa^f- B^tdm, y .
ílicuyebk ari: cay <¿ú(^ ,alliai-Dk>sí^looo>í<af5(]ui-
^e^ cuyaqu^yocíBi canc|iúchíc Mana alli riHi2cun;jp
^aUcochascaaca,sayeuchkca!VJa^xatirípayascanca,na-
iiíyqmota banacparhainao zocariychjc^ ckciy^^DU
^sníy-q'ai cpyaqueyqüí, rkriapuqueyqui tiati: .paymi
.qucz^chaqacyquicuDiicta iiayñipu&imcu-?L Pana cunaa
íUpalialUrac Diasnkchlc tlaii, paiHiacnpka .tucuy hi«
|iaatÍB3pa manchaoantaiii chfiycanamaíta rnuctiu^
^binC3L< Manam ari paycaciipac yalmarinluufíquispU
f hiscan runancunactaj palpas alk ochac upuanman íiin»
cha. íesu Cbristcp snnuita l>uacayduic yacba^his*'
.catKí^ií4ca> payía caiispa, vnanaTj collqucllamaciiu^'
ypjjaJbotacUu ruru rnacincunaman conman; yrbaca
<qgiuuÍQ cau^^iynintapas vaiu macrnpa aljiyúírppacc^
fbüc^fi^v/^^ punirn. Runa aracínta cuyascanmantaní
San Pedro huauurcan , San P^blopas ;, Sai) ii<K^
:5'83
y los otros Sa^^as* Aillo habcis de hacer táfhlicn rioio.
Srosy pues soys xhmtiunos hapu^aáos^ ^^uc unos a otros
4)s habéis di: cueriír hicn.yy hactr hicn Guanta üudieredes
<údü, »';.v.j : n^ u)mo en tiempos pcí<ados.y ni como muchot
fii ay^üsarrosy y caü las mui lo ^^.ictis Jhora y -CiHe tío
xuidaif dil íHfirniOym dd "ZHtJo,^ ni dd pobtx^ ¿yj^tes los
¿i se chais 'i ^ Xírícjsaj paco.y y súlaxiprmcusyy ser^ii d los
ficúíy y a las Ciue os manda^j^ ^ os áustrntan» Esto usaban
fL^ue.irr.jQs fü^ndos: y ~rí.ü ts cstaUicydt^eiH ChristOy ni
Mn :hMt7%os ciQ^istianos los crae asd le hacen. ^ £Qr *ven*
furaUs hombres h<xn d<e itr comp pírrosj^ (¡í4e
inaqulmn sisntocünapas .: carne unapas cbiistiana
kaptizasca caspaca cay hinaiicayqukJhicta(:a>5, carn
^'^^^i CüVáp.acuDCayquichkrm ^: aUichan^cuncayqui-
chicnai callpayqukixk carna. Manarn ari ñaiip;!
p<icha cauza rcauqukbicjxuaquiai3ly^:ju¡chlc cunan ca-
i3ii;ü>a5 .cati2:aaqakbic chay hini cauzaypacchu: cam-
curuca manara arl Gncodlacíapas, macbuLIactapas^
payaüact^pas^ küacd5a.ílac.tapaí alüchayaian yniay-?
waa ñicchu catiqa^ yall¡aracn3Í chay huaccluicui^acta.
chicmc canqaic ble anchíiy ñíc canqulcblc: camcünaca
allí C5ccun:ilÍK:tani banuy íik canqokbic, apu ymai^^
yocta, haycavocta, <:baycanallacta;"n yupaychac can-
qukhic.Cáyca ñaupa pacba aiachuyquícbiccunapcau-
Eananmi carean. Manain caytachu cama^huí Jcsii
Chrísto; allí chrístbRorünapas Diosoa slmlnta yu^t
paythacca, manam cbay blnacbu cauzac.Runa ñiíca^
ca» manaoi allcocbu casun: alko-
ií'
'SEtMO^. Xiril. TiE LOJ
JB^e a hs fiíitoíí y y traLajadoy los mutrdtn, los ocroíf
WíT hermanos j ua aúirñas si ioys chñsUano baptiuxdoy
njccí<e en ^iWstras li^acnns oi^r¿Lf, /yii^^^^ dsct Jesí^
Christóy ^M en tsto se ^'e quicJ^ ts fndtsCÍpulo» EL Indio
éue á los puliré s^ y enjxrmosy y ¿ios '^j lijos Us nace hnriy
Jp' Ye par te de lo qut tttney ese c/ díscípHlo de Jem Chns-
iOy y hutn chrtstuinú. El ser batnos chriitKVios esta tn
étmrcrnos hun mos a otros y y en hmcros hiaiy como así
mismo lo diCeT)ros. §^^ndo tíi estas enjtrmoy como
GHcrnas flue te curasinl ^arjm
állcocunaca ajtea /<:a^|)at' ajracra allcoctaca , man^
calipayoctacáy áíl^ cál]|>ayocnincuna yancam Cani-
chacuc^^anam cburi hiña/ caypacchu canchic:
christiafió cáspaca, baptizasca caspaca, christianop
¿auZancantatae cauzacüy. Jesu Christo Dlosninchlcea^
ñapas niyquí: caypim nocap yacbachiscay ciisc^yS
qnichicta runacütvx iinanchaíanqukhic, nihuanchic-
rtfc í^r íívaycánuiyqmch huacchaaüDacta^ oncocc iw
fiáeta, maclíucta, payacta aliichan, yina rácpcllanta-'
^as cuyaycüspaca raquipiin, cliaya^i checaa punr
iflí ' chr¡stranoca>. Jesu Chrístop snrium liuacaychac-
yachaclmcañca. tovapLn aÜi ckííitiáiio (ía:sra4K:hio^
© ricua^cmf Gaihpura cuyarracüyttó^aílichanicuy-
chí? yi- firspa^n Dío^mnrhic canrat fóbLíatKliíc^ y. tay y
frnaontr álli' clirístiano cásua.. Cam'Ollüoni]iífV ' Hh-
fiadíu' iiaínpihuamtapaii titflc]iri^?'
*ij'JA&
*? f*
^ A^J'N7)AMIE'NT0S. 'jSy
} 0tianc[o cstas desnudoy como (juevrjas aucteahrJgasin?
i QxanJojiericsihamíuj como c^Uirrjas aue te diesen de
.4om\r^l C^mdv rís> ruJeüLS de camin^y ynotjtr^escar
ja, ai poia'Uy como ^^ucrrUs qu: re acogiesen i Pues
>4sa mümo ha^ con m pro)cjmoy y sím-s iufja^'ímura"
Jo. ¡O h(t^a^ja¿ti/rados los (jue Ijocen biin^pGrqne cst
4f ^^fjcto de J^itff y eso es ser hijoi de 2)íos ! T no pin*
id i h^rmangs (¡uc d hacer hjcn loA d^ ser solo d los di
*vtiistro Jíjilxfy -tamhcfj élón dd otro a^lío^ y tamhiít} 4I
los fo'i'aitiros dií otro pueLto^ y á todos los hombres qt^
rvsenis con ntccssdad^ a, todos Jjakis dd hacer hcn ^
por*
Cara íliítan punnqül, vc.^r\Zihn pacfeaUkhiLaanman
.«Inqui? Caín yari<:anquí,manach{J mlcuchihuanman
djinoüi ? Cara hucpa liactaríman chayamunquj, nu-
na huacioc ymayoc canqul, manachu huachiman pu-
..sahoamtian corpachabuanaran ñlnquiman ? Ima-
nam cam alüchiihuannrían riinquíj chay hinaÜatac ru-
Tid maciyquictapas aiiichay, hinamamam allj cusioc
.canqui. Huna maclntaailichaccunaca^ancha cíisíocíTíÍ^
Diüspa churla caspa, Dios Yayampa rurascantaai ru-
Tan. Manaai arl runacta allkhaspaca, ayllun-chiccu'^
«alJaftacchu aHicha.^un, hüc ayllu runactapas, corpa-
cunactapas. Pi maycantapas muchuypi, úacaricuypi
cauzactaca^napantapascuyasuntacmí^alíichasuntacmi
F5 tucüj'pas
for^ueudgsspnprlxih'iQstu^oiy y todos tienmupmis^
I!
f;jf<5 SETiMO'H XXV 11 DE LOS.
moT)Í9Sy y Señor y y Padre en el ciclo. Si ni} haar fmu
mas dea tw.parLntrcj. wallg^adoy ne^ te dívd d ci Lq^
pwam eso no lo' haces por, Jem CMt'itQy, sino por sa-
a^istúdy o p arent-^zj;o'y y la cur mad a todoi^ aha^a» A.í-
kermúHos mió» dude hoy no hayamos en'^f&soir^s tanccu.
Aure^<t de ^ijnm con otroíy r/W todo s(a amo'y y candad^
'j procurar cada. tmo-'^tnar al otro tn hacirU ^"ias buriyf
$jtfl es g^an glortay estots str chri^tin^os'^ é hijot de
VDhs. T sahed ktrmaf^/ai r/uQs qm lo o^usdais ¿^ *x»tir/^ir
ífToxifnoí por ar^opdeJ:i'Sté^Cí?r$¡it&y
tucuypas runa. macioGlilc caniamy liapanGhícpusiiíJc:
Diosnioc, huc apuyocjiíuc YayayoclUm canchic Ya^
¿huar macUlayíjpicta, riccí^cali^iycjiJÍcta aHichapdy
•<a,;manam hanacpachamao rtn^uiaianchn,. fvíanaín
arlchaycünactaca jí^su CliiistoiayGüGhu allit
«álichanqiii^ychaca yaliuar aTacíyqur,man:tnispa^
-fnaclyqui cascaílanmantiim cuyancjul. Diosrayca mu-
4naspaca Ilapantam^ aiiinasün.. Ghayraycu huayllüscay
íchunj'-cuna, cunanrnantaca a^na. ruíici maciyc]íjícund-
pac soacoyquichic rumiyancachu y. jchaca Ibpay'-^
tquícbicpas cuyanacuychic,iTiUDanacuyc[iic,aJI¡chaxu-
xuspa yaHinacuycbÍG. Caymi cusiyt]ukhicca: wya-
HacnspaiTJ, Cfirisriano Diospa churla cascayqukhic-
ta unancliachíCunLhVc, Yachaychic churiycDfia: Je-
su Christoraycií r una maclyquichicaiau ymallayq'ú*
chktapas concjuichic^ duf
éfttt el wnmo UiQ-y lo- ts-crii?c en su lihrOy y lo pagS
dos n.H€csy una cica- lh latkrra/píici^ndoos bnn tn (Vacs-
fra fhtcicnd.^y y en "V'y^st'ro^ hijofy y^cn nc^ucstréií Cci\a'Sy^y^
erra rc^'^z^ día i^n d cmo' (Lwúoos deycanso para jrem'^
pre. Ganancia -Vf^'csrr a es dar por amúr de Diofyy me^
jcr pa^a T)io^yque no los hombres. St t^ da, tup-ara^
^0 tas carntrop pitra ganar con' ellos con otros kom^
Ircs y no sera f>^cj(>r ganar con X>iost BlmismaS^
nos lo dice: biíua'vcnmrados los ?niscrícordíro'fyporqa€
itlos alcanzjxrknnjhertcorái^.T sp qmrt¿r jcíhtr de que
mantray y tm qué cosas hahiis d& ^acer Ipnn^ ^.
tso
chay cóscayquí:mca^. qwquur Diosmi' quellcanipi^
charan* Chaytari yscay" i-niram pagárjpusünqui ^
caypachapirn huc mita,, cóllqueyqüittu yrnayquicw
niirachipusunquí, choriyquicta,. hüaciyqüicta aJlicha«3'
|)ü5unquichic«. Huc miram cana^ hanacpachapi , díay--
pim uiíiaypac curichísunqui, zamachisunqUio Ülos-^
,man cospaca camracmi mirachKunqui ; raoacu«"
nactapa^ yall¡spa,Díosracmí ashuan allí pagarasüíiqui..*
Man^cnu collqueyqukta, llacnayqulcta njirachípü*"
anca ñispa runacunaman coc-canqui ? Dío^racmi ashü-^
an y^llcqueyoctaca mirachípusunqul. Quíqüin íesu*
ChrlstóTi nln; runacta aHich^iccavCuyjpayacca ancha'.
rusiocml, payrunapas Diospa allíchaicaníni canea ^
^ñispam filo. lUuia maciyquihuan aljlchanacuncayqui
ta^achayta munaspaca,. Doctn--
i;:í
~m se7(aío'n xxmí. ve los
■éso Of tnstfím Us oleras de mt^iricordidy <¡He ¿ice U
'j)Ktrina chriuitiná^qm son\ da^ di xomcr al hamhrun^
:t0 ; d^r de ícicr d smknt^í-::, t^m xÁnrvjd^íf al pobr4
MHC M0 ^tim^ k ^'ucs'trs ccmídMy y ^ rvmstrahehidái
:<jm U des de nj^tstro cmñe^^ mM\Lt*y^€stír xiLdesvu*
^^& : úf^ums um¡4 dos^ú tres ¡cdmií^^t^s^ y mantas ^ y
■rL'uest~<& fy^úxtm-.Q no ik>i€\.m4i Sino <^uc anda htchú
pe délos y U i carnes Ál^ücyú: id^ y d adíe d mnn^csndo ^
■y seras huQs de ^ios. V^inlar al eí?J4rr^o, y Cr.carc^
lad^o: muchas ^-e^res dexais p^yr aki ^n jís^s camnic^ k
r-ciiistxOi Cür/^i'^aÜiS-O-s -^. ,p.or n& curarlos^ y MyudarUs^
mítai
Poctrlna Cbrístianapi cae ohns de miscvicísrdia ñu-
áCáQ j cliaytaca yaíchackisunqukhk%.Chay'ilcaynii: ya-
^icac^a rnicuchinqai: chaqulta upiachiniqiV!^ ñincani-
flm iún: huaccha mana micuyniocta^ hauciyquiíran
fcamiiy ñispa micucbi-y, uphctiiy, chuñuyrjti cacta^
^arayq-üi raen racjuípuy mn^l : iUtan frana pacha^
yocta pachallicbinqui, buaquin runaca yscay quimza
iiacayor , yscsy qc.iiiZci yacoilayocnríl c:íc canquí»
4:hic, -rima inaírlyqxápca a.anam bticJbrrpas capLiv
-ctiu, Jlütaolla,:taí>íay hüiJixallam purin^hücnlyquic-
f^ca cb^y iiuaccbanian coy-, chayrni Dlospa cbiirla
yanqui: cncocti , bvi-uaíca n;r;¡cía íícumurqni :
farncunsca Tunta purispa, purlc raidyqní o^coptin^
Iijiíaüaní úampi zaqu^tamijc caiiqukblc^ mana ham^
|)iíKayaukayci3, yar.rpancayc^viiraycu, cha/;
^ 'MA^7)AMJtlsrOS ' ^SSp
wiyad ¿j^iem ia^itg como matarlos ^ y qtn e^ lo demanda^
ra 'Di^s, Ei qn^ sdic atrar sin mpcrstjcion.^Vifr€ alen"
Jirmv pohrc por ^.mor -dc2}ÍG(.^ y tatdra humútagae^p
rtl citij, Jcoiyd d pcY<grhix: no dcsfxhess a los jaas^
Ji/Oi-y ?jj siats crfirf (^*, m(ii ¿ly fjctMdiss^ fdiid ^ucjtra
xasa aI c^ui ug tiint' ¿oisdc n:et^rur^ Srd h.(;mho^is piado^
44>r. compúdesco-s d.d muí agttir, consabJ a los tristes:
Mcchufjad^ y tmmad k los que íjo sah^n: sed mani0s^ y
jaw4.yoyos cerno J?jj.os de TJsos^ y no d^ircs^j cruiUs:^
ch^y íiina oncocta z^npallanta Tiampí 2:a(|oecca> feíia-
üt:ciiic yiipaymi canqulchk: Diosri chay hucha v-
Cjulcta tarípasimquim. Üncoctahampiyta yachac cas-
yac3.y DiosravxiíiJahaíTjpiychic: ychaca ^ína nrnucus-
pa pictapas bannpinciukbu: chay oncoctahampiscay-
^üímanta Dlosmi pagarasunqui hanacpKhapi, Llac-
t^yqülman par ¡cía, huaciycpípi corp¿íchanquij ama
corpacünacta aachuy iiinquichiccbu, amahaucha ru-
na caíiquichiccho, yanapaychk, huaciyquliuan ba-
fnuy úiychlc mana huac;octa , Uampii sonco cay-
chic^ cuyacuc sonco caycbic, ruíiaciioacía ilaqujpa-
yac cayclijc- Llaquicucta, piitlcucta cocliochíycbíc.
Mana yachacctnactari yachachiychic, r.m2 pifia son-
co caychií> llaaipu soncoIU Díospa churin bina cay-
chlcj ama rumi soncoca, acna haucha sonco :
G> rumi
i';n
3^0 SB'^MO'N XXVn. T)B LOS
tomo hijúí 4(1 atable. Vud'voi^i a dicp-y q^is toda U ley
dt 'psí4 Chrhto esta, en amar d OJuestro ptaximo.
jlmadle d^ coraz^onyy di oha^ y screts amador dt Dioi ,
y tcndrif d prtmío de íé glena. Bn d ¿A'^ito enan^dio^
diC€ Jesu ChrtstOy qm d dta dd juicio ^cthdra d ny
de la gloria con todos sus angdcs con gran rnagtstad^ y
se [untaran ddance d^ él todas las gtntts: y estando sen^
tadom su f^'QnQy mandaba apartar dh^ buenas de Us
malosy. Cúmod paitar ájartix Ui corderos de bs cabritofy
Tumlsoicocanaca,haucíia soncoconaca^upaypai chu*
Tin camamr áatac uiscayquichrc : runamac ¡yqüicU
quiqoiv^uiyta hinacuyaspam , Diaspa tacuy camachU
cuscan simlnta pucbucánx^tii: luoainacljquicti tucujr
soncoycpihuan cuyaptiyqukhicca, Dlospas cuyasua^
quichkm!>haaacpachapiri uuiaypacmi cusichis
chic» Santo cvaogclío tiuclkaaipim Jcsd Chiisto ñi-
huanchic: pacha pucbucaypím^ cap^c apa hanacpa-
chamanta -^aypachaman hannmca, l!apa augclninca.
nahuan, hvnantuTipa manchanam: chaypavhám iiapa.
hinantín runacuna paypa nauquínvpi tantanacunra^
tantanacuptinmi , capac tianaaipi tiaycuspa cama-
chinea j allí christianocunacta mana aiiicünarnant*^
raquírlychic ñinca: ymanam llama michicpas uñaiv-'
cunacu cábritomanta r¿c|uucoc ^
cha/
MAWAAAIE'NTOS ' 5f f
y a les buenos pohdr ci a s-^ m;xno d€ri{:ha^ y a hs m /V/
a m mx:io iiq-jicrda^ Erítbnc:^ apa d rey a loi oía e.S"
tan (X Hi fn.vio dcr.cja: ^^uevu h<nditi>\- de //:# Padre ,
poieid el yeyrjo ¿¡ne cí c^ta a:>a>'eía'0 dí.tda ti principien
dd mci-ulc'y pofQir: ti.^ 'u¿ hambre^ ) me di^cis de corntr*
t'4'utsi:df y me dntets dt biber: era huésped^ y me c^cx*
gistns: eft-*ki dc¿tm¿to^ y me ''ueathen: estu-uc C' frma^
y me ajisirasuh: isttt-vc vn la curcily y njif^i¿tíís a trn^
Entonen rcspQ}iU,.rdn los fastijs dicten da' ^quando n nji^
PHs h^mhritmo^ y Je dsmas dt cam^r^ *^Qít(xnd.o fírV.^-
€0i y t, dimos de hhcri ¿ Q^^-^'
chay hinarac ailipus hacpí tíacíiun, mana aÜipds hnc^^
p'rac tiachün moca. ChayiTH aiíí chrhrianacurract*
paja Qia.]ulüriecpi tiachinca, mana aü/cunac tana ca-*
nj^ llojiíe ma^nniáecpi tiacbinca; ña rao^iiisca captía-
m¡, capac Rey paáanequeaipi tiaccunacta napajrcuní-
ca, ñispa; hatnjychlc Dios Vayavpa ct3ya5canct?na,
CüsiiicluscanGiuia, camcunspac callarly pacfiamanta^
camarisca casi z.\Tíxcny pachapl zaniacuycbic» Cam
yaricacti: ailcuchiÍKiarcan juichir,. cbaquicta iipía-'
cbibuirGanquicbic , mana buaGiocía buaciyqni*
cbicpí corpacbíhJarcanqnicblcy 1 latan mana pacha-'
«yocta pacbaÜlcliihuarcan^^urchic,. oncocta buafasc*
Cicta ricuTiLiarca'i íiicbicr Hiña ñiscam> ^antacim*
rimifinca, ñlspa: baycap.ni rapac i^puyaiicacta rttí*
cuculrcay^d!^ cba^^uicta upucbircayqui^ xxid^-'
0'^tT*í»
• SC2 ^SBtf^O'n XXFJJ. 7)E LOS
do á<'srnido^ y te ^tscimos ? ¿ &mndxi ce n:.\imos ínfcrm^^
y cnla.ca^icdy y w-crntí^^s k njcríct^. Lt^ rc^pondíra el
fcy dii ciclo: en T'crdad o^ digo y ^^ued biin cmc hias'
fteís k uno de t^tos mu hermanos p^^jucSitOí^ a r.:í n^iS"
m& mt U í?¿Ci:>tjf. Uc U mi\ma múntrú dir& tfitoncu
di uy Álo( muios qtii^ cstcv^.n Á su jpJtstra: apartíios
Je mímaUi^^s d fmgo cunij)^ \g^uc ista aparejado al
diablo^ y d sus ma!o^ ún^des^ po^o^uc twv^ húmlteyy n^
fm disteis de ronier: tuve ^^eáy y no me distiis de h.b.r:
^ra hn^sp.ed^ y no me ácogiititn dei^
mana hi].aciocta hüadycaman pca?pa<:orp3cíian-ay-
4]0Í,iiatrin tisana pachajocta p.ichallichlrcay qiií, oncee-
ía> hüatasc*act::c:'i hajcapaú ricLimüjrcxiy.Lj.ulí Cay cay-
íá Diptiixur?: í'apac rey uinca: rhccantaní íjiyqi^icljlc,
may pacianí cay huanqucycananianM, hucnin ancha
hu^ccha üoezaliantapas cayapuarcanqnkhlc, ^¿Illc'ia*
pi)árcanc]iá¡chk , ñoca qulquáytaní alÜcbaiii-arcan-
<)ui¿'hic. Chaymantam cana chay capac Rey ñinca :
Jloquc maquinúcvpl tiaccunacta^ anchuychíc ñoca-
manta, ya, ñacasca rur.aciina, mana cusícc runa,
liych'ic licupacha ninarnan, zupaypac^ zupavci^nap
churincanapíchiun caiTia¡!svaiT»aí); yaricacta manam
iTiiCuchiiiüíircaiiíjiik'hiT, chiquícta manan np5ach¡-
h'^Kiroanqiiich::, mana liuaciotta manam corparha-
huarcanrjiiichu^ Hatan
>1 A'^DAMÍ B'Ut os. j9?
desnua$yy no me cuhisren^ tsturuc e> fermó^y en f'd'
carcJ ^ y no me "^'isitastci^: dtran ihroficcs tamhieu
ios maios '^ tSener cjuando te numos harnhr Íctico y ó
sediinto ^ o pi'r carino y o desnudo y o enfermo y^ o
cnca^cdado , )' no re strruimoí , ni dimos lo que era
fffivesttr? Entornes íes respondtrd el "^ey : en n^^r--^'
dad os di^o ^m el hitn tjg^c dexast^ is de hacer a t4,rti^
dt estos pe^íicñosy a mí me ic ácxústcis de húcci^i 'y'
ú/t irán éstos malos al tormento eterno-^ mas los jus^
tos a la 'Vida ctirna. Todas estas palabras son de
^csté Christo nuestra Sctior ^ c^j
liaran mana páchayocta, niatiam pachallichihuarí
canquicha , oncocta) hiiatascacta, manam ricuma-
arcanqüíctiicchu. Chay mana alli nmacunaca ta-
puncatac nispa. Capic apa haycapaii yaricacta >
chacjüicta, mana hijaciocta y llatanta, oncoctaj hua-"
tascacta ricmcayqui , maoatac slrvircayquí , yma
munascayqui etapas mana corcayqai ? Chay rííscaní
Rey íainca : chccantaní ñiyqui, may pacbam cay
hnacdiayctifíamanta huaquiljantapas mana aljicfta-
puarcanqjui , mana cuyapuarcanqQÍ, ñoca oHiquiv-
tam mana ymayquictapas cuyahuarcanqui. Hiná'n
chaycan ma.u alli runacuna ucupachaman cama
carcosca rlara, cluypi ulñaypac nacancuc : Santo-
cunam car.a^ hanacpacha iiiñay cnsj cauzayman ca-
ma rínca. Cay tucuy ñiscaycuna Jcsu Cbristo qiiP
quimpa rlaiascaniTii, H ; Evan-
■394 'SEnA^lO'N XIÍVU. DE LOS
t» su Sao'-ado £<x.-df)fd(o. Por eso hermanos niios ú ■
mz ouiñíft i¿r saUvO' el día dd ¡^¿aa , ahora c» •
esta ^'¿dci híifra el bien qac pudiere a sus proximosy •
Kumtiliindo las oleras de mijctHordia corporales ^ y
tamhicn la^ espirituales mandil p$¿>dicre : y mire ^^r
el pahre representa á /Jcsu Christe y y qutjem Chris^
ta recibe el bscrj^ y limosna (¡uc haccis al pabre ¡ ¿l¡fatf
^dichas A cosa es hacer bien d Christo^ (^uc tanto biem
nos híz^^y y nos háccl- Bsto^ bastaba mil ^eas ^oí'^s
¿ar d hombre quanto tixns por úm$r de Dios y^
^ mayor-
Evangelio cjiTcIIcampíiB cay Tmcayta íilíiu Cbayjay-
cu (churicuna) pi maycampas tarípay punchaupi
íjuispiyta muiiacca, cunan Gaypachapi cauzascay-
^alchk cama,. runamaciyc]ujc£iicta cuyaspa aíJicL^y--
chic : rünapac cuyapayay ruranancana ( obr^s de
xiiíscricordia sutiocta ) ivcuncbicpac,. aniaiancliícpac
cactahuampas pnchucaycliíctac, callpaycjuí caicaa
cama. Rkoyctik arí: huaccbaca,. Jesu Ciirlstop i^ao-
tínmi y pay ijüiqíiia Tesa Christoín. huacchaaaian
yma limosna coscayqukbktapas chasc^uípusumjui*
chic. Jesu Chrístoman limoonatar cocea, aacha cu-
síofmi, payrai arí ñaupapas^ cunampas, üluayllapas
chica allin ymaymanicunacta coancaic. CayiJapae*
uii runa carcanchic,tücuy yma hayca cac]ucnchiOí
tapas ^ Dloíti munaspaj, liuacchanman coypac :;
jchaca
'M A'K T) A M } E'iiT S'
19 S
maysrminn tjuc vo te pide "Dios , sino (o eus lacnamm"
te puedes dar^ sin i¡ue te falte a tí lo <¡uc te es ncee".
taris , j eso paga él con tal premio ,. (jue da ti %v-
po de los cielos per ello para siempre jamas. Amea»
üi¡
SER.
ychaca manam Diosmnchk tucuy jrnsayquícra co«
íwncbu , casca» camalla cochun, ñíspam áisKE^ui S
manam huacchayachun, jmam eamapas cochon áí-
sunquicbu. Chay asUa coscaJlayquitapas, Diosc» h:s^
nacpaclw, üíúa/ cauzayhaai» ñam pagarasunt^í^
m
Uj\
"-A ^U\
K
EN QUE SE OÉCLA-^
^ qüatt mcestiia-cs- la Oración Á chríSíinno/
■y auaB eiicaz es: y í^uc cosa es .oración, y co-
B'io's^ ÍW áe liacer con confianíza., y con rcvc-
^ Se l^edií Jiacissr : 4>^ especialmaiie ha de
hacefse cok- !á1cáa,y a co^a^s sagradas y
*-j;ü ^aiEOiU ^ij^ ^ tólas ^ iicccáda:de-s. '
^ /?i;ik.iV áiUo en mu^h^s Strmonts ( Hnms'^
npi .m¡0s m^y amados ) los AiandaniUntosy.qiéC
^iQs ÍSl0tsí:rQ Señor nos k^Jado,^/>ara^c Uy gua^de^
tnoi y hím njtíi x¡m el qiie no los guarda , sera conde*
padp y y tamU^n conoms qm todos ellor son just§s^
j s4^Hos^ ^^^^
CHuFíycuna .ancha mivnascay: mm juyarichircay
quichic achca canacuscavp! , Diosoíncbicpa
i:4rQ.acbicuscan€|mk)0^Hm^caychan-^'^a coas-
canchkta; hlt^ta^m¿ iyachanc]tn, Diosninchlcpa ca-
machicuscan si^mrnta mana huacaycbaccunaca, ucu-
pacbarnan camam Vinca : yachafiqukbjctacmi, Dios-
pa camachicuscan sii|iincaailini]¡ú> coilanao camarn.
Ichaca
o ^ A C I O "N. 397
Foro como U fraptidad nácara de Us húmhres ts tan^
IJ ^ y i^s ocdííoHCí de cstd ^z'ída pn^<t pecar s^n f.t%'
<^íiotidi'^n¿i4 y y ynu:huí de ellas rrmy fuertes ^ y johre
't<do est$ d dcmontd ruH^t^'o ciHmigg no cesa de pra"
co'a'^n^i tí tí'jai s. c inciuirnos d //; es c&iamuy d}¡i^
o/ 1 y soi^re todas nuestras fr^n^as cumplir toda U
Ley de DiOs como el ^mert : y ayí a.Ktmos quanpe^
qiitss soTí Los que ^ja^tn sin<úír wachas r<.H<es en pc^
Cii'io-: múrtaiis .C0ntr¿\ los AíafidAmitntos dt TJio^u i Pu^.s
^ué nrtJcdio^, Gítardav It Ley de T)íos nos es necesd"
xíé pard ser sd^-^s^ Ella es tn^y alta ^ y muy j^ir^
ftcca: mtesírds ¡uerzjxs san muy fincas , y
Irhaca run<ip caÜpaochic tnanam caxichu ^ ancba
plsilhín : luichaman urmachisac ñeqncnchicpa ralU
p.inca yailibuanchic punlm ^ íiuacpininca cinco] ca-
crjam : vac-iy 3iucá,úch\ccinumxnta,vi zuuayaii ma*
ua za^oíanch 3, luichailicuchiyilataai yiiyalm^nchic.
Diospa camachicuscan siíBjnta huacaychiyri, ancha
titvi'Ti , ancha zazam ^ maoam callpanchicpac ca-
mancha , callpanchictapas yalJirítacml: chayraycuai
ari phi runalla Diospa simiiita huacaych*in. Ma-
ci huaiuiy h'jchacuna-.uan chaya.'pa, yrnanatac casun ?
<}jispiyta munaspara, Diospa ílmintam aii huacay-
chAsuii : Diospa camac¡uci:scan sifnínri ancha alia
punim , colUnan puniin: callpanchkn pisülaai ^
I > soíicon-
y nuestros arazjnes nia^y laxos: ¿ cemc ijgdrcmos cum"
':^^^
I , ,
SE%MGm XXV III. T)E LA
plir mas tan grajiics y qm ra^Uo nos importan' faér
{a din hermanos míos: cstadmc muy atctitos^ Sin el a^^
da y y farvor y y gracia de nmstn(^1>iosy nct^^ie pude
cumdir sw Ley como Dios lo' manáji : nadie pmde
apartarse del pecado : nadie pmde saluarse , po^qf^t
como esta dicho las fuerzas humanas son mi^y pr^He^
ñaf y lof cmmt^os de nm^traalmay (^msmclátm:)^
mío y y d apetito de eaa nuestra, carmy y la n^ani^
dad de este mimd& siempre' nos c<*mfhaten y y las cj^
sos qié^ 2Mos manda sm sokramsyy cclcstialts.
sonx:oochím paclialTactam yuyafír¡;IiiTa hiña tac D\(d^^
pa. smiin; chica collanantaGa huacaycha5Un, anima^^^^
chVcpaqmspinampac? Nocarn uill^scayqMÍchíc chii^
riyeuna ,> cbaypac sonco cmu uyariliuaychú: ;.
Diaspa mana yunapascanca > paypa gra-clajrhuan ,,
callpanhüan mana cincbiclTascaGa ,. a>anam> pilJapajC
Diospa siniinta huacaychanmanchu Diospa rnunas-
can cama : nTanatacmi pi m a jrc a ni lapai- hiichan-
manta qmsplnrnanchu;; manatacmi pipas hajiaipu-
chacta usachinoianchu : ynyanam uapa:^ liircan,. ru^
nap calUranchicca huallcallam ;i anlni'cUichicpa aii^
cancunari zupay cae, caycan ucLincIvicaychanvhlíT^
taycan pachap tacürinan, nr^ndo niscari, llapam^
pas uiñayllan huchallicuchiy liara munahuanchic*.
D'iOspa carnacÍHCüscan simincunari ancha allln ca--
mam, cüli.-nan caman. khacaí ;
m
5C^0
O 'R^A C 1 O T^.
^/Idas con d ájuáuy y gracia c¡uc T>¡os' áa j muy ham
se puede guardar x» Ley y y muy bien pmdt el hom-*
írc sd-var su Ánima* Esta ayadayy gracia aff^ucs'^
tro DíOSy tad&^s a^^ínllos (¡nt la piden a 2}i&s com^
la han de pedn^ U- alcanzjxny y la tienen : y para^ (^s^
ioes ncccsarfokúcer oracton .^ por^m Cún la- e^aeieH- tt
alcanza la mtserrcardia del Señor. Así CGm& el nifiQ d^
teta no se ümde sustentar stn la lecm c^ae le dk ^Uhxmu^^
su madre: asi n^e^stras almas no se pméen sustifi'*
íar sin Cita gracia de 1)íqs* T a^p cowoel ñmeyoua^'^
do (pidiere mamar y pone la hoca en- el picho- de- sw
ama y y U anda íuscandoyy chupa^y cm esto^saca la
leche y iai
Icluc^ Diospa^ yarjapaynínhuan y Diospa^ gracian»*-
hüanca,. alün paypa simínra buaGayeha^iin alli^íi
ánimanchicfa cjuespichisun . Dlospa cay gracianta,»
yanapaynintahuanca, llapa runapas DiosiDanta ii5a^
chlnciimi,. Diospa svcpXn cama, cay hlna rtjana^
Cuy ñiscan cama mañacuspa; caypacrtli ari Diosf«»
muchacusun, oracionta rurai'un : Diosta dluchacus^
patacmi, Diosnínchicpa cuyaynínta wsachincancbiü
canea. Imanam ñunuc huahuaJlapas tfíarnampa m^
nunhuan caüzac, cbay hinaüatacmi aniítiancblcpaí?
Diospa gracjanhuanrac cau2ac : hüahuari miMs&C
cispa, mamampa nuñumpím símírra churac, chay^*
ta cayra mascaycachac^ na tarispaca^ cbomcasjíQ^^
iwauc^ ñuñucu chahuac ^ fiiaauar-
la cmd U da dc muy ii^ma gáva sté á¡na: .asi na-
lútraf ^Hf. sernos mños cbtp'itos édantc ¿( IDi^Syúhritn''
di} U l(Kd Jd .caraion .^ y ejtd átl cmrpQ oarú $rar^
y p^á,t^.,^4lca^'<:j^r¿-§i ■ihi7mts:tro J)iu todo c^aunto he*
ritmlyf^^-dcét m4smOy pamo d^madrtyy p¿idre nats*
to , pididy ^ recikrtcs : ímcdd^ y hdlarcií : llürnad^y
iUmArms ^ y %)ios ^^s d.á ^
pi CQC. Chay hinaíac uocanchicpas huahua.nafac
,cac liiaa,Oiospa cayllarnpi^ unuKhicpa.^ suiman-
^hicpa sítriínta ^^iMcbarispa, Dio^nincbicta mudia-
cuspaoi, ammaiKhlcpa cauzanampac, tucuy yma hay*
« niauícuscanchicía usachíDcblc. Diosaiantam ari
Yayánchkmanta, mamanctócmatiía bina, ray tucuy
tíilU caque nchiccnnacta Saiiío baptismopi üsacbicur-
xranchic . Oliayraycum ari Jesu Cbnsto Dlosninchic
:jáircaQ : ymainunascayqxiic tapas manahuayvhic eos*
^lyquicbicnai: mascaycbic ^ unriquichícrni : pun-
cuota tae^iyctóc, quichuisunqui.clikmi. Oraciojjbuati
Dio ta mucbacn^paiT) y quiquin f )ío-ta marucunchia
Mii^$j:anjchic > huicyaiiobjcpas , Díosí i nunacuscan*'
chícía iiunUpaai coiiubic^ cAymi
y siHOimiHsfríi ^y nos úhrc^ las pjícrtas dd adc* £»
LA O TI A C I O W. :fOT
^4^tyn -^á^/T ¿ia ¿,-;;-r tciilo U i]m pídunmof al Padre
Ectrr.c fü su vomhr: Iq alcanz^arí^nioí,, Eh ot^a Par-
te ^úicc^ qm f!0( cort-'íim sírmpt'c orar^ y nnntei
(¡ísfíüuctr fiara tjo ser ^octrcidús de rjucstroí cncmi*
pou Pues hí^'inatiox muj amados^ rie¿ íjuan fíccesaria
U es al ch^istiíxno -hahlay con "Dios a memd^yy ^^íí-
(-er eracíon. i ea quan grande cosa es IciGracionj puts
por ella dcanzAn Us christiánas todos los himts del
úma^ y aun Lo ! del as^rpo /^ sachan mcmster yücr
ella rcsiitm^y •nuBatí d svs cmmii^ús y y - ■
cayrní cani uispa hay nUiuaiichic, hanacDachapim--:-
cuct.:p2is qLvichaíihaanchirtac. Pay cülquln Tí-sa
Chrlstotacaii ñin : uiñ^y cae Yayaymanta^ yma
feaycactapas , Yayay > Jesa Chnsíosaycu cayta coay
wiiipa manacüptlyquichic^ cosiinquichic puruai, ín^i
pam nía : paytacmi ule , ama zupay aiicaycup
a^tjscan c;tsaccha, nispaca, Dlosta muchaypacrni ul-:
aay canqmchic^ mana zamaspa, íiispam ñln •;Char->
pac (churiycuna ) yachaychic : Cliristlanocunacb
Diosta uiñay muchaypacavi cancbic ., pavhuan ri-'
n)anac'jyp3cmi canchic, Diosta muchacuyca; anch^
yupavt)í, coliinanpuním. D¡osta muchacuyhuaririí
ChrÍ5tian'.>cana animuichicDa vira ha vea . caai^caii
cinuct:^ iis.icaicnnchic ^ ücuachlcpa cacjiiencunacu^
Iijanp.is. Dijsta fnjcivicurpatac ni, ziiuv aiícar.chk'*''
cunactapas atizicíiic^ luyini'iríjic,
K } huri.arr.aa ;í^
402 sE'^Áío'H xxrnL de
y sí: líhran de caír en los iazjjs d& los pecadas. Et
ehridiavo qut nunca hace oración^ no esta en oractí
de TJios y ni- Permanece tn. d hixn , w/ c^^moic la Uy
¿t Uíos.. Aíc pnj^mtartís : Pa-d>c iquC ts hjiccr eya*
Cíori i . Pláceme dicirlo de suert^^ ati>e lo ¿fic^niais m:4y
httn. Hacer oración hcymarcOSy y hablar con Ijíos^pf^
diéndole lo úuí.hühus míntxt-r. TJuíJme: ¿ r-^^m^stív.hí-^
i
10 chiquito no Oi pide pan^ o apia * pm'qae u7\s> su P\i^
dreí Puci así ptdíÁ n.os a Utos L (¡ue hahti> mc'^
nester , í^^
huchaman urmancanchlcrDantaliuacrrpas qubpi íh ia¡ c-
tac. Diosta mana muchacuc Christíanoca,. aianamí
Diospa graciarnpichu rían V manatacíi^i ynia aili
eallaricascallantapis puchucaachu , Diospa simia-
cari manatacmí íiuacaycbanchu. Tapaanquicüicrnaíi-
cha: Padre ymactaii oración üinchic ni^pa. hu^ arí.
uillascay^uichic üapayquíchicpa yachancaycjujchic-
pac , aüi unanchancaytjulchlcpac toracionu xuraa-
chic , chaymi Dlosta- muchacunchic, payta riína*-
chispam , yrna hayca muchoscanchicta> rnana cae--
ninchicta Diosmanta usarhinchic. Ma iViluiaychic:
liuchuylJa: churill<iyquichiccnna manachu Yayai^ita*-
ca^ Yaya unuüaycjui , tantallayquí nispa manac-
casunquichic ? Camcuiiapas chay hinaüatac Dioü
Yayayqulcta , Yaya cay taai, chay tam muchuni,
0iHe^ ¿I es ^Htstro padrcyjcso (s hacer oracim. AUí
L A O T^ A^C 1 O "N:
40 í
t (&>
r^^í^y Sitiero dt 'vui'st' o cor'az^on y y an a'<:fr:ía h:iUcíí'
mity >cji4CiUCn tn njuca^o pensamiento con jDiosy inuf
biífi os oye. Pa a hsibla^ a ívs hurnhresy y cae os Ch*^
ticn^Lxn , l.híhlats aho , y in UhgH(X rjuc sepa el ctr^f
A qtít.eri hA-?Uu, Z)ios Codas Lis Unguas inticnde^ jtntLn^
de ios pcnsamí\r/tos, y mejor oye lo oue le decís con ti ¿o^
ra^ony cjííí lo ^¡ut dtcií con la bocdy ss el coraron picrjsa in^
(fV^a cosa, y pw s Jjlos cstd en todo l¿^ary) skrríprc at^
atento Or to^J o ío (jtw le decís y y.
Ya)a7 c-ispica cuyayGüiíaíhuaytaCj nispa mañacüy^.
chic : cay hina mi'°i.iCüyt4ai oracibii ñinchic. Rj,-
cuychic chíirrv una ; Dios Yayanchicca ancíu ca--
pacmi^ cbecaripi- cojíanan punim ^- tucuy hinantim
pachapipüs tianni, soncoycjui ucupi rimascayquic--
tapis uyansuncjuim^ yachasiinquirn y ynriana upaJla--
lia Diosta rinvichlscayqüictapas, ynyayniyc|uihüafií
yuyascayc^uictapas, Diosca chccaoipi uyarísunquun..
Runacunacta rimachispaca , üyarUnianca ñi^pa, na--
nacta rimachinam cae, unanchasca yachasca simim--
pitacmi rirrachlnapas cae. Dios Yayanchicca JIap:ii
slmicunactapas yachanmi, nyarinmi, yuyascanchicra--
pas yachantacml. Sonconrhic huan rimachiscanchic*-
taractriijsimhichir huan rimachiscanchicmantapas as--
huan uyarihuanchlc, sonconchic huera yúyachcaprin*-
ca. Diosea hlnantin pachaplm tian, yma hayca ñií>
cayguictapas ¿Ili souceilanQ uyarjsunqui,^ pay«
m
«'
^-y ts m^uistro padre ^ y 0'^ fAnrt mucho ^ del (is sivm;^'
py-e cn todé qumtc jc ps ofrece oeurrir k él y y hé-
'blar con él de todo .qua^tú .femss^ y deseáis > y es da
pe?ui, y o eonnnto. -W*? £s Z^h'ús conw les .^FSy Se*
moreí de la tierra ¿¡ue jt cansaa .de ^tr ¿ mue^jos^ y
if tíjf adán M (fue lt$ pean mt-ch^s ccj¿^s. Jmís imU
fíi mmho %)ios de me íc .mii'lijj cadü un^ de ^z'^-
íorros y amqtée stá^s ^luy pol^res^ y nmy radef^ymaj
roileu Porqm -todos sojj JnjQj de S^ios^ y como Pa*
■ .ár^ njfMstxQ se Jmdga de que le ííametsy y hdhUiSyCa->
m^ "^Qi ^í hdgés o^U'CkudQ njii^enro mno ^hit^uito ot
i I ama Téyca. -^^i
■paytac Yayayqui^ cuj^quCyAqul^ ymabaycacta mu-
;na5p:ipa3 pay^^^an iiocayquun.) jva^alhnianta IbquU,
.cuspapi?, pudraspapas.5 cochocuspapas payaian cajr-
liaycüspa .rir-ni2chincayqi:inT. .Clapac Diosninchicca ,
punarn caypacha Pwcycuna hinacbu: caypacha'Pvcy*
tiCuiiaca i^tcaiiarTí ríinacíinap Tmiackiscaiichic zaczac
cúraAnclvx y chusacta ytnactapas maaac canchlc, pi-
íiacuc i^a.ii . Diosca ancham cüsIcijc ; p¡ niaycan cae
fanjp rimachiscaa, paDah'jaccha , qucza ru^Jíap ri-
fn>;cbiscaa;pas> T)-inarn millaliuanchicctuí* Imana cac«
}!^j)55^piyparhurui caaiaiD canchiv-^^ chccr.T]pi Yayan*
^l)jc tCa^'pan's^ churilLhDpu rimachhcanchic napay t uSf
C^nchif, rüskospaliuV uihuanchic. ymanaoi camt na*
Uas^ diuriliayquip Yaya fiiscan cuilcuc carc^üicl ic >•
U'uuucini DlpspasYayar-Iscaachiccusicuií. Caay-
L J o ?^J C ! "M.
40S
jAá hijos n¿iüj ¿tíos m^ícho ¿i hablar con Z)Íms de r$^
,t o so qtis rcuest'O co^az^pn tiene , cjue dt eso fusta
ZPios, Ait díf'Cís ¿ Padc como híwoy de hablar x-^n
^Dio! ^ ¿jcH somos unos pohrcs Ináto^y y no sahimosha--
.klai" tjí aun con los njiracochas \ lo os diré cgrn^
le háUar(9s muy Mfm. Hablad con el corazjm^ y ha^
ílad con la í^ca: -con el xora<iofjy ptrjsando (n^^ios^
tomo que es njuestro padre ^ y como que dt el habus de
t^ncr tcdo hiír¿^ Ccn la beca dientudo las vr aciones cutes
tnstñj la. Santa ¡¿^^^Jd^^ d Padr-.e nmscrcf^ xl A^~e
Cíi5yraj7cu ctiuri^'ciina Diosriiochicta üiuay iía
mucliaycirspa rimachlsunchic ^ soncGnciiícpí cacta
-Ticuchisuncbic ^ chaybuan DiosiiiíKhlc ancba pu-
Dim cüslcuc^ NiUuanguichicmanclia: Padre nocav-
xuca huaccha, qucza, upa, uúc mana rimajtapas
yachac runam caycu , ymanatac chica capac Dios-
taca rirnaclisaccu , vjracochuliactapasmanchaycum,
yarichüs Diosta ? Moca yacliachiscayqmchic aj.¡
1 ¡a^ac'j.ncayqülta. Ricuychic ai¡ ; soncoyqukhic-
huanpas , sirnlyquichlc huampas Dlo^^ta timachln-
cjtichic: soncoyquichic huan, Dioíta Yayaymiyma
/iayca caquelbypas p^ypa coscan caman, iVispayuya-
cunqiii: simiyquihíianmi cana, Santa Iglesíap yach -
chiscan oraciünnirciinacta, Padre nue^trocta, Dios-
te Salve Maiiacta ,
Ls hnaqpJn ■
"""^^
■4^
^ Ltí demás citt^ sa!/:¿.rf y sed mt^y de'-votos de ri^<tf
€l rosTto, ninguno haya cjue na tenga rosario ¿h
€'dt}¿tds y a de ni$d&s* Fuera de Im of^acioncs de la Igic*
sia y tamltcp^ podíis haéLtr con Jíios otras cos:Xí buz^
ñas Ott*t n>os queréis y pidiéndole h- que ha(>cis mc^
nest.r para njucstra d^ciy t para n^mstro cnerpo ^
y para ^ut^^cstra mager ^ y para.'vmsrr(^s hijosy y par^
wmttra sementera y y para ^uucítro ganado y y par¿í
n'uestro camino y y pa-^a todos ijmstros negocios* 'Ut
todo se hmlga ""Utos ^uc tratéis con ély y le pidats lo ^¿tc
r¿;os ¿jaecéis: (^>u si dio es oueno y y os conuiene^ ¿I
4r [q dará sin dtída nif^g^^rsa y cmno: lo ha prcm^mr
tidú; y
hoaquín yachascayquicunactapas rczacnnquí , uiüa)r
punchaucuna losinoyquipí rexacuncjai. Ama pt-
' llapas mana rosarioyocGacaychicchu, mana. capt¡(>
. ri y. quipüllapipas rezacuychic Cay hahuamantarí
yupaytatacmi Diostarimachispa, yma hayca aliiíí^
.cuna munascayqnica y maaacunqLfichic ucayqul-
pacpas , animdyqulpacpas > huarmiyquipacpas, cluí*
►í'íyquicunapacpas, cdacrallayqujpacpas , Iia<uavc]ul-^
pacpas, ñan puriscayqulpacpas, yma (iayca¡¡ap]trípa:«*
p^s Dio!<ta rnuchacwnqiiichic, Diosta tucuy ymaüay^
- q.uia:)antapis rirnacliinqui y yma n)iinascayq^.ktapa5
-üiauanqüi^ coay uinquí : ancham cusicün chay nia-
uacuscayqui üHl cantinea : alliyquipac captinca, co$^
tAyí^uiciilc ñiscan camaai cosuiuiuichicr hi^
L A O 7{ J C I O "N. ^07
y fi V9 ffs lo dicrt^erinnd^d cjue ts una' de dos ^ ^
€s cosci qtic ^io os CGn<uitnc paric,. ca^r
orac'ioa Padre nuestro uiscacta^ sonco^ cama rc^
zaptinchic. Chayraycüm: iiinajpai rczancancLic^
Saotocunapas cay üraciontaca rczancutacriíi, carpa-^
cbapi ycTiana Santo cacpas^. cay hahuá htcha pcrav
do venial mscaplca urmantacniiv khaca cayfa i-nan*
chaychic : cay mariacuncancl;ic sitnipr y ytí)i*nani^
ñocaycupas ñocaycm^an huchalilciícciinaí ra pa^-npa--
chayciij hiña pamp^chahuaycu^ r/is^jar/) u\iuhAC : my:*-
taca cjuiquin jcsu Christom ashuan sutíncíi^rcan^^
Tilica;- clici'a5>
€f¿ roerdad es digo pkf uno pírdíma^cáts de cern^
iS^ap f4 Us oir^s ^ ,üm tampoco gs perdonara X>io^ d
*^V:i)s otros. J tó ¡h^rmams muy ^0nAdos .^ d (jut tie-
m odíOy ff en^mis^r.ad ¡cm su iifoxiWi-Oy mots perdona'
4o di'. JJioi. Todos somfls :éermauofy y J}tos cs hutn
4^ adre y y ,n^ú (lukr€ .^^m sus ^hijes pinos a Mr os st
¡esmeran múL Si éguno ¿4 reakulo .a^ra^i^is g.^ perdone
jal m-€ le ,ínjimo f^r ^¿msr Je T)íos ., J dá U per»
donar ii J)i,os A ¿l^ J^ios es gran Stnof^ y ton toda
jtso pcrdpníi ai.hpMÍr€ ^ mandp U pide pcrdm^
:.' Píics
.^ecafitam íiioij, ,C:am.ouf)a j-isna 0')aciyqUK:liicta c.aoi-
ücunaman hüchaHicucta tiicüy soocor qülchícíiuan ma-
^a .pampachap.tíy.qL7Íchicca> Dlosuas manam camicu-
fiapac iiachajfqoiciiícta pampach.apí}s.ü-n.qiikhicchu ^
iiispaní ñircaii, Hi.oarsichi|riycuria : p¡ maycan nm^^
pas runa macintá soiicompi chicíilpayactacaj mananí
piosainchic pampachancachu, Llapancbícpas huau-
^jücntin camaní cancbic : 'Díosr/inchicri pAV alUfi
^ayancbic caspa ^ manam churiycuna piñapayan^-
icuchun , Quezachanacuchi^o raibuanchicchu. Pipai
ííLJcpjL quezachascan caspaca , <:ji-3czachaqDcnta pam*
paciiachi)n Dio^raycu, cbay binactaca Diospas pam"
pacbancai^i, Diosca ari chica capac, chica batunapu
caspapas, nina buchallicuspa pafnpachabuay ñiscaiv-
ica pair>pacbacaíi ,
/ari-
íi P:úcs por^ui no perdonas ta ¿¡uc eres gusano d otro
ÍÁ o 7{ A CIO %\ 421
'homhrt cún:o .tu^jcm Chnsro m la a m^ rop^o 'pop'
las :¡iielc crHcificaki^j, dandonoí ejemplo. par a me ha(^a*
mos bícn i .¿^f quí: ms .ki-c?j mal y q^rrao esjthi-
jos cU Dios:, y .úsi p-arjúncwús hermanas ^k los que nos
han enojado y pa^'affhDios nos per done los enojos ¿¡m
le htmoí dado» En la sexta petición decimos : Y no
nos clcxcs caer en tentación. Jdo hasta pcrdonartm.
TDios los peca'^os que hemos hícho ^ simo a^ue tamhicn er
menester^ nos guarde de que no tornemos a pecar:
jAxiQ^y^ <g^ tizuc ciiruHa, runa maclyqulcta cartí
;hina riináí'ztatic mana pacnpachahuacf Tesu Chris-^
lío Yayauchkca cruzpi ñacaricuchcaspa , chacata-
.qaencünapic Dios Yayautam muchapurcan , ñocaii-
cchicta yachachihuancanchicpac: «chayhinallatac quc-
zachavjaencunahuaa pay para pampachanacunca ñis-'
pa. Quczachaquenta pampachacca'Diospa churinniL*
Chayraycu churiyciina cunanmantaca pinacbe-
qucachiccünacta pampachasunchic ^ ñocanchicpa
hüchanchktapas Dlosninchlc pampachahuancam-
chicpac • Zoctancquea mañacuncanchlc simipitB :
Aynatac cachafo ihuaycuch^ hacitecayman urmancayctipac^
ñjspa ñinchlc . Y , huchanchicta pampachaytaca
pampachabuanchicmi Dios 3 ychaca mananí cbay^
Ijapacchu canchic, yallinracmi Dlosta müchaycuspa
manacusun , ama ñatac huchaman uraiapiísacchu
ñispa : P ^*
ciiav-
^2t ^SE^dOISt XXIX. DS
# e'so U pedimos cn esta pdahra ,, porcftiz somos fl^.
0oi y. y el demomo anda- ddígtnn por hacernos pecar ^
para¿j{ic vos condenemos : y en esta rolda a cadapa^
sú se- ofrecerá ocasiones d& pccur ■, sí T>tos no ñas tic^-
fíe de su 7nano y y ^^ ^^ ^^'^^^ Uhra'de tantos- la^os ,.
sin df^dci caírcmosyf noi perderemos y como otros ^r
han perdido^ y condenada: pgr eso dccsmos ^ no ñor
dexcs caer en- tentaci$n\ En la séptima y: y i^drím^í
palabra decimos ih/Us^ líbranos de mal . Por el pc^
cado de los primtras hombres y, y por vuestras peca^
tíos
hy
ehiytaa-i arV caf slmipi maüacnnclüc: pisi cailpara^
Ganchic, Ziipayri manam zamaiichu,. huchailicbiy-
Ihtam yayahuaiKliic^ uüclialiicas'pa. pnyhuan: hua-
qui ucupachanoan rírxanchicpac* Caypachapirj^ ma-
na yuyascaHamaatapas hiicbaman urmanains^. Dios-
Yayanchic (Dana íñac]uiiibuaii^ hatallihuasun ,. chica'
achca tocllar-nantx mana: cjuispichihuasun , cbayca^
liuchaman urmasun punim, huaquincuna hina y za-
paypa haacuinvarnpas lisun punim. Chjyrayaim arl
cay manacuncanchic simipi ; Amatac cachai ih;iay-
cuchu hnattcayman urmancaycüpac > n\s^^ fúnchlc.^
Ganchisnírqucn q'Jepan mañaciiacanchrc simipin :.
Tailinrac mana alí¡rnji::tJí cjíáspichihid^afi y ñincbíc^.
K'iupa callarle Yayancbicpa, maiiianchicpa hücbdüi-
f U5canraycüm:inta ,^ quiquiachicpa hüch^nicuscan«-
chicíayci:m*intühiunmi ,; J;^^/-
t A O tjA CIO ^: ,;j(23
^ay (» (sta T-u'a nikchos trabajos ^ y n^iscrias ^ f
ínfermtUiXCics y y desastres ^ y tn la otra njida hay
tcrrrtícs penas por lof ptcaúos qm ¿tea ¡e kan hícha»-
J)t tod$s estos males pedimos str Uhados: y. así k^r^
manos acahamoí dicicmU: Aíncn. ^ue aukn: dc^-
firyfféc todo lo ¿ichoy y pedido se cumpla asU Fetp;
pues at7Í como tr^ la oración dd Padre nuestro^ st en-^
cierra todo c^uanto podemos pedfVyy desear para n^cs-^
tras animaSy y para nuestros cuerpos ííí strnjicio dé^
Z)ios. Por eso hemos de nz^ar el Padre nuestro mti^r
íha^ nueces al día ccn\^ran fe y. pues nmstro Símr jf^r
su Chrtito tient pronutido' efp su B^vah^diO^y
ymaymanañacarlcuypas, Gncoypasj nanajpas, chi«-
qulpas caypachapí cau ^. huccauzaypiri hucharaycu-H
mantatacnii uiáaypac ñacaricuy can .* cay tucuyr
uacaricüycanamanta quispicinKua)^ ñíspam,. Diosniu--
chicta cay simipi mañacunchlc : cavta; m^ñacus^
paoi tucuychancnic. Amennis'^^ püchucanchic. Ameni
ñispaca ^. cay tucuy mañacuscay camatac yacLacuf
puachunnispamñinchic. Ricuy arl: chay hinam iV
drc niiestropi huñucun ilapa niañananclüc,, ucun<
3^
chicpacpas, anmjanchicpacpas, Diosta iirvincapaci
Ghaypacmi cay Padre nuestro uiñay rezanaachicj^
pimchaucunapas,fc yñincancanchirta :onconchicpi ta>^
quiaycüchlspa. Je^u Cbristo Dlosninchirca Evanír
m
J..
dc rfacia j cl Señor es coniigo,, bendita eres tii
entre todas las mugeres. £xf¿ix palabras le átxo d
Angd San Gabnely ^^uando íe traxo Icnmhaxáda dd
muy altoy pcirafMf^eumairí de Dios: y así dU gtist(t
mucha de ^ne le digamos nosotros la ^ism^tsaUtacio^j.
Deámoa tambitm Bcíidito e¡ fruto de tu vientre Jesús,
Esta palabra le dixo Sama hakl m ¡mncncay quan-*
do la V^ir^en Mm^x Uf^ed n^isita!n poro^^pe jts¿í>s- jwcs'^
tro Vios la tomo [yor madre i y
payta manchac, yapayciuc soiiconchic haan, Dios re
Salvepi : Miuhaymscayqm Aíana y Diospa gradan^
hitan hísntascam canqui y ar-mchic Diosmi camhnan ^
huarmicunamanta colUmnmí canqui ^ ñispi. Cay sí*-
mihuanml napaycurcan , Ángel San Gabrie] Dlospa
cachan , Dlospa man'Jam cancáyqnipac D:Osninchic
acllasunqui hispa: uülay íuscanta uillavcuspa^ cíiay-
mlancha puní sonconcasicurca : nocanchic cha/'
qulquin siminhuantac napaycunchic , cluyp^^ **n-
cham casicun. Chaymantaai : ZJtczayqmmantú pacvi^
muc jesús huahuajquiri collavixntacmi ; fiispa nincíiic
Cay siinihuanmi Santa Isabel , nuestra Señora San^
ta Mar'iap yahuar macin nañantuna ,> nuestra Se-
ñora piiyta ricucvlptin, muchaycuspa napaycurcan.
]esu Cbrlsto YayaucUicí-ni ari, pay Virgen ívíarlacM
mamampac acliacü¿can chasquicurcan ,
payray-
yasí por ella alcanzjimos d fruto ¿endito , > la-í^L.
L/i O T^A C 1 O ^\ 427
aa dtlciiloy ^ut por E^c^a nuestra pnwt^a n^acírc ¡h -
dirno::. TJ cimos lutgo : Santa Mai la aiadre cl Dio>
túc'^s por nosotios miserables pecadores , ahora ^
V en la hora cié nac^tra macrte : (guando es ma-'
yor nuestro pLÍi;^roy y tíhcniOi rn-as necesidad (it su a) u^
da : y ciíí acordaris todoí^ cjuáuao o< '%^'icrsdej erí
a^uel postrer trance de la /ra^trtc ^ de lUmar a esta
Síhura j porque de ellii rmye el dragón infernal que
noí cfuitre tra^^dr entonces. Otras oraciones tient tar?2^
hien la Iglesia^ hjMando con 'Dios y y hahlando coip
huestni Síñorá-fy hahlaitdo con los Santos : ícm
payraycutacini Jesusni-ichicta uiczanininta pacaw-
riiuücta usachlcurcanchic , hanac pacha uinay cau^
zaytahuanpas : chay cauzaytam Eva mamanchicpsi
huchanraycuTianta chincachírcanchkv Cay hahuar
maiitaTi : A ! Santa María V^irgen Dtospa maman^
ñocaycti hucha zjLiacunapúc muchapaaycuy cuna^^i y hua^
ñifynijcti puchapipas . Huaauyninchic pachatacmi ^
chccampi chiqui pachanchicca ^ chay pacham paypa
ancha yanapancaaipac canchíc: chaypac ari^ may pa-
chach huañunayanqui y chaypacha cay Señora ma-r
maachicta íiüacyarinquí , payta nrranchaspam: zupay;
aucanchic, ucLipacha amaru^ chaypacha míllpusac
ñeqr.enchlc, mlticatarnLim. Huaquínin oraciancuoaírr
büa!V:i>as Santa Iglesia marnauchkca, D:osr¿pas^
nuestra Seuoractapas , Santociinactahuampas nm^^
chlntacri)] : chave u*
ü
42« SEK^^OJ^ ^rix. DE
Idí q'^édcs oraciones (üct.^2 y y 'xa^ci^ los Padi-es de
Mt¡^ > y -^^^ ^0!^^^ <^^ '%'¡em a njosotros pro z echo.
Por üio ut$i m^y dcv^ús en h Iglesia , y especial*
■ryanm sed de^^ctos Áe Í4 Eanta Cmz^y ¿e údorárUy y
do^^e ^'^iJtK4 c^ue %a rxMcr^de^í ih^lmnd la 4:aic\j:t , y
tctmU^'^^ ^s .uñáhd ^itiQÍoas n^c<ts xon U se'n^l de l^
^riiZ^^ cspe^íéf^t^i^^ <¡ti<^do ^s ¿e^'^ii^cks ^y qm^'áo sci'*
(tf de cas<M , ^nmdo U átmome ^s /r^e maUs ^(ftta^
.dones , qmndo es <^ds en dg^^ f ^'^''-^í o irAÍaj^ ;
poraac pí^r ia stíid d^ Id cmK. ^s fvemid^ el tnemi*
£Q^ y h^y^ d< UsChrístianos* Bs'ta *^e^^l_mcem:.os q
jdo no^ prYs4grj07íos en la freiiie^ y
^liaycuiuotari Diospa raritin Pacíi^cana Misacu
^uracmi yaclvpncu^ camcunap ousiyqui.cí-ivpac huan-
%i\\ Díosta miKhapiísianQukbic : ciíayraycti Iglesiapi
(Caspa , cumuya:ic soncollayquic bic luían chaypi cay-
¿chic: tiKTüymaiuapas Sama CrazmaR soíicg caychic:
^ruzta ricuspaj ciimuy^uspa ^ilipuycuspa muchay-
^unquíchic: cay Sant¿ Ci'uzhiiaiír'i iíiñayllatac iinan-
icbacuíU]UÍohIc, pimuytíianta iiatarispa ^ liuaclyqiñ-'
fiunta ilocsjspa > zupayp^. hua^wcasvK: ñíscampas,
yua <rhií.|uípi uacarkuypi caspapa^ : <:i];vy Santa
^ruzpa üiUHcfaanraycnrn zupay aucanchkcnnacta
^tinchíc j paycunari CbrístianoiMjnacta rlcaspa ay-
f]uctamuuñiU Cay Santa Cíuzhuan uiíancba^uspam
-RiatlnchiCta , sj:r¡n-
y tn /4 hoecí'^ y en el pccho^pa^'a^:i£ TDiostuíístrQ Scii$r
1 j: o 2{^J C 1 ü 5V. -4?^
xijve :fiu¿jrK.o í-titrnát^nicnto de malos pcvs^micfjtos *
^^itíitra Meta dj ma'cu pahíh^ai > nucít^o coraron de
:nhiUrí dacoi^^ y de t2^alai .obr^y. Qt^^fíd^! noí santiguíí-
^Gí^ haci^rx'-s la señal de la Sa/ita Cr-c^ en todo d
•cuiVÍAú., Á£i.¿k -U pxjite h.íirta ia-Cír/ta y y desde el utí
hombr.ií d otr^ ,y ^íwvoca^doy y llamafuio^y y .conít^ando
,d r;o'/;7bw de .USanüiimci Tam Ud^ FadrCy éHrf'o^y
¿sfurífii SantOy (^ue.ciuii J^io^Syparao^m uos dé stí> ¿47;-
Áiítün^y 'grAc'i.ayy ñas Ubre de rodo maL líl a^ud ba;^
Áitci t-:rK.Cí7nos-^.pá'ra<;^HC Imya'a de nosotros ic-s demonios ^
-y pa^'c^ne se limpie nuestra Ánima , tcr-
íiínUichicta > casCGQchictaíiuampas uaancliacauchiCj
mana idM yuyayinaiita, mana alli ri^riay'-nanta, ma-
Xi^ allí raraymamahuan Dios Yayanchic c]ü¡sp¡c.uí-
liaancanchicpac SaatíguaciisparT) cana ^ Santa Cru^*-
j?a unauchaobuan, JD*\tlncisicmanta uicgancbic cama,
ha.c ilcrancbicaiaata buc rlcraacbic cama iinancha-
runchlc. Saatlslma Trinidad, Dios Yaj^a, Dios Cb li-
li y Dios E^lritu Santo, bucJia^ Diospa sütintabüic-
yai'i.^pa > payman y bispaco ., bcndiclonalata, gra-
iiiaatabiun, calipaatab'JaQu^aaacunchíc ^ yoia mana
.allímantapas quispicbibaancancbícpac. Unn bendicis-
cabuan cballacuspam , zupay aiicayciina nocaman-
ta avQuenca , ñispa cbalbcnacbíc , animaypasmay-
JUsca , picbasca canea ñispabuanmi cbailayc-jcun*
chic; R í cbiy
porque a^.utll(i a¿nd c:ía Híntijicudu C012 la palabra
'^
^ *Sí:^i02Nf XXIX. 1>B
de T>íos. 0H(Xndo alz.^n la hostia y y: elcal^^js^ramof
di radiilas -y y ncs herimos en los^ ¡M-mosy adorando a.
mcstro Señor j'csu Chrhto y cmo. mjrpCy y sangre prc^
ciosa csti ruerdcdcramtnt^c euaG^Uahostiayycnaqad
cali^ dtspucf d¿ cms^rado , y confcsahda^ f te somos,
pecadores \. % por aquella hastm se nos pirdonmtims^
trés- puados^ La confesión g^nerd decimos al prpu^
pió dt la Misa y y: q/^ando co?p.dga?nosyy otras ^-z't^
iTfrv paraloumdlarr^o^- díímfe de Dios^ y y de los San^
tos Mra str perdonados da mieítros p^cadírs. Otras w^--
thas' €osas^ mt^ lívda^y maraidU^ar^. t^i ^fi
cbay unijca. arl: f^ospa^ slminliuan^ ¡ííen(ík¡sca.caspíí^
Santa yacui ñínc^"^^- Hí)stla consagrascactajCa^lzpi-
Ikmn consagrasca cacta;., Pdd.e: Dio^pa: rantin ^ocarip^
rmmlcana ,, concoríncbk huan sajaycijípa- , caíCGir,-
chícta tacaycuGuspam y J^sa Cliíisto Diosnindnctst
tDUchaycunchíC. Cay hostia consa^grascapica ,. consa^
grasca calizpípas, Jcsu Cbrístop ucüo^ yahuarinrm* ti-
an: casGonchicta tacajciiGuspam cana, Fincha zapaini
caní riispasurjiíchacunclidc : chay EostiaraycBOT ínr^
chancíiicta Díosninchic pampacliahuanchir. Mlsa^
callar lyplm^fiaupacrac confesión genera] úiscacta
mnarinchk ^ comulgancancliicpacpas^ hir^]uin mi-
tapipas soíiconchicra Diospa nai}qj]impí> saiitacurrap
nauciuimpihuannTí eumuycuchinchjc, huchanchicta-
pair.pacliapiiaffcanchk*pac.. Huac]i:ín jrma-ymana;» hay-
ca);maua allioc camanT>^ Santa
LA O Ti'A C I O "><. 4<r
tiene ¡a Santa i¿!csía enst¡hiJa por el Eipínty Say:f0
de ca-itcires'^. y salrnosyy cficmyj oraciones y hir^thcio^
tiCSy y tiene ^x^^stidíirai sa^racuis^yccremaniiis e-on frdff
cofHícrtOy y ardeny y toda' ton cusas llenas de myjinn.^^^
para'im con íí al^ci y y con tí cuLrpa honremos y y
sirnja:'72os a rjucstrp gran Dios» Adas a ^^\osotros ¿z-
ios míos y os hasta por ahora ¡aber hun tsCo mit df
he dicho y y obrarlos ^^y ^wt , y alcgrao's m^ty mucho
poréíue nuestro Simr as ha hicha ckrfsttmos , é ht-'
ios SUJOS y os quiere llenjar ai ciclo y y acá en /^
tizrrd os da pci^'tc de todos estos místanos ^
Santa Iglesia mamáaeíuc Splritu Sancop yacIuchiV
can y yinayaiana ñucau tacjuicuynimpas , cárdachi^
euyníaipas^ oracionninGunapas y ben^kíonnlncüna*
pas y bendicisca paclianctínapasy ymaymána tm^y^
nincunapas eapunmi: üapanrí coilanan camam^aní-^
manchic huan^ ucunchic hüampas, cay chica capac
DiGsta, chica allln Dlosta muchaycuncanehícpac ya-^
paychancanchícpac» Churiycuna: camcunaca cay ca/
ñiscaycunacta soncoyquichicpí chasquíychíc y ms^
cay camatac ruraychic. Llapayquichícpas cusícuy-
chic cama^Diospa Yayanchlcpac ChrisfJano tvxu^
chiscan , churimpacacijascan : payca hánucpacha-'
man pusasac ñisunquichlcmr. Cay pachapirí cay cay
clúca all¡ caaiKiicíinOrCta chayacfaisuncjUÍchrcíDi y
San(^
^ en todos Uí hhms íj¿^c aws '-vaeiCra madre U S^n*
)tdi^Uíiii.'I)i:^í&U'WyOtras : \QgranJj40s P Mrc nue.s^
$ro\ piics ^miQ .v,ps\aíp.Mftcís ^ y tmlos hJcncs <í7í2x ha*
j^tih .d_{^ÍnQs gracia p.ara^m as Mrn..dmasrC:ü^o ímnos h¿f
AQt, .^ scí^^f^'Os Mpy ^^'tiiMo^i •Chuitiancj .^ y .alcai^i cernes
^it/ reyno 4^ 'U ^^r4a ^ dmde ucmpre ^ .dakímos,.
:Santa Igksi^ mafuanclilcpa yin-aymaria aüicaquenGu-
'fÁ uÍ7CUiO-A.^ capacOiGs Vaja-y :! chica ^uva^^^aey^
^ayhuac]uey5 ycnzym^nz caquey : camtac graciay^
dquiota ^ xaHp^74^3Cta coaycu , caaita xhuiiy^uicii-
áraycupac, ^^^^ CJaristiano caspa^ baoacpacha uiñay
,cusl xrauzayt'i ^•'^'^^chincaycupac^ chaypi camta uinay-
Cunan
SERMÓN XXXr'-.-í
DE LOS N(3VI>lMOS: EN QUE SE TRA-
11 de h nr.ícrre: como de e<;u vija nada se lle-
va a u otra , sino b'ienas, y inaUs obras: y coiiio^
allá i^o hay tiempo de merecer , o tícsmcrfccr^
y que kK>:> qiu^ el aím-i sale del cuerpo va a\
juk'io, y recibe sentencia : y como hay Purgacoria
para las ánimas qnc llevan que pagar de esta vida :.
y ác lus suh'^gios que por cilas hace ¡a Igic.
sia. Del infierno que hay para los malos, desús
ícrribfes tormentos, y eternidad. Exhortase á ha-
cer penitencia con el exeniplo de Lázaro ,
y del Rico avariento,
z
HAsta dtjfití os h¿ dicho^ hermanos mios mu^
ama'ios^ lo que ha de hacer todo hombre para
ser sdnjo: (¡ue esy lo primero , creer los mysterios de la
fe de lesu Chnito: lo secundo arrepentirse , y hacer
penitencia de sus pecados : lo
CUnan camaca chüriycuna , runacunap quis-
pincampac rurancantam uiilayquichic. Naupa-'i
quenmi : pi maycan'runapas Diosnan qulspiyta mu-
nacca, Tesu Christo Diosnliichtcpa yma hayca rurasi^
cantam yñinca, fe yñlncanta taquiaycuchispa. Iscay-
ñequenrni: huchannianta liaquicuspa, putlcospa pe-
nltcaciacta ruranea. S $ Qycn-
^74 'SEXMO'M XXt T>t
%Q UrctYQ rcclUr los Sxcrammtos ¿^ U Santa Ma^
dre Iglesia' lo auarto gaarday U Lty dc Dtos i, pa^a
todq lo qud te aj^da la gracia, del Señor y la uual
se pide y y dcanzjl por la oración^ ''No rijita ya oa^-a
úcahar Us Sermones de la 'Doctrma Christiana maf de
tjue os diga el fn y y pa^adcrt) que tendrán ios que-
hicieren lo qt^c os he enseriadoy y el qt^c tef¡dra^¿ Los at^c n^
lo hicieren ú<u Porque mirando Us grjíndes bitvtí a^ic
esperan d los qm lo guardan y y les grc\f¡dcs rr^aiei-
^%e están aparejados ^ara Us ^ac no lo-xurnijUn ^ ^
procii- ,
Quimzañequftimí: Santa rgfesíap Sac ram en toncu-
nacta chascjuinca. Tahuaa€(|ucnmi cana: Diaspa ca-
niachlcuscaa slniíínta huacavchanca : cav tucavtít
sonco cama rurancarnpacmj , Diospt gracla.i. ya-
napanca^chay graclactam^ Diasp:^ yanapaynínra'ni
©racionhuan manactisun y Ciracionhuartac usachl-
sun. Doctrina cbristiatumama cunasca} ra. pí;xíi.;i.can-r
caachkpac cayilactahnan yachaypacíni ranchlc; íni
cay tiiCiiy niscayconacta , yachaG'hiscajríuxarta aJi¡
luiacaychaccunii, msyjriaasl rinca, yma binas pycliu-
canea 5 cay yacLiachi>Taycünacta niana h.uacavchac*
c¿inarr>, maya^antacsi rlnea. Diospasi.nluta iiij^cay-
ehacctina^) cosicuyalota y Zainacuyniíita urvan^iias-
pa^ cliayininta Dio^pa sirnliica mana Ihu cay chaxxu^
nap uiñ^jpac mucíiuncauta ^ uacarlcüncanta unan-
cbaspa¿.>
LOS "HOr J S 1 MOS. '4ff
procuréis cón todús n ¡astraf ¡ucrzjLs cumplir la L^y
lie D^Oiy y gíiardnr iodo lo que en fioynhre dt ^/ei»
Chrtsto (^cujQ mmi^frú^ é intu'pite soy"), os ht,.i>i-'
señado. Todas los homhrcs bucfiosj y males hemos de
mortr ^ ya lo r^cis ^ (^uc ítí cao no hay difcnneia de
ricos ^ y pohrcí j de saífoí^ é igfierahtísy de vm}2(rs
y de malos. La muerte nos rz^tuo po^ el pecado, de
nuestros primeros padres Adán ^ y E^a comooj,tlíxc
en otro Sermón. Pero Jest^ Chnsto nuestro Si?l¿}r ¿4-
e'iéndosc hombre por nasQtrosy quiso morir por dcs^
trutr cL pecado ^ y con st^, preciosa muerte ithrarn&i
de el. i^
liapa calipavqirlchic hiraa callpaclucusp^^ Dro^pa 5¡<
mmra huacaycliancaycjüidilcpac, jesu Clüisto Diosos
rantiíiypa yachachlscayra , cunascayta ^ uillascayra
huacaychancayqciichicpac huan. Ricaychic ari. íJaoa
ruiuouna, allípas, manaailipas haanusmi camam :
y , checaai: capacpas ^ buacchapas^ amaurapas^ pa-r
íjücspas y ymana cacpas hüañücpac ñisca camam
canchic. Huariuyca, yayanclik A-'Jan'rpa^ mamaitr-
chic Evap hucbanraycumantam harniírcaochic ; ñam
caytaca huc cuMcuscaypi vJÍllarcayi]Li¡ehrc. íchaca
Jesu Christo Diosnlnehk mi ñocanchíccín araycu
Tima tucuspa > buchanclncraycu huaStnfa Ojünar-
can , buañiiyninhuaíí huJumanta é^nkpicíiiLüan-
canclilcpac, Hi.aiUíy.
La muerte 7io hace mal a, los hié.nos chrsst£ano.^ euc
>íí
4.1^
SETI^ÍO'N XXX. T)B'^ ^
tspíran tn ^t^u Chn.cp , y le am^m ; antis es pasa
para sr a U h¡cnarL^enuiran:^a dd cicUy y púv esú
hornos dt rhn'z^it 'tTAif aparejados > porque c^ua^idú ruiu^
ira aiuHa p9.'^t^(rah^rá ius kdU en amsstad d^. 2)iüs.
raLle fiin<^una caá llcijún los h^mhra /í la otrünji^
¿a y shw Lis. Sras éjj.nas^ y Us maUi sji^e htcuroií.
Los hfos 5 y la Joaci^iday y les criadas y y larcasasy
y todo lo áemasy todo se cjutaú acá. Tan pobre y
U todo ísCú ^é el lr:gai como d Indio ha^
ih s.tmdo de "^''^'^ " ^ " ^"
Hiuiiuvca ari alil Chrlstianocunacta Jc5a Christo-
iiian sonco cactaj payman siivacucta nianam que-
^acíuíKau 5 yall.inracGii paycuna hana-cpachapi ui-
jíavpac cusí cauzayta cauzancampac iiuanuciincu.
Chavpsc ari Diosp^ sudIh ca-na cauz.ispa , hua-
fiuyainchR-ta. suyacusunchic y himiuy cbayaniuptia
alli cauzaypi puchívcancanchicpac. Yacliaychic c hu-
rí y cuna: caycan ucque pacharnantaca, mauam yma-
Ihctapas apaspachii huc caazayaiar} íísíhi, allí ru-
racuscaüanchuta, mana aUi rurascailanchícta jpas-
pam risun. Chnrica^ ymaca, haycaca, yananchicca,
l^uacica^tüCiiy yma hay^Tancbicpas, caypi caman que-
pirinea. Huaccha runaüapas capac íncahuan ilataii
caaiam cay pachainanta unca.
Maitaai
^0 pcnscis cjicée los ^ac t¡:inn en íh., etj(i(rrof mt^y
^n Upd ^ .0 comida^ tc ora .^ o pUta^ ^jue gQz^¿x72 cn
U Mrii rz^ida dx xosa de csrctj ^ m aar} U scflín.E^o
€j ¿t'SiVwo df n^HiCitrot n^ejof ^ ^ue como mos.
wucLiLhoi mx)) ydUn co.tá Jv U oiranjjda.iEl
€ii:rpo no 'fzjicif como se íjmda en fia ^epdtura fri^y y
ilada.y y sdn comer ni U^cr ^ ^^ftss deshecho y y hc'^
üícndoi Pii¿,i xl xtima cr e.ipírim un laxru ^ ni ^hm*
j<^ : 7iú come de esos mn^jMrcs ^ ni titm hcca , ni
^vtcfitrcj^ mas sti> mantimmentú es l^hs en la ütra
'^tda.. T así h¿f.mxiuj}s -nuos mu
Manarn arí capacama tiuaikispa^ p acha^ñliiia^ , mi-
iTuyniíihnan , corinhuan^ coUqueiiiiuan, ymanbuaíi
yampasca cacpas, chaycliaynmcunacta á-lciinña-
chu , cnanatacmi caycayuiocoii cam íiispajlapas
yuyannachiu ChaychayGunactaca ntic sonco , bu-
arma sonco , mana ymallactapas luic cauzayman-
ta yachac^ machuyquichkciuiam pac^rkiiircan^ ya-
>chachkcanc ü. Ayaca manachu ficiiscayíjuicfikcnan.-
ta, aya huaciihmpi cbirirayascalla , chuUuncu-
.yascaJla zírícun, mana mícusca, mana upiasca, ya-
lli^npas miUapayasca, mílJay asuac ñamari cae*? Anl-
jmanchicrl Spiritti ñjr<arn ari , mana aycliavoc,
Tnana tuüuyoc » mananí ay-chap micuynlncunac-
^a ODkgcchu > cDana.Ti simiocrhü, manatr> u/czayoc-
.^hu i paypa mícunanca huc cauzaypi Dlosnii , Hl-
nam chwriycuna,
•4f« SE'E^íCM IXX. "DE
no kmos de llenjar dt esca ruda cosa á^uns. de ts4
tas de a^A . l>T^mdos mamo^y y desnt^dor y un nada
hemos de morir y é ir i ia' otm^idav y aá nj^rctt
éiua^tor mgano^ es m^á^ ^'ia^ mt^chxhactmda^^
éacrdr hfiMa^ Tíydo^^ts^<^mídady^ y-nada apro^'z^c^
cha en U orra ^i4a.^ So^mnct Ihx^iX^no^doyuemyf
lo mah (¡ue inni^ífshtch^ -y porque nmsir^a^ alma. nji$
¿ dar oi^nmde'oírm l^a^'^^p^ido^ r 7 f^^^f^'^^ dras y.
y palaiyasyy.ptmamkhí¥s Im tiene Dms escritos em
sH Ifhro pOí-U' ptdtrnas cueMai por allL í
ehÍGchü huauuspa^ Lkran= nyana yaiayociiaai rBarnan-
€b¡cpa>tikzano^nupacar¡muochiCy, hiiia mwa ytnff-
•yoclJatá'cmi htjaiñ.aeu'sün ,; huc cauzayiria^nTpas rlsunv
'Ricuy<?hic ari:; caypácUapi yma eaí^Aíeací^i^^pK • <^iu*- ^
<ranebicpl y Goili^u^ichicpVvtaqtnaycuyca > saucan
irasGa,; llullatn; casca,. tBamm j^ir^a cacpas> hayca'
-racpas, te;c cauzaypica yma-üapipüs yanapijixui*-
trhicpac camaivchu .. alli rura^stalíanchictap-y -mana
altl rurascallaíTclikta y. ehayílactam apaspapas apa;-
4im-. Animanchictaca^ huc cau^ayinaa ripriila^íKí>i ^
Dlosnincrbic tif ipancá y alTípasHÍol^^ aíJipoí daií;^a#.
canta : piytacniV yüyascanKitó^a. v. ri/nA^caíiclMc^V
yma rurascancliktdhüampas] q>>illcanipv y^2|)»p«a4P#'
chic y. eha} ta.< í icMi^pa' (^uepanna» tar if'abvaii4?at>-
chicp'iG • ■Gá^jU'*
T s¿íkd maiy qm w lay^mlaya^' y o fmda- tumpo
ficra' enmendar io '^ae ^ri ¿<^¿/íVr;*()> >¿rt¿¿' PPaL ^jg
hay l»g(Xr ée h^^uY V9(éti l iin\^ in Píóía mai ^ fjñú}^:^-
lo ¡sjmÜi^^ fm ^t (ica'iU zh^^^^i- ^f^á á¿ 'sd'Vúryc-
^^'.di7j'(Xf\'T' forifó^-mí éti^^^sia tt Apasfol y fmr-
lohora (^ut t\nm>a^s\ti^'My&y'ño rr/Q^ 'ca^ de úirar;
hen.^T efp^ í?í>^4?'^^H:'í^^tóW ^^^^^ no d-ilafc^
9n ^inhnió Vil míHftef'í^'lucaha-todú'-^^^ ekrra l<$
pmrtay asp-^^mo ^i'^ui^traboj^a- ^ tn acaiandoie $í
día no pMcá^' rm/%/^<:7/?4:f>^'-''^^«- ^^'^H y^K^iWi^O'
Caytalíuí^tác yacaaychk; ciíay hoc caiízaypírá feW
na- ña:m^ huchá^á-pu^fí^i^p-^ IVucíiallí^iiS'Éa^ o^^
<ha;j^pka^ V áíllctapusi. siiafiá^^allictupa^ f uraypac c^-^^
iDaní tiachiai^ tay paciiiai^ííáí nt^í á^p:4sk^an¿ feiCj ' cbay ija ta^-^
ptisahuasu^r* C^^paeítii S^t> Pianb-fo A^ó^tol^ c unah l an«*
-chic y. atíclfa^^a4kiá![*<©bfev{'eoi^.atí^^ai cae^an^
.cáy<jtiii capiríii? (íát#ai:i#,? gíílj^ta ^^^raspa^ anla say<^
caychicóbtí ñíhuartchicmi. Dios Yayanchkrj nihuay^.
áthictacmi»^ ;ji\na cuya pac, mmcharac penitenciactá ru«'
Tasacr ul^pa^ <ttíñí:};íjiycaicíian'<?|^khü-: hua^ñ bamuDtin-
ka^ yraa'^a^^^'^imfiw pucfeucanram, puncuri üich--
-caicuftca' feay,. nií^*í; ymanam^ Jíaa>caci]G' ^\x^
■fiapíis páclia cliis'iapriniGa.^ aufía úiíft^ llíifiíír^ctii*-
Gaft'íyáclucüpunchu ,^ tch^cfi^
Wf^íi 4QÍq -iU't'ár d fot'ñd de Ú* t\¿iaJ4k^v. ^f ffrc'u^
pús díct <ftsH ChristQ qnc cs/(,rmr -hú more apercjl>i^(^f^
pavijiíc ^mij^U^^s ,4 ^té i^icímpo rvcndra Jamiur^c %
estado ^ (0 p^cúd^ ^ ^s^t pMA éímprc -no íe ^icda re--
4^:J7dla iá mai^rm j^ ur^iéo de 2^í0{ ^ tonfisado d^
^r.údoj m^ pcc^dpi^ f ^cm gran ^^olrntad de str^ir a
S^iQs ^ y f^m ku'C^^s. o'hrcí^ de candad'y ppraue xsic td
ychac^ ,i1afBcaiC^usc¿c¿pa ¿baulr^a Saoi palJarL Cbay-
i^gciiá ai^i Je^q Cbrí^ Plosfiiachic üihuanchic ;¡
,y yy^ispalla -büaíí5ispa;lia ^cauzaj^cülc ^ fn^ina yachas-
^$alUrBai>tatri ;|iui[iau|^.n¿yqui4iif k^ ííinmi^
^JS^ cauzayí^ cauzaiií^a ai¿5parn , Diosninchíc ívua-
.liuyoiachi^ pachacía ama yacfaa^.huucbuiíhuancnic.
. lAtba > pitacb buaíiiíjr m%múX% <:auzayj)l^ :bucbj^
pi cauzacta tarijnQa > .cbayca ipam fiaija uinaypac
C)ip*>niian <]uí>piacacbü. A, y«u cbka itwioccba
^'^qca, Diosja slrvidic^^siampi im4Íiiu5rpa! lariscan
y ÜI14 ., tiicuy Liucbai^manía allí jroQfcíasca ^ tucuy
...jíonpoabuai) D)osu firvísac díc ? A^,<:ao ,:^^n/¡ allí
4C4üí5ac fiína: cb^yca liuafiüspa, Diasm^nmi. uiñay*-
pac cbccachAfl; cbaypim yaiayrnana cusicuypí úay^
/ruQ ^ ' Yacbay-
jPoyjne hi^hih df laUr ^tt^ en ¡xrráncindQse sumsíré
LOS "^: OV I S J MOSl í#t
/<?r ji'2{^tlc.s .ínHc el juicio Je ^Jtsu Clm^stO: y jf mli.
k nltitiVi ^odo 6¡(íúmoén kt:^hoy i?í4cn0yp malo j^ j .^^^
rv4 > ¿ di ih^iiiUM)^ Cdímv'h -.mcr.cce.y stn ^st haydmas
W:fi(iay¡ZA f^rM uLmnne i^¿%mas. i , por tito hiUis riirsr^
í4) p¿nt¿:djO ¿ San Jd^^scdf gloríase Arc:afj¿Hy ccn:^^^
pi>sü, qii^ ^it¿ peisí^d^ l&s kmmas^y Jííc égmümyy ^mt^.
Fs dcxíVy -^c.en la o^rd rurida^ ,V>
cun , cbayUatacrBÍ Angclaimap apüscas Je^y Cbris-
top ñauquímp! ricurán,, cíaay prtn tari|>an ^ claay.pa-
^€ham all'i Turascaiitapas,, maoa ^Ui i^urascaí^tapas
Jlapaata yi:papun:: hinaspam capa^: Dios >taripa-
^empa ^ateudarita camachiscaata ujarin^ üiña}r-
pac catizancaíBpacpas j aiaaa Si¿ipa uinajpac hua-
nuncairipacpas ^ uiuaypac hanacpachapi cusicün-
.ca:Tipa£pas ^ niana iiispa tiinaypac uciipachapi 5a-
cariccacarnpacpas, -cauzascaíripa camantam uyarin:
chaypacta huc xnita, caaiachiscanca, umaypacpasnía-
nana cutípapunc:a wam. Chayrayciim ari San MI*
gufl Arcangeíta üuc huarcti liatallayasca, anlma-^
cunacta huarcucta ricuc canchic; cayta Timcam-
piai^ huc cauzaypica
V ; aii;
se mira d lUix ^ y elt/íud v^ue han ¿echadas, alm.ís^
H
'462 'SE7{/yíon XXX. DE
y conforme a eso nci^en^ smttmta. O hermanos I que
sera pan céT allí anm ^esur Christo I O' c^uí ri^téroso'
€xa>mcn afMcll, ¡ O* qmcviatan temerosa esperar sen*
Hncia dol Eterna Jm^V Por esa^ ^kucsmvs^ bkn def^
de Ititgoi y si aJgma^ hat ri;f-zj¿do maly no cese en siru
lindóse enfhtno de.^ LlamaralPadre.yy confesarse bten:^,
y^in^okvetse Oi 'IDihn^í p Sácramtntm y na^^
sta^ qm le toryie en ptmdo^ la: muerta ^ji sea candín a*
do para siempre jAt^'^dr. Htspms- de a^atlía^ semen^^
cia de /je su ChristOy hahtis de samr:. " que
alli cauzascanchic ,..mana^ajii caiiza^scaiiGblc cainant'
camachisc^ casum. Atha:^ yrnal cliÍ0a> maüchanan^*
Tcsu Gbristop ñauquimpi vmmy chaypacha c^vi^
ca! Adía , yma chica raanchaypacmi "^sa Chrls-^-
top taripaynin canea í Atiía >, ynia> chica mancha*
nam canea Jesu Ghristo taripaquencbicpa senten-
cian uyariy ¡ Chayraycu cmianmanta^ pach^-^tac alli
cauzayta yuyacusun. Pipas mana ^ Oíospj. siinin ta-
ma cauzac casDaca oncon ^ chayllatac Pácircmaíi
cacliacuspa, huacyachíspatac ilapa Hucbanra checa:
sonconhuan confcsacuchun ,. Diosínan cutíricuchua^
liuaquin Sacramentocunactáhuan drasquichun, pac-
radi huchampi cajeta huanuy tari riman,, ucüpacha-*
luan uiñavpac rinman. Jcsti' GhiistDptaripascan si*
rointa scntencianta ña uyarispacn cana , eayta aiii
yachaychic : ■; ^ pi
^íte si el d^nma del chrístiano fuC: taft puray ) ím^
% os "K on S ÍMO S. 463
limtna dt- tsta --vida , ^«? ningún pcc<xdo ^ tii ct^n
^hiqí:iroy hi wa-^icha ^lingun^ no Ihrao , luego es llc^
■^jada con gfiW go:io por lo¿- Angeles al lugar dt dts^
Ciíh'^jy y sd'or^a c&n T)íoííj y con los SmtouAsífix^
roii i di Mé-^'Cyrfí c^u>: m:4rÍ£yQn paiecicndo por Chrn-
t9^ y U( ADOStoirs^ y muchos Ü cintos que Cilcbra lét
Jgtcfia* Jld.ai si tum nlgténoi pitados chiquitos:^ ¿¡ui lla^
7r*a:ngi ^tniáUs^ sJ no ha htcho entera pinltificta
fcr todos sus puados dt (ja^ se confeso^ y árreprrjtfO'^
.Cítatdt aní?na ne r^j}^ luego k Id gloria^ p&rcjíte i^n U
^loríd Ti.o entra m lujéi mancha ^r^tiy pcotícña* Jidas
pi iBayc^n cbristianop aalaiancba ancha üuíi^pac-
•lia, chuyaüa^ mana yma hucha ^ bucbaüahuampaí
•niapachasca canea, chayca cb^yllaucmi Angcicu-
•rap marcascan, cüsirnana!la,cusi zamacüy pacbamaá
<hccacbancaj chaypím Diosbuan, Santocunahuan ui-
.fiaypac cuslcanca, '/amacunca. Santo m^rtyrcuna Jc-
-su Caristoraycii huañaCj hinaai Diosman cjuisplrcan-
xu . Apostolcunapas, huaquín Santocunapas Santa
'Igicslap iínanchascancuna , bVna caoiacn Diosman
<bccacharcancu. Ichac 1 babüa hucha pecado venial-
t\\oc caspaca, mana ñi^pa üapa confcsaciiscan hua-
«asacrní ñlscanhucbínnianta, jnanacnay cama pe-
-nitencíactaruraccunaca, manam chayllachu huañus-
•pa Diosman rin: banacpacbarnancA ari manam p¡-
Ilapas huc huchuylla iiüchayocllapas^ mapayoc-^
llapas yaycuüchií. ^^'^^^
464 SEÍM0J<1 XXX. DE
'Jldas es lUa;ada al Ingir qv.^ se llama purgatórfít, y
xklli ^sti ptna^ido ti ti,.mpo c^ue T)ios U dcnimp:-»
hata salir pur^aJa^ y limpia di todas sus culpas^, y
€ntcndtd am de los bs^thos chrsstiarjos la mayor j.ar.'-
te a/a primero a Cite purgatorio <jue al calo y por*
^i^e Dios es mnj Umpii ^ y mny justa y y los ¿¡>/;/-
írcs estamos ILnos de mil mmundiciasy y ha^ro hicn
€s que no ^.ajarnos coniinados al mficrr/o. Este lugar
de purgatorio ttcnc tírr$lUs títmintosy y ¡uigü í^uc
tectamífite abrasa y y consume la malicia del pLcadoi
ési como ti mintro el mal mttaly y
Ichíica purgatorio ñisca pachamanmi rin , chay-
pim Diospa camachiscan cama, huchanmanta na-
caricun: liapa huchanmanta alli pichasca caspa, ñaní
chaymanta liocsln. Ricuychic ari; alli christiano-
cunamanta yaca tucuyninmi chay purgatorio ñi^
camanrac rin, chaymauta Bam hanacpacba.Dan rin,
Dlosca ari ancha llumpacmi, collanan punim , ru-
nacunari mapa zapa, millay zapa camam canchic.
Chay purgatorioínan riyca alüm ari : i]cup¿(ha-
man uiñaypac muchuc rincanchictamchayrnan rin-
chic, Chay purgatorio ñiscaca , ancha puí^i ñaca-
ricuna pacham , ninallapas chaypica ihccamai.ta
rupacmi, chay ninapi rauraspam hwchanrhjc yau-
yan: ymanam coya camayocpas mana alÜ mamac*
tara, allpa
> Que es iitrra p o plomo lo hicí^u a wai. Mds d
%¿4íno ae plata lo tnite en la gmyr/t , y en la hor*
var^cif para(jue con d ¡utgo se Itmpie de la escoria (jue
tteut \ úit hace TDios a les bcuhos ^t^e mn como oro^
y plata: paratjuc esscv ád ¿tocio lítnpios^y respUnde^
iCíiliXts y los mite (ti d lo orno Jd PnrgatonOyy aUítíe*
metí mt^^ln pmmciá y y 4av gracias á.X>iosy conocien-
do) <¡uc a'jfcello justamente io pafún por sus oecndos ^
y o.:u¿ de aíls tr^n 4 ga^jxr de S^jos.T porque nms^
tro Dios con jer justo ^ ts tamhjten muy p^adioso^
y
allpa ractaca , tlticactacayarsca uzüchia Allí ma*
micjtaca coUcjucyoc, corlac cactaca nmaman yay-
cuchlspa yacDyachia , chuyayachiíi ^ uischüspapas
iidrnchilJama nam uischun : cfeay hinatacmi Di<^-
nincfaicpas aíit ChristiaaGCunacta , cori^ coJíque lii»
na cacta , ninamanracnñ ñaüpac yaycudiin, chaypi
rijpaspa , ñacanspa, íiuchanmanta ilumpac cancani-
pac, cliuyayacuncarnpac, Uipipipincampac^ Pxjrgato
riopi huayrachinamanmi ^ cal]aí>amanmí paycunac-
ta cachaycun : chaypim 50nconcucta úitiycücuspa
upallalla muchucün ñacarlcun, camaytam tnuchu-
cuni nlspam, Diosta haycay cmipas miKhayciKiin:
cbaymantaca ari Diosta ricucmí rinca. DiosninchJc-
ri pana runacunacta buchanmanta castigac mu-
ehuchic caspapas, paytacn^i huaccbay cvyac 5onco ,
X f chay
j desea f^ui acudías animas dt sus cscog¡¿Qs (¡uc istan
ii-f.
i
u
SB'KAíO'U XXX. T>B
m purgatorh r súígan de^pmiiy y njayan ago-jxr ti
biín dd cidáy ^or aa^ ordtfia con su gran cUmcnci<t
que loi chrktiúmsy quc^iruimos accv m ^sia^'vida^ so*
corram&s ^ amallas an'tmas con nuessrar oracionesy
ylimosnasy y bucuas dras y y s&hrc toda cm las Mi^
SUS que dtccnpar tlla^yjtoShata- reítih ^ias fuan-^
do la hacem.05y,y. ofptamm p&r ntust^os d^jurjias y. co^
tno si ellos mismos la hichrciny, parqf£e la caridad y-
amar de 'Di os háci que Us chrisuanas sem una' eos a p,
y míos a otras se p^^edan así- ayudar.- De
clny sonconhuanmi: Purgatoriopi (íac acllasc^ncunap'
^aniíBaata; cuyapayan^ mn caí k use aiimanta' Guijpin--
man^háfíacpachaniaa tiiaaYpac zaaiacuc rinman ^,
nispam yayapiui; Chajuray.GUEi ari Diosn haa.c^
chay cuyac sonconhuaa: €arriachibuarcari:í:ilaic cay-
pachapi cac^ ChrisíianGconacta ^. Purgatoiiopi' cae
íinimac unactaí yanapancancilí cpac, . or aclonm luíiic--
Cünabuan^. limosnahua?T>. yma^ alli rurascaní hicaí*-
nahuampas 5 tucuyínantari yiípayninca >> rollapan--
f^a^Misahiian yaiiapafícancliicmi,. Cay tucüi^ytá búa--
ñucnincbi c cuna raycu Diosrnan toe uscanc hk tam ^.b a-
ííl^ipalla Diosníncbic cha^O|UÍpuanclilo, psy, quKj^^m-
cu;u cocünmaDvCbay yupayUataciiVu Diospa cuyay-
riiliantacmi Ghnstianocui.acta huclkicliacüci:jinc;ar>
chic,^ qüi^iiinchk pura yanapaiuemlxilujü!K:bk5-
ch<«)'p<^c-
22* (ijur f; Ip qiie r^íis qtsc t^sa' la- Síintá'i^Ustadc
L O S^ "S' or I S I A4 OS. 46r
j dccprks M^i^úSyyspe^ypQfiiOüi y- í.vnUcn de- offcctrlt^-
mosvús \us^ par untes de- c^rtgo y O' carburos ^ c<ray>
k ofras^ coras» '^IK a ¡)ora^ue d^ ojto uma^ d anima dd
diftnito y na- digars y ni í^^'iagtHiis tal y qiít ts ^rútP
necedad y y desatina pensar tal c&sai stno' porque lo^
(^ue se ojfcce a los Padre^cy'/d la IgiC^/ay y. fo' que se-
da ^ pohresylo yecíl?e Jesu Ehnjto p^r aquellas ani^
mas qt^c están í7i purgatoria y y> can estos sufra-^ios'
fOfP ajisdadas > y sdm maspr^o- de aqudU per/ a y
cbaypacml Santa Iglesia mamancMc oracionnín*''
eunactii rc-zachihuaíichic^.huacay t^quktapas ayac«^
ti pampaspa^ zocarichibuaiirchic^; Wisacta- ruiapu^'
ñihuanchic, responso ñisc arrapas: chaymantá hua--
Bücpa yahüar macincunapas^; trigocta^, lldaízcttíy
cera raadelactti > yma- yniacíabuarr>paT' cocüctac--
inu hbnzm- cáycaytíi ayap animan: tniciin'ca n¡s-r
pachii cocuspapas cocun :- afna cay taca^niiKjpIcha ^
yuyayllapas ama yuyanqüichü ; titic" ,> enana*- son*»-
coyoc runatiiccha chaytaca yuyanníam- GHay co^
cuscant^ca Pádicrnan , Igiesiaman , HüaccHacuna--
man cocusc^ctapasjjcsu Ghristo^ Diosmncliic ijami
Guasq'jípuanoh'ic 5. Purgátoíiopi cac áhiaíacünap»
ei3siiT)pac. Gaycaycuna cocascaíícIiiCUuaomfyPurcr^^.
toriopi ñacarícuc anln^aciinacta yanapaachic,; cí.ay^
tni uceabas chayauntáilocsin,; hánac--
w^w
sé*
46S SETiMO'N XIX. T>%
y uayí ff^ny concntas .a d^'scAtrj^jtr para siem'^rt ^ f
gozjr de a(¡ud inmms^ mar de giiorja ífm S^j'as tie-
fjc par til m^ escogí do í : f dU ^e scmrdan de íoj cjf4C
le hicicr&n feVi? ,5, f rM^gán j$2^iúf fior cdUscCon^rarí
•nyo{.unt$d. As^:i)ijQ4 míos sjed muy derii^t^s d£irez^^^
y' de édcc ége^ pw las Mmmm Ád JPurgatorja ^ Mtte
ü^stan alli pmmdp ^ y s^-f$ 4^1^^:? de 'Dks^ y ro^a-
r^^n p$r f%}.Q50Sros m íí ciííox Eyu u lo ^m pasa parias
¡ínvímdLs: de Usí^^^<^^^ ^Mi'' ^ctlen engracia AcT)ioí de
á:s€.a ^vi^^d. iPc Us ,4rpn4i áciús malos ^uehJAn eu pc^
^adoy p^r-úut no 0t%i-T0n m^^suChrist^ ., (&
l3anacp?.'caaiiiiari aanaypac cusicuypjc nn , chay--
piíi^ yn^ayrfíjíia ciásicuypí, ^amacüypi :tiaíi> cbajr
,cus.kyjí^03 E)jo$m0cbic aclla^caíicumpaáC camarí-
pun; ctiajpí tiaspajOam aíiicimqctiencanapac yuya»
pün^ tucuy sDBGonlau^mpas Diosta muchapua. Chay-
l'aycucburicuna^cuoaHtiíat^aca cusicuc soncolia D\o%»
l:a.n:iu.cb<ip wqulchíc^ Pijrgatoríapi ñacarjcuc anlma-
cimapac oracionfiiyxiuifeuaa^ ycnaiíay<:¡iiichk huaaipa$
vaDapaüanqulchictac : paoa chica uacaricüfpi cas*
papas Diospa cuyascannii^ paycana hanacpachíiman
iiicJiuirí'Spa^ ñam Díosta rauchapasiifiquidijc. Cay hi-
íjacn cíjc alii Cbristianocansp aninian., caypacíta*
rnat3t4 ilocsispa., Maaa alli ruoacuniap anirnancii-
n\ hiicba''npl huaúuc, cnaaa jesu Gbnstoman ynic^
paynian
o y4 qu0 cnycr^n ^ no gmrdarofí sus tnafidámsituffi^
X o S W o V 1 SILM O S. .469
vi híCííyon pcnitnicia^ nt st conj^Cíaron ¡pitn ,, y asi
niui'iiron } cjué je if)¡xc<í de elíar'^, .i Donde <vany o ané
J.S lo cuc pitia .en Lt atra^ida^ Les leen .hermanar
rmroí el proceso de toduí sus cuh^xs gra^ídesy y chicasy
y oyen scnccnaa del ^ut^^espantat^L^ en que son eori^
di fiados altor mcntos^y y j'tHgo del ¿'íferna para sicm*
pre ]am_as stn ^remedio. Son cn^trcgados .,a sus enemi^
gos : luego al pumo chacen de ellos los peros detnoníios
como x^udes fvtr dugos carniceros , y y con gran grica.^
y escarnio los lleojan al t>yoj.undo dd .infierno .jy y .allí
los atormentan .terriblemente sin
'paymao yuispapa% manatac paypa srmlnta huacay-
cbac , mana peniteociacca ruraspa , maná confesa-
cuspa cae huañuc: chaycunaca maymantacric ? Imara
itücuc? Huc caazaypi ymanam^cac.íRlcuychíCxrhu-
•rivcuna : chaypim Uapa hucíiantacayllamanta yu-
p3pun , hatuchactapas, huchuychactapas Jlapallanraní
•Sütlnchapuii > ch^7 hüchampa camam mucbuncan-
t^ím, Jesu Christo .tarípaqtiencbicpa mancbay Virain-
'manta üyarkun , ucupachaman richun uiñaypac
nacaricuc , uiaaypacninapiraurac. nieta; cbayñipti-
Jlanmi jZDpay aucancuna puma bina ^ llama na-
vcac bina, baucba sonconbuan, caparcacbaspa, allco-
^cbapayaspa lícupachanao buayracacbacbin , cbay-
pira ymaymana ñacaricuybuan ñacaricbin,
Y ) mana
sin cansarse jamas , ni tener piedad di ellas. Es el
u
i *"
-47* 'S£2{M0W XXX. 2)5"
kl inferno hermanos un Ii/gar ^ue esta en h pr&fím^
do de la tierra y todo obscura' y es^antahUy donde haf
cien mil mnlones de tormentos» Alli se oyen grander
¿rttosy y llantos y y rahtosoy gtrnidos. Alltst a:en
horribles n^inones^ de dímon'ns pcrístmos. Allísegus^
ta perpetMéty f úmargHÍsima hkL Allí hitdm mas que^
perros muertos. Allí rívhim unos con otras y % contm
si mismos am se q^errian dnpedazjir y. y cmtra sf^ m^
cedor T)ios orntitpotcnte (¡m Le qt^tr rían comer a boca»
dos. Allí titm^ d4.seanda sümpre Umuírttyy. no pue^
den morir: ^^^
mana as^amallaps ^aiacRíspayuana asllapas ruyapa-
yaspa. Ricuychic churiciina ^ ucupachaca sHpatic*
cimpim tian , ancka tiitayac pacbam y nunchay
manchaymi: cbaypica-^ manam hucllacha yscayUar
chu ñacaricuna , allpa chica, tmchicaírt: chaypim'
aaau acau ñispa mana zamajrta c^par¡chA?an: cha y piai^
yacucta huacan : íiuaquuv atha > atha nivU^itarFi
«¡n; chaypiin zupaycima mancbay mancbay ri-
CLiripnri: mFCuymo:ipaSy upiayiiimpas chaypica hayac
camam : yrnanara ailco buañucpas asaac^ cbay bl--
nam chayplca asnan. Oiiiquín ptiram chaypica aJíoo
bina canlnacun , quiqi)VUantapas nacarcaricuyma«
ñinír/:: hinantin atípac Días nivaíjuentaricanispa mi-
cuymampas ninmi. Huc mitaüapa^ buaaüyman ui^lla-
tam yuyan, manatacmi buauunan yacbacuncbu j;
' jxbaca
LOS "Mor I S IM0§, '4fr
m:xs sumpre cimcfi •v/'yi} d stntUio para maí pade^"
Cer. Aílt Ltrd: un j^^go f^^^ ^*^ ^^ ^^P^¿(iy ^t ss'
at'iKA con Uñx y y Us^ esta comiendo Us carncsyy kii'
enCrah\Uy sin afloxar u^^ ptmio: j lo peor de today aílf
au^t:v'i- los dí^aj ¿jas csta^^ c¡* tor?nífjrv y y. e^da dt^
st les hacs fnÜ ¿iños , y despuc,i d md aíun estafa-
dit^ rnd^ f dcspíícs ckrimHr y d<^puu md mtil<ircs d§^
mdlarcsy y quando hayan tstado tcdotsto in to-íninto^^
preomrarm cjitc tanto Icsldtw. y respo^idcra Z)ios ^
qiis no han estado un di a , qtie
ychaca yuyaynia pachallanavi cao^afTj^mñaj'pac as^
huao ñaGaricimcampac. Chavpi ninaca uiñai'Üa r^Q^.
racmi , mana huañocmi ,> manam yamt^hüan rau--
rac hinachu : chay nujam aychanía^ sofícoota^ ña*-
tinta rupachia^ tnanatn' asUapa^ taamehu ^ yau-^
yancbü • TucuynTanrapas ashuan uacariypac,) chayw-
plm nacaricuscan puncbaunínta yupapayan: huc pua«--
cbaulJactapas , huaranca huata ñacaricuscanra hi-*
nam yapan : huaranca buatanisrjtan ,. chunca hua-*;
ranea huata ña yaliin : chayrBanta páchac huaraíica-
hiuta uatac yaiíin . huaranca huaranca: hunu ho/jifc
huaíairiaiitari, marra pucbucac huata ña hamun: cay
racuy huatacuna ñacaricuscam^ yaliiptinri y hayca-^
mantau pucbucanca ulspam tapucim : Díosninchic--
ca- ñlaca : mañana huc puncluailarac^astianraccbu-*:
iriana-
ij^fíc injinitamifítc Uí^utda mas por estiif y p^^í^f'
á
Ifl
472 c^t^tMO^ Xrx, DE
para sUmpre jamas sin J¡n penar dny yrahía''afíjy'ntín.'»
^cci. ac(^har^n , porque siempre üerm¿tmcerdn en ser ene.--
pugps de^Dioj^ y en ^qtícrorlc mal y y siempre 'Dios
.^.ux .^s jísstp les xasti^c^a^á como merecen. O hermanos
'Jtniosl .es^to que ms :ht dtcho^ no lo c^Jgo^p^ síno^cin Chrss.y,
.to Dtos (^ue no puede engañaros,^ O qMf^ amargo es
,d pecado \ \0 dis-v-mturAdo del hombre qm oye cstp
y no se enmienda^ y se n^Kíieínje Á'i^iosl Por esp
,cs lo a'visq de parte de 7)¿os^pcV\aque enmendéis rc'ues:!'
if>'<í ^,ida j y confeséis n^uestros pecados y y íloraf^do
,d¡aaiu O Señor Dio si U-
^)ana tucucta , mana colluctarn nacariac^ olncárn ;
'^iaaypacmiPiospa aucaa canea jumaypactacini Dios
.chicnipa yanca; Dios apunchicri pay ailin caspa ,
jumaypactacmí cbax^an mana alíícunacta mucbii«
^chinea ^ nacarichinca, Churiyciina : .cay ñ'iscaytx-
.ra manara ñoca^hu ñiyquij qujquin Jcsu Christom
-íiisunqulchic : Diosca mana lluIJacaii ^ mana saii"
íCacmio Arha ^ yma chica bayacmi hucha c¿isc^ I
/ith^ya , Cüsinnac runacuna cay cayta uyarispa*
jtac manahuanac^ mana Dlosmancütiricuc í chay.».
pac piospa iiiüaciiy niscanmi cayta uiUayquichic-^
pnana aiii cauzascayquichícmanta liuanancayquichjc*
pac^htichayquichicta confcsicuncayquichicpac : chay^
r?yí^ hy^c^sp^ cayta ñiychic. A, Dios Yayaya !
chay*
tíh*'^n9s .4.^ (ff^ello^ tQVi^entos def injicrno. D,Vios j^ra"
LOS "NOV 1 S J MO S. 473
crá o^tic hadamos pci^ittencia ^ y no permitáis (Jnc mr^?
fíH/í^n in picado : maf lUnos I nata muerte , para-
tíiíc escayemos de HQuél pi^ofundo lago de penas y sea,-
mo<; sal-uos poy tu bondad, Jmcu. Oíd lo que cuen^
t(\ /Jt\iU Christo tn s!4, santo ExjangeUo.TDice am ha--
hta un hombre muy vicoy c^uc comia^ y bi^hia , y se
ngaliiba mincho y y ohndado de Dios ^ se daba a los
placees Je esta ruidji : y hahia otro hombre muy tyo-
brc y y muy líagado y llamado Laz.aro:€ite Lázaro ilzt-
_a pcdjr limosna a la casa del rico ^ y
chaycan mana alü ucupacha ñacaricuy huacimanta
quispkhilíahüay: graclayquicta coay penitenciacta
rurancaypac. Aaiatac huchapica huañusaccluí, chin-
xasacchu3 ychaca allí huaouyta huaüucusac^ chay
ñacaricuy cochamanta ymspincaycupac , campa allí
cascaycjukaycüüa quispictóliahuaycu. Amen / ñispa
niychic. üj-ariychic jesu Cbristop Evangelio sutíoc
qnellcaTipi ulJhcuscanta : buc runas ancha capac
carean , chaysl mísqui niicuyllata, upiayllata mlcnc
xarcan, üpiac carean y uiczampa, aychampa cusícun-
callantas mascac carean , Dios Yayantaca manas as-
llapas yuyacchu carca , caypacliapi cuslcuncallanta,
cochocüncaílanta^ uinaypas /uyac carca. Chayman-
ta huc ancha huacchalla , ancha qulri zapa Lá-
zaro sutioctacsi czrc3ín : chaysi chay capacpa hua-
cinman uscacuc ric canman^
2 5 mana-
\
I
^4:74 SE7(M01Sl XX'X. T)B
y, no le da^¿in nada y m^ le hacían^ bien los de afne-*-
lía Cíistiy sino solo Im perros que ^n^2Íav y y le /4--
ffuan sus llagas. Sucedro mortr ambos ;. y d pobre^
corno tenia pacunctay y. se cnco^radaha^ a 2>ios y en
muriendo fue su ¿inimü lU'üada' por los Afigdcs a
un tu(^ar dt descansoydondt esraha el padre Airaham^,
y los otros justos. El rica e&mo ira tnaloy) crmly en mw
ri^.ndófHe su anima a^rehatada^de los dcm&niots y y sepul-
tada en> ti infernoi^ ¿sraudaaHí- c^ mrdio de a^ncílos-
cruelísimos mrmevtosy akk If^s aj os y, y
manatacsí ymallantjpas cuyayoospa coccb;i carean,,
chay/ liuacípi pi maycan cacüápas, manatacsi cuya-
patracchu carean > allconcunallas cuyapayajpa cjue-
ancunacta llacuapuc carean. Chaysi í?hay apuca,,
chay haacchapas baanurcancü : chay baatchap anl-
manca cbayllatacsi Angelcunap marcaban zam«i*
cuy pacliamaa ^ Abvaham macbuncbícpa, bnat¡uípiíi
SantocuaaphuantiascanmancbayarcaijjJiuaccba Cas-
pa, sonconta nitiycaeuspa , Diosta rr»ucbacu?pa cay^
pacbapl cauzascaucnantas cbayman rircan. Glia^
apap anlmans! cana buañiircaa^. cbayüatac aipaycii^
Xjap ayzascan ucupacbapi pampasca carean, mana
allí cauzascannianta , bauchai sonco ,, nuna tura*.
pavacLiC sonco case¿nn;aiita; cbay i:ciípach¿.p! yn^^Ay*
mana ñicaricuycunap apariscan campas, nauiata í.a*
Dacnccmnn zocarirca , chsy-
%n.io ¿JLdKjiro el l>ohrc de scaiizjn doñeen jú:chumy
LOS "NO F / S 1 M O S. ^ff
rOy parcV'juí mofatdo su ácdo^rnc toc^ue íh (yta Uu^
gua y porcptH estoy ahrcis^ido cié sed , y e^srai liamaf'
me alprasan rodo* J^pcr^dpo d Pad^^e Ah^^aham : ycf
f:o es ik^pQ di; esa y úc^.erdacc ^uc cjua^uio ck'z/iite'
uicncs^íío c^uiststí hacer bün a Lázaro y. y Ldt^a^cf^
paso muci^Qs v^dis- can gran pacUticiai y por esa Lk^-
z^aro ahora descansa^ y tknt¡ contacto ^ y rk iust4'*^
mcnu eres atormaitaáo-^ c^m& mcrcua tunéala' ^-¿da.*
cluypls cliay huaccha Lazarop anlmania' ABra^i-
hamhuan^ hüaauilb zaír.scucta rkircsn; ricuspam ^>
capar ispa ñlrcan: Yaya /ibraham muchast:ayqiíi,cha)r'
La^arocta cayman cachamuüahuay, rocananta' unu-^
man hocochií^pa> cay callullaytá cHay yacuHahuaai
zaíTiachípuachun, aricham yacumantá huañuni ,^ cay*
ninam ancha mpahuan^ manam asllapas zanlacbi^-
liüanchu, fiíspas cdv cayta nirran. Chavta uyaris--
pas Yayanchic Abrahamca ñírcanvniaham cliay nin^-
caycjpi yachacuncuu j yuyaiicuy, maypacbam chichi
ymayoc haycayoc carcaDqui' , manatac ymallay-'
quihiiampas Lazarocta cuyapayarcaiiquichu ; Laza-*
rori ñacaymana cauzaspa, ronconta- nltíyCücuspaliai
diuzac carean ,. chayraycutrjantaii Lazalrocá^ cunaai
ciisicun ,, zamacun , camri caaiayo.glran:) cuíían rfiu^'
chüiK]ui,;.maiu- alli cauzascayqüipxhaniht^ nacarina
c[uiallp.ar¡nc^u¡^. ^ Gfja)^'
• I
i\\
Entonces: %hxo d rico, sí^-^uhra Pdirc Ahrah.'.t>í é*^
n^iaJ.e^ p^faífílc' avise .^ ct^no hcrma^oi qut ttngOy oat^
n^f^ijin :Comp yp ^i'ziia y :pciyac}f'íe se tnmnndin , j^,
pónáío Ahrah^y^-:- -^'^ -^s mmest^r eso tmnptúce.y alta'
^timen .otncn, les predique y y cnsiJñe: h^^u 'U <f(£^ les
lo i
. . iL
éic€:ríy y íj no lo rhacin ^^njf^^y forafjue tt ji^M'^jsdr^
t^yjde '^a€'0é'£itü cmnta J^m'^t^r-niú jfu^ pasó:
,ir7jtd mísihvrmaf'ípJí'fi^^^ cosas fan grandes son las d¡e
la otra O'^ída y y c^^vto los que ea esta -"v i d^. no hacen
hUíM^ y solo h.UiCan .sm^ plácíves ^ son
Cüa}^ mscam/íiatac chajr cap^c cacea airean-: ñach
jrl Yaya maoam nHnianguí, hucha ca^^Ilactaca hi>
ñihuaytac: chay Líizarocta -cacbapullahuay > pichca
hüauquellaymi ciuzapuan, noca ymanaoi xauzac
carcani ^ chay hinatacmi paycunapas cauz^n , r¡*
^hun cunaycupumaliahuachun huanancaropac y am?
Boca bina cay chica nacarícuy pacbaa^ao bamuncam'-
pac . Chayta uyarispapas ^nircantacrni Yayanchic
Abraham; manara munanichü , chaypicunaqüeyoc y
yachachiqucyoc catioam^^cbay cuRaquíi^iicunacta uyar^^
«ehun , yupaychacbuíi , Enana yüpaychaptlmpas^ ma-
f^m} c^ynianta chaymatí ríyspa cunaypac Cíimanchir^
Caytam cjuiquin Jesii Christo ujiiac.uo , bina punís
carean, Ricuyehic ari churlcuna : hac cauzayp>
ca C4y hinanii cae , cayp^chipi ycn^ hiyca cusicuy-
llap] cauzaccunaca ^ hlnam
Las- 1S OV^IS I MüS. ^77
svn co-P'icrjjxilos '^ rjcA como los pobre r^ y xtifítmos^ si
t^^Híu r;ü.ctcncicL^ y sc cncomundan A 'Dios-, tienen d^s^
iL.vás9 c.ti La otra n'íddí. ytdcüin& s.<j pagm alia los
^jfniuitss mdos ¿í 4c¿ , t^m pm'nac no tjuiso -dar íff¡<i
Jf2i:igsíja de pAn t^x^a comer al péurc ^ e<ra pidiendo
4in.a gota de <\gk^a ral^sizndo d^ -sed ^ y no si¿J^.,d^fk^
Jt'^Ld £om9 m-jiidoi j^na ^c?i tu úfAelU cc^<..l dd jn'^
^íT-no y ^úmks oucdtn súlir de úUu Allí gritan y
^iraman ^ y.^cmutrúm la lengaái y pdccm con d fiuj^o^
liinacn huañiispa, zopaypa huacinman tílüaypc ric:
iKiaccíaa, mie^acuiuri ^ ^Dncoccjünari 45r>coynínra ^
íiaíiaTn*^i^^«i? hiuccha cascaotahuan sdP.coaipí n:ii)chu-
ciispalia caypachapi cauzaccivnara^ Dio^ta niuchacuc-
cunaca , buc cauzaypi laiuaypac cusícuspatn cau-
.2aa Caypachapi cuslcuycunaca, tjjñaypac huaca-
chíc ñacarichkmi ; liuaccha nscaarcman huc siml
tantallacta míchapuscanníanta ^ huc sutiiy uanllacta
-xhiquiya^aiitai hu^auspa, mañapayapumpas mana pu-
.ni condiiL Cajtahüantac unanchaychic : chaycaa
ucupacha huatay hiuíjoian huc mita yaycuspaca >
mana puni ñaai chayr^íanta llocsiypaccbu ^ cliay-
píca caparcachayllacta I aoauj acaunlyüactam yu-
yan 9 calluntapas caniyllam caniií, ninabuampas ma*
canacun , manatac atipamhii ^ yalJinrac rupasca
rnaiu rimaypac cacta n^carkiia - ;¿
íi '
i (i
'478 ^^'SE2(M0V XXX. nB
'Ved" como sino oís a los Predfcadorcsy que de parte
dt ^ióir ósi^aojisarnos y natendrcis re?m.d¿o para sitm^
pre^jíñara^^m hay titm'po y ahora c¡m os conrvna.
2)íosy ahora que es de pronjícholo^ue hicicredesyha^
ccd penkenciay llorad muestras puados j, enmtfidadriues''
tra ^ída y confesad mmstras culpas ^^ resist^fd al pe*
tadoyj al ^al ddcyte^ dícifuda^ : no qmroddejtc tan^
hrerve con t&rmmto eurna¡, Jkías fukro a^uí pasar trct»
éajúy y domar mi cúTHe y^y quitar ^is^ malos ddtj^
€ts y para ir al lugar de descanso yj de ^o^oi
ühanchaychlctaicr Padre Olmpav rantínciinap cünas-
c^ycucta,, yachachiscajcac ta mana yupaycbaspaca y
mana pumm^ uinaypacpas c]iütrspinqBÍcbicGhu. CuiKiín
hancapas cauzayci' cascan >, haecapas Diospa bamuy'
ñiscaii >" cunam. piiai rurascayquipas chanioc ^ yii-
payníoc captín>, peniteaciacta ari ruracuychic, bu-
''chayquimanta huacayehic,, mosoc cauzayta cau-
"zaychic ^ llapa huchayquiGÍákta. Padreman confe-
sacuycbic^ huchamanta huanaycbic , aaia^ mapa cu-
sicuyta cusicuychicñacbu^ tucuy .soncoyquichic hiiaa
cayta ñiychic. Manam ascamallapac cüsichic uiuáy-
pac ña ñacaricbic huchacta iTsuaanVchu ; aslu)a,n
allictam caypachapi fiacarkuyta mimani , ucuyra
aychayta huanacbiyta munaní ,. maiuai miJIay cu-
íicuyta munanichu, chay cusicuy pachaman rincay-
pac, ^ "; ®^"^
m
LOS "NOVÍSIMOS. i,1o
^icr o apartarme dt hc^rr achiras y y de ^nchiccrof y J^
de mugcTLs y porque no ^zaja mp atitma a ao^utifuí-^'
£0 Qtte ;/imprc arde y y jumprc atormcijra^ j^^'^f^
/er huen clyristiafWy y hacer huefj as oír as y y dar f^r"'
amor de T)ios lo que ñnj^o y ^araqm hatíe in la otra'
fvida refrigerio. ^^í(ro llamar d Jesu Christo' y y^
poner todo mi coiazjor^ en ély pa^amic él fne ítírc dé¡
^litUor tormentos y perdonándome mi'^ pecados por st^
preciosa sa^^grc ^ y llierL'andor?ie {guando f^uero' al It^
gcCP de íiin<ruenPtiranzj!íyjri;f¿fXi etkrna,t Anurr.
man-a-^am macliaym- upíayta nñmanícfiu , manam'
umiicta y manam huarmkca muiíanicha , pactacíí^
animallay chay ulóaypac raurac y:, uinay ñacaricu**-
chic ninafnan rúpac rinman* Gmianmarír^ca' alls^
Ghristiano casac ^ Dlospa siminta KuacaycHasac ^^
yma caquclUytdpas Dlosraycu huaccliacunamantac-
ra^ulpamc y huc cauzaypi^ asilara- yanapai^ueyac-
cancaypac. JcsaChiistocrabüacyasac ,> paym¿nsong
coyta cluirasac y paytacmi chay chica- ñacanc.uy<
cunamanta quisplchíhuanca^.huchay tapas pampacha'*-
huanca capac yaíiuarínraycu.- Huañuptíypas hanac---
pacha uinay cu¿ zamacuy cauzayman pusaKüancai*
Imanatii'
í •
' H
'\"
SERMÓN XXXI
13 EL 3^0© TMALi EM QUE SE TRA--
ía como kay día de Jula© universal, el ^ual so*
lo DIqs s^bc guando sera i ^ 3as señarles que
habu ea toda^ ías ^crjatiiras ^ ycap^nw detcdos
Jos líQmbrcs. De la venida dd Áaicecbn^to y die
.;5us cngaoos; y Coibo al :6a todos j::e^diaraa
^:B SU propli rariic:: y dií :1a ^'^cnida .de ]esy
C:hrUi:Q a jUZgaiT, De -la .condenación de ios ma*
[os , y de la gloría ecema que gomarán los
Sí Con^o ccid{$ un@ ds los ^0?n$ru iitfic Jiny y
t^rmpiQ de j^ ^[id^^ y d Mko mmn:, y iras
muerte se ligu^ d¿^r cuenta para rcaUr pnmio^ ¡9
pc.ncí ^ según ¡94 ^\ín;ido^ AJtar^i^^i^n todo £.st^ mtifi^.
^p nj'tsihlc .ki d$ tener stifiny y Acakarsc, T
JNünaní ilapa runactana cay pacliapl tupusca-*
llaeta,, yupaijcriíaota o-uzacbííuniscacaiKÍiic^
pach^Dclvic pucbucaptinca buañutamunchSc , cbay-
riYiiJtx Oiosniuchic tafipah:ianchl<: cauzascanchic
'C^'i)\ti<: y uirviypacpis nacavicuncaic : cuay luna-
pac iVi^caticaii cay tucuy huuntin pachapas puchu*»
Cííaypü-
■^li
L O S '!V OV I 5 / AÍO J, 4«jr
¡JÍ ivt^>ni:s si'ra. tljnicio tintnwsal dc todos losJyomhr^-^
nint ^i'<.y'ju(i s iv dn j Higddos por^^evtf Chnfto nuestra Stñor»,
.-tU xlt' cUaf Um, mcy^cji'scfr dcan^itr ncfudU/Vdádídd
u.h i ijl ^uAudu js Íjú)~a .e^mpliJo el ^¿ur/nro de lof.
tiiv^idm y y ]^Lto\\^fiU .-í-oIú Dios ticnpxicn su rypimo^
fia y UH^'y^cxi cesa^ú tolú <^sto qmijiii ^' y sír¿i otro.
étgld ^ y, otrú "-z^idú pa^a sif^^p^'c j<Pf*^á^* An x:mn.Q
los ^íit - n^m tamtiio ^ ¿ a /ianr gmrra ^ ^ hacm ,t-úíd<ys -
h Y dignadas ) c^ut-.^uíí^ado d.£a¡^tno^^ -^^^.¿í^^:'?!*! i .iV
álzjxn
CHavpacUarn taripaj^ pacha canea: cluypácharíj
i^m^ Ghi'isto Diosnirscbic JUpahlaantin ruDacup^c-
ta taríp'ihuasan. MaiUíH DiasQiri:iii€ cajr pachaDJ
y«na cacta uiñaypac fiíriacuna hatalüiica , chaypi
yachanca uíspachu (:an:)arcan5 jchaca chaycuna
yanapai^ueyoc cajr.pachapi alli cauza^ta cauzaspa ,
hanacpacha uiñay <:íís1 <rau2ayta usachlnca, ñi^parn
tüci:y yma haycactapas camaican-Maypachach Dios-
pa tüpiiscanman yupascanman Santocunachayanca,
<:haypachaa3 caypachapi tucuy yma bayca carpan
^uchacanca, huc pacha ñaní ricurinca^ huc inosoc
<auzay ñam uiñaypac canea. Inianam ñanta pu-
liccuna , aucacnan riccunapas , carpallamp'i macha-
yacuc, ña aucamaati , naní puriscaníDantapas cu-
tlmpuspaca , B6 orpan-
#f
4^2 SE'I(MO'H XXXL T>t
rx mcncsHr: a^í tMÍat titas c^iias d^ fopdy y comidci^
ycásdfy y platay y ganadasy y lo dtmas de que se
sirnjtrA í>í homhrtí en esia a'íátt , ^« (tcaf:^ ándase it
numcYB (fm T}^ms tune sma-m(fy toda se a^^ikira^y se
rvol^tríí ctftiK^ y, y ^(?c/fr¿ff/ las bmmt át otras mo^
radas, y 'veftidüy y eamida tthstmh p^&rqm ''znaipen^
qudn poco hmi: d^ ^emr las Í9(fm¡krcs t^das tscm cosas.
dt csH munder-y pms sQ^é caáutasy y sí kan dtacaí^r^
y como todd m d^stffy y cuidado f^a de ser por a^uc'^
¡¡las moradas^ y hk^r-Ltcmos^ G^m no^^iincn^ pn>.
carpanta zoc^rkopiíc ^ rfedlantapas rupacnicuc ¿
ehay hínatacmi cay tucuy bina^ntin pOichapas^ mi^
cuycimapas ^. huadpas ^. cc^^pcpé^x. ííam^ipajSj yn^aí-
pas y haycapas^ Díosp^ ttípuscaa^ yuípsscaoíilaa^paS'
na ehayaptinca >, chayeb^ycapia^ piiehucancacavnivny
llapumpaí ucirpam tucunca t' allí Chrí^tiaDacuuap
liuaciari hanacpacha ñ^nti carica :: chaypííHi pacha; iii»
pas^mkuyBinvpas ymampas; zt^mac cama cjiaca.Ri-
cuy ari : ^raypacbapi: ynraj'íüana cacp^s y maiíaní
runacüiiap chica yupaycb^iTcancbic caíii<i4l3tt^. ^Ua>
pampas puchueancam aiTÍ;>TiK:i)y^sonrdnd*ií: tnxina^
lunchicíía, yuyanananchica (laaacpacbaikracmkcft
hanacpíichapi ymayniatia caccnnaflatacmH uifiay sa*r
yananchicca , chaycüiiallatacn>l raaiíacoílccca^ n^i^
na pucUiKacca.^
3
L O S :3^ O V I S r MO S. ^S
€^mdo haya dc nr tspcduxpdtpfn^'t^nit^m^^s^^^a^
tr(yi sit^!;^s:(xítii?rd''^tn'^rir.íS y pero nmgun9diid($ rjut fjiiy^f,
¿a monr r. asínsr léay dwdi^ qm ha dé haícr dmi^
timo dt yMCio' mra^ tod^s Im homf^rn ^ pcrqm (áaf/^
Vía Titos niKstro Stñor sn sts sag^ad^ j^n^a^v^clio^ yp
iodos tos Pfof^taty y Aphstoleí em la^ S^gra^'a Sscríi^
turw hQ^dputi' por ^daíra de 2>j'osr> pna ni cUas^^
't9í: Hdf ^ ^Vi **"^r* r- '^ c'^.'^'f *
--r-r
r^
•cha ehíj?' t^iripay: pumhau' can-raiita y h^nacpaxrbaH^
.pi cae Ang^kunapas rnaaanY caytaca tachan^hir»»
Uifiaypae cacV tapac Dios ^apaI]a^.facml cajúcái
yachaa.' icnan^im uiiacuncaíitMc pa<:lmc^. nocank
^icpas muna'yacivaíniíibcvchu y ci^aj^ limatacJiíi t^
ripa^ puochaq ca^icant-apaíMiíana puni yac&añci:ic-r
chu : y , huaauyt^aca' Ilapcjriabicpa^ Huauosxinmíri
-f:^\ tarípaytaca- Jlaparichic fapas^ tsx i pa^ast^nmT^
¿Sawp^aca? qtvíqiiííi Jesu^ Ghrisrom Santo EvángcJiom^
•pr j^ichacliihuanchic , Profctacunapas ^- Apoírclcu;^.
^napas cavtaca Diospa qneJicaiita r¡ cuspa, lii nattj ca nv
^-Wp iVia-cam^m. khaca payirunapas , pipas maypas^
"^^y ^ ■ ,' . maíiaini
/«^r¿t de '2ÜÍ0S sah' guando sera ene nUimg dsfyíi^
ff^nm^W tk37^p^^£sum mnó ^ mtan^
^d^vjpijn'- ie cbá de n^ia. H(kn ^Asjxi.o p^r el m^hiix
xí híjó de ^loi d&'};Jr$x6 ''d-'s^^ :J)isj:ípjdfij y .mr£íé
^hmii:irf| cancantaj 'D\qs zap.alhñUcmj c¿ytaca ya-
'«ayt4 x^macíiincíaii ; ycha pacaochk rauzaptlorhib-
4ac Cííjr :punch<0í iricürÍQca. Cay pacliactacíi hua*
liaacta t)iaaÜ3í«:»PicxsníncMc p^ca^iclijíxafj ^ • chii-
•llanca huata yalieí^ucypcpBs ray p^cba cascanoiáb-
^y hiic c^uzayr^c 5 huc rauzayrac yjaMitamun't
JkmGuz^uioün ,;^n;^cr3 mullpayao , narn urmana*-
<,yao- tckacsii mjturacpas pacha puchacaptmirii^Di-o'f-
•pa:- 5JKg,in ^afíto Evíingclio ni^acta/Jlapa uiuíacttci
44írci aixiyupi r^ccqna uyaí^iina j 'JesuChrlsto Días-
-pa - chürímpa slrjiin cama , AporvíoInmcunarDan hh"
?s&n .oani5a93;C^Ma^^Ch?yr<íycAirn ari ^ Dio'snínchitf-
pa amanta soncon, cay
-fl^a «^^ dMiii^vtcsen ísfúi tiirms tan A^/^rtadas de ¿y
'fTSirtxcucka^ 5 [^a^a^ne .oyeisdcs la pala!yrii di 'Dios , y
jí 'lí! Lctscfj de rcüsorrMs lor apela rccihidcn^y guar--^
^jscr: ^^ y lo ml.ono ^t^a üor j.odas las otras gintfs
Si.rídi:i en d xs
rra^ <jf4c
uondran.grjifi ^ispantM .^ los Joombr es, .El sol st oscurece'*.
j:.Í, 7 nondra .f^(g*'(^* La lana se p<fndra toda de sari-
:£re. L'jf curtllái Cíurau dulfrmamcntú. Las ^^rtudtsy
y poder dx ioj cldos sx .diyCOiKartarÁn,^ y ti^rf?araru
El
•cay catTiCunap Jlactayquichicta pachaygHiicliicta, vira-
cochacunap lUctíinmanta chjca carupi cacta, ricti-
íTichua Dircan, Diospasisiinta uyarincav^ulchicpac,
ÍJ)¡ospa siminta rb^squl^ueacuna ., huacaycb:iqu£n-
T.ima ., Diosman. qaisp!ncayv]ulchicpac .: ciíay bina-
lacmi liapa binant'm runacLinapas iiyarincarac Dios-
.pa úmmu^ Ña tacuylúaaotin runacuna Díospa si-
mlnta uyarlptinracml ^ pacha piTcbucanca. Ichaca
i:hay puncbau bamuaca-;ipacori, banacpacbapl , xray-
pachapi , cocbapi ^ yiisaymapas rícurinca : cbaycii-
nacta ricuspam runacuna cbccampí manctiarinca. In-
tim tütayaiKa ^ yanayanca, cjiíillan cana yabiiar bií):i
canea, coyllurcunam banacpucbamanta urmamiinca:
lianacpacbacuaaíTi tacürícunca, huadllnca ccav,3.
C6 Huay-
4^6 SE'RMO'N XXXJ. VE
^Bl (Xy^ echa^'i^ truenos^ y ruj'Of espa^it&sacy como ^$*
tJLi dc agaa. La mar hramaraiy ^'^^'^ ^ U ti rr^^
Los rios se alaran cn aleo ^ y combatirán con lo^ monits.
Los monta se abrirán par medía y y la tierra tembía^
ra^ Loí edificios y torra ,^Jnidrdh con JHria a! síí:--
lo. Entre ios hombres habrá, guerras erróle s^ y ham*
bresy y mo' candada ; y los (¡ue escaparan de estos ma*
les y con rajos del cielo ^ y cembhres de ti.rra pdf-
graran de muerte. Qi^iébaran etitoneeslos misirai'Usl
Uonde irán ? A quien se acogerán ? Todas las cr/a-
taras de T^íos esta^ dn contni eUos con armas de njen^
ganzúa. Huirán de las olas de la ma-'^y y
Huayramaíitamcacyapasyllipapis afnianiiTnca,pai\ic
hiña n canca.Cochapas caparic Linarn allpact^ aparin^
Cd. Mayucunarn cana hanacriCcman uichirín^^a, orea-*
cuaahuampas ñlnaciiacam : orcocunuri quicharícua-
caai. Pachari cimuaununcarn: huaciii ymaymana ric*
chac pircascapas, h'jayrallaro tunlmunca, urma'nua-
ca, Ríinacuniri aucanacuncam , húaauchinacnncim»-
Muchay pacha, yark'ay pacljaní luimanca. Ciíaypv
clum ancha nanac runa huaTiunca : c^iy huafuiy-
manta quisplcii, hanacpach. manta yllapahüa;) ylla-
pasca , pacha ruyucpim yaca huañunca. Inaai tu-
canea chaypacha mam allí runacana? aiaymanmi
rinca? Pitamyanjpahaay úinca? D!o??pj tocuy v'tjI
bayca rurascancunapas, chaycantacaaqcanca putii'D..
Coclia millpu5acni(¿ucnmaara ^ oicocu-
LOS "N OV J S iMoS. 487
y suhiran í\ los mofitcs. Jilii les Ijiriran raya dí[
cí:!o ardrndo. Se mittr an tu las cabc^naf dtla rinrcí^
hi4>yer¿do de los rayos* Ait temhla^an Uf p^ñj^^ v sr
abrirán y y- caerán como el que hí4,yc dd Uon^ y to'^a
a! ct^rc y y huye dd tig^c ; y U ir^tcrde la •víT^ora
njold^ne. Sera tanta la tnrl^'^do^ij y d espanto de lof
mt.ytrahUs homhns y cuc se oxidaran ifados de miz^
do: y mirándose unos a at^-csy ún Dod r hjhlar^ di- pu^
ro espanto se catan hachos ahi^a T toco estohír^
manos , vo es mas de la njtipíra , sn-a toda ettá
como fior: asi como a la muga qm anda p*éñjdcr¿
auan-
orcocurjai'ian avqulspacra^ ,. chaypi liaiiacpachaaian-
11 nvcii bino la^aac vU^pa uam t^üíiichanca ,. ma-
cbay-nam^'r, cacanrii-npas yaycmica, yllapactníácrí
rninclu^p:., (hílq.-in cacacuna aa cayuycachanca ,
quichariciispa uiMjinca, Imanarn puaíapsíílunmrarH
fa hayc]íjec, iturünci:p sülunnian chayac ^ utürurrca^
mantaí i Caiilc , rnachac cu.iypa calíanman ña chayac,
chay ímiaai canea. Nhíjam cay cayllachu nianchaa-
ca hucha zapa runacuna y manchaspaüam chnllun-'
cuy<i'^{^*i > chirianca y tjulquín pura cahtianacospa'»
pas^ mam rínuspailam manchaspa liticayanca, mus-
panta, uchpaiu? tucunca. Cay tiicuyrí churictín^
caüaviojüelianmi : cay cay úíscaycunaca cizallan-
mu liuanain chicha huarmlpaí
Mmndo U c.Qynhn^an ioí primeros -Áolorcs.^ y ^rt ^k ,
rctmrun Uí Mipúi ji ,mj\í él rjíh¿os^o y rMrtd to^-
.^^íut^ duplas ,.€4 ^d :fM^^* .^^^ l^ ^^^^ l^ s^gradix
^srjctd^íiialcs Jj U ,c^i<^ id-^ ^^<^h^^omar^j^ arreas pa-'a
fvenfar las mi unas hcgm¿ a, s^t^ Días f entra los cuc-*
jP^ buaicbancE^pac ^ ^chaju'ac ..cbccain.piC'^.aDay me,
,jcha,y .hiaarp icanca. Ca\^^c:a Diaspaqucncapail ñin:
ftucuy ñisCAycp adietar i p.ayt4cmi yachíichihuaiichic^
íDiospa piaacpy oí nía ma ncliiincanchlcpAC. Ca vta-
íhu^n yfic]iasun:i;)io.spa My .tpcuy yrpa jiayca ru*
jascancupa, cunaa sirviqucnclúccunatx,, ,Di9s tli-
4;aqui:n!:a ii;ichanca;c bn.an piñacliicta jicü^^p^, upa-
lUIlaracmi mqchacun> .Dip;>pji^sia'iiíita yapaycbaspa,.
¡th^ca jchayp^cba Dlosparic^ncUorAant^jm^ hucha
^apacunapac pí^a^ornta íacyacbirvca ^ Dlospa yu-
paycbaoupa yanaccnna jiinan, ymayiiaana ñacarí-.
cuypí Óio.'ípa aacancunacta nacaxichinQ^ Dios Ya*:
yanta praachvscanrnpnta,. A.th.aya
xQhcrm.vip 2 ^^^:; etilos andd',nos\ '^Como sory^os locos ^
t G S "■'S t) WS 'J '0^ S, 4Í89V
?..iw Tt^das sus xrjuticrctt? (i)^:'ci*ftlo hay cvrmeuta ■érc'.'vk
iu La 'fkar j^ y ^uam^Q -.i^a^ ^t^m^ut^dcs de r^yat^ j
$^ kt^irQs in ¿a fisirjii ,y y »qua^i^o bxi)! recias i tcsnlAorer
y mi¿r.0sos ^stama^'^ úosa de Ayrtyy dz h:irbi'^ei'. t^o^
td : i^táACTi^n^^imd nuKCiZ tafeas -k¿hra' .m.A'mimdo*
Todo (ft'O rz^cndra p(X^.a castigar U múldad de do^
i\tuaya cburiy cüoa \ aauzara purmchic ^ iitic soaf»
<-o 9 TBaBa sancayQc icaadiic ., Hi^hánahic íuianj
Diosta .chica piüacucblspL yfiia bina truna raani^
cbaiicbk -chay cbica capac Días tárlpaqücndiicta ^«
jrnayman.i nacarlcuyliuaümj uacarrcbiscaycpi nc-
í^uenchictd I ívíanchacblquenchkía ? Cocha pina-
4;upt¡n ^ punap: cacyaptin , yllapaptín , pacha cu-
j;íiiaanuptjii cochapata cjuiíuaypi » maiiacliu man*
dx2íú<^ canchk ? Chucucucuc c:inchk ? Chaycbay-^
ca ¿auca saacalbtn , chaypacba maQchinypacTní:
mancbariyca , manam cbaypacha Ulna sonco o^ul-
üiy caypachapl canea cbu. Cay tucay ñisc^ycam
Diosninchic runacunacta huchaacnanta macliii-
chíacampac cachamunca.
Too; SETiMO't^l XXXL T>B
0UC dtxanAa d jesíé Chn to su rzjirdaUro Z>¡os^ y
'Jitá.aitoT -^ sc^í^ira^'j ni Antechiríto ^ y h duiratt
por st^ ^''í y Smor^ y Sul'vado^^ y J)t9s. Poy-cj^e sa-
ít'd qM€ ii diMa al fin dd mi/,ndo\ sowehando aus
nene paco th^pa pAra engañar, y f:aar muy jítntJi-
r¿i tedas sfis.faryts, y pader ^ y nutitroDios le da>a*
trithjcet lar'Ja líccncf¿t por lar pecadas: d^l muudj; y,
an lei/dnrard un homhr^e fndditOy ahominaUc y tn¡ er^
nal y que llamamoí Aritech^ii£(^» B^c l^ard LvíJq.
contra Jesíi Chusto, yprocura^^ destruir íu Santa I^L'
ua: .^&y?^m ^\ • \j. •.'•,,
Jesu Christo cbecan Diosnínra , qulspichíqpeívta ?a-.
ijii'spain, Antecbrlsto fiiscaita , Reyaímpac, apu n*
paCy quespíchiquempaCy Diosnimpac chapacauca yu-
paychanca.Tachaychic ari: aaca zup«iyca na pa-
cha puchucasac ñiptifi, ñaHpachay tiu:u:i:a, ruoj-
cunacta liullancdjpác , qijczdchaiicaypac nispa hua-
taycachaspacn y tacú/ calJpaaliuaa runicta i queza-t.
chanca: chaypachaca runap hüchanraycn, ;. DíQsoijít^
c-hic lícenciactam conca , yfiia (laycacia: nnancam-
puc : hinaai huc runacta ancha mana a!licía\..ta«
pia millayta, zupaypa churínta ricuruíútica, diajr^
tam Antcchrlstoaiinchic ; chaycaani^ ruñaría sun
yüchaspa> Jcsu Chrlsta Díosjinchkt.i^aucaaca, 5aii-¿
ta Iglesuotapas huacUlcachivta munanca^
IJülIa
y cm astHCfa^ y faUos mtlag^os , y con promnús f j
LOS "S OV 1 Sí MOS. soi^
y con mminazjis y y con cruiLs turmíhíot ¡tenar a a
todos lof ch'i. Ciarlos d ^tic rtfjf £u<n dil íuih ^Jaus^
y se uascn a ¿I j y U .Moren., X stran tcihíos sus'
hechos y j sus mAHJís ^ y /encara dt su pa te t¿nnoP
letra ¡Oí j y tiX^itos seiorLfj y tctJ^to pedir díl dtcir'
b'o ^ cifu caá taU^^ st^endt'^an , y nuty pojahoi per'*
tnjínecerau íi fj h dt ^esíg Ch^istJ, E^Jtb'hC-.s njen^
drdn los Prositas Litas y y Enoch y ¿¡ne TJioí ti^nC
guardados^ y preduafkn eoita
ilüila IJuUi m'iiagfocuaarta rnraspamy cayta C0f%^
cayqai^ iháyti coscarqui, mana iiispa lHnascay-]UÍrn'^
C'-inascay^i-jím , Jcsu Cnrlstacf.i ñacay , ama payt^
citiyC'iu > úocacti catlbuay, fiocacta muchabuay ,
Lispa n ruivacuaacu i'uJLipayanca, ymayaiaaa ñacaii^
CiiyHuanrípiS' jesu Curistocta zicjuecblnca n^pac Fuoa*
cunacta Cicicaricnuica. Manam caycavllaliuaníliu iti*
nip soocanci m soachlnca , ancha ymaymana y2i^
cbac, himutac hinam canea, hamtticunapas ancha
naaacmí pav man 'Javanca , rapaccunapas , aj ucima-f
pj*-, zupaypa ea!i^>a-np^as payman cama:T)sayaiica,ya-^
cá hlnantlilar.mi payta yupaychaaca^ huc yseayíla/n
Jes.i ChiistJ Ü.usninchicpa fe yuíncanchlcía ion*
co'Dpí hü'Kaycbanci. Clny pacha ti ProÍÉTacuna
Eiias , Enoch s'Jtíoc har.iííira ; cay yscaynlfitan»
D'Osninchic hoacavc hachean: thaycunaní cana Dios*
^pkichicpa siminta cunacnnca , ama
^ €9npr^a este maldito Andehristo , y ¿I ^íLara Cotn
^
^ílos 9 y el caij) ios JigolUra , ^ quedara ^7c^)í^?
s^o^ y ¡Oí éinrm ■:mM^ .4^i§^Íos* :i4ús ffiúc^iro. Smar"^
0ro Síil-^'ador. fíikc'r^as todas ^t:s:C<^ ^co^jíís ^mm\a^^ú^íif^
Jtrd el tÍL4npú qí¿t ^¡as ^iepc á^crm^m^dú m ^h \^
y
lUiíl^aiac^:: xbaycaa AütechrUtori.chayt;a uyar^ispa^*
|íaycuníaU<JarírKÍ üinacüuca , Sriiacuspaívn, y^cíiyñinra*
íiückispaní .aacra puní apiiscachanca : .^jli .Chri^tía-.^
fiQcavi'dm xatia ^ paiisca iiaGUisca ^nunmca. Uhara
íesií ^Cí)risto piosnkiclik rcna<icfc>na^ta cciyapa*.
•yaspam^ lianip^^nca capac swnxQti GimarGiispanfi^ Liray^
^au zi^pay Antcclinsto aucarua atlnca , kuañuchínWí
áca. Chaymaatam cana, eha/ yscaiynm »ProFctaacu-í^*
•ira i^-uaÍKicta .cauzarichiQca^, híii'iacpaciupi caccuHanV
Ji\xú tav^uiytaii^ taquicica , íjrsu Cíüisto Diosnin-
<chicta cjulspickicjü^uchicta mucliayaispa , aucanta
yalllcusiranxaíKS. Caycay cliica aHincunacta pucíni-
ícaptíatTJi,tarípay punchau canea : ymanaiTi Oíos c^-
pae yuyanaupi huac^iychan^ i^hay hiñan? raypacha
^)UcUicaaca ^ ■'• - €h.:ypa^
ZO S "Sul^ i SI MO S. :^o^
y^lunta-^ tolo el li.uí^c hum.Vio al juicio jinal: y a4
ri-^nd'a oor mjfuiaío de ^D*o<: f'Mgo de todas', luis
iOiiiXtyQ .na^tcs del .m¿4ndo , y líbrafard rodas las ciar
éadts y y paU'.iús y y haceras y y usoros de la ti erra j
y Codo lo -'^^'^l'iura tn Ufi^a ceur^jt- paraQue así se
purtfi'jiie la tierra d¿ loy rrjaUsy y pecados que ci%
itiU se han com.tiio.^ con los que esta toda infició-»
¡rjada. JT qitay/do ya todo esté acalcado , y todos los
(hombres hayan pencado su tiempo y cntomccs en-uta-
ra Dios díl alto csdo su gran Arca'J^d^ y tocara u^jO,
trompeta y dicicndjo e^ o^í?^ poderosa. Unofamaos muertos^
y rut^dd ^ jmcio. A
chaypacharn lUpa iiíoantin rraacunacta taripan-
.carnpac tintanca : iiinaaí DIospa sia^iau uyarispa-
,l¡a j tahuantin suyiimanta nina cjuisplmunca: chav
nlnaíii Jlactacunacta , marca haaci^ suntur huacicu-
íiscta ^ muyacta , collquecta^ coilcta , yma haycac-
tipas rupaclil<ípa uchpa tucuchiaca, cay hiña cay
pacha liipipiacarapac, chica nanac huchahuan ma-.
-pacha>ca. Na tucuy rupaptlnmi y runacunapas h¡-
naatm huañuptinmi, pachanta tücuychaptiami,Dios-
ninchlc hanacpachaai^uta Arcangelnlnta cachamun-
ca: chayrui <]uepanta huacachispa , atipac simicta
zocaríspa : cauzaríycliic baañuccuaa , harnuychic ,
Diosoii tanpasac ñlsunquichic -, ninca:
í E 6 nipti-
A (te pregón y ^'oz^dt patc de 2?'tos, obtdiccr^n
SE:^om XXXI. "DB
todo^ hs nÍHcrtos y y scrk af4Úlú grand¿ mayarvHlj^
me Tiio^ por su pdahra. ta^Jtas^ a:cces ti€m dnha ^
do dicicndú \ creo la resurruion ds- /4; carne : y tío-
hay oue pousr d^^^da. en- eil<ky^ parque lo dtcc Tj^o^ par;
m boca. Id que tt^n/o ppiir pura- kacn de nadé^
este n$unday y criar las kümSriJ ^. dmdolts cdma y^
cuerpo : esc mismo tirnt^ poder para despms d^ apan^
tada el al^a dií' cmrpo ^ turnarla: a^ ji^nrar y cuincjut
hAyawU años que hayaM'uc7 toi aim-- ,
úiptilianmi :>, Diospa siminta yopajrchasps -, huannc-'
cuna huriispa: cauzaiiamnca. GÍuypacliam Díosnjf>
chicpa cbíiat mita: Discaxibinalíatac,, niaacüna raiN-
zarincaí^, quíquln ucuniíuau^í aychanhuaniTii. Cxvi^
tam tücüy Christiadocuna credopl yninchic y aj>
chap cauzarlnpuynínta yainlm' nispa* ¡VLiua.n ay:^
<?ai yscay soncobuan jñíinacbur Diosmi caytaca ya-
cb-icbUiLianchic , pay qukjuín Dios cay rucuy hi*
nantin pacbacta , ronactapas ucuyoc anlmayot ca^-
cbun ñispa^.cbíisacmanra capac siaiiiianliuan C3ti:íc
rurac. P?,y quiquintacmi callp^iyoc anímincijicti
pana ua)ncblccun«imanta ancburictcpas, íutac cu-^
tiycuchip¡jypic,> íiuaraiica buata huaiáui tapas,,
pana
fí^vftie" el cucn-o st haya huho pol'zosy cafnido' de U-
LOS "Ñ OV 1 S I MO S. 'ffff
^itrra y o hal:!o cc?:íici- en d juc^^o : auncuc !e ha-.^vt-
comtdo loí ptcts dti mar y y septphado tn d projarj^-
do y todo ohíd^ce^ ¿v TJ¡o<. El saít donde ejti c^i'^a-
cosa^ y >io st ol'vidüyy (raa todoqt*<Vit& (jui.r^ : com(^*
ti grafio de mai^y o de ir'pgopnmtro st muercy y pu^
drc tn la t'ttrrayy dcspms hrota^ y sale en la cspía^^
o m d Socloi ^Ho ot dé oariíX' hijot míos <jm k^^ícp^
pros CiHTpos pasen albora' ttahajoy kí os curtir muchí^
de jepuUiéra; t^uy honradas y y" pomposas, Z/^ustro^
IJiOs tic?j^ cuefjfa con' ^n^stres cmrpos y y H ¿{¡ardc^
rvutitras ccf^izj^ y y
pana ucunchic ,, aj^chanchtc allpa tucüctapas^ uchpni
tucuctipas;^ pachap mícuscanrapHs ^. ninapi uchp^s
nictictapas, paiU" cochapi chaÜuap ulczampi cactsí*-
píis , cbaupi cüchapi zirictapas cauzarichincani. Tu--
-cuy yma hayca cacpas Dlo^taca yupaychanmi, D¡os«r
riyachanaii ymaochic chaypi, caypt , rnaypi ca^rta^*
pas , manam concanchu ,. yinactapas müna.ícan ca^
mam ruran» Imanam' zarapas^ ^ tiigopas tarpusciX
ysdiün allpapi , chaymantaní choclIo4j^pl na üina--
mvn 'y chay hinatacml canictinapas caüzarltiTpun-r
quichic. Gbunycuna j, ama ilácjüiychicchu uctiyqul-^
chic cunan cay üccjuc pachapV ñacarí'cuptVn'i; am^i
anchica nyayp'un pampaliüanca ayayqtíícunapac yv:--
yapusunquichic, PayrTii uclipayacíapas huacaycíu--
sunquichic 5 manam
jj no le Jaleara un polifilo de la- uña ^ ni dd cah^
I
lio. Todo lo mira-, y lo cínnra ^ y guarda tf^iurter-A
fo tcsorp y y de aíli^s^aldf'd todo d día dd juicio.^
Aé ^odos >rcs(4i)ítartmas c^etji<¿ mamón te aquel dsít
xon esfoí ¿mÁst^Qj xtierp^jos ^ y xonxs-tos ojos ^ y con ex-
,^aí mav^i j y xon (¡^tos ,hMsj)í y y xon Mcj'^csta^dirfíe^
■y con este ^^elicjo: no se p.e^'Mrr'ii^ m ;troca^^a un xa^
¿idlp p,or U njírtud de áfui gran Dio u Aúputs hiT"
mcmcs miosy x¡u4^do ^mjaí^ -tod^s dos m-Hcrtos resítxrta^
do y y salido de sus -maimmcmos a la <V:0s^ del hijo
.de J)ios j injonees m'V:ia^:^'[Dios sus Angdcs para^
(jue $e junten oi mi lug^r (f^^^
iTíanaro huaríca siHuiíayquipas .cblncñucacbuj hac
.chacchallayAjuspas pisincacbu : tucuyum ncun, tu-
<cuytam ynpan , tacifytaaii huacaychun capac chu-
Tacunamp] : xhayrnanta ñaai taripay piindiaupi .m-
.(Cüyp^.s llocsirnunca , Hiii^a choricujTa^lIapanciiic-
««as rauzarifiiajuncluc punim chay punchau ^ cay
quiquin iiCünchic huan;> {nulnchicbuanj mac^uincbic-
liuan > tijllüncbic buan^ c;ay iCjiíiquin aycbanchic-
|)uaa, caranctilc biianrni cauz;ar]mumricbic: íDanam
^mi^llap^íJ -cíiincapuasuiicb»u , manam buc xbuccba-
l^ap^s hucpa cbuccbanb'^an rantinacurKacbíi, f^Díos-
^a capac caI!paiiraycr4iiJ.Di;a. Ña tuciiy hinantin
Tunacuna Diospa siaimti' ^íj^arhpa cáüzariimiptiii-
ini cani, Dlosniachic AngclniriCiuiacta cacbamonca,
\\í\c pacb^llapi üapampas tantacuncampac,
•^ Chaysi •;
LOS -novísimos. 507
.( (fu€ ¿icen sera ^(l n'atle ác josaphat ) a Sodof hf
ho^íirff : y están io allí radoi desde el primcrohastM
</ ultimo de los mortales a^uarda^do el juícío pos-
trero ^ he á^tií donde aparecerá en los cielos la señal
dt la Santa Cruz. , y tras ella a;e?)dran mdlares de
jingcíes ^ y Santos con sus espadas afiladas en las m^^
tíos ^ y en mcdjo de ellos el hijo de ^T)ios jesuChris^
tOy jtitK^ un$uersaL Vendrá con tanta majestad ^ que
Us mismos cielos temhUrun de él : y njiéndole los
hijos de los hombres^ íaxaran sus ojos como muer ros
de espanto^ y dirAn^ V montes i cubridnos* O ahys^
-mos ! scpultúdnos y por^
Chaysi Josaphat siitioc pacha canea : chaypi pacha
callanscamanta puchucaaca cama cae, IJapa binan-
tin runacuna tiaptinmi , hanacpachapi Santa Cruz.
pa qucpantaoi-^ huaranca bunu Angelcuna, Santoca-
Jiapas catimunca , maquimpl tupasca isparayoc ca-
ma: cbaycunap chaLipimpim cana Tesu Chri^to Dios-
j)a cburin , tucuy binantlmpa taripanuencbíc han>
punca, tucuy binantlmpa mancbanan: pay c]uii|U¡n
hanacpachacunapas payta ricuspaca, mancbarispa
cuyuncam. Runacunari payta ricuspallam , ñauinta
allpañecman cumuycncbinca, buanuc binam man-
cbarispa uticayanca, chaypacbam ñínca. Ya or-
co cuna ! ñitibuaycbic. Pacha ! miJlpuay, pacabuav ^
F 6 amatac
^orc^m no meamos la tra d^ TDjos. T ¿I sentado en
'su glorioso trono , radcado dahs cxercitos c'ttistiaíer^
mdndara a sn'^ Angetes aM^tai^ las buenos á^. las mao^
los y y al punto lof hinnos str^n pmstoi a.la manj
derecha^ yhsindos k la siníest^ra, O I fio que sm^t^ aft
los malosy auúndo se ^^ta^- cchnr y y, arrojar d I dg
de CG^deriitaonl O I y fue trp^t€\ayy^mbr(í^coailhp^at
Mís corc!t:^.n.i ! ¡, Como les tcmUc^an^y crwgirM los ditfíf'
tes j aunque f?ayan sido Inga-s ys y, Empoadortj I jéiíí
s€ saca^kn los libros en cjus csr^n ^s^riügj (os U.ncs^
y malts dt iodos y y por obra¡adwiraéU §ada nna
amntac Díospa pínacuynííitaca deus^chu. Hicam
jcsu Chrlsto hamuiica^ cíípac tiaiíaiBpl tkcuspay Aíi?-'
gclcunap, Santocuiíap cbaupicha^can :- Gliay'^i Aí>
gelcunacta camachinca mspj. ; alii ruuaciimc^^ ina?-
na allicunamanta: racjiíircuy^ acüarcuy r íiH)tíKa^m-^^
allí riinacunaca mana al íícima manta paru^eLmaiiJ
raqiilrcucünca:: maiítji a}l^euaa^^cana;Kc)qui:^áecpi tiar-
Cünca. Atha I ymai lla^jjiiiytam cbaycaa m^na aili--
cuna^ JíaquíDca 5 uhraypac iracaricuy, aJIparicüyñ^c-'-
man ülscburcusca í Atha ! vaia D.Mtiya:s¡ sonconcucta
:)pa! inca I chucucucuspal¡aa> ^uiruacapaj catcítaía^
chinea > pana loca cacpa-s > capaccacpasí Cli^ypi'n'.
4]jjclica ricuplnca, tucuypa all¡ rcra^cant^pas ^ man*
si.lVr rurascantapas sutíincluncaa). Dlo'pa simiaaua-
t\ivi pi rnaycaii cacll-ipas ,. catiras-
lar a (ilií (odtí st» aicíiiy J leer a tedas Lis "is^Jc^jdc
LOS' K O r I S I MO S. yó$
l$í otfo^^ y 'VLf\i ^junn mtrtc? muerte ttcrrur-^y rtrivn nj^-^
áattcrna. \Q'fe sentirán loi, yétalos y (fuando'Vicúi njoU
n/ersc a itiOs tt jinz^cíerna* caTt rastro air-'ci'do^y y-npirAfloss
€on olaí feroces , y con T'í?^ ícrrií'lf dicifUs: id mnühto^
tnimífosmioid(t:rno ¡t^^go ifjj'tmaí con Ltcitciílo d stf
Atomxfnixlo's para s'pcmpTí sin' finí Alptiníe seahir^
la ü\tMf'^ lo-f dcmoniorfer^^^s en'Z/tstíra» tníosmi^
^crjiilcs' condiínadosy y híixara?3 <á profundo' íhfitrno',^
d(X^'*do gríto-f^ y r aviando' y y dli qucil^^ran sipulcado/
m eí fít'py Oi'dr^ndo íh Cf^erpo y cima y sin
€-a"u.':asGa.>tdj)vi-s ii^ipanaii ^'achaPiCá. Chacta licus^r
panr, hanac p:achapr uimypac cauzarpac caarainapasj^
inana- í^iispa acupacbapi uimypac ñacaricuypr^c ca>
mantapa^s yachanca,. Atiial ya>a ytiyaycuyrart> yu-r
yaycunca mana allí runacuna ^ hucha' zapaccna j^
payñeccunaman capac taripac uya-nta plüacucu ri-*
cuchiptín , pinac náiúnhuaíi cahuaycuptin , man-^
chay simlnbuan fiispii ri^nachiptin I Riychíc y ha^
tarcoychlc aucaycuna- ucüpacha ni ñaman 2upaycu<
nahuaiv ehavpi uinaypat ñacarícuc ^ süparícuCf
Chay simícta Jcsii Chr'isto Diosnincbic rimarípti^
lünml, pacha qukharicunca , zupay bauchacunar, au-r
eacüira aam paycunacta pahuapuspa^ uc?iipaclumai#
ayzaiamuiica caparcachacta, chaypí riam umayp^tf
Tiina' ucnpi pampasca car.ca^ uGUfii^as^anlmainpaií
huella^ uifiaypac rupanca >^ -> ¿ilonfi <£'jrL'.tóanai j
ün cj^JcrM\,(t de ja^as tanr fmcdh cNrüúmcHfi^^
I
l.^^júm m^ttmt htrmanoiS míos a^tíd .d$a^ y hora ftí-
p amalóle :? Todos ^Hantos icstamos a^¡4Í hornos de fa*
,de p^recerT étU-^^ p^Hico ,0 jodoj^ ^icn sena que aho^
vf^ hdgámps pmífcncia^ ^ a^in^d#^aí bien , paraque es^
^"ler^oí A^tiél dM de iaira d^errikle t^M^t^u^^^^ se*
ra ^í^e jíhfira ms ju^^cféjys^ y ¿ca^i^mkos mucstrat
^(dpai ^ paraque ^ios mj^s piriom mthnces. £^n sien^
4>Q lie%;ados los m(iíos M ítnferJto^lue^o se ^cuírird da
¡tierra sobre ,eUof ^ y qmdara, mt^y i:omenra^ y desean-'
Xfida áí kakir echado de si ít0i pescidci ca^ga^ y
ijnana m ymay -pachapa^ ^ bayCay pachapas chay^
íjiaiit^ quíspincampac» A ^ churicuna ! pim chaj^íía-
éC.gúc^f manchariy puochauta mana cnaacbanf
|2aypi haycach canciiic , illapaochicini chaypacha
^rhaypi rkurisan , ypyascanchicpas^ rurascancfaicpas
4:haypi raoTiarn sutilJa ricuriaca , llapampas j^acha-
fimsmm yníia bina cauzastcancbicíta, Chayraycti
¿ftri cunanniaata pachatac peokeaciacta rurasunchic^
j2iHi xauzaytacauzasuochic , cbay puiicjiau Diosn'in-
^bicp^ pinacuyñiiiiruanta cjuíspíncancbicpacCanalían-
fiap ií^aiquíncbic puni taripactisunchíc , burbancbic-
^»ant4 mqchucusundiic^Oiosnlnchlc chaypa.cl)a pam-
«lactií^buanca-iichicpac. Ña chaycancuna ucupachapi
^^iBa captioml cana, cay pacha quicbaricuc, ñatac
irícbc^capunca^ ancha cuslmaoallatu zamicunca,chic*a
¡i}$4f ulmju aparayascanmanta ; unupas
y luf^G il j^'uj sc ' cndra cLva y yhr^JOíd comotm
t iiC,\l^ y d .^ >''»"> y \'i^f,o cn sus rigtoyns muy /'.\i-
cz^ei-^y alegres y y ío^ cízIgí Mpctrcj^triw U 7.^2 ora :ln ¿U
b( ju^ros ¿7«i?'/¿/í?/ de TJios* La luna rtsj^úanduera c^-
r/*() el s--ol y y ti sd j/.fí- ^'ccts tnn^ yjue úhora y y
áfttAU dnhoía ccmtj.vita de los escofjdos ^^(uricloí ds
Uiosy nnrfid^ la ^i^enrarr^a^ y piicto jut 2)¡os ¡ht fjC"
eho en (os malo s y ca^i taran ^^•icto>íJj y aíaíríWZj-'iy dutín-
¿o: orÁ'iiUsy y maya'^^^tVosos ao^'^tiis ¡mcíos \iQ¿tLn V9
te ohiáucr^y y adorara al rey de los siglos ? Mas d h¡j$
unupa^ yacupaschuy^vanraT], yiirac cjijispi c]uk]uí-
ílan hiña: huayrarí, nlnari llactampi , paclumpi
camum tranca ancha cusicuspalla : hanacpachicu-
nari Saritocunipac Diosnvan sonco c¿ccünaparmi
t'aninta cai-naríchcapiuica. QuiH-í"i hvtj hinam ylla-
r'nca: in'ciri canchismita ashuaii canchariOTii canc.%
Diospa Ciay cusiymana aclUsca, iivanascan, Santo*
cunaií chaycan maaa aüi rwnacü.nacta mucliuchic-
ta, ñacailchicta ricuspa, ancha ciisiciiípaiTa Diosta
lavcay cutrpas .Tiuchaycüucaj ñispa: A, capac D.o.^,
fnioa niTjavpacmi , n^ana Uamrxaypacaii iiamuac
soncovqrií. Pira Yava ca^nta mana ytpiychasi.nojil-
man? Pim min'^. mJchayCüsunquiman iin.antim-
pa capaquen ? r)i>pini uinca. Diospa cli:r:n jcsu
Chiií>tv) Yavancl-.icrl >
1
5T2 SE^MOV XKXl VÉ
rvjh^üi€fi:%o SUS amorosos ojos y j sd ro<t^o muy (¿tí
gn a $i4>^ Cíco^íiofy Ití dira dulc^mcrnt': nj^ntd coh^
migo huditos^ y cjMnidQs d: mi Padre^ por.ed tí ny^
fio di b¡ ciclas me o: t-fi(io apareja ■ o. O: y aue voz a
inef^^fU entrara tn añadios c&ra^ofjts ] Irán trurjf'dn^
doy y coios ili.nes de amor ^ y de contento ^ n^t^ndo
iacü'^aaos ya de I tvao sí^s tr^^Lyuís:, q^c ja t/o l?ay
hambre^ ni enfcrmtdad , tjí pobrcz^á y ^// ca.n^a»cso
ni mH.rt¿, Ja no ha? tr^tt^eza, m cuidado^ f^i te^
mor y ni rcccUj. Ta m hay c^^issy r4 cn^idia^y ni
cuyapayacüc naulHant^j ILimpulla aianay nvallanu
cu3^ascancündmaaiciu¡r¡chísparr)/nih<]uiiÍa^riUCTiu]la
napüycunca, iiíspa : bacu nacáhuanrj Yayaypa mu-
ina'^><*ancuna, sncha casiocníllay : ca, ca v'mi hanac-
pacha camcunapac cannariscay^ huacaychascay^ nis-
|>¿n:) iliaca. Má yma cuslcuycha chay ctsicuymart
^pactanman? Sonconcunapas cuskuypa huntascanmi
<^anca : llapanri ancha cochocüspa, cusicuspamDiO
♦íTían sonco canea , uinavractac cusicnnca nacari-
cuscanta pucliucacta ricusp^. Mana ñaai haracpa-
iftupica yaricay canchu, oncoy cancliu, nanay can-
cha, h.uccha caypas, saycuypas, huafiuypas can-
ciij, maiía ñam putkuy, Uíquicuy , y^'Tia yiiyjy*
pa^ candía, caycbu^ chaycha canea niypas can*
chü : mana aam piu¿ícuypas,.cíiic¡uküypas, pihaaa>
rnajrauaa úiaacuypas canchiu AVlua*
Y d >'-0 h.xy (icmidgs , vi angusttai , fi¡ O'ihfUcioHen
2\\n!) ¡:uy pU'<iios ^ ni tiVtaaoms ^ h't mchtirasy vi
dcso^dtricfj fjt cicándalos. 7\^da fsto sc acaf^^ : p4*
so d Cicm:^^ y stts m^ida^^ay. codo cs ja ctarji^ad, y
raiy y amor^ y^ozjy y dtscan:j) en aquellas meradat
'(terrutiy en altadlos pfaá^sjlo'idor^ c^J a^j^dU^ ¡mntis ae
ijrui ^ji-üayín a(\cyl rio da ¿dytcs qm matia de ^Dto^^y
/onde btbcn sin Ci:sar^ stcm'pre g^AiCJin mai^ y nempre
ícb.H á.ítytcs de 'DiOíi Síif cutrvos serar^ ma$ ligeros
cue tiauiUr, maí mpUadccuJ'nu que cí sol. '^^as shCí"
Miaá 5:1.1^ hiiacacu;/, aacbicur , ynysycucnypas
calicha. Aíinarn cbypica hudiapas , huat.^caypas ^
liDilacuypas, tacnricuypas caacbuj hncta IrKhiili-
ciivpas canchíí. C^v tucuvca puchucanman,, ñartí
pachjCütin* Cluypica mana tucüc, aiaua pisipac,
cusicuvlld tum, cuyanacnyila ñaLii,Diosta munaylla
ñirn can: nam mosoc pacha chayaniun: chaypaclia*
ca ii'mdypAC zaíUicuspi, cauzay pach.i.ii. chay cusí*
cuy ílactapl, chay ñauraycnna CLZac haay!bpí>cha7
ciuz^.o üM] cjuitlpí , chay ciisícuy mayu Dlos-
lácminta liocsicpi, cbaytaai uinayp^-c maria zamas-
.pi üpian> üifiay upiaspapas, ;ishuanracaii mísqnin,
luíiiyÜjín Diospa ci:5Ící:ynincunacca iipian. Cbay
Santocunap ucuncinaii hiusnancuotiíiTPantip^^ as-
hüan paluiacir/i, iatlT.ar.tapasashuan yaülcmi, huay-
^lacahacmi canea, hauac-
p^Aí t^trmúsds ftíe d ctla. Sus ay^i^n^s scrJin ccf>:$
%>ioíy f Urjas del miijnú D'ws ^ ¡?uée^ ü los ñr^/re^
les , hijos (^tíerídü^y y regatados de su ^Dios. Túdnsin^
tfs SI entrañ^lpU améf^ Áanáo caáú uno a Us otrof
todo d ínn (¡ue titru : go'^dndo¿e tgdos ¿d hi(n de
cada uno y y €áda unú goz^an-'o los hiena de todos 5
y sobre todo ^taido^ y gá^j^ndo id^ reimos de toda U
hermosura.) y suavidad de híícH'o D¡oi,'No se pmde
esto mrmcV7Qs pirisar como' es ^ y muwQ menos se
puede decir: porque fii 0)0 oido y #?/
tianacpachactapas zumaspaii yaüinca. Ania-iancunu.ni
cana, Dios Yayanchic hiná cancaj DIosp i hur.t^ycus*
can, Angelcunaiiuan pactallam , cuscalhm, Dios*
nimpa Yayampa cuyascan charin caaiam canca^
Llapaaipas cuyanacunca , huayllunacünca carnain :
zapamíintari imaqüíniamam casicüyaimpa^aiDacny^
ninta conacunca caíDam : llapanri hwjcüap cusi-
tuynínrnantipas cu$lcun tacnam : z¿pan:uncari lia-
pampa cuiicuscanrnantam cusiconca : tucuymanta^
pa5 caru yaiilc casícuynínca D'osta ricuya):, pay-
pa zumac cayninta ^ yrnaymana caqueora , ciri-
cuynintalii^an licu^pa cusicuyrní. Máá;:iam cayca huau-
Cjue yuyayilabuanp'is yiijraypacchi] ; yarichas ri*
inavpac, iiuhcaypac canxiiJ* Manan pi ma^caai*
pa rinrimpas uyanncfrj,
ñ?j::p3s
ni rji9 oj^ y ni ¡riíA^iuQ^ pcfh(^mi¿r;:o la ¿»a^«
/ '. j
LOS 'NOV 1 SI MO'S. vi
etetji de las he»es <¡u( Z>ios tiene páralos cue k arnai^
y ttriun. Amad mucho a nueHro Dios : setrvidle con
tidal 'vuestras faeri.as : cumi>lid sus mandamíctJtos ^
mfi<ji*e os cuate la a^M: y hicna'Vi^turadoí n <«'»
U hacéis. Strthdths queridos hijos de Dtos: go^anit
acuella ^tda et'.rm , ^ne a los ma le str^c^ fvalmeme
fromue jtsu Chhto: d qual con d Padre, y cor, á
£spiritti Santo rvtx'ty y reynaVi»^ por todos
Los ligios de los siglos. Amen*
FIN.
ñaiMoas ncuncliu, yuyaypas yuyancliu Diostiinclnc-
pa ymaymana caquencunaaa, munaquen, yupay-
xhaqiiencimapac huacaychapuscanta. Cluy an chu-
r'uuna , cünanmaata Dlosniquicta tiicuy soncoy-
qiiicíVic hu.in munaycíiic, tuoiy callpayquichic huan
s'irviydiif , pana huañuyluun-.pas camachisca siiiun-
ti hoaravchaychic. Cayta lu.raspaca, ancha cusioc
punlm canqmchic, D'io'^pa cuyasran cliurinmi cao-
quichk: buaíujspapas , cluv chica allin , cbua cu-
áicuy uiáav caiiznymanniitmqn'chic : chaytamcos.
cavsuichic uvfxm Jesu Cüiisto ^ lyiosninchic
' 5uvio!!enci!na.íjax)iiin: p\ymi Diosya-
iiuan, D"¡os Spinta Santoluiaii
iiiúaypac cauzin. A:-ncn.
LAUS DEO.
1
O^Zi
V'*"^
\^*
I
^<J«
< . "4CS?^g|^< ..
'■n-^ M^' ip..-< «aí^jfc,,,:
'V^^^.^^íC^Mm^CS.
" «::: <:4¿i«ic:-í5«<j
>:. <.«t
JE?'<^«j <-«:. ce-
le OC ^^c(;,■■c^
'c 4 «j*rj
< < «:
< < <:C
.<?i5^
^•^<, ' ^ c«L
lf^
c<«X ce
^^r
< <íift.
^ xvsiist
*
"^^CCS'
. ■^ r^_'...- -»- -C*.:'. ■^¿•.••' •«■Gi
Í2^:^'
"^ ^s< %„1»:« -•
<^:«r
'CMrcliPco
\i c i-^c< <iJitr.<c< tetar:
<r. -Cíe:: <<^.
^ ex <
c ' tcc -c ^
Ce <<
9L<
5<r<: «cacSÉCl- "«^ c^: «r-< cr<'<
cíc:í<t
.#T
m ^ é Z. '-kTi-r .